ധന്വന്തരി മഹർഷി, സുശ്രുതന്റെ ചോദ്യങ്ങൾക്ക് ഉത്തരം നൽകുമ്പോൾ, രോഗനിവാരണത്തിനായി വിവിധ ഔഷധങ്ങൾ, തൈലങ്ങൾ, കഷായങ്ങൾ, ലേഹ്യങ്ങൾ, പാചം, ചുര്ണം തുടങ്ങിയവയുടെ ഉപയോഗം വിശദമായി വിവരിച്ചു. പ premature grey hairs ഇല്ലാതാക്കാൻ, പാൽ, പഞ്ചസാര, മധുക, എണ്ണ എന്നിവ ചേർത്ത് കയ്പ്പിച്ച തൈലത്തെ നാസികയിൽ ചൊരിയുന്നത് ഉത്തമമാണ്. വായിലെ രോഗങ്ങൾക്കായി, ത്രിഫലാ, വീടിന്റെ പുക, ജവക്കുടൽ, പാഠാ, വ്യോപര, കജൽ എന്നിവ ഉപയോഗിച്ച് ഗർഗിള് ചെയ്യാനും വായ് കഴുകാനും നിർദ്ദേശിക്കുന്നു. തേജോദ, ത്രിഫലാ, ലോദ്ധ്ര, ചിത്രക എന്നിവ പഞ്ചസാരയിൽ കലർത്തി പൊടിച്ച് വായിൽ പിടിച്ചാൽ, കണ്ഠം, കഴുത്ത്, പല്ല്, വായ് എന്നിവയുടെ രോഗങ്ങൾ മാറും. പാടോള, വേപ്പ, വാഗ്ര, മാലതി, പുതുതലിലകൾ ചേർത്ത പഞ്ചപത്രം കഷായം, വായ് കഴുകാൻ ഉത്തമമാണ്. വെളുത്തുള്ളി, ഇഞ്ചി, മുരിങ്ങ, മുള്ളങ്കി, റുദന്തി എന്നിവയുടെ രസം കാതിൽ നിറയ്ക്കാൻ ഉത്തമമാണ്; ഇവ കഠിനവും ഉഷ്ണവുമാണ്. കാതിൽ തീവ്രമായ വേദനയും ശബ്ദവും ചോരയും ഉണ്ടെങ്കിൽ, പശുവിന്റെ മൂത്രം കല്ലുപൊടിയിൽ കലർത്തി ചൂടാക്കി കാതിൽ ചൊരിയണം. ജാതി ഇലകളുടെ രസത്തിൽ കയ്പ്പിച്ച എണ്ണ, കാതിലെ ദുർഗന്ധം മാറ്റുന്നു; ഉണക്ക ഇഞ്ചി, കടുക് എന്നിവയുടെ ചൂടുള്ള എണ്ണ, കാത് വേദന കുറയ്ക്കുന്നു. പഞ്ചമൂല, ചിത്രക, ഹരിതകി, നെയ്യ്, ജഗ്ഗരി, ആറു ഘടകങ്ങളുള്ള കഷായം എന്നിവ ചേർത്ത് പാൽ കയ്പ്പിച്ചാൽ, മൂക്കിൽ കുഴപ്പം മാറും. കണ്ണ്, വയറ്, പനി, കഫം, അൾസർ തുടങ്ങിയ രോഗങ്ങൾ, അഞ്ച് രാത്രിയിൽ ഉപവാസം ചെയ്താൽ മാറും. ആമലകിയുടെ രസം കണ്ണിൽ ചൊരിയാൽ കണ്ണ് ചുട്ടുപോവൽ മാറും; അല്ലെങ്കിൽ ഹോഴ്രാഡിഷ്, മുള്ളങ്കി രസം, തേൻ, കല്ലുപൊടി ചേർത്ത് കണ്മരുന്നായി ഉപയോഗിക്കാം. മഞ്ഞൾ, ദേവദാരു, കല്ലുപൊടി, പാഥ്യ, അജ്വൈൻ, പശുവിന്റെ നെയ്യ് എന്നിവ ചേർത്ത് കണ്മരുന്നായി പുറത്തു പുരട്ടുമ്പോൾ കണ്ണ് രോഗങ്ങൾ മാറും. ത്രിഫലാ, പാൽ, ഉണക്ക ഇഞ്ചി, വേപ്പ ഇല, കല്ലുപൊടി എന്നിവ ചേർത്ത് കണ്മരുന്നായി കുറുകുമ്പോൾ, വേദന, കുഴപ്പം, ഉരിച്ചുമാറ്റം വേഗത്തിൽ മാറും. അഭയ, ഹരിതകി എന്നിവയുടെ കഷായം, തേൻ, നെയ്യ് ചേർത്ത് കഴിച്ചാൽ എല്ലാ കണ്ണ് രോഗങ്ങളും മാറും. ചന്ദനം, ത്രിഫലാ, പൂവരയ, പാലാശം