നശിച്ച കുടുംബങ്ങളിൽ അല്ലെങ്കിൽ അശുഭ ദിനങ്ങളിൽ ഉദയിക്കുന്നവയെക്കുറിച്ച് പുരാണം പറയുന്നു. രത്നങ്ങൾ ശുദ്ധീകരിച്ചാലും, രാജാക്കന്മാർ അവയെ പരിചയസമ്പന്നരും ശാസ്ത്രീയജ്ഞരുമായ രത്നപരീക്ഷകരുടെ വിലയിരുത്തലിലൂടെ പരിശോധിപ്പിക്കണം. വൈദഗ്ധ്യത്തോടെ പണ്ഡിതന്മാർ മഹത്തായ ശക്തിയുള്ളവയെന്ന് പ്രഖ്യാപിച്ച വജ്രം, ഭൂമിയിൽ ഏതെങ്കിലും ഭാഗം വീണാൽ, ഹേമമാടംഗ, സൗരാഷ്ട്ര, പൊണ്ട്ര, കലിംഗ, കോശല എന്നീ പ്രദേശങ്ങളിലാണ് അവ ലഭ്യമാകുന്നത്. ഹിമാലയത്തിൽ നിന്നുള്ളവയിൽ താമ്രവർണമാണ് കാണുന്നത്; ചന്ദ്രനിൽ നിന്നുള്ളവ ചന്ദ്രസദൃശമാണ്; കൂമ്പാരദണ്ഡത്തോടു ചേർന്നവ സൗവീരരത്നങ്ങൾ എന്നാണറിയപ്പെടുന്നത്; കറുത്ത താമരയും മേഘവും പോലുള്ളവയും, താമ്രവർണ്ണവും സൗരാഷ്ട്രത്തിൽ നിന്നുള്ളവയാണെന്ന് സ്മരിക്കപ്പെടുന്നു. ഉയർന്ന ഗുണമേന്മയും, ഭംഗിയുള്ള വശങ്ങളും, തുല്യമായ രേഖകളും, ചിഹ്നങ്ങളും, കറകളും, കാക്കക്കാലടി പോലുള്ള ദോഷങ്ങളൊന്നുമില്ലാത്തതും അത്യന്തം ലഘുവായ വർണ്ണംകൊണ്ടും വജ്രം ആകണം. വജ്രത്തിലെ വർണക്രമം കൊണ്ടു തന്നെ ദേവതാരൂപങ്ങൾ വരെ വിശദീകരിക്കപ്പെടുന്നു. പച്ച, വെള്ള, മഞ്ഞ, കപില, കൃഷ്ണ, താമ്ര—ഇവ സ്വഭാവത്തിൽ മനോഹരങ്ങളാണ്. ബ്രാഹ്മണർക്കു വേണ്ടി ശംഖ്, താമര, സ്ഫടികം പോലെയുള്ള ശുദ്ധമായ വജ്രം ഉചിതമാണ്; ക്ഷത്രിയർക്കു മുയൽ, കപ്പി, കണ്ണ് എന്നിവയുടെ വർണ്ണംപോലെയുള്ളത്. ഭൂമിയിലെ ഭരണാധികാരികൾക്കായി രണ്ട് വജ്രവർണ്ണങ്ങൾ പണ്ഡിതന്മാർ നിർദ്ദേശിച്ചിട്ടുണ്ടെങ്കിലും, അവ എല്ലാവർക്കും പൊതുവായതല്ല. എല്ലാ വർണ്ണങ്ങളും ഉൾക്കൊള്ളുന്നതുകൊണ്ട്, എല്ലാ ഗുണങ്ങളും ഉള്ളവയെയാണ് സർവജനപ്രിയമായതെന്ന് കരുതുന്നത്. വജ്രത്തിന്റെ താഴെയും മുകളിലെയും രൂപം അനുസരിച്ച് വർണ്ണമിശ്രിതം ഉണ്ടാകും. എന്നാൽ, പഥം, രൂപം എന്നിവയുടെ വ്യത്യാസം മാത്രം നോക്കി ജ്ഞാനികൾ വജ്രം തിരഞ്ഞെടുക്കരുത്. അതിന്റെ ഒരു അഗ്രം പോലും പിളർന്നിരിക്കുന്നുവെങ്കിൽ, അഗ്രം തീയിൽ പിളർന്നോ, തകർന്നോ, ചിഹ്നങ്ങളും കറകളും പൊതിഞ്ഞോ ഉണ്ടെങ്കിൽ, അതിനെ സാധാരണ നിലവാരമുള്ളതായാണ് കണക്കാക്കുന്നത്. വജ്രത്തിൽ രക്തംപോലെ ചിഹ്നം, ചുവപ്പു നിറം, അഗ്രം, വശം, മുഖം എന്നിവ ആറോ, എട്ടോ, പന്ത്രണ്ടോ ആയിരിക്കാം. ആറ് മുഖങ്ങളുള്ള, ശുദ്ധവും, കറകളില്ലാത്തതും, ഉഗ്രമായ അഗ്രം, തിളക്കം, നല്ല വശങ്ങൾ, ദോഷരഹിതം—ഇതെല്ലാം ഉള്ള വജ്രം ശ്രേഷ്ഠമാണ്. ദേഹം സമർപ്പിച്ച് ദോഷങ്ങളൊന്നുമില്ലാത്ത, അഗ്രം ഉഗ്രമായ വജ്രം ധരിക്കുന്നവൻ, പാമ്പ്, അഗ്നി, വിഷം, കടുവ, കള്ളൻ, ജലം, അപായങ്ങൾ—ഇവയെല്ലാം ഭയക്കേണ്ടതില്ല. എല്ലാ ദോഷങ്ങളും ഇല്ലാത്ത, ഇരുപത് അരിച്ചോറിന്റെ ഭാരമുള്ള വജ്രം ധരിച്ചാൽ അത്യന്തം ഉത്തമം. അതിൽ മൂന്നിലൊന്ന്, പാതി, കാൽഭാഗം കുറവാണെങ്കിൽ, പതിമൂന്നോ മുപ്പതോ അരിചോറിന്റെ ഭാരം എടുക്കാം. വജ്രത്തിന്റെ പ്രാഥമിക വില പന്ത്രണ്ട് അരിച്ചോറാണ്. എന്നാൽ, അരിച്ചോറിന്റെ അളവു മാത്രം നോക്കി വജ്രം ധരിക്കേണ്ടതല്ല. എല്ലാ ഗുണങ്ങളും ഉള്ള വജ്രം ജലത്തേക്കാൾ ഉത്തമമാണ്. ചെറിയ ദോഷം പോലും, കാണുന്നുവോ കാണുന്നില്ലയോ എന്നത് നോക്കാതെ, ദോഷമായി കണക്കാക്കണം. ദോഷം വ്യക്തമായാലും, അനേകം, ചെറുതോ വലുതോ ആയാലും, അത് ദോഷം തന്നെയാണ്. വജ്രത്തിന്റെ അലങ്കാരത്തിൽ ദോഷം വ്യക്തമായാൽ പോലും അതിനെ ദോഷകരമായതായാണ് കാണുന്നത്. ആദ്യം എല്ലാ ഗുണങ്ങളും ഉണ്ടായിരുന്ന വജ്രം, അലങ്കാരത്തിൽ ഘടിപ്പിക്കുമ്പോൾ ദോഷം വരാമെന്നും പറയുന്നു. നല്ല പുത്രനു ജനനം ആഗ്രഹിക്കുന്ന സ്ത്രീ, അത്യുത്തമഗുണമുള്ള വജ്രം പോലും ധരിക്കരുത്. ഇരുമ്പ്, മാണിക്യം, ഗോമേദകം എന്നിവ ഉപയോഗിച്ചു, നിപുണർ വ്യാജവജ്രങ്ങൾ നിർമിക്കുന്നു. അവയുടെ പരിശോധന ക്രിസ്റ്റൽ, വജ്രം, ഉല്ക്ക, കല്ല് തുടങ്ങിയവ ഉപയോഗിച്ച് നടത്തണം. വജ്രം ഇവയെല്ലാം ചിരികയും, എന്നാൽ അവ വജ്രത്തെ ചിരിക്കുകയില്ല. വ്യാജവജ്രത്തിന്റെ കാര്യത്തിൽ ഇതിന് വിപരീതമാണ്, എന്ന് വിദഗ്ധർ പറയുന്നു. വജ്രം മറ്റൊരു വജ്രം കൊണ്ടുമാത്രം ചിരിക്കപ്പെടും; മറ്റൊന്നും അതിനെ ചിരിക്കില്ല. ഘടിപ്പിച്ചവയിൽ, തിളക്കം മുകളിലേക്ക് ഉയരുന്നില്ല; വശത്ത് ചിരിച്ചാൽ, വശത്തേയ്ക്ക് അടിക്കുന്നതാണ്. അഗ്രം തകർന്നാലും, കറ, രേഖ, നിറക്കുറവ് ഉണ്ടായാലും, അതിന് ദോഷം തന്നെയാണ്.