നാനാവിധ ഗുണങ്ങളോടുകൂടിയ, മൃദുവും ശുദ്ധവുമാകയും ചുവപ്പും മഞ്ഞയും നിറങ്ങളിലുമുള്ള, ഭാരമുള്ളതും വൈവിദ്ധ്യമുള്ളതുമായ രത്നങ്ങളെ കുറിച്ച് ആദ്യം വിവരിക്കുന്നു. സ്വർണ്ണപാത്രത്തിൽ പൊതിഞ്ഞ് അഗ്നിയിൽ ചൂടാക്കുമ്പോൾ, ഈ രത്നം അതിശയകരമായ പ്രകാശം പ്രാപിക്കും. ഇത്തരത്തിൽ അനേകം ഗുണങ്ങളുള്ള ഈ രത്നം, പുരുഷന്മാർ ശുഭദായകമായ അലങ്കാരത്തിനായി കൊണ്ടുവരുന്നു. എന്നാൽ ചില രത്നങ്ങൾ, ധരിക്കപ്പെടാതെ ഇരിക്കുമ്പോൾ, അവ വിരൂപമായും, മങ്ങിയതും, ഇരുണ്ടതും, വർണ്ണരഹിതമായും, അശുദ്ധമായും, ദുർഗുണങ്ങളോടുകൂടിയതായും കാണപ്പെടും. കർക്കേതന രത്നം പരിശോധിക്കുമ്പോൾ, അതിന് സൂര്യന്റെ തിളക്കംപോലെയുള്ള പുതിയ, പ്രകാശമുള്ള വർണ്ണവും രൂപവും ഉണ്ടെങ്കിൽ അതു ശ്രേഷ്ഠം എന്നാണ് പറയുന്നു. ഇങ്ങനെ, ഗരുഡ മഹാപുരാണത്തിലെ ആദ്യഭാഗത്തിന്റെ ആചാരകാണ്ഡത്തിൽ 'കർക്കേതന പരിശോധന' എന്ന എഴുപത്തിയഞ്ചാമത്തെ അധ്യായം സമാപിക്കുന്നു. തുടർന്ന്, സൂതൻ പറയുന്നു: രത്നങ്ങളിൽ ഏറ്റവും ഉത്തമമായ ഭീഷ്മ രത്നങ്ങളെപ്പറ്റിയാണിപ്പോൾ വിവരിച്ചത്. അവ ശംഖിന്റെയും താമരയുടെയും സയോണകപുഷ്പത്തിന്റെയും നിറത്തിൽ വെള്ളയോ, അതിവൈഭവമുള്ളവയോ ആകുന്നു. സ്വർണ്ണം പോലുള്ള ലോഹങ്ങളിൽ കെട്ടിയിട്ടാൽ പോലും, ശുദ്ധമായ ഈ രത്നങ്ങൾ വിശ്വാസമുള്ളവർക്ക് അനുഗ്രഹം നൽകും. ഇവ ധരിച്ചവനെ കാട്ടിലെ മൃഗങ്ങളും, വനവാസികളും കാണുമ്പോൾ പോലും ഭയന്ന് അകന്നു പോകുന്നു. creepers, മരങ്ങൾ എന്നിവയാൽ അവനു ഭയം ഇല്ല; ദേശാധിപതിമാർ അവനെ പരിഹസിക്കുകയുമില്ല. പിതൃകർമ്മങ്ങളിൽ ഇവ അർപ്പിച്ചാൽ പിതാക്കന്മാർ വർഷങ്ങളോളം തൃപ്തരാകുന്നു; ജലവും അഗ്നിയും ശത്രുക്കളും കള്ളന്മാരുമൊക്കെയുള്ള ഭയങ്ങൾ ഇല്ലാതാകുന്നു. എന്നാൽ, കാവിലോ മേഘത്തിലും കറുത്തതും, മങ്ങിയതും, മഞ്ഞയോടുകൂടിയതും പ്രകാശരഹിതവുമായവ ശ്രേഷ്ഠമല്ല. ഇവയുടെ വില, ദേശകാലാനുസരണം പണ്ഡിതന്മാർ നിർണ്ണയിക്കണം. ഇങ്ങനെ, 'വൈദൂര്യ പരിശോധന' എന്ന എഴുപത്തിയാറാം അധ്യായം സമാപിക്കുന്നു. ശുദ്ധകേന്ദ്രങ്ങളിലായും, ഉത്തമപർവ്വതങ്ങളിലും, നദികളിലും, ഉത്തരദേശങ്ങളിലും, ദശാർണ, വാഗദര, മേക്കല, കാലഗാ എന്നിവിടങ്ങളിലും ഗുഞ്ചാവിത്ത്, കജല, തേൻ, മൃണാലം എന്നിവയുടെ നിറങ്ങളിൽ രത്നങ്ങൾ കണ്ടുവരുന്നു. ശംഖം, താമര, തേനീച്ച, സൂര്യൻ എന്നിവയുടെ രൂപത്തിലുള്ള, നൂലിൽ കെട്ടിയിരിക്കുന്ന ഈ രത്നങ്ങൾ അത്യുത്തമവും ശുദ്ധവുമാണ്. കാക്ക, നായ്, കാട്ടുപുലി, കഴുകൻ തുടങ്ങിയവയുടെ കൂട്ടത്തിൽ, മാംസരക്തം തൊട്ട മുഖങ്ങളോടുകൂടിയ ഭീകരരൂപങ്ങളോടുകൂടിയവയും ഇവയ്ക്കൊപ്പം കാണപ്പെടുന്നു. 