പക്ഷികൾ, യക്ഷന്മാർ, രാക്ഷസന്മാർ, മഹർഷികൾ, അപ്സരസ്സുകൾ—ഇവരെല്ലാം സമാനമായി പരാമർശിക്കപ്പെടുന്നു. ദേവന്മാരിൽ അറുപത്തിയൊന്ന് പേർ മാർുതന്മാരാണ്. ഏകശുക്രൻ, ദ്വിശുക്രൻ, ത്രിശുക്രൻ—മഹാബലശാലികൾ—അവരും ഉണ്ട്. മിത, സമിത, സുമിത—ഇവരും അതുല്യശക്തിയുള്ളവരാണ്. അതിമിത്ര, അമിത്ര, ദൂരമിത്ര, അജിത—ഇവരും കൂടാതെ, വിധാരണയും ദുര്മേധയും ഒരേ കൂട്ടമായാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്. എതേന, പ്രസദൃക്ഷ, സുരത—ഇവരും മഹാനുഷ്ഠാനശീലികളാണ്. നാദി, ഉഗ്ര, ധ്വനി, ഭാസ, വിമുക്ത, വിക്ഷിപ, സഹ—ഇവരും ചേർന്ന ഒരു വിഭാഗം. ഉദ്വേഷണ എന്ന ഈ കൂട്ടം വായുവിന്റെ ഏഴാമത്തെ വിഭാഗത്തിലാണ് ഉൾപ്പെടുന്നത്. സൂര്യനും അവന്റെ അനുചരുമാരും, മനുക്കളും മറ്റു വിശിഷ്ടരായവരും, ഹരിയെ ഭക്തിയോടെ ആരാധിച്ചു. സ്വായംഭുവാദി മഹാന്മാർ സൂര്യാദികളെ എങ്ങനെ ആരാധിച്ചു എന്നതിനെക്കുറിച്ച് വിശദമായി പറയണമെന്ന് ശിഷ്യൻ ചോദിക്കുന്നു. സൂര്യന്റെ പീഠത്തിന് നമസ്കാരം, സൂര്യനു ഹ്രാം ഹ്രീം സഹ നമഃ, മംഗളനു നമഃ, ശുക്രനു നമഃ, രാഹുവിനു നമഃ, തേജസും ചണ്ഡനും നമഃ—ഇങ്ങനെ വിവിധ ദേവന്മാരെ മന്ത്രങ്ങളോടെ സ്മരിക്കണം. പീഠം, ആഹ്വാനം, പാദപ്രക്ഷാലനത്തിനുള്ള ജലം, അർഘ്യ സമർപ്പണം, ആചമനജലം—ഇവയെല്ലാം സമർപ്പിക്കണം. ദീപം, പ്രണാമം, പ്രദക്ഷിണം, ഉത്സർജനം—ഇതും ചെയ്യണം. ശിവന് ഹ്രാം നമഃ, ഹൃദയത്തിന് ഹ്രാം നമഃ, ജടയ്ക്ക് ഹ്രൂം വഷട്, മൂന്നുകണ്ണുകൾക്ക് ഹ്രൗം വൗഷട്, സദ്യോജാതന് ഹ്രാം നമഃ, അഘോരന് ഹ്രൂം നമഃ, ഈശാനന് ഹ്രൗം നമഃ, ഗുരുക്കൾക്ക് ഹ്രൗം നമഃ, ചണ്ഡന് ഹ്രൗം നമഃ, വാസുദേവന്റെ പീഠത്തിന് നമഃ, ഭാഗ്യവാൻ വാസുദേവന് ഒം അം ഒം നമഃ, പ്രദ്യുമ്നനു ഒം അം ഒം നമഃ, നാരായണന് ഒം നമഃ, വിഷ്ണുവിന് ഹ്രാം നമഃ, വരാഹന് ഭൂഃ ഒം നമഃ, സുഡർശനന് ജം ഖം റം നമഃ, പാഞ്ചജന്യക്ക് വം ലം മം ക്ഷം നമഃ, പുഷ്ടിക്ക് ഗം ഡം വം സം നമഃ, ശ്രീവത്സയ്ക്ക് സം ഡം ലം നമഃ, ഗുരുക്കൾക്ക് നമഃ, വിശ്വക്സേനന് നമഃ—ഇവയെല്ലാം മന്ത്രങ്ങളോടുകൂടി സമർപ്പിക്കണം. ഈ മന്ത്രങ്ങളോടുകൂടി, വൃഷഭധ്വജനായ മഹാനേ, ഹരിക്ക് പീഠാദി ഉപചാരങ്ങൾ സമർപ്പിക്കണം. സരസ്വതിക്ക് ഹ്രീം നമഃ, തലയ്ക്ക് ഹ്രീം നമഃ, കവചത്തിന് ഹ്രൈം, അസ്ത്രത്തിന് ഹ്രഃ—ഇങ്ങനെയും. വിശ്വാസം, ഐശ്വര്യം, കല, ബുദ്ധി, സംതൃപ്തി, പോഷണം, തേജസ്, ഗ്രഹണം—ഇവയെല്ലാം സ്മരിക്കണം. ക്ഷേത്രപാലനു നമഃ, പരമഗുരുക്കൾക്ക് നമഃ. കമലത്തിൽ ഇരിക്കുന്ന സരസ്വതിക്ക് പീഠാദി ഉപചാരങ്ങൾ സമർപ്പിക്കണം. ഭൂമിയിൽ പന്തലിൽ സ്നാനം ചെയ്ത്, വിശിഷ്ടമായ മണ്ഡലത്തിൽ വിഷ്ണുവിനെ ആരാധിക്കണം. അവിടെ പതിനാറു വേറിട്ട വലയങ്ങളോടെ നിർദ്ദേശിച്ച രുദ്രനെ നിർമ്മിക്കണം. കോണുകളിലെ തന്ത്രികൾ ഉപയോഗിച്ച്, ആ കോണുകളിൽ ഇരിക്കുന്നവരെ ക്രമീകരിക്കണം. അതേ രീതിയിൽ ശേഷിക്കുന്ന കോണുകളിലും ക്രമീകരണം നടത്തണം. ഇടയിടങ്ങളിൽ, എട്ട് ദിക്കുകളിലും ഭയമില്ലാതെ ക്രമീകരണം വേണം. ഇടയിൽ, ഹരിയേ, നാലിലൊന്ന് കുറവുള്ള ഒരു വൃത്തം വരയ്ക്കണം. വിവേകത്തോടുകൂടി മധ്യഭാഗത്തിലെ തന്തുക്കൾ രണ്ട് വിഭാഗങ്ങളായി വേണം. എല്ലാ നാഭികേന്ദ്രങ്ങളിലും ഈ അളവിൽ ക്രമീകരണം വേണം. ആദി തന്തുക്കളുടെ വിഭജനത്തോടുകൂടി വാതിലുകൾ ക്രമീകരിക്കണം. മധ്യഭാഗം മഞ്ഞനിറമായിരിക്കണം; തന്തുകൾ വെള്ള, ചുവപ്പ് മുതലായ നിറങ്ങളിൽ വേണം. ചതുരം കറുത്ത പൊടിയാൽ നിറയ്ക്കണം. വെള്ള, ചുവപ്പ്, മഞ്ഞ, കറുപ്പ്—ഈ ക്രമത്തിൽ നിറങ്ങൾ ഉപയോഗിക്കണം. ഹൃദയത്തിൽ വിഷ്ണുവിനെ സ്ഥാപിക്കണം; അതുപോലെ കണ്ഠത്തിൽ സങ്കർഷണനെയും. ബ്രഹ്മാവിനെ ശരീരത്തിലെ എല്ലാ അവയവങ്ങളിലും, ശ്രീധരനെ കൈകളിലും സ്ഥാപിക്കണം. കിഴക്കോട്ട് സങ്കർഷണനെയും, തെക്കോട്ട് പ്രദ്യുമ്നനെയും സ്ഥാപിക്കണം. രുദ്രകോണുകളിലും, ഇന്ദ്രാദികളുടെ ദിക്കുകളിലും ശ്രീധരനെ സ്ഥാപിക്കണം. ശിഷ്യൻ ഉചിതസമയത്ത്, കണ്ണ് മൂടി, വസ്ത്രം പൊതിഞ്ഞ് ഇരിക്കണം. പുത്രനാണെങ്കിൽ ഇരട്ടമായി, സാധകനാണെങ്കിൽ മൂന്നു മടങ്ങ് ഉപചാരം സമർപ്പിക്കണം എന്ന് ഉപദേശിക്കുന്നു. ഗുരുവിനെ, വിഷ്ണുവിനെ, ദ്വിജനെയും, സ്ത്രീയെയും കൊല്ലുന്നവനെ ദീക്ഷിതൻ ബന്ധിക്കണം. ശിഷ്യന്മാരെ പുറത്തിരുത്തി, അവരെ നിരീക്ഷണത്തിൽ പ്രവേശിപ്പിക്കണം. ഇങ്ങനെ മഹാന്മാരുടെ ആരാധനകളും, മന്ത്രങ്ങളുടെയും ഉപചാരങ്ങളുടെയും ക്രമവും, വിശിഷ്ടമായ മണ്ഡലാരാധനയും, ശിഷ്യാനുശാസനവും ക്രമബദ്ധമായി നിർവഹിക്കപ്പെടുന്നു.