ഒരു കാലത്ത് ധന്വന്തരി മഹർഷി, സുഷ്രുതന് രോഗങ്ങളുടെ സ്വഭാവം വിശദമായി വിവരിച്ചു. അപ്പോൾ, അദ്ദേഹം വിവിധ ചർമ്മരോഗങ്ങളുടെ ലക്ഷണങ്ങൾ വിശദീകരിച്ചു. ചില രോഗങ്ങൾ അകത്തും ഉണക്കവും പുറത്തും എണ്ണയുള്ളതും, അകത്ത് ചൂശുമ്പോൾ പൊടി വീഴുന്നതും, സ്പർശത്തിന് മൃദുവും, കട്ടിയില്ലാത്തതും, തെളിച്ചമുള്ളതും, വിയർപ്പിന്റെ പൂവുപോലും കാണപ്പെടുന്നതുമാണ്. സാധാരണയായി, ശരീരത്തിൽ മുകളിലേക്കുള്ള ക്ഷയവും, ശക്തമായ കുരുപുകൾ നിറഞ്ഞ കുത്തികളുമാണ്. കൈകളിലും കാലുകളിലും ചുവപ്പു നിറമുള്ള നൂൽപോലുള്ള രേഖകളും കാണപ്പെടുന്നു. ഇതെല്ലാം 'വിപാദിക' എന്ന രോഗം ഉത്പാദിപ്പിക്കുന്നു. അതിന് കടുത്ത വേദനയും, ശക്തമായ കുരു വേദനയും, ചുവപ്പു നിറമുള്ള പിമ്പിളുകളും, വ്യാപകമായി പടരുന്നതും, ദൂർവാ പച്ചയോ അതസി പൂവിന്റെ നിറമോ പോലുമാണ്. കുറുക്കിയ, വൃത്താകൃതിയിലുള്ള, 'ദദ്രു' എന്ന പാടുകൾ വളരെയധികം കുരു വേദനയോടുകൂടിയതും, കട്ടിയുള്ള അടിസ്ഥാനം, ദാഹവും, ചുവപ്പു നിറമുള്ള സ്രാവുകളും, നിരവധി വ്രണങ്ങളും കാണപ്പെടുന്നു. ദാഹം, ഈർപ്പം, വേദന എന്നിവയോടും, ഓരോ ജന്മത്തിലും ആവർത്തിച്ചും, ചുവപ്പു നിറമുള്ള വൃത്താകൃതിയിലുള്ള പാടുകൾ, കുരു വേദനയും, ദാഹവും, വേദനയും കാണപ്പെടുന്നു. നിറം നിറഞ്ഞ് ഉയര്ന്ന, വെള്ളം നിറഞ്ഞതുപോലെ താമരയിലത്തിന്റേതുപോലുള്ള 'പുണ്ഡരിക' എന്ന രോഗം, വെള്ളയും ചുവപ്പും നിറമുള്ള പിമ്പിളുകൾ കാണപ്പെടുന്നു. 'പാമാ' എന്നത്, പിമ്പിളുകളും പാടുകളും, കുരു വേദനയും, ഈർപ്പുമാണ്; ഇതിന് കനൽപോലുള്ള ചുവപ്പു നിറവും ഉണക്കവും, പ്രധാനമായും ചവിട്ടിനും കൈക്കും മുട്ടിനുമാണ്. പിമ്പിളുകൾ, സ്പർശത്തിന് വേദന, കുരു വേദന, ചുവപ്പ്, കനൽപോലുള്ള വേദന എന്നിവയോടുകൂടി 'കാകണ' എന്നത് ചുവപ്പു പാടുകളോ ചർമ്മരോഗങ്ങളോ ആണ്. ആദ്യം ചുവപ്പായും, പിന്നീട് കറുപ്പായും, ത്രിഫലാപോലും, കറുപ്പ് നിറം നിറഞ്ഞതുമാണ്, ഓരോന്നും തങ്ങളുടെ കാരണത്തിൽ നിന്നാണ് ഉത്പന്നമാകുന്നത്. രോഗം വ്യത്യാസപ്പെടുത്താൻ, ദോഷങ്ങളുടെ ലക്ഷണങ്ങളും പ്രവർത്തികളും നിർദ്ദേശിക്കേണ്ടതാണ്; എല്ലാ ദോഷങ്ങളും പിന്തുടരുന്ന കുഷ്ഠം ഉപേക്ഷിക്കണം. കുഷ്ഠം അസ്ഥി, മജ്ജ, ശുക്ലം എന്നിവയിൽ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നെങ്കിൽ അതു ഭേദിക്കാൻ പ്രയാസമാണ്; കൊഴുപ്പിൽ ഉള്ളത് ഭേദിക്കാൻ കഴിയും; ചർമ്മം, മാംസം, അസ്ഥി എന്നിവയിൽ ഉള്ളത് ദീർഘകാലികമാണ്. കഫവും വാതവും മൂലമായ്, ചർമ്മത്തിൽ മാത്രം ഉള്ളത്, അശുദ്ധമായത്, അതു ഭേദിക്കാൻ പ്രയാസമില്ല; ചർമ്മത്തിൽ മാത്രം ഉള്ളതിൽ, ശരീരത്തിൽ നിറം മാറ്റം, ഉണക്കം