സപ്ത ഗോദാവരി തീരങ്ങൾ അത്യന്തം പുണ്യമുള്ളവയാണ്, കൂടാതെ കൊണഗിരി എന്നത് പരമോന്നത തീർത്ഥസ്ഥലമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. സഹ്യപർവതത്തിൽ ദേവതകളുടെ അധിപനായ എകവീരനും, സുരേശ്വരിയും വാസം ചെയ്യുന്നു. കനഖല എന്ന പുണ്യസ്ഥലത്തിൽ സ്നാനം ചെയ്യുന്നവൻ വീണ്ടും ജന്മം എടുക്കുന്നില്ല. ഇതെല്ലാം കേട്ടശേഷം ബ്രഹ്മാവ്, ദക്ഷനും മറ്റു ദേവതകളും കൂടെ, വ്യാസനോടു പറഞ്ഞു: "ഗയാ അക്ഷരമാണ്, എല്ലാ ജീവികൾക്കും ബ്രഹ്മലോകം നൽകുന്നവയാണ്," എന്ന് പ്രഖ്യാപിച്ചു. ഇതോടെ 'ആചാരകാണ്ഡ'യിലെ ആദ്യ ഭാഗത്തിലെ 'പുണ്യസ്ഥലങ്ങളുടെ മഹത്വം' എന്ന അദ്ധ്യായം സമാപിക്കുന്നു. ഇപ്പോൾ ഗയയുടെ മഹത്വം വിശദീകരിക്കുന്നു. മഹാ വ്യാസൻ, ഈ മഹാത്മാവിന്റെ വചനങ്ങൾ കേൾക്കുന്നവർക്ക്, ഗയയുടെ പരമ മഹത്വം വിവരിച്ചു. പുരാതനകാലത്ത് ഗയാസുര എന്ന മഹാബലശാലിയായ അസുരൻ ഉണ്ടായിരുന്നു. അവന്റെ കഠിനതപസ്സിൽ വിഷമിച്ച ദേവതകൾ, അവനെ നശിപ്പിക്കാനായി ഹരിയോടു ചെന്നു. ദേവതകൾ ഹരിയോട് പറഞ്ഞു: "ഇവന്റെ വലിയ ശരീരം താഴെ വീഴണം." അങ്ങനെ, ദേവതകൾ ഗയാസുരനെ കീകട ദേശത്തേക്ക് കൊണ്ടുപോയി അവിടെ കിടത്തിച്ചു. അതുകൊണ്ട്, ദണ്ഡധാരിയായ വിഷ്ണു ഗയയിൽ മോക്ഷം നൽകുന്നവനായി നിലകൊള്ളുന്നു. ജനാർദനൻ, കാലേശൻ, ബ്രഹ്മാവ് എന്നിവരും അവിടെയുണ്ട്. അവിടെ യജ്ഞം, പിതൃകർമ്മം, പിണ്ഡം സമർപ്പിക്കൽ, സ്നാനം തുടങ്ങിയ കർമ്മങ്ങൾ ചെയ്യുന്നവൻ, ഗയയെ പരമ പുണ്യസ്ഥലമെന്നു അറിയുന്നവൻ, ബ്രഹ്മാവ് അവിടെ യജ്ഞം ചെയ്തു. ബ്രഹ്മാവ് അവിടെ ഒരു വലിയ പുണ്യനദി, കുളങ്ങൾ എന്നിവ സൃഷ്ടിച്ചു. ഗയയുടെ അഞ്ചു ക്രോശം വിസ്തൃതിയുള്ള ഭൂമി ബ്രഹ്മാവ് ബ്രാഹ്മണന്മാർക്ക് നൽകി. എന്നാൽ, ബ്രഹ്മണന്മാർ ശാപം ലഭിച്ച് ഗയയിൽ തന്നെ താമസിച്ചു. നിങ്ങൾക്കായി അവിടെ ഒരു നദി, ഒരു പാറപർവതം, ഒരു ഒഴുക്കും ഉണ്ടാകും. ഗയയിൽ ശ്രാദ്ധം ചെയ്യുന്നവർ, ബ്രഹ്മലോകം വരെ Merit-loka-കളിലേക്ക് ഉയരുന്നു. ബ്രഹ്മജ്ഞാനം, ഗയയിൽ ശ്രാദ്ധം, പശുവശാലയിൽ മരണം—ഈ മൂന്ന് കാര്യങ്ങൾ അത്യന്തം മഹത്വമുള്ളവയാണ്. എല്ലാ സമുദ്രങ്ങൾ, നദികൾ, കുളങ്ങൾ, കിണറുകൾ, തടാകങ്ങൾ—ഇവയൊക്കെ ഗയയിൽ ഒന്നിച്ചിരിക്കുന്നു. ബ്രഹ്മഹത്യ, മദ്യംപാനം, കള്ളത്തനം, ഗുരുപത്നിയോടു ബന്ധം—ഇവയൊക്കെ മഹാപാപങ്ങൾ; കൂടാതെ, കർമ്മങ്ങൾ ചെയ്യാതെ മരിക്കുന്നവർ, പശുക്കളോ കള്ളരോടോ കൊല്ലപ്പെടുന്നവർ—ഇവർക്കും ഗയയിൽ പിണ്ഡം സമർപ്പിച്ചാൽ ലഭിക്കുന്ന ഫലമാണ്. ഗയയിൽ പിണ്ഡം സമർപ്പിക്കുന്നവൻ വലിയ ഫലം നേടുന്നു. ഇതോടെ 'ഗയയുടെ മഹത്വം' എന്ന അദ്ധ്യായം സമാപിക്കുന്നു. കീകട പ്രദേശത്തിൽ ഗയയും, രാജഗൃഹം എന്ന പുണ്യവനവും സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. മുണ്ടപൃഷ്ഠം കിഴക്കായി, പടിഞ്ഞാറ്, തെക്കു, വടക്കു എന്നിങ്ങനെ വിശാലമായ പ്രദേശങ്ങൾ ഉണ്ട്. ഗയയുടെ ക്ഷേത്രം അഞ്ചു ക്രോശം വിസ്തൃതിയുള്ളതാണ്; ഗയശിരം ഒരു ക്രോശം വിസ്തൃതിയിലാണ്. ജനാർദനൻ പർവതത്തിൽ നിന്നും, ഉത്തരം-മാനസ കിണറിൽ നിന്നും—അവിടെ പിണ്ഡം സമർപ്പിച്ചാൽ പിതാക്കന്മാർ ഉന്നത സ്ഥിതിയിൽ എത്തുന്നു. ഗയയിൽ ദേവതകളുടെ ദൈവമായ ജനാർദനൻ, പിതൃരൂപത്തിൽ നിലകൊള്ളുന്നു. ഗയ തീർത്ഥത്തിൽ രുദ്ര ക്ഷേത്രം മുതൽ ചാരിയോട്ടം വഴിയുള്ള ദൃശ്യങ്ങൾ കാണുമ്പോൾ, പിതാമഹ ദേവനെ ദർശിച്ചാൽ എല്ലാ പാപങ്ങൾനിന്നും മോചനം ലഭിക്കുന്നു. അതുപോലെ, ഗദാധരൻ, മാധവൻ, പരമപുരുഷൻ എന്നിവരെ ദർശിച്ചാൽ വലിയ ഫലങ്ങൾ ലഭിക്കുന്നു. മൗനം പാലിച്ചാൽ, മഹാത്മാവായ സൂര്യനെ, പ്രത്യേകിച്ച് പൊൻസൂര്യനെ, പ്രാപിക്കുന്നു. ബ്രഹ്മാവിനെ പൂജിച്ചാൽ ബ്രഹ്മലോകം നേടുന്നു. സന്ധ്യാവന്ദനം കൃത്യമായി ചെയ്താൽ എല്ലാ വേദഫലവും ലഭിക്കുന്നു. സന്ധ്യാകാലത്ത് സർസ്വതിയെ ദർശിച്ചാൽ ദാനഫലവും ലഭിക്കുന്നു. ധർമ്മവനവും ധർമ്മനാഥനെയും ദർശിച്ചാൽ കടങ്ങൾ ഇല്ലാതാകുന്നു. പശുവിനെ പശുവനത്തിൽ കാണുമ്പോൾ, സ്വന്തം പിതൃകൾ ബ്രഹ്മലോകത്തിലേക്ക് എത്തുന്നു. ഈവണ്ണം ഗയയുടെ പുണ്യവും, അതിലെ ദേവതകളും, അവിടെയുള്ള കർമ്മങ്ങൾക്കും ഫലങ്ങൾക്കും ഉള്ള മഹത്വം പുണ്യകഥയായി പ്രബോധനമാവുന്നു.