ഗരുഡപുരാണമ്

ശാന്തത, അതൃപ്തി, വീക്കവും എണ്ണത്തിലും നിന്നുള്ള ഭാരവും, ചുളിവ്, ഉറക്കം, മന്ദത—ഇവയൊക്കെയാണ് കഫം വളരുമ്പോൾ ദേഹത്ത് കാണുന്ന ലക്ഷണങ്ങൾ. രോഗം രണ്ട് ദോഷങ്ങൾ ചേർന്നുണ്ടാകുമ്പോൾ അതിന്റെ കാരണങ്ങളും ലക്ഷണങ്ങളും നോക്കി തിരിച്ചറിയണം; മൂന്നു ദോഷങ്ങളും ഒരുപോലെ സാന്നിദ്ധ്യമുണ്ടെങ്കിൽ അതിനെ സന്നിപാതികം എന്നാണ് വിളിക്കുന്നത്. ദേഹം ദോഷങ്ങൾക്കും ധാതുക്കൾക്കും മലങ്ങൾക്കും ആധാരമാണ്. ഇവയുടെ സമതുലിതാവസ്ഥയാണ് ആരോഗ്യവും, അതിന്റെ കുറവും കൂടുതലും ആരോഗ്യവിരുദ്ധമാണ്. ധാതുക്കൾ എന്നത് മെദസ്, രക്തം, മാംസം, മജ്ജ, അസ്ഥി, ശുക്ലം എന്നിവയാണ്; ദോഷങ്ങൾ വാതം, പിത്തം, കഫം; മലങ്ങൾ മൂത്രം, പുരീഷം മുതലായവയാണ്. വാതം ശീതവും, ലഘുവും, സൂക്ഷ്മവുമായതും, ശബ്ദഹാനി വരുത്തുന്നതും, സ്ഥിരവും ശക്തവുമാണ്. പിത്തം അമ്ലവും, കഠിനവും, ഉഷ്ണവും, ദുർഗന്ധമുള്ളതും, രോഗങ്ങൾക്ക് കാരണമാകുന്നതുമാണ്. കഫം മധുരം, ലവണത, സ്നിഗ്ധം, ഗുരു, അത്യന്തം ലേവമുള്ളതും ആണ്. വാതം കുശ്ഠം, സന്ധികൾ, കഫം ഉദരം, കഴുത്ത്, തലയുടെ സന്ധികൾ, പിത്തം പായുവിൽ ഇരിക്കുന്നു. കഠിനം, തിക്തം, കശായം എന്നീ രുചികൾ വാതം വളർത്തുന്നു. കഠിനം, അമ്ലം, ലവണത എന്നിവ പിത്തം വർദ്ധിപ്പിക്കും; മധുരം, ഉഷ്ണം, ലവണത എന്നിവ കഫം വർദ്ധിപ്പിക്കും. ഇതിന്റെ വിപരീതം ഉപയോഗിച്ചാൽ അവ ശമിക്കും; രോഗികൾക്ക് ശമനം, ആരോഗ്യവാന്മാർക്ക് ക്ഷേമം നൽകും. മധുരം കണ്ണിന് നല്ലതും രസധാതു വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നതുമാണ്. അമ്ലം മനസ്സിനും ഹൃദയത്തിനും പ്രിയവും അഗ്നി ഉത്തേജിപ്പിക്കുന്നതുമാണ്. തിക്തം അഗ്നി ഉത്തേജിപ്പിച്ചു ജ്വരം ദഹിപ്പിക്കുകയും ദാഹം മാറ്റുകയും ശുദ്ധീകരിക്കുകയും ഉണക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. കശായം പിത്തം കുറയ്ക്കുകയും, ചുരണ്ടുകയും, സംകുചിപ്പിക്കുകയും, ആവിഷ്കരിക്കുകയും ഉണക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. രസം, വീര്യം, വിപാകം എന്നിവയുടെ പ്രധാന ആധാരമാണ് ദ്രവ്യം; രസം മാറുമ്പോഴും ദ്രവ്യം സ്ഥിരമായി നിലനിൽക്കുന്നു; എല്ലാ ദ്രവ്യങ്ങൾക്കും അതാണ് ആധാരം. വീര്യം ഉഷ്ണം, ശീതം, ലവണത എന്നീ മൂന്നു തരം; വിപാകം രണ്ട് തരത്തിലുള്ളതും