ശുശ്രുതന്റെ സംശയങ്ങൾക്കു മറുപടിയായി ധൻവന്തരി വിശദമായി രോഗലക്ഷണങ്ങളും കാരണങ്ങളുമാണ് വിവരിക്കുന്നത്. ശരീരത്തിൽ തല മുതൽ കാലിന്റെ അറ്റം വരെ, പലവിധ വ്യാധികൾ വ്യാപിക്കുന്നു. ഒരാളുടെ മുഖം പാളായി മാറുമ്പോൾ, മുറിവുകളുടെ വീക്കം വളരെ അധികം വർദ്ധിക്കുന്നു. കൈകളിൽ അപ്രതീക്ഷിതമായ ചലനങ്ങൾ ഉണ്ടാകുമ്പോൾ, ജിവിതം തിരിച്ചുവരാൻ, നാവ് ചുരണ്ടൽ, ചൂടുള്ള ഭക്ഷണം കഴിക്കൽ, അതിക്രമമായ അഭിമാനം എന്നിവയിലൂടെ ആരോഗ്യവും വീണ്ടെടുക്കാം. കാറ്റ് (വാതം) തല്ലിൽ വേരിൽ അകപ്പെടുമ്പോൾ, വാതം കടുത്തതോടെ തല്ല് ഉരുണ്ടതോ അടച്ചതോ ആയിരിക്കും. ഇതിലൂടെയാണ് തല്ല് കടുത്തതും, ചവച്ചും സംസാരിച്ചും കഴിയാത്തതും സംഭവിക്കുന്നത്. വാതം വാക്കിന്റെ നാഡികൾ കടുപ്പിക്കുമ്പോൾ, നാവ് സ്തംഭിക്കുന്നു. നാവിന്റെ സ്തംഭനം മൂലം, ഭക്ഷണം കഴിക്കാനും, കുടിക്കാനും, സംസാരിക്കാനും കഴിയില്ല; തലയിൽ ഭാരമേറും, അതിക്രമമായ ചിരിയും, അധികം സംസാരവും ഇതിനു കാരണമാകും. അസമമായ തലയണ ഉപയോഗിച്ചാലോ, കടുത്ത പദാർത്ഥങ്ങൾ ചവച്ചാലോ, വാതം വർദ്ധിക്കും; വാതം ബാധിതരിൽ, അത് മുകളിലേക്ക് ഉയരുന്നു. മുഖം വക്രമാക്കുകയും, വലിയ ചിരിയും, കണ്ണിൽ ഉറച്ച നോക്കുകളും ഉണ്ടാക്കുകയും ചെയ്യും; പിന്നീട് വാക്കിന്റെ ക്ഷീണവും, കണ്ണിന്റെ സ്തംഭനവും ഉണ്ടാകും. പല്ലുകൾ കൂട്ടിച്ചേരൽ, ശബ്ദം നഷ്ടപ്പെടൽ, കേൾവിയില്ലായ്മ, കാഴ്ചക്കുറവ്, വാസനയില്ലായ്മ, സ്മരണ നഷ്ടം, ഭയം, ശ്വാസം എടുക്കാൻ ബുദ്ധിമുട്ട് എന്നിവയുണ്ട്. തുപ്പൽ, വശങ്ങളിലെ വേദന, ഒരു കണ്ണ് അടയ്ക്കൽ, കിടങ്കൽ മീതെ വേദന, അർദ്ധശരീര സ്തംഭനമോ അർദ്ധശരീര ദുർബലതയോ ഉണ്ടാകും. ചിലർ ഇതിനെ അർദ്ധാംഗവാതം (hemiplegia) എന്നും, മറ്റുള്ളവർ ഏകാംഗവാതം (monoplegia) എന്നും വിളിക്കുന്നു; രക്തം ആശ്രയിക്കുന്ന നാഡികൾ ബാധിക്കുമ്പോൾ, തലയുടെ നാഡികൾ ബാധിക്കും. ശരീരം കഠിനവും വേദനയും ഇരുണ്ടതും ആയാൽ, അതിനെ അസാധ്യമായ രോഗം എന്ന് കണക്കാക്കുന്നു; വാതം, സ്തംഭനങ്ങൾ, ശരീരം എല്ലാം ബാധിക്കുന്നു. ഒരു ചിറകു നശിച്ചാൽ, അതിനെ ചിറകു സ്തംഭനം (wing paralysis) എന്നറിയുന്നു; അർദ്ധശരീരം പ്രവർത്തനക്ഷമവും അനാസ്ഥ്യവും ആകുന്നു. ചിലർ ഒറ്റ അംഗം ബാധിച്ച രോഗം തിരിച്ചറിയുന്നു, മറ്റുള്ളവർ അകിലിനടിയിൽ വേദന തിരിച്ചറിയുന്നു; വാതം ശരീരത്തിലാകെ വ്യാപിക്കുമ്പോൾ, പൂർണ്ണ സ്തംഭനവും അചലതയും ഉണ്ടാകും. വാതം മാത്രം കാരണം