ശ്രദ്ധയോടെ കേൾക്കൂ, മഹാനുഭാവനായ സുഷ്രുതനേ, ധന്വന്തരി ഭഗവാൻ രോഗനിവാരണത്തിനുള്ള വിവിധ ഔഷധോപായങ്ങൾ വിശദീകരിക്കുന്നു. ആരോഗ്യപ്രദമായ ഹൃദയവേദനയ്ക്ക് നഗരയുടെ മൂലം കൊണ്ടുവന്ന് പാൽ ചേർത്ത് പാകം ചെയ്ത്, അതിനരക്ക് സൈന്ധവലവണം, ശിവഘൃതം ചേർത്ത് കുടിക്കണം. മൂത്രസംബന്ധമായ ബുദ്ധിമുട്ടുകൾക്കും ജീവനാശം വരുത്തുന്ന രോഗങ്ങൾക്കും, കണ, പാഷാണഭേദം, ശിലാജതു എന്നിവയുടെ ചൂര്ണം അരി, ശർക്കര എന്നിവയുമായി ചേർത്ത് ഉപയോഗിക്കാം. വായുവിന്റെ ദോഷം മൂലം വേദനയും മൂത്രകഠിനതയും അനുഭവിക്കുന്നവർ അമൃത, നഗരി, ധാത്രി, വാജിഗന്ധ, ത്രികണ്ടക എന്നിവയുടെ കഷായം കുടിക്കണം. യവക്ഷാരവും, അത് പഞ്ചസാര പോലെയുള്ള രൂപമുള്ളതും, എല്ലാ തരത്തിലുള്ള മൂത്രസംബന്ധ രോഗങ്ങൾ അകറ്റുന്നു. അതുപോലെ, നിദിഗ്ധികയുടെ രസവും തേനും ചേർത്ത് കഴിക്കുന്നത് അത്തരം രോഗങ്ങൾ നശിപ്പിക്കുന്നു. ത്രിഫലയുടെ ലേപത്തിൽ ഉപ്പു ചേർത്ത് ഉപയോഗിക്കുമ്പോൾ മൂത്രസംഗം ശമിക്കുന്നു; മൂത്രം തടഞ്ഞുപോകുമ്പോൾ കർപ്പൂരപ്പൊടി ശിശ്നമാർഗത്തിൽ ഇടാം. ശിഗ്രുമൂലത്തിന്റെ കഷായം, അതിന്റെ ഉഷ്ണതയും കട്ടുപ്പും മൂത്രം ഒഴിയാൻ സഹായിക്കുന്നു. ധാത്രിയുടെ രസം തേനും മഞ്ഞളും ചേർത്ത് കഴിക്കുന്നത് എല്ലാ മൂത്രരോഗങ്ങളും അകറ്റുന്നു. ത്രിഫല, ദാരു, ദാർവി, അഷ്ടക എന്നിവയുടെ കഷായത്തിൽ തേൻ ചേർത്ത് കുടിച്ചാൽ മൂത്രരോഗങ്ങൾ ശമിക്കും. സ്ഥൂലത കുറയ്ക്കാൻ ഉണർവ്, ബ്രഹ്മചര്യ, വ്യായാമം, ധ്യാനം എന്നിവ ക്രമേണ വർദ്ധിപ്പിക്കണം; അധികം ഭക്ഷണം ഒഴിവാക്കണം. യവവും ശ്യാമാകവും ഭക്ഷ്യമായി സ്വീകരിച്ചാൽ, അവ ശരീരത്തിന് ക്ഷീണം നൽകുന്നു; തേൻ ചേർത്ത വെള്ളം അല്ലെങ്കിൽ ഉഷ്ണം കൂടിയ ഭക്ഷ്യവും, സൂപും കുടിച്ചാൽ ദേഹമർദ്ദം കുറയുന്നു. ചവ്യ, ജീരകം, വ്യോഷം, ഹിംഗു, സൌവർചല, ആമലക എന്നിവയുടെ ചൂര്ണം തേനോടുകൂടെ കഴിച്ചാൽ രക്തം ശുദ്ധീകരിക്കുകയും, മേദസ്സ് ദഹിക്കുകയും, അഗ്നി ഉണർത്തുകയും ചെയ്യുന്നു. ചിത്രകത്തിന്റെ കഷായത്തിൽ clarified butter (നെയ്യ്) പാൽ ചേർത്ത് കുടിക്കുന്നത് ഉദരവ്യാധികൾക്കാണ്. പിപ്പാലിക ദശം പാൽ ചേർത്ത് പത്ത് ദിവസം ക്രമേണ വർദ്ധിപ്പിച്ച്, പിന്നെ അതേവിധം കുറയ്ക്കണം. ആയിരം ദിവസം പാലിൽ അരി പാകം ചെയ്ത് കഴിക്കുന്നവർക്ക് ഉത്തമപോഷണം, ദീർഘായുസ്സ്, പ്ലീഹയോജിത രോഗങ്ങൾ എന്നിവയുടെ നാശം ലഭിക്കും. പുനർനവയുടെ കഷായവും ലേപവും ചേർത്ത് തയ്യാറാക്കിയ നെയ്യ് വീക്കിനായുള്ള ഉത്തമ ഔഷധമാണ്; അതിനൊപ്പം പശുവിന്റെ മൂത്രം, പിപ്പലി പാലിൽ, അല്ലെങ്കിൽ ഗുഡ്-ഹരീതകി തുല്യമായി, അല്ലെങ്കിൽ വിശ്വം എന്നിവയും ഉപയോഗിക്കാം. ബലയും പാൽ ചേർത്ത് എരണ്ടെണ്ണം കുടിച്ചാൽ ഉദരവാതം, വേദന, സഞ്ചിതജലം എന്നിവ അകറ്റാം. പത്യയുടെ ചതച്ച ലേപം കടുകു എണ്ണയിൽ വറുത്ത് കറുത്ത ഉപ്പു ചേർത്ത് ഉപയോഗിക്കുന്നത് ഉദരവ്യാധികൾക്ക് ഉത്തമം. നിർഗുണ്ഡീ മൂലം പുരട്ടിയാൽ ഗ്രന്ഥികൾ അകറ്റാം; സ്മുഹി, ഗണ്ഡീരികാ ഇലകളാൽ സ്വേദനം ചെയ്താൽ അൾസറും അകറ്റാം. ഹസ്തികർണപലാശം, ധത്തൂര, എരണ്ട, നിർഗുണ്ഡി, വർഷാഭൂ, ശിഗ്രു, കടുക് എന്നിവ കഴുത്തിൽ പുരട്ടിയാൽ ഗലഗണ്ഡം ശമിക്കുന്നു. ചിരകൂടിയ elephantiasis ലേപം ഉപയോഗിച്ച് നശിപ്പിക്കാം; ശോഭാഞ്ജനം, കല്ലുപ്, ഹിംഗു ചേർത്ത മിശ്രിതം പിണ്ഡം അകറ്റുന്നു. ശരപുങ്ഖയുടെ ലേപം തേനോടുകൂടെ ഉപയോഗിച്ചാൽ എല്ലാ വ്രണങ്ങളും ശീഘ്രം ഭേദമാകും; അതുപോലെ, നിമ്പപത്രം പുരട്ടിയാലും വീക്കം, അൾസർ എന്നിവ ശമിക്കും. ത്രിഫല, ഖദിര, ദാരു, ന്യഗ്രോധ എന്നിവ ഉപയോഗിച്ച് വ്രണങ്ങൾ ശുദ്ധീകരിക്കണം; പുതിയ വ്രണത്തിൽ ഉടനെ ജലസേചനം നടത്തണം, അതു വേദനിപ്പിച്ചാലും. ബാഹ്യകാരണം മൂലമുണ്ടായ വ്രണങ്ങൾ തിരിച്ചറിഞ്ഞ്, കുറുകിയ നെയ്യും തേനും അല്പം ചൂടാക്കി യശ്ഠിമധു ചേർത്ത് പുരട്ടണം. ചൂടും രക്തവും പിത്തവും അകറ്റുന്ന ശമനചികിത്സയായി, ബാംബു, എരണ്ട, കുരുന്തോട്ടി എന്നിവയുടെ കഷായം നൽകണം. അതിൽ ഹിംഗു, കല്ലുപ് ചേർത്ത് കഴിച്ചാൽ കുടലിൽ കുടഞ്ഞ രക്തം പുറത്താക്കാം; അല്ലെങ്കിൽ യവരസം, ബദരം, കുളത്തുപരി എന്നിവയുടെ രസം എണ്ണ കൂടാതെ ഉപയോഗിക്കാം. യവം ഭക്ഷ്യമായി കഴിക്കാമോ അതോ കല്ലുപ് ചേർത്ത് കുടിക്കാമോ; കരഞ്ഞ, അരിഷ്ട, നിർഗുണ്ഡി എന്നിവയുടെ രസം വ്രണത്തിലെ കീടങ്ങളെ നശിപ്പിക്കുന്നു. ഗുഗ്ഗുളു ത്രിഫല ചൂര്ണം ചേർത്ത് ഗുളികകളാക്കി ഉപയോഗിച്ചാൽ തടസ്സങ്ങൾ അകറ്റപ്പെടും, വ്രണവും വീക്കും ശമിക്കും. ദുർവാ സരസും കംപില്ലകം, ദാർവാ ചിരവുമാണ് വ്രണഭേദനത്തിനുള്ള പ്രധാന ഔഷധം. ഇനി, ഭഗന്ദരത്തിനും അനുബന്ധ രോഗങ്ങൾക്കും ചികിത്സ കേൾക്കൂ. ഭഗന്ദരത്തിൽ ശസ്ത്രക്രിയയിലൂടെ ദ്വാരം തുറന്ന്, വ്രണചികിത്സാ വിധം നടത്തണം. ഗുഗ്ഗുളു, ത്രിഫല, വ്യോഷം തുല്യമായി ചേർത്ത് നെയ്യിൽ കൂട്ടിച്ചേർത്താൽ വേദനയുള്ള ഭഗന്ദരവും ശമിക്കും. നിർഗുണ്ഡി രസത്തിൽ തയ്യാറാക്കിയ എണ്ണം ഭഗന്ദരത്തിന് ഉത്തമം; ചർമ്മരോഗികൾക്ക് കുടിക്കാനും പുരട്ടാനുമാണ് അതുപയോഗം. ഗുഗ്ഗുളു, ത്രിഫല, കൃഷ്ണ, ത്രിപഞ്ച എന്നിവ ചേർത്ത് ഗുളികയാക്കി ഉപയോഗിച്ചാൽ ഗന്ധം, വീക്കം, ഭഗന്ദര എന്നിവയ്ക്ക് ഉത്തമം. ഉപദംശം വന്നാൽ ശിശ്നത്തിന്റെ നടുവിൽ രക്തം കളയണം; അൾസർ നശിപ്പിക്കാൻ സൂക്ഷ്മമായി സംരക്ഷിക്കണം, കാരണം അത് തലത്തോട് നാശം വരുത്തും. പടോള, നിമ്പ, ത്രിഫല, ഗുഡൂചി എന്നിവയുടെ കഷായം ഗുഗ്ഗുളു, ഖദിരം എന്നിവയുമായി ചേർത്ത് കുടിച്ചാൽ ഉപദംശം ശമിക്കും. ത്രിഫല തേനോടുകൂടെ ചട്ടിയിൽ വറുത്ത് ലേപമാക്കി പുരട്ടിയാൽ ഉപദംശ വ്രണം ഉടൻ ഭേദമാകും. ത്രിഫല, നിമ്പ, ഭൂനിമ്പ, കരഞ്ഞ, ഖദിര തുടങ്ങിയവയുടെ കഷായവും ലേപവും നെയ്യിൽ പാകം ചെയ്ത് ഉപയോഗിക്കാം. ഭംഗം സംഭവിച്ചാൽ ആദ്യം തണുത്ത വെള്ളത്തിൽ കഴുകി, കുഴമ്പ് പാകം ചെയ്ത് കുശഗ്രാസം കൊണ്ട് കെട്ടണം. ഉഴുന്ന്, മാംസം, നെയ്യ്, പാൽ, സൂപ്, യവജലം എന്നിവ പോഷകാഹാരമായി നൽകണം. വെളുത്തുള്ളി, തേൻ, നെയ്യ്, പഞ്ചസാര ചേർത്ത ലേപം കഴിച്ചാൽ തകർന്ന അസ്ഥികൾ വേഗത്തിൽ ചേർന്നുപോകും. അശ്വത്ഥം, ത്രിഫല, വ്യോഷം, വരഭി എന്നിവ ചേർത്ത് ഗുഗ്ഗുളുവുമായി പാകം ചെയ്താൽ തകർന്ന സന്ധികൾ പുനഃസ്ഥാപിക്കും. കുഷ്ഠാദി രോഗങ്ങൾക്കായി വമനം, വിരചന, രക്തമോക്ഷണം എന്നിവ നിർദ്ദേശിക്കുന്നു; വച, വാസ, പടോള, നിമ്ബ, കലി, ത്വക് എന്നിവയും ഉപയോഗിക്കണം. വാതവും ഹൃദ്രോഗവും ശമിപ്പിക്കുന്ന ഗുണമുള്ള trivrit, കർണഫല, ത്രികടു എന്നിവയുടെ കഷായം തേനോടുകൂടെ കുടിച്ച് വിരചന നടത്തണം. ഇങ്ങനെ, ധന്വന്തരി ഭഗവാൻ ഔഷധങ്ങളുടെ മഹത്വം വിശദീകരിച്ചു, ഓരോ രോഗത്തിനും യുക്തമായ ചികിത്സാവിധികൾ നിർദ്ദേശിച്ചു.