പ്രത്യേകിച്ച് കഠിനവുമാണ്. ചികിത്സയുടെ നാല് പ്രധാന ഭാഗങ്ങൾ: വൈദ്യൻ, ഔഷധം, രോഗി, പരിചാരകൻ. ഇവയിൽ ഏതെങ്കിലും എതിർവശം പോയാൽ വിജയമുണ്ടാകില്ല. ദേശം, കാലം, വയസ്സു, അഗ്നി, പ്രകൃതി, ഔഷധം, ദേഹം, മനസ്, ബലം, രോഗങ്ങൾ—ഇവയെ മനസ്സിലാക്കി ചികിത്സ നടത്തണം. മിശ്ര സ്വഭാവമുള്ള ദേശം സാധാരണ ദേശം എന്നാണ് പറയുന്നത്. ബാല്യകാലം പതിനാറ് വയസ്സുവരെ, യൗവനം എഴുപത് വരെ, അതിന് ശേഷം വൃദ്ധാവസ്ഥ. കഫം, പിത്തം, വാതം എന്നിങ്ങനെ ദോഷങ്ങൾ ക്രമമായി പ്രകടമാകും; വൃദ്ധാവസ്ഥയിൽ ക്ഷാരമോ, അഗ്നിയോ, ശസ്ത്രക്രിയയോ ഇല്ലാത്ത ചികിത്സകൾ നിർദ്ദേശിക്കുന്നു. ക്ഷയമുള്ളവർക്ക് പോഷകചികിത്സ, സ്ഥൂലർക്കു കുറയ്ക്കുന്ന ചികിത്സ, മധ്യപ്രകൃതിക്കാർക്ക് സംരക്ഷണചികിത്സ—ഇവയാണ് മൂന്നു തരം ദേഹങ്ങൾ. ബലം മനസ്സിലാക്കേണ്ടത് സ്ഥിരത, വ്യായാമം, സംതൃപ്തി എന്നിവയിലൂടെ; സ്ഥിരതയുള്ളവൻ, ഉത്സാഹിയും ധൈര്യശാലിയും ആയവൻ ബലവാനാണ്. സ്വഭാവത്തോട് വിരുദ്ധമായ ഭക്ഷണപാനീയങ്ങൾ തന്നെ സുഖത്തിനായി സ്വീകരിക്കുന്ന അവസ്ഥയെ സമതുലിതാവസ്ഥ എന്ന് പറയുന്നു. ഗർഭിണി കഫം വർദ്ധിപ്പിക്കുന്ന ഭക്ഷണം കഴിച്ചാൽ കഫപ്രകൃതിയുള്ള ശിശു ജനിക്കും; അതുപോലെ വാതം, പിത്തം വർദ്ധിപ്പിക്കുന്ന ഭക്ഷണം കഴിച്ചാൽ അതനുസരിച്ചാണ് ശിശുവിന്റെ ദോഷപ്രകൃതി. വാതപ്രകൃതിയുള്ളവൻ ക്ഷീണിതനും ഉണങ്ങിയവനും കുറച്ച് മുടിയുള്ളവനും, മനസ്സ് സ്ഥിരമല്ലാത്തവനും, വളരെ സംസാരപ്രിയനും, സ്വപ്നത്തിൽ ചലനം കാണുന്നതുമാണ്. പിത്തപ്രകൃതിയുള്ളവർ വേഗത്തിൽ ചാരനിറം പിടിക്കുന്നവരും, ഗൗരവർണ്ണമുള്ളവരും, വേഗത്തിൽ വിയർക്കുന്നവരും, ക്രോധം വേഗത്തിൽ വരുന്നതും, ബുദ്ധിമാനും, സ്വപ്നത്തിൽ പ്രകാശമുള്ളവയോ കാണുന്നതുമാണ്. കഫപ്രകൃതിയുള്ളവർ സ്ഥിരമായ മനസ്സും, മൃദുവായ ശബ്ദവും, മനോഹരവും, മൃദുലമായ മുടിയും, സ്വപ്നത്തിൽ ജലം, കല്ല് മുതലായവ കാണുന്നതുമാണ്. രണ്ട് അല്ലെങ്കിൽ മൂന്നു ദോഷങ്ങളുടെ ലക്ഷണങ്ങൾ ഒരുമിച്ച് കാണുമ്പോൾ മിശ്രപ്രകൃതിയുള്ളവനാണ്; എന്നാൽ ഒന്നാണ് പ്രധാനമായി കാണപ്പെടുന്നത് എങ്കിൽ അതാണ് മുഖ്യപ്രകൃതി. അഗ്നി നാലു തരത്തിൽ കാണപ്പെടുന്നു: ക്ഷീണം, തീവ്രം, അനിയമിതം, സമം; ഇവ കഫം, പിത്തം, വാതം, സമം എന്നിങ്ങനെയാണ്. സമമായ അഗ്നിയുള്ളവരുടെ അഗ്നി സംരക്ഷിക്കണം; അനിയമിതം വാതം ശമിപ്പിക്കണം; തീവ്രം