നവാമത്തേതാണ് അത്യന്തം ഭയാനകവും ശക്തിയുമുള്ള രൂപം. അതിന്റെ പ്രകാശം മധ്യമായ ഒരു അഗ്നിയെപ്പോലെയാണ്. അതു മഞ്ഞയും വേഗമുള്ളതും ഇരുണ്ടും നീലയും പുകപോലെയും ദീപ്തിയുമുള്ളതുമാണ്. അതു കപ്പിയും വെളുപ്പും പോലെ കാണപ്പെടുന്നു, പച്ചയും ഉരുക്കിയതുമാണ്. ഈ രൂപം 'മഹിഷ' എന്നാണു അറിയപ്പെടുന്നത്. അതിന്റെ ആകൃതി വാളിന്റെ അഗ്രംപോലെയാണ്, പുറം ചുണ്ടും മുറുകിയ മുട്ടിയും ഉണ്ട്. പത്തക്ഷരമന്ത്രം ജപിച്ചാൽ, ആൾ ഒരാളാലും ബന്ധിക്കപ്പെടില്ല. അതിനുശേഷം, അഞ്ചോ പതിനഞ്ചോ വിരൽ നീളമുള്ള വാളോ, അല്ലെങ്കിൽ ത്രിശൂലമോ ഉപയോഗിച്ച് യാഗം നടത്തണം. അതോ, ചിഹ്നം, പാദുക, അല്ലെങ്കിൽ വെള്ളത്തിൽ പോലും പൂജ നടത്താം. വിവിധ പൂജകൾ സംരക്ഷിക്കുകയും, അഷ്ടമിദിനം ഉപവാസം പാലിക്കുകയും വേണം. അഞ്ചു വർഷം, മഹിഷയോ ആടോ സമർപ്പിച്ച്, രാത്രി അവസാനത്തിൽ അതിനെ ബലി നൽകണം. നിശ്ചിത ക്രമത്തിൽ, കാളിയിൽ നിന്നുണ്ടാകുന്ന രക്തം മുതലായവ സമർപ്പിക്കണം. ദക്ഷിണപശ്ചിമ ദിക്കിൽ പൂതനയ്ക്, വടക്കുപശ്ചിമ ദിക്കിൽ ദുഷ്ടരാക്ഷസിക്ക് സമർപ്പണം നടത്തണം. വടക്കുകിഴക്കിൽ ചരകിക്ക്, തെക്കുകിഴക്കിൽ വിദ്യാരികയ്ക്ക് നൽകണം. ബ്രഹ്മാവു പറഞ്ഞു: മഹത്തായ കൗശികമന്ത്രം ഇതാണ്, അതു മഹാഫലപ്രദമാണ്. "ഓം, മഹാകൗശികയേ നമഃ! ഓം ഹൂം ഹൂം, പ്രകാശിക്കൂ, ലല ലല, കുൽവ കുൽവ, ചുൽവ ചുൽവ, ഖല്ല ഖല്ല, മുല്വ മുല്വ, ഗുൽവ ഗുൽവ, തുൽവ പുള്ള പുള്ള, ധൽവ ധുൽവ, ധുമ ധുമ, ധമധമ, സംഹര സംഹര, ദഹ ദഹ, ആജ്ഞാപയ ആജ്ഞാപയ, ഭേദയ ഭേദയ, കംപയ കംപയ, ചല ചല, പൂർണ പൂർണ, ആവേശയ ആവേശയ, ഓം ഹ്രീം ഓം ഹ്രീം ഹം വം വം ഹൂം തടതട മദമദ ഹ്രീം ഓം ഹൂം, നൈരൃതയേ നമഃ!" ഈ മന്ത്രം നിരൃതിക്ക് സമർപ്പിക്കണം. മഹാകൗശികമന്ത്രം ഉപയോഗിച്ച് ഹോമം ശുദ്ധീകരിക്കണം. അവളുടെ മുമ്പിൽ രാജാവ് സ്നാനം ചെയ്ത്, കുടയും അർപ്പിച്ച്, നൈവേദ്യപിഠം ഒരുക്കണം; വാൾ ഉപയോഗിച്ച് ബലി നൽകി, സ്കന്ദനും വിശാഖനും സമർപ്പണം നടത്തണം. മാതാക്കളുടെ പൂജയും ദേവതാപൂജയും രാത്രി നടത്തണം: ബ്രഹ്മാണി, മാഹേശി, കൗമാരി, വൈഷ്ണവി എന്നിവർക്കും. കൂടാതെ വാർാഹി, മാഹേന്ദ്രി, ചാമുണ്ഡാ, ചണ്ഡികാ, ജയന്തി, മംഗളാ, കാളി, ഭദ്രകാളി, കപാലിനി എന്നിവർക്കും. ദുർഗ്ഗ, ക്ഷമ, ശിവ, ധാത്രി, സ്വാഹ, സ്വധാ, ഇവർക്കു നമസ്കാരം. കന്യകളും സ്ത്രീകളും പാൽ മുതലായവ ഉപയോഗിച്ച് ദേവിയെ സ്നാനിപ്പിക്കണം. ദ്വിജന്മാരെയും