സ്ത്രീകളിൽ പുറം രക്തസ്രാവം സംഭവിക്കുമ്പോൾ പിത്തത്തിന്റെ ലക്ഷണങ്ങൾ കാണപ്പെടുന്നു; ആയുധങ്ങളാൽ അല്ലെങ്കിൽ അതുപോലുള്ള പരുക്കുകൾ മൂലമുണ്ടാകുന്ന രക്തം രോഗങ്ങൾക്കും കാരണമാകുന്നു. ഒരു മുറിവിൽ നിന്നുള്ള രക്തം വായുവിന്റെ പ്രഭാവത്തിൽ അശാന്തമാകുമ്പോൾ, അതു പിത്തത്തെയും രക്തത്തെയും ഉണർത്തി അവയുടെ ലക്ഷണങ്ങൾ ഉളവാക്കുന്നു; ഇതോടെ പലതരം സങ്കീർണ്ണതകളോടുകൂടിയ പുണ്കൾ ഉണ്ടാകുന്നു. രോഗം ബാധിച്ച സ്ഥലം അനുസരിച്ച് സങ്കീർണ്ണതകളിൽ വ്യത്യാസങ്ങൾ കാണാം. ഉദാഹരണത്തിന്, കവിള് അല്ലെങ്കിൽ മൂത്രാശയത്തിൽ വേദനയോ വീക്കോ ഉണ്ടെങ്കിൽ, മൂത്രം ഒഴിയുന്നതിൽ പ്രയാസം അനുഭവപ്പെടും. ക്ലോമയിൽ അർബുദം ഉണ്ടായാൽ ശ്വാസം തടസ്സപ്പെടുകയും, പാന്ഡു രോഗം, അത്യധികമായ ദാഹം, കഴുത്തിൽ തടസ്സം എന്നിവയും ഉണ്ടാകാം. ശരീരമാകെ വേദനയും ഹൃദയത്തിൽ വേദനയും അനുഭവപ്പെടും. മൂർച്ചപെടൽ, കണ്ണിന് മുമ്പിൽ ഇരുണ്ടത കാണൽ, ചുമ, ഹൃദയമിടിപ്പിൽ അസ്വസ്ഥത, വയറിന്റെ ഇരുവശത്തും വേദന, ദോഷങ്ങളുടെ സമവായം മൂലം വയറിനകത്തും അസ്വസ്ഥതകൾ ഉണ്ടാകുന്നു. അതുപോലെ, വൃക്കയിലും, കഠിനവേദനയും, കിടങ്കളിലും, കണികകളിലും, പുറം ഭാഗങ്ങളിലും വേദന അനുഭവപ്പെടുന്നു; ഗുദത്തിൽ വേദനയും വായു തടസ്സവും ഉണ്ടാകും. ഈ സാഹചര്യങ്ങളിൽ, അർബുദം പച്ചയായോ, പാകമായോ, പാകം തുളുമ്പിയതായോ കാണാം; ചിലത് നാഭിയിൽ നിന്ന് മുകളിലേക്ക് ഒഴുകും, ചിലത് ഗുദത്തിലൂടെ താഴേക്ക് ഒഴുകും. ഗുദം, മുല, നാഭി എന്നിവിടങ്ങളിൽ ഉള്ള പുണ്കൾ ദോഷങ്ങൾ തിളച്ചു വരുന്നതുകൊണ്ടാണ്; ദോഷങ്ങളുടെ കൂട്ടായ്മ അവ അവയുടെ തക്ക സ്ഥലങ്ങളിൽ മാറ്റങ്ങൾ സൃഷ്ടിക്കുന്നു. പാകമായാൽ, നാഭിയിലോ മൂത്രാശയത്തിലോ ഉള്ള പുണ്കൾ അകത്തോ പുറത്തോ പൊട്ടാൻ സാധ്യതയുണ്ട്; പുണ്കിൽ ദ്രവം കുറഞ്ഞാൽ, അകത്തുതന്നെ പാകം തുളുമ്പും. ഈ വിധത്തിൽ ദുഷ്ട സ്ത്രീകളിലും പാപികളിലും പുണ്കൾ വളരാറുണ്ട്; ഗർഭം ഗർഭാശയത്തിൽ മരിച്ചാൽ, ഒരു