എന്നിവ കാണപ്പെടുന്നു. രക്തം, മാംസം എന്നിവയിൽ വിയർപ്പ്, ചൂട്, വേദന, കൈകളിലും കാലുകളിലും പിമ്പിളുകൾ, പ്രത്യേകിച്ച് സന്ധികളിലുമാണ്. ദോഷങ്ങൾ ചേർന്നാൽ കൊഴുപ്പിൽ നാശം വരുന്നു; മജ്ജ, അസ്ഥി, കണ്ണ്, ശബ്ദം എന്നിവയിൽ വ്യക്തമായ ലക്ഷണങ്ങൾ ഇല്ല. വ്രണം, ശുക്ലത്തിൽ കീടുകൾ, ഭാര്യയും മക്കളും ബാധിക്കപ്പെടുന്നത്, ഈ ലക്ഷണങ്ങൾ മൃഗങ്ങളിലും മറ്റുള്ളവരിലും കാണാം. കഷ്ഠത്തിൽ നിന്നുള്ള 'ശ്വിത്രം' (വൈറ്റിലിഗോ) അത്യന്തം ഗുരുവും ഭയാനകവുമാണ്; ഇത് എല്ലാ ദോഷങ്ങൾ അശാന്തമാകുന്നതിൽ നിന്നാണ് ഉത്പന്നം. വാതത്തിൽ നിന്നുള്ളത് ഉണക്കവും ചുവപ്പും; പിത്തത്തിൽ നിന്നുള്ളത് താമരയിലത്തിന്റേതുപോലും, കനൽപോലും, മുടി നശിപ്പിക്കുന്നതും; കഫത്തിൽ നിന്നുള്ളത് വെള്ളയും കട്ടിയുള്ളതും ഭാരമുള്ളതുമാണ്. കുരു വേദനയോടുകൂടി, постепം ചുവപ്പാകുന്നു, മാംസവും കൊഴുപ്പും ബാധിക്കുന്നു; നിറം അനുസരിച്ച്, രണ്ട് തരങ്ങൾ തിരിച്ചറിയാം, ഗുരുത്വം ക്രമാതീതമായി വർദ്ധിക്കുന്നു. വെളുപ്പില്ല, മുടി കൂടുതലായിരിക്കുന്നു, ചേർന്നു പോകുന്നില്ല, പുതിയതാണു, തീയിൽ ചുട്ടിട്ടില്ലെങ്കിൽ, ശ്വിത്രം ഭേദിക്കാൻ കഴിയുന്നു; അല്ലെങ്കിൽ ഉപേക്ഷിക്കണം. ജനനേന്ദ്രിയങ്ങളിലും കൈയിലുമോ, അധവിലുമോ പുതിയതായി വന്നാൽ, വിജയം ആഗ്രഹിക്കുന്നവർ ശ്വിത്രം ഉപേക്ഷിക്കണം. രോഗങ്ങൾ പൊതുവെ സമ്പർക്കം, ഭക്ഷണം പങ്കുവെക്കൽ, കിടക്ക, ഇരിപ്പിടം, വസ്ത്രം, പൂമാല, ലേപനം എന്നിവ പങ്കുവെക്കുന്നതിൽ നിന്നാണ് ഉത്പന്നമാകുന്നത്. ധന്വന്തരി പറഞ്ഞു: കീടുകൾ രണ്ട് വിഭാഗമാണ് – ബാഹ്യവും ആന്തരവുമാണ്. ബാഹ്യമായി, നാലു തരങ്ങൾ – മാലിന്യത്തിൽ, കഫത്തിൽ, രക്തത്തിൽ, മലത്തിൽ നിന്നാണ്. ബാഹ്യകീടുകൾ ഇരുപത് പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നു; മാലിന്യത്തിൽ നിന്നുള്ളവ എള്ളുപോലും, മുടിയിലും വസ്ത്രത്തിലും വസിക്കുന്നു. അവയ്ക്ക് നിരവധി കാലുകളും, സൂക്ഷ്മതയും ഉണ്ട്; 'പിട'യും 'നിറ്റ്' എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നു; രണ്ടുതരത്തിൽ, ശരീരത്തിൽ വസിച്ച് കുരു വേദനയും വീക്കം ഉത്പാദിപ്പിക്കുന്നു. കുഷ്ഠത്തിന് ഏക കാരണമാണ് ആന്തരവായ കീടുകൾ; കഫത്തിൽ നിന്ന് പുറത്തും, മധുരം, പഞ്ചസാര, പാൽ, തൈര്, മീൻ, പുതിയ അരി എന്നിവയിലൂടെ അകത്തും ഉത്പന്നമാകുന്നു. കഫത്തിൽ നിന്ന് വയറ്റിൽ ജനിച്ച്, വളരുകയും എല്ലായിടത്തും ചലിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു; ചിലത് കനലായ നൂൽപോലും, മറ്റെന്തെങ്കിലും കട്ടിയുള്ള കുരുപോലുമാണ്. ചിലത് മുളച്ച