പിത്തം കുറക്കണം; ക്ഷീണം കഫം ശുദ്ധീകരിക്കണം. എല്ലാ രോഗങ്ങളുടെ മൂലം അജീർണമാണ്; ഇത് അഗ്നി നശിപ്പിക്കുന്നു. അതിന്റെ ലക്ഷണങ്ങൾ ഭാരവും അമ്ലതയും തടസ്സവുമാണ്; ഇതിന് നാലു തരം ഉണ്ട്. അജീർണത്തിൽ നിന്ന് വിശൂചിക, ഹൃദയക്ഷയം തുടങ്ങിയ രോഗങ്ങൾ വരും; ഇതിൽ വച്ചയും ഉപ്പും വെള്ളവും ചേർത്ത് വമനം നൽകണം. അമ്ലതയിൽ നിന്ന് ശുക്ലക്ഷയം, തലകറക്കം, മോഹം, ദാഹം എന്നിവ വരും; ഇതിൽ തണുത്ത വെള്ളം കുടിക്കുകയും വാതം ശമിപ്പിക്കാനുള്ള ഔഷധങ്ങൾ ഉപയോഗിക്കണമെന്നും പറയുന്നു. അസ്ഥിഭംഗം, തലഭാരം, അശുദ്ധമായ ഭക്ഷണത്തിൽ നിന്നുള്ള രോഗങ്ങൾ—ഇവയിൽ പകൽ ഉറക്കം ഒഴിവാക്കി ഉപവാസം പാലിക്കണം. ഉദരശൂലം, കുടലിൽ വളം, മൂത്രപുരീഷ തടസ്സം—ഇവയിൽ സ്വേദനം ചെയ്യുകയും ഉപ്പുവെള്ളം കുടിക്കുകയും വേണം. കഫം, പിത്തം, വാതം മൂലം വരുന്ന ഭാരവും അമ്ലതയും തടസ്സവും ഉണ്ടെങ്കിൽ, ജീരകം, കറുപ്പ് ഉപ്പ്, പിപ്പലി എന്നിവയാൽ ഉദരം അഭ്യംഗം ചെയ്യണം. പകൽ ഉറക്കം അജീർണം നശിപ്പിക്കാൻ സഹായിക്കും; എന്നാൽ അശുദ്ധമായ ഭക്ഷണം പല രോഗങ്ങൾക്കും കാരണമാകുന്നതുകൊണ്ട് ഒഴിവാക്കണം. ഉഷ്ണജലം അനുഭവം കഴിഞ്ഞ് കുടിക്കണം; തേൻ ജീർണനത്തിന് സഹായിക്കും; പക്ഷേ, പാലിന് മുള്ളങ്കിയുമായി, തൈരും മീനും ചേർത്താൽ ദോഷം വരും. ബില്വം, ശോണം, ഗംഭാരി, പാടല, ഗണികാരികാ—ഈ അഞ്ച് മഹാവൃക്ഷങ്ങൾ അഗ്നി ഉത്തേജിപ്പിക്കുകയും കഫവാതങ്ങൾ ദൂരീകരിക്കുകയും ചെയ്യും. ശാലപർണ, പൃശ്നിപർണ, രണ്ട് ബൃഹതികൾ, ഗോക്ഷുരം—ഈ അഞ്ച് ലഘുവൃക്ഷങ്ങൾ വാതം, പിത്തം ഇല്ലാതാക്കുകയും ശക്തിവരുത്തുകയും ചെയ്യും. രണ്ടു തരത്തിലുള്ള ദശമൂലങ്ങൾ ജ്വരം, ശ്വാസം, ക്ഷയം, വാതം, വേദന എന്നിവയിൽ ഫലപ്രദമാണ്. ഈ എണ്ണകളാൽ സ്വേദനം ചെയ്യുകയും, അഭ്യംഗം ചെയ്യുകയും, കേശപാതം ഇല്ലാതാക്കാൻ ഉപയോഗിക്കണം. കഷായജലം നാലിരട്ടി വേണം; കാലഭ്യംഗത്തിന് അതുപോലെ നാലിരട്ടി വേണം. എണ്ണയും പാലും സമമായ അളവിൽ, ചുരുള്‍ ഔഷധം എണ്ണയുടെ കാൽഭാഗം ചേർത്ത് പാചകം ചെയ്യണം; ബസ്തിക്കും, പാനത്തിനും സമം; അഭ്യംഗത്തിന് കഠിനമായി, നാസ്യത്തിന് മൃദുവായി, ആവശ്യാനുസരണം ഒരുക്കണം. ദേഹവും ഇന്ദ്രിയങ്ങളും ദൃഢമായും സ്വഭാവം സ്ഥിരമായി നിലനിൽക്കുന്നവരെയാണ് ആരോഗ്യവാന്മാർ എന്ന് അറിയണം; അത്തരം ആളുകളെ ദീർഘായുസ്സുള്ളവരായി സംരക്ഷിക്കണം.