'പുലക പരിശോധന' എന്ന എഴുപത്തിയേഴാം അധ്യായം ഇതോടെ സമാപിക്കുന്നു. അടുത്തതായി, അഗ്നിയുടെ രൂപം സ്വീകരിച്ച് അസുരൻ തനിക്കിഷ്ടംപോലെ പ്രവർത്തിക്കുന്നു. അവിടെ, ഇന്ദ്രഗോപം എന്ന ചെറുപുഴുവിനെപ്പോലെയുള്ള, തത്തയുടെ ചുണ്ടിന്റെ നിറത്തിലുള്ള, നല്ല വടിവുള്ളതും പുഷ്ടിയുള്ളതുമായ രത്നം കാണപ്പെടുന്നു. അതിന്റെ നടുവിൽ ചന്ദ്രന്റെപോലെ വെള്ളയും അതിശയകരമായി ശുദ്ധവുമാണ്; ആ ഭാഗം നീലവജ്രത്തിന്റെ നിറംപോലെയായിരിക്കണം. 'രക്തരത്ന പരിശോധന' എന്ന എഴുപത്തിയെട്ടാം അധ്യായം ഇതോടെ സമാപിക്കുന്നു. കാവേരി, വിന്ധ്യ, യവന, ചൈന, നേപ്പാൾ എന്നീ പ്രദേശങ്ങളിൽ 'തൈല' എന്നറിയപ്പെടുന്ന ശുദ്ധവും ആകാശത്തിന്റെപോലെ വെളുപ്പുമുള്ള ക്രിസ്റ്റൽ ഉത്ഭവിക്കുന്നു. ഈ രത്നം മറ്റ് രത്നങ്ങളേക്കാൾ സമാനമല്ലെങ്കിലും, പാപങ്ങൾ നശിപ്പിക്കുന്നതാണിത്. 'ക്രിസ്റ്റൽ പരിശോധന' എന്ന എഴുപത്തിയൊൻപതാം അധ്യായം സമാപിക്കുന്നു. അതിന്റെ അവശിഷ്ടമായ അകത്തളങ്ങൾ എടുത്ത്, ശക്തിയുള്ളതും, കേരളം മുതലായ പ്രദേശങ്ങളിൽ ലഭിക്കുന്നതും, മുയലിന്റെ രക്തം പോലെയോ ഗുഞ്ചാവിത്ത് അല്ലെങ്കിൽ ജബാപുഷ്പം പോലെയുള്ള നിറമോ ഉള്ളതും ഉത്തമമെന്നു പറഞ്ഞിരിക്കുന്നു. മറ്റിടങ്ങളിൽ ലഭിക്കുന്നതിനു അത്ര പ്രാധാന്യമില്ല; അതിന്റെ മൂല്യം പ്രത്യേക വൈദഗ്ധ്യത്താൽ തീരുമാനിക്കപ്പെടണം. ഈ രത്നം ലോകത്തിൽ ധനവും ധാന്യവും നൽകുന്നു; വിഷഭയവും രോഗഭയവും നീക്കുന്നു. ശൗനക, ഇതാണ് ക്രിസ്റ്റൽ, മുത്ത്, പവഴ എന്നിവയുടെ ജ്ഞാനം. 'പവഴ പരിശോധന' എന്ന എൺപതാം അധ്യായം ഇതോടെ സമാപിക്കുന്നു. ഇനി, എല്ലാ പുണ്യതീർഥങ്ങളെയും ഞാൻ വിവരിക്കാം; അവയിൽ ഗംഗാതീർഥങ്ങൾ ഏറ്റവും ഉത്തമം. ഗംഗാദ്വാരത്തിൽ, പ്രയാഗയിൽ, ഗംഗയും സമുദ്രവും സംഗമിക്കുന്ന സ്ഥലത്തും സേവനം ചെയ്ത് പിതൃകർമ്മങ്ങൾ അർപ്പിച്ചാൽ, ആകാംക്ഷകളും പാപവിജയവും പുരുഷന്മാർക്ക് ലഭിക്കും. കുരുക്ഷേത്രം ഉത്തമതീർഥമാണ്; അവിടെ ദാനാദികർമ്മങ്ങൾ ചെയ്യുമ്പോൾ ഭോഗവും മോക്ഷവും ലഭിക്കും. ദ്വാരക എന്ന മനോഹരനഗരവും ഭോഗവും മോക്ഷവും നൽകുന്നു. കെദാരം എല്ലാ പാപങ്ങളും നശിപ്പിക്കുന്നു; ശംഭല ഗ്രാമം ഉത്തമമാണ്. ശ്വേതദ്വീപ്, മായാനഗരം, നൈമിഷം, പരമമായ പുഷ്കരം എന്നിവയും വിശിഷ്ടതയുള്ളവയാണ്. ഇങ്ങനെ, ഗരുഡ മഹാപുരാണത്തിലെ ആചാരകാണ്ഡത്തിലെ ഈ വിവിധ അധ്യായങ്ങൾ രത്നങ്ങളുടെ ഗുണങ്ങളും പുണ്യതീർഥങ്ങളുടെ മഹത്വവും വിശദീകരിച്ച് സമാപിക്കുന്നു.