ഭക്ഷണത്തിൽ കയ്പ്, ഉരുള്, കശായം, പുളി, വരണ്ടതോ അതിനോടു സമാനമായതോ കഴിക്കുന്നത്, കൂടാതെ ആശങ്ക, ലൈംഗിക പ്രവർത്തനം, വ്യായാമം, ഭയം, ദുഃഖം, ഉണരാതിരിപ്പ് എന്നിവയും ശരീരത്തിൽ വാതം ഉത്തേജിപ്പിക്കുന്നു. ഉച്ചത്തിൽ സംസാരിക്കൽ, അധിക ഭാരമേൽക്കൽ, കഠിനമായ പ്രവർത്തനം, അതിക്രമമായ പരിശ്രമം എന്നിവയും, കാറ്റ് വീശുന്ന സമയത്ത്, ഭക്ഷണം ദഹിച്ചതിന് ശേഷം, ദിനാവസാനത്തിൽ വാതം കൂടുതൽ ഉത്തേജിപ്പിക്കുന്നു. പുളി, ഉപ്പു, ചൂട്, കശായം, ദഹിക്കാത്ത ഭക്ഷണം, അത്യന്തം ചൂട്, തീ, ദുഃഖം, മദ്യം, കോപം എന്നിവ പിത്തം ഉത്തേജിപ്പിക്കുന്നു. ദഹനത്തിനുശേഷം, ഉച്ചക്ക്, മേഘങ്ങൾ മാറിയ ശേഷം, വേനൽക്കാലത്ത്, അർദ്ധരാത്രിയിൽ പിത്തം ശരീരത്തിൽ കൂടുതൽ ഉത്തേജിപ്പിക്കുന്നു. മധുരം, പുളി, ഉപ്പു, എണ്ണ, ഭാരമുള്ളതും തണുത്തതുമായ ഭക്ഷണങ്ങൾ, പുതിയ അരി, ലാളിച്ച ഭക്ഷണങ്ങൾ, മീൻ, മാംസം എന്നിവ കഫം വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നു. വ്യായാമം കുറവ്, പകൽ ഉറക്കം, കിടപ്പും ഇരിപ്പും എന്നിവയും ഭക്ഷണത്തിനുശേഷം, വസന്തകാലത്ത് കഫം ഉത്തേജിപ്പിക്കുന്നു. ശരീരത്തിൽ ഉണങ്ങിയതും, ചുരുങ്ങിയതും, തടസ്സം, അസ്വസ്ഥത, മുറുകൽ, ഉണക്കം, ഉണരാതിരിപ്പ് എന്നിവ വാതത്തിന്റെ ലക്ഷണങ്ങൾ. നിറം ഇരുണ്ടതാകൽ, അംഗങ്ങൾ വേർപെടൽ, ദുർബലത, ക്ഷീണം എന്നിവയും വാതം വർദ്ധിച്ച രോഗത്തിന്റെ അടയാളങ്ങളാണ്. കായം, ചൂട്, കാലിൽ ചൂട്, ചുവപ്പ്, ക്ഷീണം, കയ്പ്, പുളി, ദുർഗന്ധം, വിയർപ്പ്, ബോധം നഷ്ടപ്പെടൽ, അമിത ദാഹം, തലകറക്കം എന്നിവ പിത്തം വർദ്ധിച്ച ലക്ഷണങ്ങൾ. മഞ്ഞ, പച്ച നിറവും പിത്തം വർദ്ധിച്ച ലക്ഷണങ്ങളാണ്. ശരീരത്തിൽ എണ്ണ, മധുരം, ദീർഘപ്രവർത്തനം, ബന്ധനം എന്നിവയും കാണാം. നിശ്ചലത, തൃപ്തിയില്ലായ്മ, പിണ്ഡം, എണ്ണ, കഫം, ഉരുള്, കിടപ്പ്, ഉറക്കം, മന്ദത എന്നിവ കഫം വർദ്ധിച്ച ലക്ഷണങ്ങൾ. കാരണം, ലക്ഷണങ്ങൾ ചേർന്നാൽ, രണ്ട് ദോഷങ്ങൾ ചേർന്ന രോഗമാണെന്ന് തിരിച്ചറിയണം; എല്ലാ ദോഷങ്ങളും ചേർന്നാൽ, സന്നിപാതികം എന്ന ത്രിദോഷരോഗം ആണെന്ന് അറിയണം. ശരീരമാണ് ദോഷങ്ങൾ, ധാതുക്കൾ, മലങ്ങൾ എന്നിവയുടെ ആധാരമായത്; അവയുടെ സമത്വം ആരോഗ്യമാണ്, കുറവോ അധികമോ അസുഖം. ധാതുക്കളിൽ കൊഴുപ്പ്, രക്തം, മാംസം, മജ്ജ, അസ്ഥി, വീര്യം ഉണ്ട്; ദോഷങ്ങൾ വാതം, പിത്തം, കഫം; മലങ്ങൾ മൂത്രം, ശുദ്ധി എന്നിവ. വാതം തണുപ്പ്, ലഘു, സൂക്ഷ്മം, ശബ്ദക്ഷയം, സ്ഥിരത, ശക്തി എന്നിവയാണ്; പിത്തം പുളി, കശായം, ചൂട്, ദുർഗന്ധം, രോഗകാരണം; കഫം മധുരം, ഉപ്പു, എണ്ണ, ഭാരമുള്ളതും ലാളിച്ചതും. വാതം കുഞ്ചി, കവിള് എന്നിവിടങ്ങളിൽ വസിക്കുന്നു; പിത്തം പകൽവയറ്റിൽ; കഫം വയറ്റിൽ, തൊണ്ടയിൽ, തലയുടെ സംയുക്തങ്ങളിൽ. കശായം, കയ്പ്, ഉരുള് രുചികൾ വാതം ഉത്തേജിപ്പിക്കുന്നു; കശായം, പുളി, ഉപ്പു പിത്തം വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നു; മധുരം, ചൂട്, ഉപ്പു കഫം വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നു. ഇവയുടെ വിപരീതം ഉപയോഗിച്ചാൽ ദോഷങ്ങൾ ശാന്തമാകും; രോഗികൾക്ക് ശമനം, ആരോഗ്യമുള്ളവർക്കു ക്ഷേമം. മധുരം കണ്ണിന് നല്ലതും ധാതുക്കൾ വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നതുമാണ്; പുളി മനസിന്, ഹൃദയത്തിന് സന്തോഷം നൽകുന്നു, ദഹനം ഉത്തേജിപ്പിക്കുന്നു. കയ്പ് ദഹനം ഉത്തേജിപ്പിക്കുന്നു, ജ്വരം, ദാഹം നശിപ്പിക്കുന്നു, ശുദ്ധീകരിക്കുന്നു, ഉണക്കുന്നു; കശായം പിത്തം കുറയ്ക്കുന്നു, ക്ഷാരം, ശമനം, ഉണക്കം, ഉണക്കുന്നു. പദാർത്ഥം രുചി, ഗുണം, വീപാകം എന്നിവയുടെ ആധാരമാണ്; രുചിയുടെ മാറ്റത്തിൽ സ്ഥിരതയുണ്ട്, എല്ലാ പദാർത്ഥങ്ങൾക്കും ആധാരമാണ്. ഗുണം തണുപ്പ്, ചൂട്, ഉപ്പ് എന്നിവയാണ്; രുചിയുടെ മാറ്റം രണ്ടുതരം, പ്രത്യേകിച്ച് കശായം. ചികിത്സയുടെ നാല് അങ്കങ്ങൾ: വൈദ്യൻ, ഔഷധം, രോഗി, സേവകൻ; ഇവയിൽ ഏതെങ്കിലും വിരുദ്ധമായാൽ ഫലമുണ്ടാകില്ല. പ്രദേശം, കാലം, വയസ്സ്, ദഹനശക്തി, പ്രകൃതി, ഔഷധം, ശരീരം, മനസ്സ്, ശക്തി, രോഗം എന്നിവ മനസ്സിലാക്കി ചികിത്സ നടത്തണം. പ്രദേശത്തിൽ മിശ്രസ്വഭാവമുള്ളത് 'സാമാന്യ'മാണ്; ബാല്യകാലം പതിനാറു വരെ, മധ്യവയസ്സ് എഴുപതു വരെ, അതിനു ശേഷം വൃദ്ധാവസ്ഥ. കഫം, പിത്തം, വാതം എന്ന ക്രമത്തിൽ ദോഷങ്ങൾ പ്രകടമാകും; വൃദ്ധാവസ്ഥയിൽ ക്ഷാരം, തീ, ശസ്ത്രക്രിയ ഇല്ലാതെ ചികിത്സ നിർദ്ദേശിക്കാം. ക്ഷയമുള്ളവർക്ക് പോഷകചികിത്സ, സ്ഥൂലരിൽ കുറയ്ക്കൽ, മധ്യശരീരത്തിൽ സംരക്ഷണം—ഇവയാണ് മൂന്നു ശരീരതരം. ശക്തി ഉറപ്പുള്ളവരെ, വ്യായാമം, തൃപ്തി എന്നിവയിലൂടെ മനസ്സിലാക്കണം; സ്ഥിരത, ഉത്സാഹം, ധൈര്യം ഉള്ളവൻ ശക്തിയുള്ളവനാണ്. ആയാളുടെ ഭക്ഷണപാനീയങ്ങൾ തന്റെ സ്വഭാവത്തിന് വിരുദ്ധമായെങ്കിലും, സ്വസ്ഥതയ്ക്കായി സ്വീകരിച്ചാൽ, അതാണ് സമത്വം. ഗർഭിണി കഫം വർദ്ധിപ്പിക്കുന്ന ഭക്ഷണം കഴിച്ചാൽ, കഫസ്വഭാവമുള്ള ശിശു ജനിക്കും; അതുപോലെ, വാതം, പിത്തം, സമവായം എന്നിവയുമായി ശിശുവിന്റെ സ്വഭാവം നിർണയിക്കും. ക്ഷയം, ഉണങ്ങിയതും, കുറച്ചുതലമുടി, ചഞ്ചല മനസ്സ്, അധികം സംസാരിക്കാൻ ഇഷ്ടം, സ്വപ്നത്തിൽ ചലനം കാണുന്നവൻ വാതസ്വഭാവമുള്ളവനാണ്. നേരത്തെ ചാരത, വെളുത്ത നിറം, വിയർപ്പ്, കോപം, ബുദ്ധി, സ്വപ്നത്തിൽ പ്രകാശം കാണുന്നവൻ പിത്തസ്വഭാവമുള്ളവനാണ്. സ്ഥിരമായ മനസ്സ്, മൃദുവായ ശബ്ദം, മിനുസമുള്ളതലമുടി, സ്വപ്നത്തിൽ വെള്ളം, കല്ല് കാണുന്നവൻ കഫസ്വഭാവമുള്ളവനാണ്. രണ്ട് അല്ലെങ്കിൽ മൂന്ന് ദോഷങ്ങളുടെ ലക്ഷണങ്ങൾ കാണുന്നവൻ മിശ്രസ്വഭാവമുള്ളവനാണ്; എന്നാൽ ഒന്നാണ് പ്രധാനമെങ്കിൽ, അതാണ് മുഖ്യസ്വഭാവം. ദഹനശക്തി നാലുതരം: ദുർബലമായത്, കഠിനമായത്, അനിയമിതമായത്, സമത്വമുള്ളത്; കഫം, പിത്തം, വാതം, സമത്വം എന്നിവയുടെ ആധാരത്തിൽ. സമത്വത്തിൽ സംരക്ഷണം, അനിയമിതത്തിൽ വാതം ശമിപ്പിക്കൽ, കഠിനത്തിൽ പിത്തം കുറയ്ക്കൽ, ദുർബലത്തിൽ കഫം ശുദ്ധീകരിക്കൽ. എല്ലാ രോഗങ്ങളുടെ മൂലകാരണമാണ് അജീരണം, ദഹനശക്തി നശിപ്പിക്കുന്നു; അതിന്റെ ലക്ഷണങ്ങൾ ഭാരവും, പുളിയും, തടസ്സവും; നാലുതരം. അജീരണത്തിൽ കാലരോഗം, ഹൃദയക്ഷീണം തുടങ്ങിയവ ഉരുത്തിരിയുന്നു; അത്തരം രോഗങ്ങളിൽ വച, ഉപ്പ്, വെള്ളം ഉപയോഗിച്ച് വയറുവാന്ന് നടത്തണം. പുളിയിൽ വീര്യനാശം, തലകറക്കം, ബോധം നഷ്ടപ്പെടൽ, ദാഹം; അത്തരം രോഗങ്ങളിൽ തണുത്ത വെള്ളം കുടിക്കുക, വാതം ശമിപ്പിക്കാൻ ഔഷധം ഉപയോഗിക്കണം. അസ്ഥിഭംഗം, തലഭാരം, അശുദ്ധഭക്ഷണത്തിൽ പകൽ ഉറക്കം ഒഴിവാക്കണം, ഉപവാസം പാലിക്കണം. ഈ പ്രമാണങ്ങൾ അനുസരിച്ചാണ് ശരീരത്തിലെ ദോഷങ്ങൾ, ധാതുക്കൾ, മലങ്ങൾ, അവയുടെ ക്രമവും, ലക്ഷണങ്ങളും, ചികിത്സയും വിശദീകരിച്ചിരിക്കുന്നത്.