ശിവനോടു ഭക്തിഭാവത്തോടെ, പ്രാചീന ഔഷധജ്ഞാനത്തിന്റെ വിശിഷ്ടമായ രഹസ്യങ്ങൾ ഒരുപാട് പരിഗണനയോടെ വിവരിക്കപ്പെട്ടു. ശൈന്ധവലവണം, മഞ്ഞൾ, ഭൃംഗരാജത്തിന്റെ ചാരം ഇവയെല്ലാം നന്നായി അരപ്പിച്ച് കാജലായി കണ്ണിൽ പുരട്ടുമ്പോൾ, കണ്ണിലെ ഇരുട്ട് പോലുള്ള ദോഷങ്ങൾ അകറ്റപ്പെടുന്നു. ആടരൂഷകത്തിന്റെ വേർ പുളിച്ച കഞ്ഞിയുമായി അരപ്പിച്ച് കണ്ണുമൂടികളിൽ കൂട്ട് പോലെ പുരട്ടിയാൽ കണ്ണുവേദന ശമിക്കും. സതക്ര, ബദരിയുടെ വേർ എന്നിവ കഴിച്ചാൽ കണ്ണിലെ അസ്വസ്ഥത മാറും; ശൈന്ധവലവണം, കഠിനമായ എണ്ണ, അപാമാർഗത്തിന്റെ വേർ എന്നിവയും അതിന് ഫലപ്രദമാണ്. പാലും പുളിച്ച കഞ്ഞിയും ചേർത്ത് താമ്രപാത്രത്തിൽ നന്നായി അരപ്പിച്ച് കാജലായി ഉപയോഗിച്ചാൽ, കണ്ണിലെ പിച്ചിലായ രോഗങ്ങൾ നശിക്കും എന്നു ശങ്കരനോടു പറഞ്ഞു. പ്രത്യേകമായ മന്ത്രം—"ഓം ദദ്രു സര ക്രോം ഹ്രീം ഠഃ ഠഃ ദദ്രു സര ഹ്രീം ഹ്രീം ഓം ഉം ഊ സര ക്രീം ക്രീം ഠഃ ഠഃ"—കണ്ണിൽ കാജലായി പുരട്ടുമ്പോൾ, ആദി ദോഷങ്ങൾ അകറ്റപ്പെടും. ബില്വയും കണീളികയും അരപ്പിച്ച് കണ്ണിൽ പുരട്ടിയാൽ, ഒരിക്കൽ മാത്രം ചെയ്താൽ പോലും ഇരുട്ട് അകന്നു പോകും. പിപ്പലി, തഗര, മഞ്ഞൾ, ആമലകി, വച, ഖദിര—ഇവയെല്ലാം അരപ്പിച്ച് കാജലായി ഉപയോഗിച്ചാൽ കണ്ണ് രോഗങ്ങൾ മാറും. ഓരോ പ്രഭാതവും വായ് വെള്ളംകൊണ്ട് കഴുകി, കണ്ണിൽ കാജൽ പുരട്ടുന്നവൻ എല്ലാ കണ്ണ് രോഗങ്ങളിൽ നിന്നും മോചിതനാകും. വെള്ള കാവം എന്ന ചെടിയുടെ വേറും ഇലയും തയ്യാറാക്കി കണ്ണിൽ പുരട്ടിയാൽ, കാറ്റ് മൂലം ഉണ്ടാകുന്ന കണ്ണിലെ ചൂടും കുരുക്കളും ശമിക്കും. ചന്ദനം, ശൈന്ധവലവണം, പഴയ പാളാശം, ഹരീതകി, കുസുമം, നീലി—ഇവയെല്ലാം കാജലായി ഉപയോഗിച്ചാൽ കണ്ണിലെ മറയും പാടുകളും അകറ്റപ്പെടും. ഗുഞ്ചാവേർ ആടിന്റെ മൂത്രത്തിൽ അരപ്പിച്ച് വെള്ളി, താമ്രം, പൊന്നു എന്നിവയിൽ നിർമ്മിച്ച ദണ്ഡം ഉപയോഗിച്ച് പുരട്ടിയാൽ കണ്ണിലെ ഇരുട്ട് അകറ്റപ്പെടും. ഇത് ഇഷ്ടികയായി പുരട്ടുമ്പോൾ, രുദ്രാ, പാണ്ഡുരോഗം നശിക്കും; ഘോഷാ എന്ന ഫലത്തിന്റെ മണം വാസിച്ചാൽ മഞ്ഞപ്പിത്തം മാറും. ദുര്വ, മാതളനാരകം, ആലക്തകം, ഹരീതകി എന്നിവയുടെ ചാരം മൂക്കിലെ കൂറ്റങ്ങൾക്കും, കാറ്റ് മൂലം വരുന്ന രക്തസ്രാവത്തിനും ഔഷധമാണ്. ജംഗലിയുടെ വേർ അരപ്പിച്ച് അതിന്റെ ചാരം മൂക്കിലേക്ക് ഇടുമ്പോൾ നീലയും ചുവപ്പും നിറമുള്ള മൂക്കിലെ കൂറ്റങ്ങൾ അകറ്റപ്പെടും. പശുവിന്റെ നെയ്, സാലവൃക്ഷത്തിന്റെ പായ, ധന്യക, ശൈലലവണം, ഉമ്മത്ത, ചുവന്ന മണ്ണ് എന്നിവ ചേർത്ത് ഒരു ലേപം തയ്യാറാക്കി എണ്ണയോടു കൂടി പുരട്ടിയാൽ, അധരത്തിലെ പൊട്ടലുകളും മുറിവുകളും ഭേദമാകും; മല്ലികയുടെ ഇല ചവച്ച് വായിൽ വെച്ചാൽ വായ് രോഗങ്ങൾ മാറും. കുമ்கുമത്തിന്റെ വിത്ത് കഴിച്ചാൽ, ഇളകുന്ന പല്ലുകൾ ഉറപ്പാകും; മുത്തങ്ങ, കുഷ്ഠം, ഏലക്ക, ഇരട്ടിമധുരം, തേൻ എന്നിവയും അതിന് സഹായകരമാണ്. ധന്യകം കഴിച്ചാൽ വായിലെ ദുർഗന്ധം മാറും; കഷായം, കട്ടു, കയ്പ്സ്വഭാവമുള്ള ഇലക്കറികൾ കഴിച്ചാലും അതുപോലെ. എണ്ണ പതിവായി ഉപയോഗിക്കുന്നവർക്കു വായിലെ ദുർഗന്ധം അകറ്റപ്പെടും; പല്ലിലെ എല്ലാ മുറിവുകളും ഭേദമാകും. പുളിച്ച കഞ്ഞിയിൽ എണ്ണ ചേർത്ത് വായിൽ പിടിച്ചാൽ, അല്ലെങ്കിൽ വെറ്റിലയുടെ പൊടി കത്തിച്ച് പുരട്ടിയാൽ, വായ് രോഗങ്ങൾ അകറ്റപ്പെടും, ശിവാ! ഇഞ്ചി ചവയ്ക്കുമ്പോൾ കഫം പുറത്തേക്കു വരും; മാതളനാരക ഇല, ഏലക്ക, ഇരട്ടിമധുരം, തേൻ, പിപ്പലി എന്നിവയും അതിന് സഹായകമാണ്. മല്ലികയുടെ ഇലയുടെ പൊടി, ഈ ഔഷധങ്ങൾ ചേർത്ത്, കാട്ടുവാഴയുടെ വേർ ചവച്ചാൽ, തൊണ്ട വരണ്ടുപോകുന്ന രോഗം മാറും. മൂക്ക്, തല, നാവ് എന്നിവയിൽ രക്തദോഷം ഉണ്ടെങ്കിൽ, ശിരീഷവിത്തിന്റെ ചാരം, നാല്പട്ടും മഞ്ഞളും ചേർത്ത് പാകം ചയ്തു, അതിന്റെ നാസ്യചികിത്സയാൽ തലരോഗങ്ങൾ മാറും; തൊണ്ടരോഗങ്ങൾ ഉടനടി ഭേദമാകും. ഗുഞ്ചാവേർ ചവച്ചാൽ പല്ലിലെ പുഴുക്കളെ നശിപ്പിക്കും; കാട്ടുതുള്ളൽ, കാട്ടുപാല, നീലി, തേൻ എന്നിവ ചേർത്ത് ഉപയോഗിച്ചാലും അതുപോലെ. ശിവാ, പല്ലിൽ ജനിക്കുന്ന പുഴുക്കളെയും അതിൽ കയറുന്നവയെയും ഇവ നശിപ്പിക്കും; കള്ളുമീൻ ചാരവും പാലും ചേർത്ത് ലേപമാക്കി