ധന്വന്ത്രിയുടെ ശിഷ്യനായ സുശ്രുതന് തന്റെ ഗുരു ധന്വന്ത്രിയോട് ആരോഗ്യത്തിന്റെ രഹസ്യങ്ങളെക്കുറിച്ച് ആഴത്തിൽ പഠിച്ചു. ഗുരു ധന്വന്ത്രി, സുശ്രുതനെ സമീപിച്ച്, വാതം, മൂത്രാശ്മരികൾ, കുഷ്ടം, പ്രമേഹം, കുടലിന് വീക്കം, ദുർഗന്ധം, അർശസ്, ഗ്രഹണി എന്നിവയെന്നു അറിയപ്പെടുന്ന എട്ട് മഹാ രോഗങ്ങൾ അത്യന്തം ദുഷ്കരമായവയാണെന്ന് വിശദീകരിച്ചു. പിന്നീട് ധന്വന്ത്രി, “സുഷ്രുതാ, മൂത്രം തടയപ്പെടുന്ന കാരണങ്ങളെക്കുറിച്ച് ശ്രദ്ധയോടെ കേൾക്കൂ,” എന്നു പറഞ്ഞു. മൂത്രാശയം, അതിന്റെ കഴുത്ത്, ലിംഗം, അര, വൃഷണങ്ങൾ, ഗുഡം എന്നിവ—all these are supported by single channels, located in the cavities of the rectum and bones. Even the bladder faces downward, with openings of urinary veins. From the sides, fine streams constantly fill the bladder; entering through these, twenty different disorders can arise. മൂത്രം തടയപ്പെടലും പ്രമേഹവും, ജീവനിലകളെ ബാധിച്ച്, മൂത്രാശയത്തിലും അരത്തിലും ലിംഗത്തിലും സ്ഥിരമായെങ്കിലും നേരിയ വേദന ഉണ്ടാക്കുന്നു. വാതം മൂലമുള്ള രോഗത്തിൽ, മൂത്രം കുറവായിരിക്കും; പിത്തം മൂലമുള്ളതിൽ, മൂത്രം മഞ്ഞയും കിടിച്ചും കത്തുന്നതായിരിക്കും; കഫം മൂലമുള്ളതിൽ, മൂത്രം രക്തം കലർന്നതും, മൂത്രാശയവും ലിംഗവും ഭാരവും വീക്കവും അനുഭവപ്പെടും. മൂത്രം കുഴഞ്ഞും തടസ്സപ്പെട്ടും എല്ലാ അശുദ്ധികളാലും ബാധിക്കപ്പെട്ടതായിരിക്കും. വാതം മൂത്രാശയത്തിന്റെ തുറവിൽ തടസ്സം സൃഷ്ടിച്ച് അതിനെ ഉണക്കുമ്പോൾ, മൂത്രം പിത്തം, കഫം, ശുക്ലം എന്നിവയുമായി കലർന്നു, പശുവിന്റെ പിത്തം പോലുള്ള മഞ്ഞ നിറത്തിലുള്ള ഭയാനകമായ ഒരു ശില (അശ്മരി) രൂപപ്പെടുന്നു. ഇവയെല്ലാം കഫം ആധാരമായിരിക്കുന്നു; ആദ്യ ലക്ഷണമായി മൂത്രാശയത്തിൽ വീക്കം, ബാധിച്ച പ്രദേശത്ത് ശക്തമായ വേദന അനുഭവപ്പെടുന്നു. മൂത്രം മൂത്രാശയത്തിൽ തടയപ്പെടുകയും, മൂത്രം പോകുമ്പോൾ വേദനയും, ജ്വരം, രുചി നഷ്ടപ്പെടലും ഉണ്ടാകുന്നു; പൊതുവെ, നാഭിയിൽ, ശുക്ലദ്വാരത്തിൽ, മൂത്രാശയത്തിൽ, തലയിൽ വേദന അനുഭവപ്പെടുന്നു. തുറവു തുറന്നപ്പോൾ മൂത്രം ധാരാളം ഒഴുകുന്നു; തടസ്സം ഉണ്ടായാൽ, അത് കഠിനമായി, ഗോമേദകം എന്ന രത്നം പോലെയുള്ള സ്വച്ഛതയിൽ ഒഴുകുന്നു. ഉത്തേജനമുണ്ടാകുമ്പോൾ, മൂത്രമാർഗത്തിൽ രക്തവും മാംസവും കലർന്ന വേദന അനുഭവപ്പെടുന്നു; അപ്പോൾ, വാതം ബാധിച്ച രോഗി പല്ലുകൾ കടിച്ച് നടുങ്ങുന്നു. അവൻ ലിംഗവും നാഭിയും പിടിച്ചുപിടിച്ച് വലിയ വേദന അനുഭവപ്പെടുന്നു; വാതം മൂലം, അവൻ പൂർവ്വവശം പുകഴ്ത്തുകയും, മൂത്രം പലപ്പോഴും, തുള്ളി തുള്ളിയായി പോകുകയും ചെയ്യുന്നു. അവന്റെ അശ്മരി ഇരുണ്ടതും കഠിനതും, ചിലപ്പോൾ മുളകളെപ്പോലും尖തയുമാണ്; പിത്തം മൂലമുള്ളതിൽ, മൂത്രാശയം ചൂടിൽ പാചം വരുത്തുന്നതുപോലെ കത്തുന്നു. അശ്മരി ഭല്ലാതകത്തിന്റെ വിത്തുപോലും, ചുവപ്പും മഞ്ഞയും വെള്ളയും നിറത്തിൽ കാണപ്പെടുന്നു; കഫം മൂലമുള്ളതിൽ, മൂത്രാശയം തണുത്തതും ഭാരമുള്ളതുമാണ്. വലിയതും മൃദുവായതും, തേപ്പനിറത്തിലും വെള്ളനിറത്തിലും കാണുന്ന അശ്മരി കുട്ടികളിൽ കൂടുതലായാണ് ഉണ്ടാകുന്നത്. ചാനലിന്റെ ചെറുതും, പിടിച്ച് പുറത്താക്കുന്നതിന്റെ സൗകര്യവും കാരണം, വ്യക്തിക്ക് സൗകര്യം ലഭിക്കുന്നു; എന്നാൽ, ശുക്ലം തടയപ്പെടുമ്പോൾ, വലിയ ശുക്ല അശ്മരി രൂപപ്പെടുന്നു. ശുക്ലം അതിന്റെ സ്ഥാനം വിട്ടു പുറത്താക്കപ്പെടാത്തപക്ഷം, വാതം വൃഷണങ്ങളുടെ ഇടയിൽ കടന്ന് ശുക്ലം ഉണക്കുന്നു, അതു ഉണങ്ങിയതോടെ അശ്മരി ആയി മാറുന്നു. ഇത് മൂത്രാശയത്തിൽ വേദന, മൂത്രം പോകാൻ കഠിനത, വീക്കം എന്നിവ ഉണ്ടാക്കുന്നു; ഉണങ്ങിയതോടെ അത് ദ്രവ്യമായി മാറുന്നു. ബാധിക്കുമ്പോൾ, ജ്വരം, ചുമ, അശ്മരി കൂറ്റൻ കല്ലുപോലും, അല്ലെങ്കിൽ വാതം മൂലം തകര്ന്നതും, തിരിഞ്ഞു നീങ്ങുന്നതും കാണാം. അത് മൂത്രത്തോടൊപ്പം പുറത്താകുകയോ, പ്രവാഹത്തിനെതിരെ നീങ്ങുകയും ദഹിപ്പിക്കപ്പെടുകയും ചെയ്യുന്നു; വാതം മൂത്രാശയത്തിന്റെ വായിൽ ഉത്തേജിതമാകുമ്പോൾ, മൂത്രം തടയപ്പെടുന്നു. മൂത്രം തടയപ്പെടുകയും, വേദന, കുരു, ചിലപ്പോൾ വീക്കം ഉണ്ടാകുകയും ചെയ്യുന്നു; മൂത്രാശയത്തെ മൂടി, വലിയതും സ്ഥാനം മാറിയതും, ഗുഡം സമീപത്തേക്ക് ഉയരുന്നു. അവിടെ, വേദന, കത്തൽ, താളം, തിരിവ് എന്നിവ ഉണ്ടാക്കുന്നു; മൂത്രാശയം അമർത്തുമ്പോൾ, മൂത്രം തുള്ളി തുള്ളിയായി മാത്രം പോകുന്നു. ഈ പ്രവാഹം തടസ്സപ്പെടുന്നത് “വാതം മൂത്രാശയത്തിൽ” എന്നറിയപ്പെടുന്നു; അതിനെ മറികടക്കാൻ വളരെ ദുഷ്കരമാണ്, രണ്ടാമത്തെ ശക്തമായ വാതം അതിലും ദുഷ്കരമാണ്. വാതം ഗുഡവും മൂത്രാശയവും ഇടയിൽ സ്ഥലം പിടിക്കുമ്പോൾ, കഠിനമായ, കുരുക്കുള്ള, ഉയർന്ന കുരു, ഉരുള്പോലും രൂപപ്പെടുന്നു. ഇത് “വാതം ഉരുള്” എന്നറിയപ്പെടുന്നു; വിഷ്ണുവിന്റെ ചാനലിലെ വാതം മൂലമാണ് ഇത്; കുഴച്ചു, ശക്തമായ വാതം മൂത്രാശയത്തിൽ ശക്തമായ വേദന ഉണ്ടാക്കുന്നു. മൂത്രം തടഞ്ഞ് വാതം ചുറ്റി നീങ്ങുന്നു, കഠിനത, തിരിവ്, ഭാരമുണ്ടാക്കുന്നു; മൂത്രം കുറച്ച് മാത്രം പോകുന്നു, അല്ലെങ്കിൽ ഇടയ്ക്കിടെ മാത്രം പോകുന്നു. ഇത് “വാതം കുരു” എന്നറിയപ്പെടുന്നു; മൂത്രം കുറച്ച് സമയം തടയപ്പെട്ടപ്പോൾ, പുറത്തുവരില്ല, അല്ലെങ്കിൽ തടസ്സപ്പെടുന്നു, മൂത്രം പോയ ശേഷം ചെറിയ വേദന മാത്രം അനുഭവപ്പെടുന്നു. തടയപ്പെടലിനാൽ, വാതം തടസ്സപ്പെട്ടു ചുറ്റി തിരിയുമ്പോൾ, നാഭിക്ക് താഴെയുള്ള വയറു മൂത്രം കൊണ്ട് നിറയുന്നു. അതു ശക്തമായ വേദന, വീക്കം, അശക്തി, മാലിന്യങ്ങൾ കൂടുക എന്നിവ ഉണ്ടാക്കുന്നു; ഈ മൂത്രം വയറിന്റെ തുറവിലെ ദോഷം അല്ലെങ്കിൽ വാതം മൂലമാണ്. കുറച്ച് മൂത്രം അമിതമായി തടഞ്ഞു, മൂത്രാശയത്തിൽ അല്ലെങ്കിൽ നാഭിയിൽ നിലനിൽക്കുമ്പോൾ, അത് പുറത്തുപോകാൻ ആഗ്രഹിച്ച് ഒഴുകുന്നു, പിന്നീട് വേദനയോടെ അല്ലെങ്കിൽ വേദനയില്ലാതെ പുറത്തുപോകുന്നു. മൂത്രത്തിന്റെ പ്രവാഹം തടസ്സപ്പെടുന്നു; വലിയ ലിംഗമുള്ളവർക്കാണ് ഇതു കുറച്ച് നല്ലത്; മൂത്രാശയത്തിന്റെ ഉള്ളിൽ, വായിൽ ദാഹം ഉണ്ടാകുന്നു, പ്രവാഹം സ്ഥിരമായും കുറവായും അപ്രതീക്ഷിതമായും ഒഴുകുന്നു. കല്ലുപോലും വേദനയുമുള്ള ഒരു കുരു “മൂത്ര കുരു” എന്നറിയപ്പെടുന്നു; മൂത്രം പോയതോ, സ്ത്രീയുമായി സംഭോഗം നടത്തിയതോ, വാതം ശുക്ലം ഉയർത്തുന്നു. മൂത്രം പോയ ശേഷം, ശുക്ലം സ്ഥാനം വിട്ടു, മുമ്പോ ശേഷം പുറത്തുവരുന്നു; ഈ ശുക്ലം മൂത്രത്തിൽ ചാര വെള്ളം പോലെയാണ്. വാതം, കഠിനവും ദുർബലവുമായവരെ ബാധിച്ച്, മലമാർഗത്തിൽ പ്രതിശ്രുതിയുണ്ടാക്കി, മൂത്ര ചാനൽ തടസ്സപ്പെടുമ്പോൾ, മലം കലരുന്നു. മൂത്രത്തുള്ളിക്ക് സമാനമായ ദുർഗന്ധം ഉണ്ടാകുമ്പോൾ, പിത്തം, അമിതപ്രയത്നം, കഠിനവും പുളിയുമായ ഭക്ഷണങ്ങൾ, വീക്കം എന്നിവ മൂലമാണ് ഇത്. വാതം വർദ്ധിച്ചപ്പോൾ, മൂത്രാശയത്തിലും മൂത്രത്തിലും കത്തൽ ഉണ്ടാക്കുന്നു; ആദ്യം മൂത്രം രക്തം കലർന്നതോ, മുഴുവൻ രക്തനിറത്തോ കാണപ്പെടുന്നു. വീണ്ടും വീണ്ടും, മൂത്രം ചൂടായും കഠിനമായി പോകുന്നതും കാണാം; ഇത് “ചൂടുള്ള വാതം” എന്നാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്, പിത്തവും വാതവും ദുർബലവും കഠിനവുമായ ശരീരത്തിൽ മൂത്രാശയത്തിൽ സ്ഥാനം പിടിച്ചപ്പോൾ. അവയൊക്കെ മൂത്രം കുറയുകയും, ശക്തമായ കത്തൽ ഉണ്ടാക്കുകയും ചെയ്യുന്നു; അതിനാണ് ആ പേര്. പിത്തം, കഫം, അല്ലെങ്കിൽ ഇരുവരും, ഇവയെ വാതം മറികടക്കുന്നു. പിന്നീട്, കഠിനമായി, മൂത്രം മഞ്ഞ, ചുവപ്പ്, വെള്ള, കട്ടിയായോ, എപ്പോഴും കത്തലോടെയോ പുറത്ത് പോകുന്നു; അതിന്റെ നിറം റോചന, ശംഖ്, പൊടി എന്നിവയെപ്പോലെയാണ്. ഈ രീതിയിൽ, ധന്വന്ത്രി സുശ്രുതന് മൂത്രാശയത്തിലെ രോഗങ്ങൾ, അവയുടെ ലക്ഷണങ്ങൾ, കാരണങ്ങൾ, അവയുടെ ഭേദങ്ങൾ, മൂത്രത്തിന്റെ മാറ്റങ്ങൾ തുടങ്ങിയവയെക്കുറിച്ച് ആഴത്തിൽ വിശദീകരിച്ചു.