കഠിനമായ വീക്കം ഉണ്ടാകാം. മുലയിൽ വേദന ഉണ്ടോ ഇല്ലയോ എന്നത് പുറം പുണ്കിന്റെ ലക്ഷണമാണ്; സ്ത്രീകളിൽ രക്തം സൂക്ഷ്മമായതിനാൽ, കന്യകമാരിൽ ഇത് ഉണ്ടാവാറില്ല. വായു പ്രകോപിതമാകുകയോ അതിന്റെ ഗതികൾ തടസ്സപ്പെടുകയോ ചെയ്താൽ, ലിംഗത്തിന്റെ അടിയിലായി വീക്കം ഉണ്ടാകുന്നു; അത് അണ്ഡം, കിടങ്കൾ എന്നിവയിലേക്ക് വ്യാപിച്ച് അണ്ഡച്ചർമ്മത്തിൽ അത്യധികമായ വീക്കം ഉണ്ടാക്കുന്നു. വായു അമർത്തുമ്പോൾ, അണ്ഡച്ചർമ്മത്തിലെ ശിരകൾ വലുതാകുന്നു; അവിടുത്തെ കൊഴുപ്പിൽ ദോഷങ്ങൾ കൂട്ടം ചേരുന്നു, രോഗം ഏഴു രൂപങ്ങളിൽ വീക്കത്തോടെ പ്രകടമാകുന്നു. വായു മൂലം, മൂത്രനാളത്തിന്റെ അറ്റങ്ങളിൽ, അകത്തോ പുറത്തോ, വീക്കം ഉണ്ടാകാം; അത് വായുവിന്റെ സ്വഭാവം കൊണ്ടു വായുവാൽ നിറഞ്ഞതും, ഉണക്കവും, സ്പർശിക്കുമ്പോൾ കരക്കവും, കഠിനമായ ദഹനവേദനയുമാണ്. പാകമായാൽ, പിത്തം മൂലം, അതു അത്തിപ്പഴം പോലെയായി, ദഹനം, ചൂട്, പാകം തുളുമ്പൽ എന്നിവയോടെ കാണാം; കഫം മൂലം, അതു ഗുരുതരവും, ഭാരവുമുള്ളതും, തൈലംപോലെയുമുള്ളതും, കിടക്കുന്നതും, കഠിനവുമാണ്, വേദന വളരെ കുറവായിരിക്കും. രക്തം മൂലം, വീക്കം കറുത്തതും, പുള്ളികളും, വളർച്ചയുടെ അടയാളങ്ങളുമുള്ളതുമാണ്; കഫവും കൊഴുപ്പും ചേർന്നാൽ, വീക്കം കൂടുതൽ, മൃദുവും, പഴുത്ത പനന്ഫലത്തിന്റെ രൂപത്തിൽ കാണാം. വ്യക്തി പതിവായി മൂത്രം അടക്കുന്നവനാണെങ്കിൽ, മൂത്രം അവിടേക്ക് ഒഴുകുമ്പോൾ, മനസ്സിലെ ആഗ്രഹം ഇല്ലാതാകുകയും, സ്ഥിരത നഷ്ടപ്പെടുകയും, സാധാരണ സുഖപ്രവാഹം അശാന്തമാകുകയും ചെയ്യും. താഴെ മൂത്രം ഒഴിയുന്നതിൽ ബുദ്ധിമുട്ട് ഉണ്ടാകുന്നു; അണ്ഡവും അണ്ഡക്കൂട്ടവും വീർപ്പുണ്ട്, വായു കൂടുകയും, തണുത്ത വെള്ളത്തിൽ കുളിച്ചാൽ അവ ശക്തിയേറിയാവും. മലവും മൂത്രവും അടക്കുന്നതും, അവയവങ്ങളുടെ അനിയമിതമായ ചലനവും, ശരീരത്തിലെ ജീവശക്തികൾ ക്ഷയിക്കുകയും അകത്തേക്ക് അടിഞ്ഞു പോകുകയും ചെയ്യുമ്പോൾ— വായു