വരുന്ന സ്തംഭനം വളരെ ദുഷ്കരമാണ്; മറ്റ് ദോഷങ്ങൾ ചേർന്നാൽ, രോഗം വർദ്ധിച്ച് ദുർബലതയും വരുന്നു. അജീരിതം, കഫം എന്നിവ നാഡികളിൽ അടിഞ്ഞാൽ, അങ്ങയുടെ സ്തംഭനം ഉണ്ടാകും; ഇതിനെ ദണ്ഡാപതാനക (daṇḍāpatānaka) എന്നും, ഇത് അസാധ്യമായ രോഗം എന്നും പറയുന്നു. വാതം ചുണ്ടിന്റെ വേരിൽ ഉയർന്ന്, അവിടെയുള്ള നാഡികൾ ചുരുക്കുമ്പോൾ, പുറത്തേക്ക് ദ്രവം ഒഴുകുകയും, കൈയിൽ രോഗം ഉണ്ടാക്കുകയും ചെയ്യും. വിരൽവേരിലും കൈപുറത്തും സ്തംഭനം വരുമ്പോൾ, കൈകൾ പ്രവർത്തനക്ഷമമാകാതിരിക്കും; ഇതിനെ വിപൂചി (vipūcī) എന്നും വിളിക്കുന്നു. വാതം കാൽവിരൽ വേരിൽ കിടക്കുമ്പോൾ, തുണ്ടുകളുടെ നാഡികൾ നശിച്ചാൽ, ആൾ കുഴപ്പമുള്ളവനാകും; രണ്ടും കാൽവിരൽ വേരുകൾ ബാധിച്ചാൽ, ആൾ crippled ആകുന്നു. നടക്കാൻ തുടങ്ങുമ്പോൾ, ആൾ വിറയുകയും, കുഴപ്പത്തോടെ നടക്കുകയും ചെയ്യും; ഇത് കലായഖഞ്ഞ (kalāyakhañja) എന്നറിയപ്പെടുന്നു, ഇത് സന്ധികൾ loosen ആയതുകൊണ്ടാണ്. തണുത്ത, ചൂടുള്ള, ദ്രവ, വരണ്ട, ഭാരം, എണ്ണയുള്ള ഭക്ഷണങ്ങൾ, അജീരിതം, ദഹിതം, വ്യായാമം, ഉണർവ്, എണ്ണയുള്ള ഭക്ഷണം, ഉറക്കമില്ലായ്മ എന്നിവയാൽ, കഫം ശരിയായ സമയത്ത് അധികമായി കൂടുമ്പോൾ, മറ്റു ദോഷങ്ങളെ കീഴടക്കി, ശരീരത്തിലാകെ വ്യാപിക്കുന്നു. കഫം കാൽവിരൽവേരിലെ അസ്ഥികൾ നിറച്ച്, സ്തംഭനം വരുമ്പോൾ, അസ്ഥിയും സ്തംഭനവും ബാധിക്കുന്നു; വാതം മൂലം, കാൽവിരൽ തണുത്തതും ആകുന്നു. കാൽവിരൽ കറുത്തതും, സ്തംഭനവും, അലസതയും, മയക്കവും, വേദനയും, ജ്വരവും ഉണ്ടാകുമ്പോൾ, ഇതിനെ കാൽവിരൽ സ്തംഭനം എന്നും, ചിലർ പുറംവാതം എന്നും വിളിക്കുന്നു. വാതവും രക്തവും മൂലം, കാൽമുട്ടിൽ വീക്കം, കഠിനമായ വേദന ഉണ്ടാകുമ്പോൾ, ഇത് ക്രോഷ്ടുകശീർഷ (kroṣṭukaśīrṣa) എന്നറിയപ്പെടുന്നു; വലിയ കാക്കയുടെ തലപോലെയാണ്. കാൽവിരൽ തളർന്നു, വാതം കാൽവിരൽ സന്ധിയിൽ ബാധിച്ചാൽ, വാതകണ്ടക (vātakaṇṭaka) എന്നറിയപ്പെടുന്നു. വാതം കാൽവിരൽ, വിരൽ, നാഭി, കഴുത്ത് എന്നിവയിൽ ബാധിച്ചാൽ, ചലനം തടയപ്പെടുന്നു; ഇത് ഗൃധ്രസി (gṛdhrasī) എന്നറിയപ്പെടുന്നു. കാൽവിരൽ thrilled അല്ലെങ്കിൽ numb ആകുമ്പോൾ, പാദഹർഷ (pādaharṣa) എന്നറിയപ്പെടുന്നു; ഇത് കഫവും വാതവും കൂടിയതിൽ നിന്നാണ്. വാതം, പിതം, രക്തം എന്നിവ ചേർന്ന്, കാൽവിരലിൽ കത്തൽ വരുമ്പോൾ, പ്രത്യേകിച്ച് നടക്കുമ്പോൾ, കാൽവിരൽ കത്തൽ തിരിച്ചറിയണം. ഇതിന്റെ കാരണങ്ങൾ ധൻവന്തരി