പാഖണ്ഡരെയും ഭക്ഷണം നൽകി പൂജിക്കണം; പതാകകളും ഇലകളും വസ്ത്രങ്ങളും ചാരിയോട്ടത്തിൽ അർപ്പിക്കണം. മഹാനവമിയിൽ ഈ പൂജ നടത്തുമ്പോൾ വിജയവും സാമ്രാജ്യവും മറ്റ് അനുഗ്രഹങ്ങളും ലഭിക്കും. ബ്രഹ്മാവു പറഞ്ഞു: ആസ്വിനമാസത്തിലെ ശുക്ലപക്ഷത്തിലെ നവമിദിനത്തിൽ ഒരൊറ്റഭക്ഷണം മാത്രം ചെയ്ത്, ഭക്തൻ ദേവിയ്ക്കും ബ്രാഹ്മണനും ലക്ഷം പ്രാവശ്യം മന്ത്രം ജപിക്കണം. ചൈത്രമാസത്തിലെ ശുക്ലപക്ഷത്തിലെ നവമിയിൽ ദേവിയെ ദാമനകപൂവുകൾ കൊണ്ട് പൂജിക്കണം; ദീർഘായുസും ആരോഗ്യവും ഐശ്വര്യവും ശത്രുനിരോധനവും ലഭിക്കും. ദശമിദിനത്തിൽ ഒരൊറ്റഭക്ഷണം മാത്രം ചെയ്ത്, അവസാനം പത്ത് പശുക്കൾ ദാനം ചെയ്യണം; എല്ലാ ദിക്കുകളിലും പൊന്നു ദാനം ചെയ്താൽ, ലോകാധിപത്യം ലഭിക്കും. ഏകാദശിയിൽ, മഹർഷിമാരുടെ പൂജ നടത്തണം, അതു എല്ലാവർക്കും ഹിതം നൽകും; അവസാനം, സമ്പന്നരും പുത്രവാന്മാരും മഹർഷിമാരുടെ ലോകത്തിൽ ആദരിക്കപ്പെടും. മരീചി, അتری, ഗിരി, പുലസ്ത്യ, പുലഹ, ക്രതു, പ്രചേതസ്, വസിഷ്ഠ, ഭൃഗു, നാരദൻ എന്നിവരാണ് അവിടെ. ചൈത്രമാസാരംഭത്തിൽ ദാമനപൂക്കളാൽ മാലകൾ നിർമിച്ച് പൂജ നടത്തണം; അഷ്ടമി 'അശോക' എന്നും, നവമി 'വീര' എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു. ദശമി 'ദാമന' എന്നും, നവമി, ഏകാദശി എന്നിവയും അങ്ങനെ തന്നെ അറിയപ്പെടുന്നു. ബ്രഹ്മാവു പറഞ്ഞു: ശ്രവണയോടുകൂടിയ ദ്വാദശി ഞാൻ വിവരിക്കാം; അതു ഭോഗവും മോക്ഷവും നൽകുന്നു. ശ്രവണയോടുകൂടിയ ഏകാദശിയും ദ്വാദശിയും അതുപോലെയാണ്. ആ ദിവസം 'വിജയ' എന്നാണു വിളിക്കുന്നത്; ഹരിയുടെ പൂജയും മറ്റു കര്മ്മങ്ങളും അന്നു ചെയ്താൽ അവ അക്ഷയമാകും. ഏകഭക്തനോ, രാത്രി ഉപവാസം ചെയ്യുന്നവനോ, അഭ്യർത്ഥിക്കുന്നവനോ ചെയ്താലും അതു ഫലപ്രദമാണ്. ദ്വാദശിദിനത്തിൽ ഉപവാസം ചെയ്യണം, അല്ലെങ്കിൽ ഭിക്ഷയെടുത്ത് കഴിക്കാം; പയർ, മാംസം, തേൻ, ലോഭം, അസത്യവാക്യം എന്നിവ ഒഴിവാക്കണം. വ്യായാമം, ലൈംഗികത, പകൽ ഉറക്കം, അഞ്ജനം, കല്പ്പിച്ച ഭക്ഷണം, പയർ എന്നിവയും ഒഴിവാക്കണം. ഭാദ്രപദമാസത്തിലെ ശ്രവണയോടുകൂടിയ ശുക്ലദ്വാദശി 'മഹാദ്വാദശി' എന്നറിയപ്പെടുന്നു; അന്നു ഉപവാസം ചെയ്താൽ മഹാഫലം ലഭിക്കും. അന്നു നദീസംഗമത്തിൽ സ്നാനം ചെയ്ത്, ബുധനോടുകൂടിയാൽ മഹാപുണ്യം ലഭിക്കും. വെള്ളം നിറച്ച കലശത്തിൽ സ്വർണ്ണവാമനപ്രതിമയെ പൂജിക്കണം. വെളുത്ത വസ്ത്രദ്വയത്തിൽ മൂടി, കുടയും