നൈര്ബല്യന്മാരുടെ ശക്തി രാജാവാണ്; കുഞ്ഞിന്റെ ശക്തി അവന്റെ കരച്ചിലിലാണ്; മൂഢന്റെ ശക്തി മൗനത്തിലാണ്, കള്ളന്റെ ശക്തി അസത്യത്തിലാണ്. ഒരാള് ശാസ്ത്രങ്ങള് കൂടുതല് കൂടുതല് പഠിച്ചാല്, അവന്റെ ബുദ്ധി വളരുകയും, ജ്ഞാനം അവനു പ്രിയവും ആകുന്നു. മനസ്സു നല്ലതിലേക്കു തിരിഞ്ഞാല്, ആള് എല്ലാവര്ക്കും പ്രിയനാവുന്നു. എന്നാല് ഒരാളെയും നശിപ്പിക്കുന്നത് മൂന്നു കാര്യങ്ങളാണ്: ലോഭം, അശ്രദ്ധ, തെറ്റായ വിശ്വാസം. അതിനാല് ഒരിക്കലും ലോഭിക്കരുത്, അശ്രദ്ധിക്കരുത്, തെറ്റായിടത്ത് വിശ്വസിക്കരുത്. ആപത്ത് വരുന്നതുവരെ അതിനെ ഭയപ്പെടണം; പക്ഷേ, ആപത്ത് വന്നു ശക്തമായാല്, ഭയക്കാതെ ഉറച്ചുനില്ക്കണം. തീരാത്ത കടം, കെട്ടിക്കിടക്കുന്ന തീ, പൂര്ത്തിയാകാത്ത രോഗം—ഇവ വീണ്ടും വീണ്ടും വളരുന്നു; അതിനാല് ഒന്നും പൂര്ത്തിയാക്കാതിരിക്കാന് പാടില്ല. ചെയ്തതിനു പ്രതിഫലം നല്കണം, ദോഷത്തിന് ദോഷം തിരിച്ചുകൊടുക്കണം; ദുഷ്ടനോടു അവന് യോഗ്യമായ രീതിയില് പെരുമാറുന്നതില് തെറ്റില്ല. സ്വകാര്യമായി നിങ്ങളുടെ കാര്യങ്ങള് തടസ്സപ്പെടുത്തുന്ന, നേരില് സ്നേഹപൂര്വം സംസാരിക്കുന്ന സുഹൃത്ത്—അവന് ശത്രുവിന് സമമാണ്, അത്തരം സുഹൃത്ത് ഒഴിവാക്കണം. നല്ലവന് പോലും ദുഷ്ടരുടെ സാന്നിധ്യം നശിപ്പിക്കും, മഞ്ഞ് വെള്ളം കളുഷിതമാകുന്നതുപോലെ. യജ്ഞോപവീതധാരിയായ ബ്രാഹ്മണന് എല്ലാം അനുഭവിക്കുന്നു; അതിനാല് ബ്രാഹ്മണനെ എല്ലാ ശ്രമത്തോടും ആദരിക്കണം. ബ്രാഹ്മണന്റെ അന്നശേഷം ഭക്ഷിക്കുന്നവന് ജ്ഞാനം ലഭിക്കുകയും പാപം ചെയ്യാതിരിക്കുകയും ചെയ്യും; രഹസ്യത്തില് കാണിക്കുന്ന സൗഹൃദം മാത്രമാണ് സത്യസ്നേഹം, മായയില്ലാതെ ചെയ്യുന്ന കര്മ്മം മാത്രമാണ് ധര്മ്മം. മുതിര്ന്നവര് ഇല്ലാത്തതു സഭയല്ല; ധര്മ്മം സംസാരിക്കാത്തവര് മുതിര്ന്നവരല്ല; സത്യം ഇല്ലാത്തതു ധര്മ്മമല്ല; മായയോടുകൂടിയതു സത്യമല്ല. മനുഷ്യരില് ബ്രാഹ്മണന് ശ്രേഷ്ഠന്, പ്രകാശങ്ങളില് സൂര്യന്; അവയവങ്ങളില് തല, വ്രതങ്ങളില് സത്യം—ഇവയാണ് ഉത്തമം. മനസ്സു ശാന്തമായിടത്താണ് മംഗളം; മറ്റൊരാളെ സേവിക്കാത്തിടത്താണ് ജീവിതം; സ്വന്തം ആളുകള് അനുഭവിക്കുന്നതാണ് സമ്പത്ത്; ശത്രുവിനെ ജയിച്ചിടത്താണ് മഹത്വം. സ്ത്രീകളില് ലയിക്കാതെ, ആസക്തിയില്ലാത്തവന് സന്തോഷം; വിശ്വാസമുളളിടത്താണ് സൗഹൃദം; ഇന്ദ്രിയങ്ങളെ ജയിച്ചവന് ആത്മനിയമനമാണ്. മുത്തും പൊന്നും പ്രതിബന്ധമില്ലാത്തിടത്താണ് പ്രശംസ; സൗഹൃദം നഷ്ടപ്പെട്ടിടത്താണ് പ്രശംസ; സ്വയം തന്നെ പ്രശംസിക്കുന്നവനാണ് ഉത്തമന്. നദിയുടെ ഉറവിടം, യാഗാഗ്നി, ഭാരതവംശം, സമയത്തിന്റെ പ്രായം—ഇവ അന്വേഷിക്കേണ്ടതില്ല; കാരണം, ദോഷം അതിന്റെ മൂലത്തില് കുറയുന്നില്ല. നദികള് ഉപ്പു വെള്ളത്തിലേക്ക് ഒഴുകുന്നു; സംയോഗം വേര്പാടിലേക്കാണ്, യൗവനം വയസ്സിലേക്കാണ്, സമ്പത്ത് മൂന്നു തരത്തിലുള്ള ദുഃഖത്തിലേക്കാണ്. രാജസമ്പത്ത് ബ്രാഹ്മണന്റെ ശാപത്തില് അവസാനിക്കുന്നു; പാപം ബ്രാഹ്മണന്റെ തേജസ്സില് അവസാനിക്കുന്നു; യജ്ഞം ശംഖനാദത്തില് അവസാനിക്കുന്നു; കുടുംബം സ്ത്രീയില് അവസാനിക്കുന്നു. എല്ലാ വാസസ്ഥലങ്ങള്ക്കും ക്ഷയം വരും; ഉയരങ്ങള്ക്ക് വീഴ്ച വരും; സംയോഗങ്ങള്ക്ക് വേര്പാട് വരും; ജീവന് തന്നെ മരണത്തില് അവസാനിക്കുന്നു. തിരിച്ച് വരാന് ആഗ്രഹിക്കുന്നവര് വളരെ ദൂരെ പോകരുത്; ജലത്തിന്റെ അറ്റത്തുനിന്നും തഴച്ച ഇലകളുളള വൃക്ഷത്തില് നിന്നുമാണ് തിരിഞ്ഞ് വരേണ്ടത്. നേതാവില്ലാത്തിടത്തും, അനേകം നേതാക്കളുളളിടത്തും, സ്ത്രീ നേതാവായിടത്തും വസിക്കരുത്; കുട്ടി നേതാവായിടത്ത് വസിക്കാം. പിതാവ് ബാല്യത്തില് സംരക്ഷിക്കുന്നു, ഭര്ത്താവ് യൗവനത്തില്, മകന് വൃദ്ധാവസ്ഥയില്; സ്ത്രീക്ക് സ്വാതന്ത്ര്യം ഇല്ല. അഷ്ടാം വര്ഷത്തില് സന്താനഹീനയായവളെയും, നവാം വര്ഷത്തില് മക്കള് മരിച്ചവളെയും, പതിനൊന്നാം വര്ഷത്തില് മാത്രം പെണ്മക്കളെ പ്രസവിക്കുന്നവളെയും, ദുഷ്പ്രവൃത്തിയുള്ളവളെയും ഉടനെ ഉപേക്ഷിക്കണം. ജനങ്ങള്ക്ക് ഉപകാരമില്ലാതെയും, കുടുംബഭയത്താലും, സമ്പത്താല് ചിതറുന്ന മൂന്നു തരത്തിലുള്ള സ്ത്രീകള് ഭര്ത്താവിനൊപ്പം തുടരുന്നു. ജ്ഞാനി ദൂരത്തുനിന്ന് തന്നെ ക്ഷീണിച്ച കുതിര, ഭ്രാന്തായാന, ആദ്യ പ്രസവം ചെയ്യുന്ന പശു, വെള്ളമില്ലാത്തതില് തവള—ഇവയെ ഒഴിവാക്കണം. ദാരിദ്ര്യപീഡിതന് സുഹൃത്ത് അല്ലാതെയും ബന്ധു ഇല്ലാതെയും; ആസക്തിയുള്ളവന് ഭയവുമില്ല ലജ്ജയുമില്ല; ചിന്തയുള്ളവന് സന്തോഷവുമില്ല ഉറക്കവും