കൗഞ്ചയും കകുദ്മാനും—ഇവയാണ് ആ മഹത്തായ പർവതങ്ങളും നദികളും. ഇവയിൽ ഏഴാമത്തേതായി വിധൃതി എന്ന് ഓർക്കപ്പെടുന്നു; പാപങ്ങൾ അവസാനിപ്പിക്കുന്നതിൽ അതിന് പ്രത്യേകതയുണ്ട്. ഉദ്ഭിദ, വേണുമാൻ, ദ്വൈരഥ, ലംബന, ധൃതി—ഇവയും അതുപോലെയാണ്. പിന്നീട്, വിദ്രുമ, ഹേമശൈല, ദ്യുതിമത്, പുഷ്പവാൻ എന്നിങ്ങനെയും പർവതങ്ങൾ ഉണ്ട്. നദികളിൽ ധൂതപാപ, ശിവാ, പവിത്രാ, സന്മതി എന്നിവയും ഉൾപ്പെടുന്നു. കൗഞ്ചദ്വീപത്തിൽ മഹാത്മാവായ ദ്യുതിമതിന്റെ ഏഴ് പുത്രന്മാരുണ്ട്. മুনি, ദുണ്ടുഭി, ഇവരുടെ കൂട്ടത്തിൽ ഏഴുപേരാണ്, ഹരേ. ഇവരിൽ അഞ്ചാമനായ ദിവാവൃതും, ദുണ്ടുഭി എന്നത് പുണ്ഡരികവാൻ എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു. ഖ്യാതി, പുണ്ഡരികാ—ഇവയാണ് ആ ദേശത്തിലെ നദികൾ. ജലദ, കുമാര, സുകുമാര, ഓരുണി, ബക—ഇവയും നദികളാണ്. സുകുമാരി, കുമാരി, നളിനി, ധേനുകാ എന്നിവയും അതിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു. ശബലയും പുഷ്കരേശനും മഹാവീരനും ധാതകിയും ഉരുത്തിരിഞ്ഞു വരുന്നു. ഈ പ്രദേശം അമ്പതിനായിരം യോജന ഉയരത്തിൽ ഉയർന്നിരിക്കുന്നു. പുഷ്കരദ്വീപം മധുരജലസമുദ്രം ചുറ്റപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. അതിനപ്പുറം ഇരട്ടവീതിയുള്ള സ്വർണ്ണഭൂമി, അവിടെ ജീവജാലങ്ങൾ ഒന്നുമില്ല; പർവതം ഇരുണ്ടതായാണ്, ആ ഇരുട്ട് ബ്രഹ്മാണ്ഡത്തിന്റെ പുറമ്പുറത്തെ ആവരണം കൊണ്ടു ചുറ്റപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. ഇവിടെയാണ് അചാരഖണ്ഡത്തിൽ 'ഭുവനവിവരണ'ം എന്ന അദ്ധ്യായം സമാപിക്കുന്നത്. ഭൂമിയുടെ ഉയരം എഴുപതിനായിരം യോജനയാണെന്നും പറയുന്നു. അതല, വിതല, നിതല, ഗഭസ്തിമത്—ഇവയാണ് താഴെയുള്ള ലോകങ്ങൾ. കറുപ്പ്, വെള്ള, ചുവപ്പ്, മഞ്ഞ, പാറ, പർവതം, സ്വർണം—ഇവിടെയെല്ലാം കാണാം. ഭയങ്കരമായ പുഷ്കരദ്വീപിൽ നരകങ്ങൾ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. അവയെപ്പറ്റി കേൾക്കൂ. വലിയൊരായിരം ഉരുണ്ട, ഉപ്പു നിറച്ച, മനസ്സിനെ കുഴപ്പിപ്പിക്കുന്ന ചൂടുള്ള പാത്രം അവിടെയുണ്ട്. കത്തുന്ന വാളിൻ ഇലകളുള്ള കറുത്ത കാട്, ഭയാനകമായ വിഭിന്ന ഭക്ഷണങ്ങൾ അവിടെയുണ്ട്. ഇരുമ്പ് ചങ്കുകൾ, കറുത്ത നൂൽ, അവീചി നരകത്തിന്റെ ഇരുണ്ടത—all ഇവിടെയുണ്ട്. വിഷം, ആയുധം, അഗ്നി എന്നിവ നൽകുന്ന പാപികൾ അവിടെ വേവിക്കപ്പെടുന്നു. ഇതെല്ലാം വെള്ളം, അഗ്നി, വായു, ആകാശം, ജീവികൾ എന്നിവ കൊണ്ട് ചുറ്റപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. ബ്രഹ്മാണ്ഡം പത്ത് മടങ്ങ് വ്യാപിച്ചു, നാരായണൻ അതിൽ വസിക്കുന്നു. ഇവരീതിയിൽ 'ഭുവനകോശം, പാതാളം, നരകം' എന്നിവയുടെ വിവരണമുള്ള അദ്ധ്യായം സമാപിക്കുന്നു. ഇനി സൂര്യാദികളുടെ അളവും സ്ഥാനവും വിശദീകരിക്കുന്നു; ശ്രദ്ധയോടെ കേൾക്കൂ. പ്രഭുവിന്റെ ദണ്ഡം ഇരട്ടവീതിയാണെന്ന് പറയപ്പെടുന്നു, ഋഷഭധ്വജനായവനേ. അതിന്റെ അക്ഷം യോജനകളിൽ അളക്കുന്നു; ചക്രം അവിടെയാണ് സ്ഥാപിച്ചിരിക്കുന്നത്. വർഷങ്ങൾകൊണ്ട് നിർമ്മിതമായ കാലചക്രം മുഴുവൻ അവിടെ സ്ഥാപിതമാണ്. അനന്തരമായി, അഞ്ചര ഭാഗം കൂടി രഥത്തിനുണ്ട്, ഋഷഭധ്വജാ. അക്ഷം അൽപം ചെറുതാണ്, അതായത്, യുകത്തിന്റെ പാതി മാത്രം, രഥത്തിന്റെ സ്ഥിരമായ ആധാരത്തിൽ. ഗായത്രി, ബൃഹതീ, ഉഷ്ണിക്, ജഗതീ, ത്രിഷ്ടുപ്—ഇവയും അവിടെയുണ്ട്. ധാതാ, ക്രതു, സ്ഥലാ, പുലസ്ത്യ, വാസുകി—ഇവരെയും, അര്യാമൻ, പുലഹ, രഥശക്തി, പുഞ്ചികസ്ഥലാ—ഇവരെയും, മിത്ര, അത്രി, തക്ഷക, രക്ഷ, പൗരുഷേയ, മേനകാ—ഇവരെയും, വരുണ, വസിഷ്ഠ, രംഭാ, സഹജന്യ, കുഹൂ, ബുധ—ഇവരെയും, ഇന്ദ്ര, വിശ്വവസു, സ്തോത്ര, ഏലപത്ര, അംഗിരസ്—ഇവരെയും, വിവസ്വാൻ, ഉഗ്രസേന, ഭൃഗു, അപുരാണ—ഇവരെയും ഈ രഥം ചുറ്റിപ്പറ്റിയിരിക്കുന്നു. ഇവയാണ് ഗരുഡ മഹാപുരാണത്തിൽ ഈ ഭാഗങ്ങളിൽ വിശദമായി വിവരണമായിരിക്കുന്ന ദിവ്യഭൂമികൾ, പർവതങ്ങൾ, നദികൾ, പാതാളലോകങ്ങൾ, നരകങ്ങൾ, സൂര്യന്റെ രഥം എന്നിവയുടെ മഹത്വം.