പാദരക്ഷയും അർപ്പിച്ച്, 'ഓം നമോ വാസുദേവായ' എന്ന മന്ത്രത്തോടെ തലയിൽ പൂജ നടത്തണം. അതുപോലെ, മുഖം ശ്രീധരനു, കഴുത്ത് കൃഷ്ണനു, നെഞ്ച് ശ്രീപതിയ്ക്കു, കൈകൾ ആയുധധാരിക്ക് പൂജിക്കണം. വയറ്റു വ്യാപകനു, ഉദരം കേശവനു, ഗുപ്തേന്ദ്രിയം ത്രിലോകേശനു, തൊണ്ടകൾ ലോകധാരിക്ക് പൂജിക്കണം. കാലുകൾ സർവ്വാത്മാവിനു പൂജിക്കണം; അന്നമായി നെയ്യരിചോർ അർപ്പിക്കണം, കലശങ്ങളും മധുരങ്ങളും നൽകണം, രാത്രിയിൽ ജാഗരണം പാലിക്കണം. സ്നാനശുദ്ധി കഴിഞ്ഞ്, പൂജയും പൂവുമർപ്പിച്ച്, "ഗോവിന്ദാ, ശ്രവണനാമധാരിയായ ജ്ഞാനിയേ, നമസ്കാരം" എന്നു പറയണം. പാപസമൂഹം നശിപ്പിച്ച്, എല്ലാ സന്തോഷവും നൽകുന്ന ദൈവം പ്രസന്നനാകട്ടെ. ബ്രാഹ്മണന്മാർക്ക് കലശം ദാനം ചെയ്യണം; നദീതീരത്തോ വീട്ടിലോ ഈ പൂജ നടത്തി എല്ലാ ആഗ്രഹങ്ങളും നേടാം. ബ്രഹ്മാവു പറഞ്ഞു: കാമനാമധേയമായ ത്രയോദശിദിനത്തിൽ, ദാമനപൂവുകൾ കൊണ്ടും മറ്റു പുഷ്പങ്ങളാലും കാമദേവനെ പൂജിക്കണം; രത്നാഭരണങ്ങൾ അണിഞ്ഞ അശോകൻ സന്തോഷവും സ്നേഹവും കൂട്ടിനുണ്ട്. ഇതാണ് മദനകത്രയോദശീവ്രതം. ചതുര്ദശിദിനത്തിലും ഇരുവശ അഷ്ടമികളിലും, ഒരു വർഷം ഉപവാസം പാലിച്ച് ശിവനെ പൂജിച്ചാൽ മോക്ഷം ലഭിക്കും. ഇതാണ് ശിവചതുര്ദശി, അഷ്ടമീ എന്നീ വ്രതങ്ങൾ. കാർത്തികമാസത്തിൽ മൂന്നു രാത്രി ഉപവാസം ചെയ്ത്, ഒരു വീട് ദാനം ചെയ്താൽ, സൂര്യലോകം നേടാം; ഇത് പ്രകാശവ്രതം എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു. അമാവാസ്യയിൽ പിതൃക്കൾക്ക് ജലാദി സമർപ്പണം നിർവ്യായമാണ്; രാത്രിയിൽ മാത്രം ഭക്ഷണം കഴിച്ച്, ആ ദിവസങ്ങളിൽ പൂജ ചെയ്യുന്നവൻ എല്ലാ അനുഗ്രഹങ്ങളും നേടും. ദ്വിജശ്രേഷ്ഠാ, ഓരോ മാസവും വരുന്ന പന്ത്രണ്ടു രാശികൾക്കു അവസാനം അച്ച്യുതനെ അവയിലൊന്നിൽ യഥാസമയം പൂജിക്കണം. മാർഗശീർഷത്തിൽ കേശവനെ, കൃതികയിൽ തുടങ്ങിയുള്ളവരെ, നാലു മാസം ഹോമത്തിൽ നെയ്യ് സമർപ്പിച്ച് കൃത്സരം അന്നമായി അർപ്പിക്കണം. ആഷാഢാരംഭത്തിൽ പായസം സമർപ്പിച്ച്, ബ്രാഹ്മണന്മാരെ ഭക്ഷിപ്പിക്കണം; അഞ്ചുവിധ ജല, സ്നാന, അന്ന സമർപ്പണങ്ങളോടെ രാത്രി ഉപവാസം പാലിക്കണം. ഭഗവാനെ ഉപവാസം അവസാനിപ്പിക്കുന്നതിനു മുൻപ് ചെയ്ത എല്ലാ സമർപ്പണങ്ങളും നൈവേദ്യമായിരിക്കണം; ഭഗവാനെ സമാപിപ്പിച്ചശേഷം ശേഷിക്കുന്നതൊക്കെ നിർമാല്യമായി മാറും. ഇങ്ങനെയാണ് ഈ വിശുദ്ധ ആചാരങ്ങളും വ്രതങ്ങളും, ദേവതാപൂജകളും, മഹത്വവും ഫലപ്രദതയും.