പുരട്ടിയാൽ, പല്ലുകൾ കുരുകുന്ന ശബ്ദം ഉണ്ടാവില്ല; അല്ലെങ്കിൽ കള്ളുമീൻ ചാരം മാത്രം പുരട്ടിയാലും അതേ ഫലം. ഇരുപത്തൊന്ന് ദിവസം ജ്യോതിഷ്മതിയുടെ ഫലം അരപ്പിച്ച് വെളുത്ത കടുകും പച്ചഅരിയും ചേർത്ത് പുരട്ടിയാൽ, പല്ലിലെ പാടുകൾ മാറും. ലോധ്ര, കുങ്കുമം, മഞ്ജിഷ്ഠ, ഇരുമ്പ്, മറ്റു ചൂരൽപ്പൊടികൾ, യവം, അരി, ഇരട്ടിമധുരം, തേൻ എന്നിവ ചേർത്ത് വെള്ളത്തിൽ ലേപം തയ്യാറാക്കി മുഖത്ത് പുരട്ടുമ്പോൾ, സ്ത്രീമുഖത്തിൽ സൗന്ദര്യം ഉണ്ടാകും; ആടിന്റെ പാലും എണ്ണയും ചേർത്ത് തയ്യാറാക്കാം. ചുവന്ന ചന്ദനം, മഞ്ജിഷ്ഠ, ലാഖ, അല്ലെങ്കിൽ ഇവയുടെ അളവിൽ; ഇരട്ടിമധുരം, തേൻ, കുങ്കുമം ചേർത്ത് ഏഴുദിവസം പുരട്ടിയാൽ മുഖം ദീപ്തിയോടെ തെളിയും. ഇഞ്ചി, പിപ്പലി, ഗുടൂചി, കന്തകാരി എന്നിവയുടെ പൊടി വെള്ളത്തിൽ തിളപ്പിച്ച് കുടിച്ചാൽ ജഠരാഗ്നി ദീപിക്കും. വാതപീഡയും ക്ഷയവും ഉള്ളവർക്ക് കരിഞ്ഞ, പർപ്പട, ഉശിരം, ബഹതി, കട്ടുരോഹിണി എന്നിവ ഉപയോഗിക്കാം. ഗോക്ഷുരം തിളപ്പിച്ച് കുടിച്ചാൽ ക്ഷീണം, ദഹനം, പിത്തം, ജ്വരം, ക്ഷയം, മയക്കം, ക്ഷയം എന്നിവ മാറും. പിപ്പലിയുടെ പൊടി തേൻ, നെയ്, പാലിൽ തിളപ്പിച്ച് കുടിച്ചാൽ ഹൃദ്രോഗം, ചുമ, അനിയമിതമായ ജ്വരം എന്നിവ മാറും. ഈ കഷായങ്ങൾക്കായി അരക്കർഷം അളവാണ് വേണ്ടത്; പ്രായം അനുസരിച്ച് അളവ് നിശ്ചയിക്കണം, വൃഷധ്വജാ. പാലിൽ പശുവിന്റെ മൂത്രം ചേർത്ത് കുടിച്ചാൽ അനിയമിതമായ ജ്വരവും കാകജന്ധാരയും മാറും. ഉണക്കിയ ഇഞ്ചി പാലിൽ തിളപ്പിച്ച് കുടിച്ചാൽ ജ്വരം മാറും; ഇരട്ടിമധുരം, മുഷ്ട, ശൈലലവണം, ബൃഹതീഫലം എന്നിവയും അതിന് സഹായകരമാണ്. ഇവയും ഉറക്കമുണ്ടാക്കുന്ന ഔഷധങ്ങളും ചേർത്ത് നൽകിയാൽ ഉറക്കം വരും; ഉറക്കക്കുറവ് ഉള്ളവർക്ക് കുരുമുളകിന്റെ പൊടി നാവിൽ തേച്ചാൽ ഉറക്കം വരും, ഭദ്രാ. കാകജംഗയുടെ വേർ തലയിൽ വച്ചു, പുളിച്ച കഞ്ഞിയിലും സർജാരസത്തിലും എണ്ണയിലും തയ്യാറാക്കിയ എണ്ണ ഉപയോഗിച്ചാൽ ഉറക്കം വരും. ഇങ്ങനെ, ശിവനോടു ഈ ഔഷധശാസ്ത്രം പുണ്യഭാവത്തോടെ വിശദീകരിക്കപ്പെട്ടു.