ശ്രദ്ധയോടെ കേൾക്കൂ, മഹർഷി ധൻവന്തരി സുഷ്രുതനോട് പറഞ്ഞത് ഇങ്ങനെയാണ്: കണ്ണ് രോഗങ്ങൾക്കു ശമനം നൽകുന്ന വിവിധ ഔഷധങ്ങൾ ഉണ്ട്. ഹർദ, ദേവദാരു, കല്ലുപൊടി, പഥ്യാ, അജ്വൈൻ, പശുവിന്റെ നെയ്യ് എന്നിവ ചേർത്ത് ഉണ്ടാക്കുന്ന ലേപം കണ്ണിന് പുറത്തു ഉപയോഗിച്ചാൽ കണ്ണ് രോഗങ്ങൾ മാറും. ത്രിഫലയും പാലും ചേർത്തോ, അല്ലെങ്കിൽ ചുക്കും വേപ്പിലയും ചേർത്തതും, അല്പം ചൂടാക്കി കല്ലുപൊടി ചേർത്തതും കണ്ണിൽ ലേപിച്ചാൽ, വേദന, കുഴക്കം, ഉറച്ചുമാറ്റം എന്നിവ ഉടൻ മാറും. അഭയയും ഹരീതകിയും ചേർത്ത കഷായം, ഒരു, രണ്ട്, അല്ലെങ്കിൽ നാല് അളവിൽ, തേനും നെയ്യും ചേർത്തു കഴിച്ചാൽ എല്ലാ കണ്ണ് രോഗങ്ങളും നശിക്കും. ചന്ദനവും ത്രിഫലയും പാന്തിരി, പലയ് വേരും വെള്ളത്തിൽ അരച്ച ലേപം കണ്ണിൽ ഉപയോഗിച്ചാൽ കാഴ്ചയുടെ ഇരുണ്ടത മാറും. മുളകും തൈരും ചേർത്ത അരച്ചതും, ത്രിഫലയുടെ കഷായവും പായസവും ചേർത്തു നെയ്യിൽ തിളപ്പിച്ചതും, രാത്രിയിൽ കഴിച്ചാൽ കാഴ്ചയുടെ ഇരുണ്ടതയും, രാത്രികണ്ണ് രോഗവും മാറും. പിപ്പലി, ത്രിഫല, ദ്രാക്ഷ, ഇരുമ്പ് പൊടി, കല്ലുപൊടി എന്നിവ ചേർത്ത ലേപം കണ്ണ് രോഗങ്ങൾക്കു ശമനം നൽകും. ഭൃംഗരാജം ജ്യൂസ് അരച്ച ലേപം കണ്ണിൽ ഉപയോഗിച്ചാൽ കാഴ്ചയുടെ ഇരുണ്ടത, കാഴ്ച നഷ്ടം, കണ്ണ് രോഗങ്ങൾ എന്നിവ മാറും. ത്രികട്, ത്രിഫല, സൈന്ധവം, മന:ശില, രുചക, ശംഖു, ജാതി പൂ, വേപ്പില എന്നിവയും, രസാഞ്ജനം, ഭൃംഗരാജം, നെയ്യ്, തേൻ, പാലും ചേർത്തു അരച്ച ഗുളികകളും കണ്ണ് രോഗങ്ങൾക്കു ശമനം നൽകും. എരണ്ട വേരും കാക്കയുടെ കക്കയും ചേർത്തു പൊടിച്ച ലേപം, അല്ലെങ്കിൽ മുചുകുന്ദ പൂവിന്റെ ലേപം തലവേദനയിൽ ഉപയോഗിച്ചാൽ വേദന ഉടൻ മാറും. ശതമൂലി, എരണ്ട വേരും, ചക്ര, വ്യാഘ്രി, പലയ് എന്നിവ ചേർത്തു വറ്റിച്ച എണ്ണ, നാസ്യമായി ഉപയോഗിച്ചാൽ തലയുടെ രോഗങ്ങൾ, ഉണക്കം, കഫം, ഇരുണ്ടത എന്നിവ മാറും. നാചന (ലനന) ജഗ്ഗേരി ചേർത്തതും, അല്ലെങ്കിൽ പിപ്പലി കല്ലുപൊടി ചേർത്തതും, കൈമാറ്റം paralysis-ൽ, ശരീരത്തിന്റെ മുകളിലെ രോഗങ്ങളിൽ ഉപയോഗിച്ചാൽ ഫലപ്രദമാണ്. സൂര്യന്റെ ഗതിയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട രോഗങ്ങളിൽ, നാസ്യവും മറ്റു ഔഷധങ്ങളും നൽകണം; ദശമൂല കഷായം നെയ്യും കല്ലുപൊടിയും ചേർത്തു നാസ്യമായി ഉപയോഗിച്ചാൽ അങ്ങേയറ്റം വേദനയും തലവേദനയും മാറും. വായു, രക്തരോഗം ബാധിച്ച സ്ത്രീ, തൈരും കറുപൊടി, അജ്വൈൻ, മധുക, നീലതാമര, തേൻ എന്നിവ ചേർത്തു കുടിച്ചാൽ രോഗം മാറും. പിത്തരോഗത്തിൽ, വാസകയുടെ പുതിയ ജ്യൂസ്, അല്ലെങ്കിൽ ഗുഡൂചി, ആമലകി വിത്ത് വെള്ളം, വാസ, പഞ്ചസാര, തേൻ എന്നിവ ചേർത്തു കഴിക്കണം. അനീമിയ, അതിവ്യത്യസ്തമായ സ്രാവം എന്നിവയ്ക്കു, ആമലകിയുടെ മധുരജ്യൂസ്, അല്ലെങ്കിൽ കപാസിന്റെ വേരും അരിച്ച വെള്ളവും ചേർത്തു കുടിച്ചാൽ രോഗം മാറും. തണ്ടുലിയക വേരും തേനും പുതിയ ജ്യൂസും അരിച്ച വെള്ളവും ചേർത്തു കുടിച്ചാൽ അതിവ്യത്യസ്തമായ രക്തസ്രാവം മാറും; കുശ വേരും അരിച്ച വെള്ളവും ചേർത്തതും അതിവ്യത്യസ്ത സ്രാവം മാറും. ഇനി സ്ത്രീരോഗങ്ങൾക്കുള്ള ചികിത്സയെ കുറിച്ച് ധൻവന്തരി വിശദീകരിക്കുന്നു. ഗർഭാശയ രോഗങ്ങളിൽ വായു ശമിപ്പിക്കുന്ന ചികിത്സകൾ പ്രധാനമാണ്. വച, പകുഞ്ചിക, ജാതി, കൃഷ്ണ, വാസക, കല്ലുപൊടി, അജമോദ, യവക്ഷാര, ചിത്രക, പഞ്ചസാര എന്നിവ അരച്ച് വെള്ളം മുതലായ ദ്രവ്യങ്ങളിൽ ചേർത്ത്, നെയ്യിൽ പൊരിച്ച ശേഷം കഴിക്കണം; ഇതു ഗർഭാശയ, വശങ്ങൾ, ഹൃദയം, വയറു വളയൽ, അർബുദങ്ങൾ, പൈലസ് എന്നിവയിലുള്ള വേദന മാറ്റുന്നു. ബദരി ഇലയുടെ ലേപം ഗർഭാശയ പൊട്ടലിൽ ഉപയോഗിച്ചാൽ ശമനം ലഭിക്കും; ലോധ്ര, തുമ്പി ഫലം ചേർത്ത് ലേപിച്ചാൽ ഗർഭാശയത്തിന് കഠിനത ലഭിക്കും. അഞ്ചു ഇലകളും മാലതി പൂവും ചേർത്തു, നെയ്യിൽ തിളപ്പിച്ച, സൂര്യപ്രഭയിൽ തയ്യാറാക്കിയ ലേപം ഗർഭാശയത്തിൽ ഉപയോഗിച്ചാൽ അശുദ്ധ സ്രാവവും ദുർഗന്ധവും മാറും. ജപ പൂവു, പുളി കഞ്ഞി, ജ്യോതിഷ്മതീ ഇല, ദൂർവാ, ചിത്രക, പഞ്ചസാര എന്നിവ ചേർത്തു കഴിക്കണം. ധാത്രി, അഞ്ജന, അഭയ എന്നിവയുടെ പൊടി വെള്ളത്തിൽ ചേർത്തു കഴിച്ചാൽ വ്രുതവ്യത്യസ്തമായ മാസവൃതം മാറും; ലക്ഷ്മണാ പാലിൽ ചേർത്തു, അല്ലെങ്കിൽ ഗർഭധാരണക്കാലത്ത് നാസ്യമായി ഉപയോഗിച്ചാൽ ഒരു കുഞ്ഞ് ലഭിക്കും. പാൽ, നെയ്യ്, അശ്വഗന്ധ, ഇതിൽ പകുതിയേ അളവിൽ ചേർത്തു, ഗർഭിണി സ്ത്രീയ്ക്ക് നെയ്യും വ്യോപകേശരയും ചേർത്ത് കുടിച്ചാൽ മകൻ ലഭിക്കും. കുശ, കാശ, ഉരുചൃക, മൃല, ഗോക്ഷുരക എന്നിവ ചേർത്തു, പാൽ, പഞ്ചസാരയും ചേർത്ത കഷായം ഗർഭിണിയുടെ വയറുവേദനയ്ക്ക് ഉത്തമമാണ്. പാഥാ, അലങ്കലി, സിംഹാ, മയൂരം, കൂടജം എന്നിവ വേറേ വേറേ നാഭിയിൽ, മൂത്രാശയത്തിൽ, യോനിയിൽ ലേപിച്ചാൽ പ്രസവം സുഗമമാകും. പ്രസവം നടത്തുന്ന സ്ത്രീയുടെ ഹൃദയ, തല, മൂത്രാശയത്തിലെ വേദനയ്ക്ക്, യവക്ഷാരം മോറിൽ അല്ലെങ്കിൽ ചൂടുള്ള വെള്ളത്തിൽ ചേർത്തു കുടിക്കണം. ദശമൂല കഷായം നെയ്യ് ചേർത്തു കുടിച്ചാൽ ഗർഭാശയ വേദന മാറും; ശാതില, അരി പൊടി പാലിൽ ചേർത്തു കഴിച്ചാൽ പാൽ ഉത്പാദനം വർധിക്കും. വിദാരിവേരും കപാസിന്റെ വേരും ധാത്രി ചേർത്തു കുടിച്ചാൽ മുലപാൽ ശുദ്ധമാകും; മുട്ഗ സൂപ്പ് കഴിച്ചാലും അതു ഗുണകരമാണ്. കുഞ്ഞുങ്ങളുടെ വാല രോഗത്തിന്, കുഷ്ഠം, വച, അഭയ, ബ്രാഹ്മി, മധുരാ, തേൻ, നെയ്യ് എന്നിവ ചേർത്തു ലേഹ്യമായി നൽകണം; ഇതു വർണ്ണം, ആയുസ്, ആകർഷണം നൽകും. മുലപാൽ ലഭ്യമല്ലെങ്കിൽ, ആടിന്റെ പാൽ അല്ലെങ്കിൽ പശുവിന്റെ പാൽ നൽകണം; ഇവയുടെ ഗുണം സമാനമാണ്. ചൂടില്ലാത്ത വീക്കം ഉള്ളവർക്ക്, തീയിൽ ചൂടാക്കിയ മണ്ണ് ഉപയോഗിച്ച് ഉഷ്മം നൽകണം. മുസ്ത, വിപായക എന്നിവ ചേർത്തു ലേഹ്യമായി നൽകണം; ഛർദി, ജ്വരം എന്നിവയ്ക്കു ഗുണം ചെയ്യും. ചുക്ക്, വിഷാ, വിൽവ, കൂടജം എന്നിവ ചേർത്തു ദഹനത്തിനും ഗുണം ചെയ്യും. തേൻ, വ്യോഷം, മാതുലുങ്കം എന്നിവ ചുമ, ഛർദി എന്നിവയ്ക്കു ഗുണം ചെയ്യും. കുഷ്ഠം, ഇന്ദ്രയവം, സിദ്ധാർത്ഥക, നിശാ, ദൂർവാ എന്നിവ ചർമ്മരോഗങ്ങൾക്കു ഗുണം ചെയ്യും. മഹാമുഞ്ച, തിക്ത, ജീച്യ എന്നിവയുടെ കഷായത്തിൽ കുളിച്ചാൽ ഗ്രഹദോഷം മാറും. സപ്തച്ചദ, അമയ, നിശാ, ചന്ദനം എന്നിവ ഉപയോഗിച്ച് തേച്ചാൽ ഗുണം ലഭിക്കും. ശംഖ്, താമര വിത്ത്, രുദ്രാക്ഷം, വച, ഇരുമ്പ് എന്നിവ ധരിക്കണം; 'ഓം കം ടം യം ഗം, വൈനതേയന് വന്ദനം; ഓം ഹോം ഹാം ഹഹ്' എന്ന മന്ത്രം ഉരുവിളി, ത്രെഡ് കെട്ടൽ എന്നിവയിൽ ഉപയോഗിച്ചാൽ കുഞ്ഞുങ്ങൾക്ക് ശാന്തി ലഭിക്കും; 'ഓം ഹ്രീം ബാലംറഹാദ്വലിം ഗൃഹ്ണീത വാലം മുഞ്ചത സ്വാഹാ' എന്ന മന്ത്രം ഉച്ചരിക്കണം. ശിരിഷം അരിയവെള്ളത്തിൽ ഒരു പലയ് അളവിൽ കഴിച്ചാൽ വിഷം മാറും; അരിയവെള്ളം, വർഷാഭ്വാ, അല്ലെങ്കിൽ ശുക്ലാ എന്നിവ ചേർത്തു കഴിച്ചാൽ പാമ്പ് കടിയ്ക്കു ഗുണം ചെയ്യും. തൈരു, നെയ്യ്, അരിയവെള്ളം, ഗൃഹധൃമ, നിശാ, തേൻ ചേർത്ത ലേപം അല്ലെങ്കിൽ പാനീയം, സിന്ദ്രിത്ത വിഷം മാറാൻ സഹായിക്കും. അങ്കോട്ട വേരിന്റെ കഷായം നെയ്യ് ചേർത്തു കുടിച്ചാൽ വിഷം മാറും; ഈ ഔഷധം വയസ്സും രോഗവും നശിപ്പിച്ച്, ജീവകാരുണ്യത്തിന് ഗുണം നൽകും. സിന്ദൂതി, അരാർക, രാശുണ്ഠി, കണാ, തേൻ, ജഗ്ഗേരി എന്നിവ അനുസരിച്ച്, അഭയയും ചേർത്ത്, മഴക്കാലം മുതലായ കാലങ്ങളിൽ, ജീവകാരുണ്യഗുണം ആഗ്രഹിക്കുന്നവർക്ക് ഉപയോഗിക്കണം. ഇങ്ങനെ മഹർഷി ധൻവന്തരി, സുഷ്രുതനോട് ഔഷധങ്ങളുടെ മഹത്വം, ഉപയോഗം, ഗുണങ്ങൾ, മന്ത്രങ്ങൾ എന്നിവ വിശദീകരിച്ചു.