പുരാണപ്രസിദ്ധമായ ഗരുഡ മഹാപുരാണത്തിലെ ആചരകാണ്ഡത്തിലെ ആദ്യഭാഗത്തില് നിന്നും, വൈദൂര്യത്തിന്റെയും മറ്റ് രത്നങ്ങളുടേയും വിശേഷങ്ങള് വിശദീകരിക്കുന്ന അധ്യായങ്ങള് ഇങ്ങനെ തുടരുമെന്നു കാണാം. ഒരു വ്യക്തിക്ക്, മരക്കൊമ്പുകളും വൃക്ഷങ്ങളും ഭയപ്പെടുത്തുകയോ, ദേശാധിപതിമാരോ മറ്റാരോ അവനെ പരിഹസിക്കുകയോ ചെയ്യുന്നില്ല. അവന് പിതൃകര്മ്മങ്ങളിലായി പിതാക്കന്മാരെ സന്തോഷിപ്പിച്ചാല്, അവര് വര്ഷങ്ങളോളം തൃപ്തരാവുന്നു. ജലഭയം, അഗ്നിഭയം, ശത്രുവിന്റെ ഭയം, കള്ളന്മാരുടെ ഭയം — ഈ ഭയങ്ങള് എല്ലാം അകറ്റപ്പെടുന്നു. കറുത്തപച്ചയോ മഴമേഘത്തിന്റെ നിറമോ ഉള്ള, അല്പം മഞ്ഞനിറം കലർന്ന, പ്രകാശം കുറഞ്ഞ രത്നങ്ങള് ഉണ്ടെങ്കില്, അവയുടെ വില നിശ്ചയിക്കേണ്ടത് ദേശവും കാലവും അനുസരിച്ച് പണ്ഡിതന്മാരാണ്. ഇവിടെ വൈദൂര്യത്തിന്റെ പരിശോധനയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട അധ്യായം സമാപിക്കുന്നു. ശുദ്ധമായ തീര്ത്ഥങ്ങളിലും ഉന്നതമായ പര്വ്വതങ്ങളിലും, നദികളിലും മറ്റു പ്രദേശങ്ങളിലും, പ്രത്യേകിച്ച് ഉത്തരദേശങ്ങളിലും, ദശാര്ണ്ണ, വായഗദര, മേക്കല, കാലഗാ മുതലായ സ്ഥലങ്ങളിലും, ഗുഞ്ചാബീജത്തിന്റെ ചുവപ്പ്, അഞ്ജനത്തിന്റെ കറുപ്പ്, തേന് നിറം, മൃണാളതണ്ടിന്റെ നിറം എന്നിവയിലുള്ള രത്നങ്ങള് കാണപ്പെടുന്നു. ഇവയ്ക്ക് ശംഖ്, താമര, തേന്ചൂണ്ട, സൂര്യന് എന്നിവയുടെ ആകൃതികളുണ്ട്, തന്തിയില് കെട്ടിയിരിക്കുന്നവയും ഉത്തമവും ശുദ്ധവുമാണ്. ചിലവട്ടം കാക്കകള്, നരി, കുരുക്കന്മാര്, കുരരന്മാര് പോലുള്ള ഭയാനകമായ ജീവികള് ഇവയ്ക്കൊപ്പം കാണപ്പെടുന്നു; അവരുടെ മുഖം മാംസം രക്തം എന്നിവകൊണ്ടു തുളുമ്പിയിരിക്കും. ഇവിടെ പുലക രത്നത്തിന്റെ പരിശോധനയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട അധ്യായം പൂര്ത്തിയാകുന്നു. അടുത്ത അധ്യായത്തില്, ഒരു അസുരന് അഗ്നിരൂപം ധരിച്ച് തനിക്കിഷ്ടമായി പ്രവര്ത്തിക്കുന്നു എന്ന് പറയുന്നു. അവിടെ, ഇന്ദ്രഗോപം എന്ന ചെറുപുഴുക്കളാല് അലങ്കരിക്കപ്പെട്ട, കുറിശലയുടെ ചുണ്ടിന്റെ നിറമുള്ള, അളവിലും ആകൃതിയിലും പുഷ്ടിയുള്ള രത്നം കാണപ്പെടുന്നു. അതിന്റെ നടുവ് ചന്ദ്രവണ്ണമായിരിക്കും, അത്യന്തം ശുദ്ധവും, ആ ഭാഗം നീലക്കല്ലിന്റെ നിറംപോലെയായിരിക്കണം. ഇവിടെ രക്തരത്നത്തിന്റെ പരിശോധനയുമായി അധ്യായം അവസാനിക്കുന്നു. കാവേരി, വിന്ധ്യ, യവന, ചീന, നേപ്പാള് എന്നീ പ്രദേശങ്ങളില് 'തൈല' എന്നറിയപ്പെടുന്ന, ആകാശംപോലെ ശുദ്ധമായ സ്ഫടികം ഉത്ഭവിക്കുന്നു. ഇത് പാപനാശിനിയായെങ്കിലും, മറ്റു രത്നങ്ങളെ അപേക്ഷിച്ച് അത്രയും ഉന്നതമല്ല. സ്ഫടികത്തിന്റെ പരിശോധനയെക്കുറിച്ചുള്ള അധ്യായം ഇവിടെ പൂര്ത്തിയാകുന്നു. കേറളം മുതലായ പ്രദേശങ്ങളില് അതിന്റെ അവശിഷ്ടം ശക്തിയോടുകൂടി എടുക്കുന്നു. അവിടെ, ഏറ്റവും ഉത്തമമായത്, മുയലിന്റെ രക്തം, ഗുഞ്ചാ, അല്ലെങ്കില് ജബപുഷ്പത്തിന്റെ നിറംപോലെയായിരിക്കും. മറ്റിടങ്ങളില് ഉത്പാദിപ്പിക്കുന്നവ ഉത്തമമല്ല; അവയുടെ വില പ്രത്യേകമായ കൌശല്യത്താല് മാത്രമേ നിശ്ചയിക്കാവൂ. ഈ രത്നം ലോകത്ത് സമ്പത്തും ധാന്യവും നല്കുന്നു, വിഷഭയവും രോഗവും അകറ്റുന്നു. ശൌനക, ഇതാണ് സ്ഫടികം, വിദ്യ, പവഴ എന്നിവയുടെ സ്വഭാവം. ഇവിടെ പവഴ രത്നത്തിന്റെ പരിശോധനയുമായി അധ്യായം അവസാനിക്കുന്നു. പിന്നീട്, മഹാപുണ്യസ്നാനസ്ഥലങ്ങളെ കുറിച്ച് വിശദീകരിക്കുന്നു. അവയില് ഗംഗാതീര്ത്ഥങ്ങള് ഏറ്റവും ഉത്തമം. ഗംഗാദ്വാരത്തില്, പ്രയാഗയില്, ഗംഗയും സമുദ്രവും സംഗമിക്കുന്ന സ്ഥലത്തും സേവനവും പിതൃകര്മ്മങ്ങളും നടത്തിയാല് മനുഷ്യന് എല്ലാ ആശംസകളും ലഭിക്കുകയും പാപനാശവും സംഭവിക്കുകയും ചെയ്യും. കുരുക്ഷേത്രം ഉത്തമമായ തീര്ഥം; അവിടെ ദാനാദികള് ചെയ്താല് ഭോഗവും മോക്ഷവും ലഭിക്കും. ദ്വാരക എന്ന മനോഹര നഗരവും ഭോഗം, മോക്ഷം എന്നിവ നല്കുന്നു. കെദാരം എല്ലാ പാപങ്ങളും നശിപ്പിക്കുന്നു; ശംഭല ഗ്രാമം ഉത്തമമാണ്. ശ്വേതദ്വീപ്, മായാനഗരം, നൈമിഷം, ഉത്തമമായ പുഷ്കരം, വൈനായകം, രാമഗിരിയുടെ ഉത്തമാശ്രമം, രാമേശ്വരം, കാര്ത്തികേയക്ഷേത്രം, ഉജ്ജയിനിയില് മഹാകാലക്ഷേത്രം, കുബ്ജകയില് ശ്രീധരഹരി, മഹാകേശി, കാവേരി, ചന്ദ്രഭാഗയും വിപാശയും, മനോഹരമായ മഥുരാ നഗരം, ശോണാ നദി — ഇവിടങ്ങളിലൊക്കെയും സൂര്യന്, ശിവന്, ഗണന്, ദേവി, ഹരി എന്നിവരും വാസം ചെയ്യുന്നു. ഇവിടങ്ങളില് ആരാധനയും പിതൃകര്മ്മവും പിണ്ഡപ്രദാനവും ശാശ്വതമായ ഫലം നല്കുന്നു. കോകമുഖ, വരാഹ, ഭുന്ദിര, സ്വാമി എന്നീ തീര്ത്ഥങ്ങളും, കാമരൂപം എന്ന മഹാക്ഷേത്രം, അവിടെ കാമാഖ്യാ ദേവി വസിക്കുന്നു, വീരാജ, മഹാക്ഷേത്രം, ശ്രീപുരുഷോത്തമക്ഷേത്രം — ഇവയും മഹാപുണ്യസ്ഥലങ്ങളാണ്. ഇങ്ങനെ ഗരുഡ മഹാപുരാണത്തിലെ ഈ അധ്യായങ്ങളില് രത്നങ്ങളുടെ സ്വഭാവവും മഹാതീര്ത്ഥങ്ങളുടെ മഹിമയും വിശദീകരിച്ചിരിക്കുന്നു.