ഗരുഡപുരാണമ്

ധന്വന്തരി ഭഗവാൻ സുശ്രുതനോട് കൃപാപൂർവ്വം പറഞ്ഞു: "ഇപ്പോൾ ഞാൻ മധുരരസമുള്ള, രാഗാദികളെ നീക്കം ചെയ്യുന്ന ഔഷധസത്ത്വ്യങ്ങൾ വിശദീകരിക്കാം. ശാലി അരി, ഷഷ്ടിക അരി, ഗോതമ്പ്, പാൽ, നെയ്യ്, രസങ്ങൾ, തേൻ—ഇവയെല്ലാം ഈ വിഭാഗത്തിൽപ്പെടുന്നു. അതുപോലെ, അസ്ഥിമജ്ജ, ശ്രിംഗടകം, യവം, ഉരുഗി, ക്ഷുരം, ഗംഭാരി, പുഷ്കരബീജങ്ങൾ, മുന്തിരി, ഈന്തപ്പഴം, ബാല—ഇവയും ഉൾപ്പെടുന്നു. ഇതിനു പുറമെ, തേങ്ങ, ഇക്ഷ്വാകു, ആത്മാനുപ്ത, വിദാരി, പ്രിയാല, യഷ്ടിമധു, പനപ്പഴം, കുമ്പളങ്ങ—ഇവയാണ് പ്രധാനമായ മധുരദ്രവ്യങ്ങൾ. ഇവ അക്ഷമ, ദഹനം, ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ ശുദ്ധീകരിക്കൽ എന്നിവയ്ക്കും സഹായകരമാണ്. എന്നാൽ, അമിതമായി ഉപയോഗിച്ചാൽ, ഇവ കഫം വർദ്ധിപ്പിക്കുകയും, കീടങ്ങൾ ഉൽപ്പാദിപ്പിക്കുകയും, ദോഷം സൃഷ്ടിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ശ്വാസം, ചുമ, പ്രമേഹം, ശബ്ദം ക്ഷയിക്കൽ, ഗളഗന്ധം, ഗലശോഫം, elephantiasis മുതലായ രോഗങ്ങളിൽ, ശർക്കരയുടെയും സമാന ദ്രവ്യങ്ങളുടെയും ലേപം ഉപയോഗിക്കണം. പomegranat, ആമലകി, മാങ്ങ, കപിത്ത, കരമദ, മാതുലുങ്ക, അമ്രതക, ബദര, പുളി—ഇവയും ഉൾപ്പെടുന്നു. തൈര്, മോർ, പുളിച്ച കഞ്ഞി, ലകുചഫലം തുടങ്ങിയ പുളി ദ്രവ്യങ്ങൾ ഉണ്ട്. പുളി രസം ഉപ്പും ഇഞ്ചിയും ചേർത്താൽ ദഹനശക്തി വർദ്ധിപ്പിക്കും. പുളി രസം ദേഹത്തോട് ചേർന്ന്, വായു വർദ്ധിപ്പിക്കുകയും, ദഹനശക്തി ഉണർത്തുകയും, ദഹനവും ചൂടും നൽകുകയും, അതിരായി ഉപയോഗിച്ചാൽ പല്ലുകളിൽ തിളച്ചുപിടിക്കുന്നതും ഉണ്ടാകുന്നു. അതുകൂടാതെ, ശരീരത്തിൽ ദുർബലത, ശബ്ദക്ഷയം, ദഹനഗതിയിലെ രോഗങ്ങൾ, വായ്, ഹൃദയം എന്നിവിടങ്ങളിൽ ദോഷങ്ങൾ, പിണ്ഡം പാകം വരുമ്പോൾ ദഹനവും ഉണ്ടാകുന്നു. ഉപ്പ്, യവക്ഷാര, സര്ജിക എന്നിവയൊക്കെ ഉപ്പുരസം വിഭാഗത്തിൽപ്പെടുന്നു. ഉപ്പുരസം ശുദ്ധീകരിക്കുക, ദഹനശക്തി വർദ്ധിപ്പിക്കുക, ദേഹത്ത് ചേർച്ചയും വ്യാപനവും ഉണ്ടാക്കുന്നു. എന്നാൽ, ഉപ്പുരസം മാത്രം ഉപയോഗിച്ചാൽ, ശരീരത്തിലെ സ്രോതസുകൾ തടയപ്പെടുകയും ദുർബലതയും, കുഴപ്പം നിറഞ്ഞ രോഗങ്ങളും ഉണ്ടാകുന്നു. പിപ്പലി, ഹോഴ്സ്‌റാഡിഷ്, ദേവദാരു, കുഷ്ഠം, വെളുത്തുള്ളി, വള്ഗുജി, മുഷ്ത, ഗുഗ്ഗുലു, ലാംഗലി—ഇവ കട്ടരസം വിഭാഗത്തിൽപെടുന്നു. കട്ടരസം ദഹനശക്തി ഉണർത്തുകയും, ശുദ്ധീകരിക്കുകയും, ചർമ്മരോഗം, കഫം, കീടങ്ങൾ, അജീർണം എന്നിവയെ ദൂരീകരിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. എന്നാൽ അതിരായി ഉപയോഗിച്ചാൽ, തലകറക്കം, ദഹനം, ദഹനവേദന എന്നിവ ഉണ്ടാകും. കൃതമാല, കീരണി, മഞ്ഞൾ, യവം, കട്ടു, വേദ്രം, ബൃഹതി, ശംഖിനി—ഇവയും അതുപോലെ ഗുഡൂചി, ദ്രവന്തി, ത്രിവൃത്, മണ്ഡൂകപർണി, കാരവെല്ല, വാഴുതന, കരവീര, വാസക—ഇവയും ഉൾപ്പെടുന്നു. രോഹിണി, ശംഖചൂർണം, കർക്കോട്ട, ജയന്തിക, ജാതി, വാരുണക, നിമ്പു, ജ്യോതിഷ്മതി, പുനർനവ—ഇവയൊക്കെ തിക്തരസമുള്ളവയാണ്. തിക്തം ദഹനം ഉണർത്തുകയും, ശുദ്ധീകരിക്കുകയും, ജ്വരം, ദാഹം, മർദ്ദം എന്നിവയെ ദൂരീകരിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. എന്നാൽ അതിരായി ഉപയോഗിച്ചാൽ, മലം, മൂത്രം വരണ്ടുപോകുകയും, വലി, വേദന, തലവേദന, ക്ഷതം എന്നിവ ഉണ്ടാകുന്നു. തൃഫല, സല്ലാക്കി, ജാംബു, അമ്രാതക, വച, തിന്ദുക, വക്കുള, ശാല, പാലങ്കി, മുദ്ഗ, ചില്ലക—ഇവയാണ് കശായരസമുള്ളവ. കശായം ആഗ്രഹണവും, രക്തസ്ഥംഭനവും, ദ്രവം വരണ്ടുപോകലും സൃഷ്ടിക്കുന്നു. അതിരായി ഉപയോഗിച്ചാൽ, ഹൃദയവേദന, വായ് വരണ്ടുപോകൽ, ജ്വരം, കുടൽവേദന, ശരീരത്തിൽ കട്ടത്വം എന്നിവ ഉണ്ടാകും. മഞ്ഞൾ, കുഷ്ഠം, കല്ലുപ്, മേഷശൃംഗി, ഇരുവിധം ബാല, കച്ചുര, സല്ലാക്കി, പാഠ, പുനർനവ, ശതാവരി—ഇവയും അഗ്നിമന്ത, ബ്രഹ്മദണ്ടി, ശ്വദംഷ്ട്ര, എരണ്ഡ, യവം, കോല, കുലത്ത, കർഷാശി, ദശമൂല—ഇവയൊക്കെ വായു, പിത്തദോഷങ്ങൾ നീക്കം ചെയ്യുന്നു. ശതാവരി, വിദാരി, ബാലക, പാൽ, ചന്ദനം, ദുർവ, വട, പിപ്പലി, ബദരി, സല്ലാക്കി—ഇവയും വാഴപ്പഴം, താമര, ചുവന്ന താമര, ഉദുംബര, പട്ടോള—ഇതിനു പുറമെ കഫം നീക്കം ചെയ്യുന്ന മഞ്ഞൾ, ശർക്കര, കുഷ്ഠം എന്നിവയും ഉൾപ്പെടുന്നു. ശതപുഷ്പി, ജാതി, വ്യോഷ, അരഗ്വധ, ലാംഗലി, നെയ്യ്, എണ്ണ, മാംസതൈലം, മജ്ജ—ഇവ ഉന്നതമായ സ്നേഹദ്രവ്യങ്ങളാണ്. അതുപോലെ, ബുദ്ധി, ഓർമ്മ, ധീരത, ദഹനശക്തി എന്നിവ ആഗ്രഹിക്കുന്നവർക്ക് നെയ്യ് ശുപാർശ ചെയ്യപ്പെടുന്നു. പിത്തം കൂടുതലുള്ളവർക്ക് നെയ്യ് മാത്രം, വായു കൂടുതലുള്ളവർക്ക് ഉപ്പു ചേർത്ത നെയ്യ്, കഫം കൂടുതലുള്ളവർക്ക് വ്യോഷവും ക്ഷാരവും ചേർത്ത നെയ്യ് നൽകണം. ഗ്രന്ഥി, സ്രോത, കീടം, കഫം, മേനം, വായു എന്നിവയുടെ ദോഷങ്ങളിൽ ഇവ ഉപയോഗിക്കാം. എണ്ണ ശരീരം ലഘുവും ദൃഢവുമാക്കാൻ, കഠിനമലമുള്ളവർക്ക്, വായുവാൽ ക്ഷയിച്ചവർക്ക്, സൂര്യൻ, വെള്ളം, ഭാരവാഹനം, സ്ത്രീകൾ, അത്യധികമായ വ്യായാമം എന്നിവകൊണ്ട് ക്ഷീണിച്ചവർക്ക് നൽകാം. വരണ്ടത്വം, വേദന, ക്ഷയം, അത്യധിക ദഹനശക്തി, വായു സ്രോതസ്സുകൾ തടയൽ എന്നിവയുള്ളവർക്ക്, സിരാജാലത്തെ ദഹിപ്പിച്ചശേഷം, ഗർഭാശയത്തിനോ തലവേദനയ്ക്കോ ചികിത്സ നൽകണം. ഉത്തമരിൽ ഒരു പല, മധ്യത്തിൽ മൂന്നു അക്ഷ, അധമരിൽ അരപ്പല എന്നിങ്ങനെ സ്നേഹപാനീയങ്ങൾക്കും ഔഷധങ്ങൾക്കും അളവ് നിർദ്ദേശിക്കാം. നെയ്യ് ഉണക്ക ചൂടുവെള്ളത്തിൽ, എണ്ണ വേറിട്ടു ചൂടുവെള്ളത്തിൽ നൽകണം. പിത്തം, ദാഹം എന്നിവയുള്ളവർക്ക് ചൂടുവെള്ളം കുടിക്കണം. സ്നേഹം ശരീരത്തിൽ യുക്തമായി ചേർന്നാൽ, വായുവിന്റെ ഗതിയും ദഹനശക്തിയും വർദ്ധിക്കും; വരണ്ടത്വം ഉള്ളവർക്ക് സ്നേഹമർത്ഥം, സ്നേഹമുള്ളവർക്ക് വരണ്ടത്വം നൽകണം. ശ്യാമാക, കൊദ്രവ, ദോഷ, നാടക, പിണ്യാക, സകുഭി എന്നിവ വായു, കഫദോഷങ്ങളിൽ സ്വേദനത്തിന് ഉപയോഗിക്കാം. എന്നാൽ അത്യധികം പുഷ്ടി, വരണ്ടത്വം, ദുർബലത, അക്ഷമ ഇവയുള്ളവർക്ക് സ്വേദനം നിർദ്ധിഷ്ടമല്ല. ഇതിനു ശേഷം ധന്വന്തരി പറഞ്ഞു: "ഇപ്പോൾ ഞാൻ നെയ്യ്, എണ്ണ എന്നിവയുടെ വിശേഷങ്ങൾ വിശദീകരിക്കാം. ശംഖപുഷ്പി, വച, സോമ, ബ്രാഹ്മി, ബ്രഹ്മസുവർചല—ഇവയൊക്കെ, അളവിൽ തുല്യമായി ചേർത്ത്, ഒരു പ്രസ്തം നെയ്യ് പാകം ചെയ്യണം. കൺടകാരി രസം, തുല്യമായ പാൽ എന്നിവ ചേർത്താൽ, ഇത് ബ്രാഹ്മി നെയ്യ് എന്നു വിളിക്കപ്പെടുന്നു. കേൾവിക്കും ബുദ്ധിക്കും ഉത്തമം. തൃഫല, ചിത്രക, ബല, നിർഗുന്ദി, നിമ്പവാസക, പുനർനവ, ഗുഡൂചി, ബൃഹതി, ശതാവരി—ഇവ ഉപയോഗിച്ച് ലഭ്യമായപോലെ നെയ്യ് പാകം ചെയ്യാം. നൂറ് ബലവേരുകളുടെ കഷായത്തിൽ അരടകം എണ്ണ, മധൂക, മഞ്ജിഷ്ഠ, ചന്ദനം, ഉത്പല, പത്മക എന്നിവയുടെ ചതനം ചേർക്കണം. ഇല, പിപ്പലി, കുഷ്ഠം, ത്വക്, ഏല, അഗുരു, കേശര എന്നിവയുടെ ചുരണ്ടി ചൂർണ്ണം, സുഗന്ധദ്രവ്യങ്ങൾ, ജീവനി ഔഷധങ്ങൾ, അളവിൽ തുല്യമായ പാൽ എന്നിവ ചേർത്ത്, അതിനെ മൃദുവായി തീയിൽ പാകം ചെയ്ത്, ശുദ്ധമായ വെള്ളി പാത്രത്തിൽ സൂക്ഷിക്കണം. ഇതു ശരീരത്തിലെ എല്ലാ വായു ദോഷങ്ങളും ധാതു ദോഷങ്ങളും ശമിപ്പിക്കും." ഇങ്ങനെ ധന്വന്തരി ഭഗവാൻ, ഔഷധസത്ത്വ്യങ്ങളുടെ ഗുണങ്ങളും ഉപയോഗങ്ങളും സമഗ്രമായി സുശ്രുതനോട് വിശദീകരിച്ചു.