ശുശ്രുതനോട് വിശദീകരിക്കുന്നു: വാതരക്തം (vātarakta) എന്ന രോഗം, അന്യോന്യമായ, അതിക്രമമായ ഭക്ഷണം, കോപം, പകൽ ഉറക്കം, രാത്രി ഉണർവ് എന്നിവയാണ് കാരണങ്ങൾ. വാതശോണിതം (vātaśoṇita) സാധാരണയായി, സുഖജീവിതം നയിക്കുന്ന, ശരിയായ ഭക്ഷണവും ജീവിതവും പാലിക്കാത്ത, ദുർബലരായ, അസ്ഥികുടിയ, ആഡംബര ജീവിതം നയിക്കുന്നവർക്കാണ് ബാധിക്കുന്നത്. രക്തം അശുദ്ധമായാൽ, ചൂട് അല്ലെങ്കിൽ തെറ്റായ ശുദ്ധീകരണം മൂലമോ, വാതം അല്ലെങ്കിൽ തണുത്ത കാറ്റ് മൂലമോ, വാതം കൂടുന്നു, അശാന്തമാകുന്നു, ശരീരത്തിൽ അസാധാരണമായി ചലിക്കുന്നു. അത്തരം രക്തം തടഞ്ഞു, വാതം ആദ്യം രക്തം ദുഷ്ടമാക്കുന്നു; പിന്നെ, ഗുദത്തിൽ വേദന ഉണ്ടാക്കുകയോ, വാതരക്തം ഉത്പാദിപ്പിക്കുകയോ ചെയ്യുന്നു. ആദ്യമായി, സ്തംഭനം ഉത്പന്നമാകുന്നു; പിന്നീട്, എല്ലായിടത്തും വ്യാപിക്കുന്നു; പ്രത്യേകിച്ച്, ഭാരവും, വാന്തം പോലുള്ള ലക്ഷണങ്ങളും കാണാം. പിന്നീട്, ഇത് കുഷ്ഠം പോലെയുള്ളതായും, സാംബുദം (sāmbuda) എന്നറിയപ്പെടുന്നതായും മാറുന്നു; കാൽമുട്ട്, കാൽ, തുണ്ടുകൾ, അര, ചുണ്ടുകൾ, കൈകൾ, കൈവിരൽ, കാൽവിരൽ, സന്ധികൾ എന്നിവയെ ബാധിക്കുന്നു. ത്വക്ക്, വിറയൽ, ചുരുണ്ട വേദന, പിളർന്നു പോകുന്ന വേദന, ഭാരവും, അനാസ്ഥ്യവും, വീണ്ടും വീണ്ടും വരികയും, മാറികയും ചെയ്യുന്നു. ചിലപ്പോൾ, കാൽവിരലിൽ ആരംഭിച്ച്, കൈകളിലും, ശരീരത്തിലാകെ, ചിതലിനൊപ്പം പാമ്പ് പോലെ പടർന്നുപോകുന്നു. ആദ്യത്തിൽ, ത്വക്കും മാംസവും മാത്രമാണ് ബാധിക്കുന്നത്; എന്നാൽ, കുറേ സമയം കഴിഞ്ഞാൽ, ദീർഘമായി, ശരീരത്തിലെ എല്ലാ ധാതുക്കളിലും വ്യാപിക്കുന്നു. അരപോലുള്ള ഭാഗങ്ങളിൽ, ത്വക്ക് താമ്രവർണ്ണവും, ഇരുണ്ടതും, ചുവപ്പും, വീക്കം, കഠിനമായ കുരുക്കുകളും, പകരം പുളിപ്പും, വാതം അസ്ഥിയും മജ്ജയിലും പ്രവേശിക്കുന്നു. അകത്ത്, വാതം മുറിച്ചുപോകുന്നതുപോലെയും, കുരുക്കുള്ള ശബ്ദവും, വേഗത്തിൽ ചലിക്കുന്നതും, ശരീരത്തിലാകെ പടർന്നുപോകുമ്പോൾ, കുഴപ്പവും crippled ആകലും ഉണ്ടാക്കുന്നു. വാതം പ്രധാനപ്പെട്ടാൽ, അതികഠിനമായ വേദന, വിറയൽ, പൊട്ടുന്നിങ്ങളുള്ള വേദന, വീക്കത്തിന്റെ ഉണങ്ങിയതും, കറുത്തതും, വർണ്ണം വർദ്ധിച്ചും കുറഞ്ഞും കാണാം. ഇങ്ങനെ, ധൻവന്തരി, വാതം, രക്തം, കഫം എന്നിവയുടെ അസമത്വം മൂലമുണ്ടാകുന്ന രോഗങ്ങളുടെ ലക്ഷണങ്ങളും, അവയുടെ വ്യാപനവും, അസാധ്യമായ അവസ്ഥകളും, ശുശ്രുതനോട് സമ്പൂർണ്ണമായും വിശദീകരിച്ചു.