മൂല, വെള്ളത്തിൽ അരച്ച കണ്മരുന്ന്, കാഴ്ചയുടെ ഇരുണ്ടത മാറ്റുന്നു. കുരുമുളക്, തൈരിൽ അരച്ച കണ്മരുന്ന്, രാത്രികണ്ണ് മാറാൻ ഉത്തമമാണ്; ത്രിഫലാ, പായസ്, നെയ്യ് എന്നിവ ചേർത്ത് കയ്പ്പിച്ചാൽ ഫലപ്രദമാണ്. ഇത് രാത്രി കഴിച്ചാൽ കാഴ്ചയുടെ ഇരുണ്ടത വേഗത്തിൽ മാറും; പിപ്പലി, ത്രിഫലാ, മുന്തിരി, ഇരുമ്പ് പൊടി, കല്ലുപൊടി എന്നിവ ചേർത്ത് കഴിക്കാം. ഭൃംഗരാജത്തിന്റെ രസത്തിൽ അരച്ച കണ്മരുന്ന്, കാഴ്ചയുടെ ഇരുണ്ടത, കാറ്ററാക്ട്, അന്ധത എന്നിവ മാറാൻ ഉത്തമമാണ്. ത്രികട്, ത്രിഫലാ, സൈന്ദവം, മന:ശില, രുചക, ശംഖം, ജാതി പൂവ്, വേപ്പ്, രസാഞ്ജനം, ഭൃംഗരാജം, നെയ്യ്, തേൻ, പാൽ എന്നിവ ചേർത്ത് ഗുളികയായി ഉണ്ടാക്കുമ്പോൾ, എല്ലാ കണ്ണ് രോഗങ്ങളും മാറും. ചെണ്ടുപ്, കാക്കയുടെ മല, മുചുകുന്ദ പൂവ് എന്നിവ ചേർത്ത് പുരട്ടുമ്പോൾ തലവേദന വേഗത്തിൽ മാറും. ശതമൂലി, ചെണ്ടുപ്, ചക്ര, വ്യാഘ്രി, പാലാശം എന്നിവ ചേർത്ത് കയ്പ്പിച്ച എണ്ണ, നാസികയിൽ ചൊരിയുമ്പോൾ, ഉണങ്ങൽ, കഫം, ഇരുണ്ടത, മുകളിലെ രോഗങ്ങൾ മാറും. നാചന (ലനന) ജഗ്ഗരി ചേർത്ത്, അല്ലെങ്കിൽ പിപ്പലി, കല്ലുപൊടി ചേർത്ത്, കൈമാറ്റം, മുകളിലെ രോഗങ്ങൾക്കു നല്ലതാണ്. സൂര്യന്റെ ഗതിയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട രോഗങ്ങൾക്കു നാസ്യ ചികിത്സയും, മറ്റ് മരുന്നുകളും നൽകണം; ദശമൂല കഷായം, നെയ്യ്, കല്ലുപൊടി ചേർത്ത് നാസ്യയായി ഉപയോഗിച്ചാൽ, അവയവങ്ങൾ, തലവേദന, സൂര്യന്റെ ഗതിയിൽ നിന്നുള്ള splitting മാറും. വാതം, രക്തദോഷം ബാധിച്ച സ്ത്രീകൾ, തൈരിൽ കറുത്ത ഉപ്പ്, അജ്വൈൻ, മധുക, നീലതാമര, തേൻ എന്നിവ ചേർത്ത് കുടിയ്ക്കണം. പിത്തദോഷം ഉള്ളവർ, വാസകയുടെ പുതിയ രസം അല്ലെങ്കിൽ ഗുടൂചിയുടെ രസം, അല്ലെങ്കിൽ ആമലകി വിത്ത് വെള്ളം, വാസ, പഞ്ചസാര, തേൻ എന്നിവ ചേർത്ത് കഴിക്കണം. അനീമിയ, അമിതമായ സ്രാവം എന്നിവയ്ക്ക്, ആമലകിയുടെ മധുര രസം അല്ലെങ്കിൽ കാറ്റൻപൂവ് മൂല, അരി വെള്ളത്തിൽ ചേർത്ത് കുടിയ്ക്കണം. തണ്ടുലിയകയുടെ മൂല, തേൻ, പുതിയ രസം, അരിവെള്ളം ചേർത്ത് കഴിച്ചാൽ, എല്ലാ അമിത സ്രാവം മാറും; കുഷയുടെ മൂലയും അരിവെള്ളത്തിൽ ചേർത്ത് കഴിച്ചാൽ, അമിത സ്രാവം മാറും. ഇവയുടെ ശേഷം, ധന്വന്തരി മഹർഷി സുശ്രുതനോട് സ്ത്രീരോഗങ്ങളുടെ ചികിത്സ വിശദീകരിച്ചു. ഗർഭാശയത്തിലെ രോഗങ്ങൾക്കു വാതം ശമിപ്പിക്കുന്ന മരുന്നുകൾ പ്രധാനമാണ്. വചാ, പകുന്ചികാ, ജാതി, കൃഷ്ണാ, വാസക, കല്ലുപൊടി, അജമോദ, യവക്ഷാര, ചിത്രക, പഞ്ചസാര എന്നിവ ചേർത്ത്, വെള്ളം, മറ്റ് ദ്രവ്യങ്ങൾ ചേർത്ത്, നെയ്യിൽ വറുത്ത് കഴിക്കണം; ഇത് ഗർഭാശയ, വശം, ഹൃദയം, വയറിലെ കട്ട, അർശസ് എന്നിവയുടെ വേദന മാറ്റുന്നു. ബദരി ഇലയുടെ ലേപം, പൊട്ടിയ ഗർഭാശയ ശമിപ്പിക്കും; ലോദ്ധ്ര, തുമ്പി പഴം ചേർത്ത് ലേപം, ഗർഭാശയത്തിന് ദൃഢത നൽകും. അഞ്ചു ഇലകളും മാലതിപൂവും ചേർത്ത്, സൂര്യപ്രഭയിൽ കയ്പ്പിച്ച നെയ്യ്, അനിയന്ത്രിത ഗർഭാശയ രക്തസ്രാവം, ദുർഗന്ധം മാറ്റുന്നു. ജപപൂവ്, പുളി കഞ്ഞി, ജ്യോതിഷ്മതി ഇല, ദുർവ, ചിത്രക, പഞ്ചസാര എന്നിവ ചേർത്ത് കഴിക്കണം. ധാത്രി, അഞ്ജന, അഭയയുടെ ചുര്ണം വെള്ളത്തിൽ ചേർത്ത് കഴിച്ചാൽ, ഗർഭസ്രാവം സംബന്ധിച്ച രോഗങ്ങൾ മാറും; ലക്ഷ്മണാ കഞ്ഞി, പാൽ, അല്ലെങ്കിൽ നാസ്യയായി ഗർഭാവസ്ഥയിൽ ഉപയോഗിച്ചാൽ, ഗർഭം ലഭിക്കും. പാൽ, നെയ്യ്, അശ്വഗന്ധ, അരിയ്ക്ക് അർദ്ധം ചേർത്ത് കുടിച്ചാൽ ഗർഭം ലഭിക്കും; ഇതിൽ നെയ്യും വ്യോപകേശരവും ചേർത്ത് കുടിച്ചാൽ, ഗർഭം ലഭിക്കാത്ത സ്ത്രീക്ക് പുത്രം ലഭിക്കും. കുഷ, കാശ, ഉരുചൃക, മൃല, ഗോക്ഷുരക എന്നിവയുടെ കഷായം, പാൽ, പഞ്ചസാര ചേർത്തു, ഗർഭിണികൾക്ക് വയറുവേദനയ്ക്ക് ഉത്തമമാണ്. പാഠാ, അലംഗലി, സിംഹാ, മയൂറ, കൂടജം എന്നിവയെ വേറേ വേറേ നാഭിയിൽ, മൂത്രാശയത്തിൽ, ഗർഭാശയത്തിൽ പുരട്ടുമ്പോൾ, സ്ത്രീക്ക് പ്രസവം സൗകര്യമായി നടക്കും. പ്രസവസഹായികയ്ക്ക് ഹൃദയ, തല, മൂത്രാശയ വേദന ഉണ്ടെങ്കിൽ, യവക്ഷാര, മോറ, ചൂടുവെള്ളം എന്നിവ കുടിക്കണം. ദശമൂല കഷായം, നെയ്യ് ചേർത്ത് കുടിച്ചാൽ ഗർഭാശയ വേദന മാറും; ശാതിലാ, അരി ചേർത്ത ചുര്ണം പാൽ ചേർത്ത് കുടിച്ചാൽ, പാൽ ഉത്പാദനം വർദ്ധിക്കും. വിദാരി മൂല, കാറ്റൻപൂവ് മൂല, ധാത്രി എന്നിവയുടെ രസം, അമ്മയുടെ പാൽ ശുദ്ധമാക്കും; മുട്ഗ കഞ്ഞി കഴിച്ചാൽ കൂടി ഗുണം ലഭിക്കും. ഇങ്ങനെ, മഹർഷി ധന്വന്തരി, സുശ്രുതനോട്, വിവിധ രോഗങ്ങൾക്കും സ്ത്രീരോഗങ്ങൾക്കും ഉത്തമമായ ഔഷധങ്ങൾ, കയ്പ്പ്, ലേപം, കഷായം, നാസ്യ, ഗുളിക, കണ്മരുന്ന് എന്നിവയുടെ ഉപയോഗം സ്നേഹപൂർവ്വം വിശദീകരിച്ചു.