ഇല്ല; വിശപ്പുള്ളവന് ശക്തിയുമില്ല. ദരിദ്രന്, മറ്റൊരാളെ സേവിക്കുന്നവന്, മറ്റൊരാളുടെ ഭാര്യയോടു ആസക്തിയുള്ളവന്, മറ്റൊരാളുടെ സമ്പത്ത് കവര്ന്നവന്—ഇവര്ക്ക് ഉറക്കം എങ്ങനെയുണ്ടാകും? കടവും രോഗവും ഇല്ലാത്തവന് സന്തോഷത്തോടെ ഉറങ്ങാം; ഭാര്യയോടു ചേര്ന്നില്ലെങ്കില് ഭക്ഷണം പോലും കഷ്ടമായിരിക്കും. വെള്ളം സമൃദ്ധമായാല് താമര ഉയരുന്നു; ഭൃത്യന് തന്റെ യജമാനന് ശക്തിയുള്ളപ്പോള് അഭിമാനിക്കുന്നു. താമര തനിക്കു തക്കസ്ഥലത്ത് ഇരിക്കുമ്പോള് സൂര്യനും വരുണനും സുഹൃത്തുക്കളാണ്; പക്ഷേ, അതു വേരോടെ പിഴിഞ്ഞു പുറത്തുവന്നാല് അവര് തന്നെ അതിനെ ഉണക്കുകയും നശിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യും. സ്ഥിരതയുള്ളവരുടെ സുഹൃത്തുക്കള് സ്ഥാനം നഷ്ടപ്പെട്ടാല് ശത്രുക്കളാകുന്നു; ജലത്തിലെ താമരയെ സൂര്യന് സംരക്ഷിക്കും, കരയിലേക്കു കൊണ്ടുവരുമ്പോള് അതിനെ ഉണക്കും. തങ്ങളുടെ സ്ഥാനത്ത് നിലനില്ക്കുന്നവരെയാണ് ആദരിക്കുന്നത്; സ്ഥാനം നഷ്ടപ്പെട്ടവരെ—മുടി, പല്ല്, നഖം, മനുഷ്യന്—ആരും ആദരിക്കില്ല. ആചാരമാണ് കുടുംബം വ്യക്തമാക്കുന്നത്; വാക്കാണ് ദേശം വ്യക്തമാക്കുന്നത്; ശ്രദ്ധയാണ് സ്നേഹം വ്യക്തമാക്കുന്നത്; ശരീരമാണ് ഭക്ഷണം വ്യക്തമാക്കുന്നത്. സമുദ്രത്തില് മഴ പെയ്യുന്നത് നിഷ്ഫലമാണ്; തൃപ്തനായവന് ഭക്ഷണം നിഷ്ഫലമാണ്; സമ്പന്നനു ദാനം നിഷ്ഫലമാണ്; അധമന് നന്മ ചെയ്യുന്നതും അതുപോലെ. ദൂരെയായാലും ഹൃദയത്തില് കഴിയുന്നവന് അടുത്തവനാണ്; ഹൃദയത്തില് നിന്ന് വിട്ടുപോയവന് സമീപത്തായാലും ദൂരെ തന്നെയാണ്. വീണ മുഖം, ദുർബലമായ ശബ്ദം, അവയവങ്ങളില് വിയര്വ്, വലിയ ഭയം—ഇവ മരണമിന്റെയും ഭിക്ഷാടനത്തിന്റെയും ലക്ഷണങ്ങളാണ്. കൂനന്, പുഴുവിനെ കൊല്ലുന്നവന്, കാറ്റില് പറക്കുന്നവന്, മലയുടെ മുകളില് കഴിയുന്നവന്—ഇവര്ക്ക് ഭിക്ഷയെടുക്കുന്നതില് മരണമാണ് മെച്ചം. ലോകനാഥനായ വിഷ്ണു തന്നെ ഭിക്ഷയെടുക്കുമ്പോള് വാമനരൂപം ധരിച്ചു; അവനു പോലും അതിനേക്കാള് വലിയ ഉദ്ദേശം ഇല്ലേല്, വിനയം അനിവാര്യമാണ്. മാതാപിതാക്കള് കുട്ടികളെ വിദ്യാഭ്യാസം നല്കുന്നില്ലെങ്കില് അവര് ശത്രുക്കളാണ്; അത്തരം കുട്ടികള് സഭയില് തിളങ്ങുന്നില്ല, ഹംസകളില് കുറുക്കനുപോലെ.