ധാന്യപോലും, കട്ടിയില്ലാത്തതും, നീളമുള്ളതും, ചെറുതും; വെള്ളയോ താമ്രയോ നിറത്തിൽ, ഏഴു പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നു. ചിലത് ആന്ത്രത്തിൽ നിന്ന് ഉത്പന്നമാകുന്നു, വയറിനെ ചുറ്റുന്നു; ചിലത് ഹൃദയത്തിൽ നിന്ന്, ചിലത് മലദ്വാരത്തിൽ നിന്ന്; അവ പുറത്താക്കപ്പെടുമ്പോൾ പുല്ലിന്റെ പൂവുപോലും, സുഗന്ധമുള്ളതും, ഫലങ്ങൾ ഉത്പാദിപ്പിക്കുന്നു. അവ ഉബക, വായിൽ സ്രാവം, അജീരണം, ഭക്ഷണാഭാവം, പ്രഭവം, ഛർദി, ജ്വരം, വയർ വീക്കം, ക്ഷയം, തുമ്മൽ, മൂക്കടച്ചൽ എന്നിവ ഉത്പാദിപ്പിക്കുന്നു. രക്തക്കല്ലിൽ ജനിച്ചവ സൂക്ഷ്മ ജീവികൾ, കാലില്ലാത്തതും, വൃത്താകൃതിയിലും, താമ്രനിറത്തിലും, ചിലത് കാണാനാവാത്തവയുമാണ്. മുടിയിൽ നിന്ന് ഉത്പന്നമാകുന്നവ മുടി നശിപ്പിക്കുകയും, മുടി ദ്വീപുകൾ ഉണ്ടാക്കുകയും, അത്തിപ്പഴംപോലുമാണ്; ഈ ആറു തരങ്ങൾ, സൗസുര, സമതര എന്നിവയോടൊപ്പം, കുഷ്ഠത്തിന് ഏക കാരണമാണ്. വലിയ ആന്ത്രത്തിൽ നിന്ന് മലത്തിൽ ജനിച്ചവ, വ്യാപകമായി പടരുകയും, വളരുമ്പോൾ വയറിലേക്ക് ചലിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. തുടർന്ന്, ദുർഗന്ധം, ശ്വാസം, മലയുടെ ഗന്ധം ഉത്പാദിപ്പിക്കുന്നു; കനൽ, വൃത്താകൃതിയിലുള്ളതും, കട്ടിയുള്ളതും, കറുപ്പും, മഞ്ഞയും, വെള്ളയും, കറുപ്പും ആയിരിക്കും. ഈ കീടുകൾ അഞ്ചു പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നു: കാകെരുക, മാകെരുക, സൗസുര, സശുല, ലെലിഹാ; അവ സന്തതിയും ഉത്പാദിപ്പിക്കുന്നു. വാക്ക് പിളർത്തൽ, വേദന, കഠിനത, ക്ഷയം, ഉണക്കം, മങ്ങിയ നിറം; രോമാഞ്ചം, മലദ്വാരത്തിൽ ചൂട്, കുരു വേദന, അശുദ്ധമല ഉത്പാദിപ്പിക്കുന്നു. അതിനുശേഷം, ധന്വന്തരി സുഷ്രുതനോട് പറഞ്ഞു: "വാതം മൂലമായ രോഗങ്ങളുടെ ഉത്പത്തി ഞാൻ വിവരിക്കും. എല്ലാ ദോഷങ്ങളുടെയും കാരണം തടസം തന്നെയാണ്. ദോഷം കാണാനാകാത്ത, ദൂഷിതമായ വാതം ശരീരത്തെ എവിടെയും ബാധിക്കുന്നു; അവൻ സൃഷ്ടാവും, ആത്മാവും, സർവരൂപനും, ജീവികളുടെ നാഥനും, വിശ്ണുവും, സംരക്ഷകനും, വ്യാപകനും, നാശവും, മരണവും, അന്തവും ആണ്. അതിനാൽ, പറഞ്ഞത് എപ്പോഴും പരിശ്രമത്തോടെ പാലിക്കണം." "വിവരിച്ച ദോഷങ്ങൾ അറിയുമ്പോൾ, സ്വഭാവവും വ്യതിഭ്രാന്തമായ പ്രവർത്തികളും തിരിച്ചറിയണം; സംക്ഷിപ്തമായും, വിശദമായും, ദോഷങ്ങളുടെ വകഭേദങ്ങൾ തിരിച്ചറിയണം." "ഓരോന്നും, അഞ്ചു രീതിയിൽ, കാരണവും ലക്ഷണവും ഉൾപ്പെടെ, പ്രവർത്തനവും വ്യതിയാനവും വിശദീകരിച്ചിരിക്കുന്നു." ഇങ്ങനെ, ധന്വന്തരി മഹർഷി, സുഷ്രുതനോട് രോഗങ്ങളുടെ സ്വഭാവം, ലക്ഷണങ്ങൾ, കാരണങ്ങൾ, വ്യത്യാസങ്ങൾ, പരിചരണം എന്നിവ അതിഗംഭീരമായി വിവരിച്ചു.