ധന്വന്തരി മഹർഷി, സുശ്രുതന്റെ മുന്നിൽ, ശരീരത്തിൽ ഉണ്ടാകുന്ന വിയർപ്പും, രോഗങ്ങളുടെ പ്രഭവവും വിശദമായി വിവരിച്ചു. ആദ്യം, അദ്ദേഹം ശോഫം (swelling) ഉണ്ടാകുമ്പോൾ ഉണ്ടാകുന്ന ലക്ഷണങ്ങൾ പറഞ്ഞു: അതിൽ ചൊറിവ്, മങ്ങലുള്ള രോമം, കഠിനവും തണുപ്പുള്ള ചർമ്മം, ഭാരവും എണ്ണപ്പുരയും, മിനുക്കും, കഠിനതയും, വേദനയും, ഉറക്കം, ഛർദി, ദുർബലമായ ദാഹം എന്നിവ കാണപ്പെടുന്നു. ശോഫം പല കാരണങ്ങൾ കൊണ്ടും ഉണ്ടാകാം: പരിക്ക്, മുറിവ്, വ്രണം, തണുത്ത കാറ്റ്, പുളിയ കാറ്റ്, ഭല്ലാതകയും കപികച്ചുവും പോലുള്ള ചില ഔഷധങ്ങൾ കൊണ്ടുള്ള പ്രതികരണം. കഠിനമായ, ഉണക്ക, കിടിലം വസ്തുക്കളുമായി സമ്പർക്കം വന്നാൽ, അതിന്റെ ചുറ്റിലും ചൂട്, ചുവപ്പ്, പിതം പോലുള്ള ലക്ഷണങ്ങൾ കാണാം. വിഷം കൊണ്ടുള്ള ശോഫം വിഷമുള്ള ജീവികളുടെ കടിയാലോ, പScratchയാലോ, അല്ലെങ്കിൽ വിഷരഹിത ജീവികളുമായി സമ്പർക്കം വന്നാലോ ഉണ്ടാകാം. മല, മൂത്രം, ശുക്ലം, അശുദ്ധ വസ്തുക്കളുമായി സമ്പർക്കം, വിഷമുള്ള ചെടികളോ കാറ്റുകളോ, വിഷപൊടി ഉപയോഗിച്ചാലോ ശോഫം ഉണ്ടാകാം. ഈ ശോഫം മൃദുവാണ്, ചലനക്ഷമം, താഴ്ന്നതും, വേഗത്തിൽ ദഹിക്കുകയും വേദനയും ഉണ്ടാക്കുകയും ചെയ്യുന്നു; പുതിയതും, സങ്കീർണ്ണതയില്ലാത്തതും, ചിലത് സാദ്ധ്യവും ചിലത് അസാദ്ധ്യവുമാണ്. ഇതിനു ശേഷം, ധന്വന്തരി, വിശർപ്പ എന്ന രോഗത്തിന്റെ കാരണങ്ങൾ സുശ്രുതനോട് വിശദീകരിച്ചു. വിശർപ്പ പരിക്കിലും ദോഷിത ദോഷങ്ങളിലും നിന്നാണ് ഉത്ഭവിക്കുന്നത്, ശോഫം പോലെ തന്നെ. ഇത് പുറത്താണ് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്; ഭയം, ക്ഷീണം എന്നിവ മൂലം അതിന്റെ ഗുരുത്വം കൂടുന്നു. ദോഷം ഏത് ദോഷത്തിൽ നിന്നാണെന്നതിനെ ആശ്രയിച്ചാണ് അതിന്റെ സാദ്ധ്യത. പ്രവർത്തനം, ദാഹം, ദഹനാഗ്നിയുടെ അപ്രതീക്ഷിത നഷ്ടം എന്നിവ മൂലം ദോഷങ്ങൾ ദേഹത്തേക്ക് വേഗത്തിൽ പ്രവേശിക്കുന്നു; അകത്തോ പുറത്തോ അതിന്റെ ലക്ഷണങ്ങൾ കാണാം. വാതം കൊണ്ടുള്ള വിശർപ്പയിൽ വാതജ ജ്വരത്തിന്റെ ലക്ഷണങ്ങൾ: ശോഫം, തുളച്ചുപോലുള്ള വേദന, ക്ഷീണം, ഉല്ലാസം എന്നിവ കാണപ്പെടുന്നു. പിതം കൊണ്ടുള്ളതിൽ, പിതജ ജ്വരത്തിന്റെ ലക്ഷണങ്ങൾ: വേഗത്തിൽ വ്യാപിക്കുകയും, ചുവപ്പും, കഠിനമായ ചൂടും കാണുകയും ചെയ്യുന്നു. കഫം കൊണ്ടുള്ളതിൽ, ചൊറിവ്, എണ്ണപ്പുര, കഫജ ജ്വരത്തിന്റെ ലക്ഷണങ്ങൾ കാണാം. വാതം, പിതം, കഫം എന്നിവയുടെ സംയോജനത്തിൽ, എല്ലാം ചേർന്ന ലക്ഷണങ്ങൾ കാണാം; വ്രണങ്ങൾ കാണാത്തതും, വിയർപ്പ് പുറത്തുവരുന്നതും, വ്രണത്തിന്റെ സ്വഭാവം കാണുന്നതും. ജ്വരം, ഛർദി, മയക്കം, വയറിളക്കം, ദാഹം, തലകറക്കം, ശോഫം പൊട്ടിക്കൽ, ദാഹക്ഷയം, കറുപ്പ്, രുചികുറവ് എന്നിവയൊക്കെ, വാതം-പിതം കൊണ്ടുള്ള വിശർപ്പയുടെ ലക്ഷണങ്ങൾ. ശരീരത്തിലെ എല്ലാ ഭാഗങ്ങളെയും ഇത് ബാധിക്കുന്നു; ചൂടുള്ള ചിതകൾപോലെ, വ്യാപനം നടക്കുന്ന ഭാഗത്ത് അതിന്റെ വ്യാപനം കാണാം. ചിതകൾ അണയുമ്പോൾ, കറുപ്പ്, നീല, ചുവപ്പ് നിറത്തിൽ ശോഫം കൂടുന്നു; തീയിൽ പൊള്ളിച്ചപോലെ, അതിന്റെ പൊട്ടിക്കൽ വേഗത്തിൽ നടക്കുന്നു. വിശർപ്പ vital spots-ലേക്ക് വ്യാപിച്ചാൽ, വാതം അത്യന്തം ശക്തമാകുമ്പോൾ, ശരീരഭാഗങ്ങളിൽ വേദന, ബോധം നഷ്ടമാകൽ, ഉറക്കം, ശ്വാസക്കുറവ് എന്നിവ ഉണ്ടാകും. ഹിക്കപ്പ് വരും, രോഗി നിലവിളിക്കും; vital spot ബാധിച്ചാൽ, അയാൾ നിലത്ത്, കിടക്കയിൽ, കസേരയിൽ കിടന്നിരിക്കും. അയാൾ ബുദ്ധിമുട്ടോടെ, മനസ്സും ശരീരവും അല്പം കലങ്ങിയും, ഉറക്കത്തിൽ നിന്ന് ഉണരാൻ പ്രയാസവും അനുഭവിക്കും; ഇതാണ് തീപോലെ വ്യാപിക്കുന്ന വിശർപ്പ. കഫം വാതം തടയുമ്പോൾ, കഫം പല രീതിയിൽ പൊട്ടിച്ചുപോകും, അല്ലെങ്കിൽ രക്തം കൂടുമ്പോൾ, ചർമ്മം, രക്തം, സന്ധികൾ, മാംസം എന്നിവയെ ബാധിക്കും. ഇവയെ ദോഷം കൊണ്ടു ദോഷിതമാക്കി, നീളം കൂടിയ, കഠിനമായ, കുത്തിയ, വേദനയും ജ്വരവും നിറഞ്ഞ, രക്തം നിറഞ്ഞ ചങ്ങലപോലുള്ള ഷോഫം ഉണ്ടാകും. ശ്വാസക്കുറവ്, ചുമ, വയറിളക്കം, വായിലെ ഉണക്ക, ഹിക്കപ്പ്, ഛർദി, തലകറക്കം, ബോധം, വർണ്ണം മാറ്റം, മയക്കം, ശരീരഭാഗങ്ങൾ പൊട്ടിക്കൽ, ദാഹക്ഷയം എന്നിവയൊക്കെ, കഫ-വാതം ദോഷം കൂടിയതിൽ നിന്നുള്ള ചങ്ങലപോലുള്ള വിശർപ്പ. കഫം-പിതം ദോഷം കൂടിയതിൽ, ജ്വരം, കഠിനത, ഉറക്കം, മയക്കം, തലവേദന, ദുർബലത, ശരീരഭാഗങ്ങൾ തളർവ, ബോധം, ദാഹക്ഷയം, തലകറക്കം എന്നിവ കാണാം. മയക്കം, ദഹനാഗ്നി ക്ഷയം, അസ്ഥികൾ പൊട്ടിക്കൽ, ദാഹം, ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ ഭാരം, അശുദ്ധികൾ കൂടൽ, പാളിത്തം; ഇത് ശരീരചാനലുകൾ വഴിയുള്ള വ്യാപനം. കൂടാതെ, വയറിലാണ് സാധാരണയായി ബാധിക്കുന്നത്; ഒരിടത്ത് കഠിനമായ വേദനയില്ല, പുന്തകങ്ങൾ കൊണ്ട് മൂടിയിരിക്കുന്നു, കഠിനമായ മഞ്ഞ, ചുവപ്പ്, മങ്ങലുള്ള നിറം. Sticky, കറുപ്പ്, കറുപ്പൻ, അശുദ്ധം, ഷോഫം, ഭാരം; ആഴത്തിൽ പാകം, ചൂട് കൊണ്ടു തൊട്ടാൽ ഭൂരിഭാഗം നന്നായി, പൊട്ടിത്തെറിക്കും. പാകമായ മാംസംപോലെ, സന്ധികളും രക്തനാളികളും പുറത്തേക്കു കാണപ്പെടുന്നു, എല്ലാ ഭാഗങ്ങളെയും ബാധിച്ച്, എല്ലാ ലക്ഷണങ്ങളും കാണപ്പെടുന്നു, എവിടെയും വ്യാപിക്കുന്നു, ശവത്തിന്റെ വാസന പുറപ്പെടുന്നു; ഇത് 'മുട്ടി' എന്ന വിശർപ്പമാണ്. പുറത്തുണ്ടാകുന്ന കാരണങ്ങൾ കൊണ്ടും, പരിക്കിൽ നിന്നുമാണ്, രക്തം-പിതം ഉണർന്നാൽ, വാതം ഹോഴ്സ് ഗ്രാം പോലുള്ള ചങ്ങലപോലുള്ള ഷോഫം ഉണ്ടാക്കുന്നു. പൊട്ടിക്കൽ, ഷോഫം, ജ്വരം, വേദന, കഠിനമായ രക്തം; മൂന്നു ദോഷങ്ങൾ ചാനലുകൾ വഴി ഉണ്ടാകുന്ന വിശർപ്പം സാദ്ധ്യമാണ്, ദ്വയദോഷത്തിൽ സങ്കീർണ്ണതയില്ല. എല്ലാ ദോഷങ്ങൾ ചേർന്നതും, vital spots invaded ചെയ്തതും, സങ്കീർണ്ണമായതും, സാദ്ധ്യമായതും, സന്ധികൾ, രക്തനാളികൾ, മാംസം പൊട്ടിയതും, തഴുകിയതും, ശവത്തിന്റെ വാസന പുറപ്പെടുന്നതും അസാദ്ധ്യമാണ്. പിന്നീട്, ധന്വന്തരി, ശരീരത്തിൽ കുഷ്ഠം പോലുള്ള ചർമ്മരോഗങ്ങൾ എങ്ങനെ ഉണ്ടാകുന്നു എന്നതും വിശദീകരിച്ചു. തെറ്റായ ഭക്ഷണവും ജീവിതവും, സത്പുരുഷന്മാരെ അപഹസിക്കുകയും, അശുദ്ധ പ്രവർത്തനങ്ങൾ, അകൃത്യങ്ങൾ, പോരായ്മകൾ, കള്ളത്തരം എന്നിവയാൽ, പുതിയതും പഴയതുമായ പാപങ്ങൾ, അശുദ്ധ വസ്തുക്കളെ രക്തനാളികളിലേക്ക് തള്ളുന്നു; അവ ചർമ്മം, മാംസം, രക്തം, കൊഴുപ്പ് എന്നിവയിൽ ചേർന്ന് അവയെ ദോഷിതമാക്കി, ഉണക്കവും, പുറത്ത് വരികയും ചെയ്യുന്നു. ചർമ്മം നിറം മാറ്റുകയും, ശേഷിച്ച അശുദ്ധികൾ കുഷ്ഠം, മറ്റു ചർമ്മരോഗങ്ങൾ ആയി കാണപ്പെടുന്നു. കാലം കഴിയുമ്പോൾ, ശരീരത്തിലെ എല്ലാ ചാനലുകളും ബാധിക്കും; എല്ലാ ദേഹഭാഗങ്ങളിലും പ്രവേശിച്ച്, അവയെ കലക്കി, അകത്തും പുറത്തും വ്യാപിക്കും. വിയർപ്പും, ഈർപ്പം, കഠിനതയും കൊണ്ടു, ചെറുതും കഠിനവുമായ പുഴു രൂപപ്പെടും; അവ തുടർച്ചയായി രോമം, ചർമ്മം, സന്ധികൾ, vessels എന്നിവയെ ബാധിക്കും. ഇത് പുറംകുഷ്ഠം ഉണ്ടാക്കും, ചിതപോലെ ചർമ്മം മൂടിയതുപോലെ കാണപ്പെടും; കുഷ്ഠം ഏഴു തരത്തിൽ ഉണ്ട്, ഓരോ ദോഷം പ്രത്യേകം, ദ്വയദോഷം, സർവദോഷം എന്നിവയിൽ നിന്നാണ്. വാതം കൊണ്ടുള്ളത് കാപാലം, പിതം കൊണ്ടുള്ളത് ഉദുംബരം, കഫം കൊണ്ടുള്ളത്: മണ്ടല, വികർചൂ, ഋഷ്യ; വാതം-പിതം ചേർന്നത്: ചർമം, ഏക-കുഷ്ഠം, കിടിമ, സിദ്ധ്മാ, അലസാ, വിപാദിക. വാതം-കഫം, കഫം-പിതം ചേർന്നത്: ദദ്രു, ശതാരുഷി; പുണ്ടരിക, പാമാ, ചർമദല. ഇവയിൽ കാകണ, പൂവ്രതൃക, ദദ്രു കാകണയോടൊപ്പം, പുണ്ടരിക, ര്യജിഹ്വ—ഈ ഏഴു പ്രധാന കുഷ്ഠം തരങ്ങൾ ആണ്. ഇങ്ങനെ, ധന്വന്തരി മഹർഷി, ശരീരത്തിലെ വ്യത്യസ്ത രോഗങ്ങൾ, അവയുടെ ലക്ഷണങ്ങൾ, പ്രഭവം, സാദ്ധ്യത, അസാദ്ധ്യത, ചർമ്മരോഗങ്ങളുടെ തരം എന്നിവ സുശ്രുതനോട് ആഴത്തിൽ വിവരിച്ചു.