അശാന്തമായിത്തീരുന്നു, രക്തം താഴിലേക്ക് നീക്കുന്നു; പിന്നെ, സന്ധിയിൽ ഒരു കുരു പോലെയുള്ള വീക്കം ഉണ്ടാക്കുന്നു. ശ്രദ്ധിക്കാതിരിക്കുകയും, കുരു വളരുകയും, വയറു വീർപ്പുകയും, വേദനയും വിവിധ രോഗങ്ങളും ഉണ്ടാകുകയും ചെയ്യും; കൂടുതൽ ബാധിച്ചാൽ, അകത്തുനിന്ന് ശബ്ദം കേൾക്കാം, അത് മുകളിലേക്ക് നീങ്ങി തലയിൽ വീണ്ടും വീക്കം ഉണ്ടാക്കുന്നു. ഈ രക്തവൃദ്ധി അസാധ്യമായതാണ്, വായുവിന്റെ വർദ്ധനയുടെ രൂപം; ഉണക്കവും, കറുപ്പും, ചുവപ്പുമുള്ള ശിരകൾ, ഒരു ജനാലയിൽ മൂടി വെച്ച ഉണ്ണപോലെയാണ്. വായു, എട്ട് വിധത്തിൽ, വിവിധ ദോഷങ്ങൾക്കൊപ്പം കൂട്ടം ചേരുന്നു; സ്ത്രീകളിൽ, മാസവൈകാരിക പ്രശ്നങ്ങൾ മൂലം എട്ടാമത്തേതു ഉണ്ടാകുന്നു. ജ്വരം, മൂർച്ച, അജീർണ്ണം, വയറിളക്കം, വാന്തി തുടങ്ങിയവയാൽ ബാധിക്കപ്പെട്ട്, ക്ഷയിച്ചെങ്കിലും ശക്തിയുള്ളവൻ തണുത്തു വിശപ്പാനുഭവിക്കുന്നു. ഭക്ഷണം കഴിക്കുകയും, ഉപവാസം, നീന്തൽ മുതലായവ ചെയ്യുകയും ചെയ്യുന്നവൻ, ബലഹീനമായ ഗ്രഹണശക്തി അനുഭവിക്കുകയും, രോഗം കൂടുതൽ പ്രേരിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യും. തൈലം പുരട്ടലും, പാരദം, ഉണക്കൽ ചികിത്സകളും, ശുദ്ധിക്രമം നഷ്ടപ്പെടുകയോ പ്രാപിക്കാതിരിക്കുകയും, വലിവ് ഉണ്ടാകുകയോ ചെയ്താൽ— അവന്റെ വിസർജ്യങ്ങൾ വായുവിൽ അധികം കാണപ്പെടും, ചിലപ്പോൾ വേർതിരിഞ്ഞ്, ചിലപ്പോൾ രക്തം കലർന്നതായും, വായുവിന്റെ ഗതിയിൽ ശരീരമാകെ പടർന്നതായും കാണാം. വായു, മുകളിലും താഴെയും ഉള്ള ചാനലുകൾ തടസ്സപ്പെടുത്തുമ്പോൾ വേദന ഉണ്ടാകും; ഒരു കുരു, ചൂടുള്ളതും വീക്കത്തിന്റെ രൂപത്തിലുള്ളതുമായത് ഉണ്ടാകുന്നു. ക്ഷയവും, കഫം, മല എന്നിവയുടെ തടസ്സവും, ചാനൽ തടസ്സവും മൂലം വായു വയറ്റിൽ അഭയം തേടി ഉണക്കത്താൽ കഠിനമാവുന്നു. സ്വന്തം ആവാസത്തിൽ സ്വതന്ത്രമായി, അല്ലെങ്കിൽ മറ്റൊരിടത്ത് ആശ്രയിച്ച്, വായു ദുഷ്ടമാകുന്നു; പിന്നെ, കഫം വിസർജ്യങ്ങളിൽ കലരുന്നു. ഇതിന് 'ഗുല്മം' എന്നാണ് പേരുള്ളത്; ഇത് മൂത്രാശയം, നാഭി, ഹൃദയം, വശം എന്നിവിടങ്ങളിൽ കാണാം. വായു മൂലമുണ്ടെങ്കിൽ തലവേദന, ജ്വരം, പ്ളീഹാ രോഗം, വയറിനകത്ത് ശബ്ദം എന്നിവ ഉണ്ടാകും. സൂചിയുടെ കുത്തുപോലുള്ള വേദന, മലനഷ്ടം, മൂത്രം ഒഴിയുന്നതിൽ ബുദ്ധിമുട്ട്, അവയവങ്ങൾ, മുഖം, കാലുകൾ എന്നിവ വീക്കുക, ജഠരാഗ്നി ക്ഷയിക്കുക എന്നിവയുണ്ടാകും. വായു മൂലം, ചർമ്മം ഉണക്കവും കറുപ്പും, അശാന്തതയും ഉണ്ടാകും; വ്യക്തമായ രൂപം ഇല്ലാതെ പലതരം വേദന ഉണ്ടാകും. കുരു ചലിക്കുകയും, പുഴുക്കൾ കയറിയതുപോലെയായി തോന്നുകയും ചെയ്യും; പിത്തം മൂലം ദഹനം, അമ്ലത, മൂർച്ച, വയറിളക്കം, വിയർപ്പ്, ദാഹം, ജ്വരം എന്നിവ കാണാം. ശരീരമാകെ മഞ്ഞപ്പടലവും, വീക്കവും അർബുദവും കാണാം; കഫം കുറയുകയോ വർദ്ധിക്കുകയോ ചെയ്ത്, അതിന്റെ സ്വസ്ഥതയെ കത്തിച്ചുപോലെയാകും. കഫം മൂലം ഗുരുത്വം, രുചിനഷ്ടം, താഴ്ന്നുപോകുന്ന അവസ്ഥ, തലവേദന, ജ്വരം, മൂക്കടയ്ക്കൽ, മന്ദത, ഛർദ്ദി, ചർമ്മത്തിൽ പാണ്ടുവർണ്ണം അല്ലെങ്കിൽ കറുപ്പ് എന്നിവ കാണാം. അർബുദം ആഴത്തിൽ, കഠിനവും ഭാരവുമാണ്, ഗർഭത്തിലിരിക്കുന്ന ശിശുവിനെപ്പോലെയോ ഗർഭത്തിനെപ്പോലെയോ; അവ സ്വസ്ഥതയിൽ തുടരുമ്പോൾ അകത്തേക്ക് ചലിക്കുന്നു, ഇവയെ അസാധ്യമായവയാണെന്ന് കരുതുന്നു. സാധാരണയായി, രണ്ട് ദോഷങ്ങളുടെ കൂട്ടായ്മയിലോ, മിശ്രിത കാരണങ്ങളിലോ ഉണ്ടാകുന്ന അർബുദങ്ങൾ ഗുരുതരവും, അത്യന്തം വേദനയും ദഹനവും ഉണ്ടാക്കുന്നതും, വേഗത്തിൽ പാകം തുളുമ്പുന്നതും, കട്ടിയുള്ളതും ഉയർന്നതുമാണ്. രക്തപുണ്കൾ അസാധ്യവും, സ്ത്രീകളിൽ മാത്രം ഉണ്ടാകുന്നതുമാണ്, പ്രത്യേകിച്ച് മാസവൈകൃത വേദനയോ ഗർഭാശയരോഗങ്ങളോ ഉള്ളവരിൽ. മാസവൈകൃത സമയത്ത് സ്ത്രീ കോപത്തോടെ സംയോഗം ചെയ്യുകയാണെങ്കിൽ, അവളുടെ ശരീരത്തിലെ വായു മാസവൈകൃതരക്തത്തിന്റെ സ്വാഭാവിക പ്രവാഹം തടസ്സപ്പെടുത്തുന്നു, അത് എല്ലാ മാസവും ഗർഭാശയത്തിൽ സ്ഥിരമായി ഉണ്ടാകുന്നതാണ്.