ಗರುಡಪುರಾಣಮ್

ದೇಹದಣ್ಡನಮಾತ್ರೇಣ ಕಾ ಮುಕ್ತಿರವಿವೇಕಿನಾಮ್ । ವಲ್ಮೀಕತಾಡನಾದೇವ ಮೃತಃ ಕಿನ್ನು ಮಹೋರಗಃ ॥ ೨,೪೯.

ಅಜ್ಞಾನಿಗಳಿಗೆ ದೇಹವನ್ನು ಕಷ್ಟಪಡಿಸುವುದರಿಂದ ಏನು ಮುಕ್ತಿಯು ಸಿಗುತ್ತದೆ? ಹತ್ತಿಗೆ ಹೊಡೆದರೆ ದೊಡ್ಡ ಹಾವು ಸತ್ತರೂ ಅದು ಏನು ಮುಕ್ತನಾಗುತ್ತದೆಯೆ?

ಜಟಾಭಾರಾಜಿನೈರ್ಯುಕ್ತಾ ದಾಮ್ಭಿಕಾ ವೇಷಧಾರಿಣಃ । ಭ್ರಮನ್ತಿ ಜ್ಞಾನಿವಲ್ಲೋಕೇ ಭ್ರಾಮಯನ್ತಿ ಜನಾನಪಿ ॥ ೨,೪೯.

ಜಟೆ ಮತ್ತು ಚಿರತೆ ಚರ್ಮ ಧರಿಸಿ, ತಪಸ್ವಿಗಳಂತೆ ವೇಷ ಧರಿಸಿ, ದಂಭಿಗಳಾದವರು ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಜ್ಞಾನಿಗಳಂತೆ ತಿರುಗುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಇತರರನ್ನೂ ತಪ್ಪು ದಾರಿಗೆ ಒಯ್ಯುತ್ತಾರೆ.

ಸಂಸಾರಜಸುಖಾಸಕ್ತಂ ಬ್ರಹ್ಮಜ್ಞೋಽಸ್ಮೀತಿವಾದಿನಮ್ । ಕರ್ಮಬ್ರಹ್ಮೋಭಯಭ್ರಷ್ಟಂ ತಂ ತ್ಯಜೇದನ್ತ್ಯಜಂ ಯಥಾ ॥ ೨,೪೯.

ಸಂಸಾರದ ಸೌಖ್ಯಗಳಿಗೆ ಆಸಕ್ತನಾಗಿದ್ದರೂ ನಾನು ಬ್ರಹ್ಮಜ್ಞಾನಿಯಾಗಿದ್ದೇನೆ ಎಂದು ಹೇಳುವವನು, ಕರ್ಮಕ್ಕೂ ಬ್ರಹ್ಮಜ್ಞಾನಕ್ಕೂ ದೂರವಾದವನಾಗಿದ್ದರೆ, ಅವನನ್ನು ಚಂಡಾಳನನ್ನು ಬಿಟ್ಟಂತೆ ಬಿಟ್ಟುಬಿಡಬೇಕು.

ಗೃಹಾರಣ್ಯಸಮಾ ಲೋಕೇ ಗತವ್ರೀಡಾ ದಿಗಮ್ಬರಾಃ । ಚರನ್ತಿ ಗರ್ದಭಾದ್ಯಾಶ್ಚ ವಿರಕ್ತಾಸ್ತೇ ಭವನ್ತಿ ಕಿಮ್ ॥ ೨,೪೯.

ಈ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಮನೆ ಅಥವಾ ಕಾಡು ಎಲ್ಲಿಯಲ್ಲಾದರೂ ಲಜ್ಜೆ ಬಿಟ್ಟು, ಬಟ್ಟೆ ಹಾಕದೆ ತಿರುಗುವವರು — ಗದಹೆ ಮತ್ತು ಇತರ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಕೂಡ ಇಂಥವರಾಗಿದ್ದರೆ, ಅವರು ವೈರಾಗ್ಯಶೀಲರಾಗುತ್ತಾರೆ ಎಂಬುದೆ?

ಮೃದ್ಭಸ್ಮೋದ್ಧೂಲನಾದೇವ ಮುಕ್ತಾಃ ಸ್ಯುರ್ಯದಿ ಮಾನವಾಃ । ಮೃದ್ಭಸ್ಮವಾಸೀ ನಿತ್ಯಂ ಶ್ವಾ ಸ ಕಿಂ ಮುಕ್ತೋ ಭವಿಷ್ಯತಿ ॥ ೨,೪೯.

ಮಣ್ಣು ಅಥವಾ ಬೂದಿ ಹಚ್ಚಿಕೊಳ್ಳುವುದರಿಂದಲೇ ಮಾನವರು ಮುಕ್ತರಾಗುತ್ತಾರೆ ಎಂದರೆ, ಯಾವಾಗಲೂ ಮಣ್ಣು ಮತ್ತು ಬೂದಿಯಲ್ಲಿ ಇರುವ ನಾಯಿಯೂ ಮುಕ್ತನಾಗುತ್ತದೆಯೆ?

ತೃಣಪರ್ಣೋದಕಾಹಾರಾಃ ಸತತಂ ವನವಾಸಿನಃ । ಜಮ್ಬೂಕಾಖುಮೃಗಾದ್ಯಾಶ್ಚ ತಾಪಸಾಸ್ತೇ ಭವನ್ತಿ ಕಿಮ್ ॥ ೨,೪೯.

ಯಾರು ಸದಾ ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ಇದ್ದು ಹುಲ್ಲು, ಎಲೆ, ನೀರನ್ನು ಆಹಾರವಾಗಿಟ್ಟುಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ — ಆ ಜಕ್ಕಳ, ಎಲಿಕೋಳಿ, ಮೃಗಗಳು ತಪಸ್ವಿಗಳಾಗುತ್ತವೆಯೆ?

ಆಜನ್ಮಮರಣಾನ್ತಞ್ಚ ಗಙ್ಗಾದಿತಟಿನೀಸ್ಥಿತಾಃ । ಮಣ್ಡೂಕಮತ್ಸ್ಯಪ್ರಮುಖಾ ಯೋಗಿನಸ್ತೇ ಭವನ್ತಿ ಕಿಮ್ ॥ ೨,೪೯.

ಗಂಗೆಯಂತಹ ನದಿಗಳ ತೀರದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿನಿಂದ ಮರಣದವರೆಗೆ ಇರುವ ಮೇಂಡಕು, ಮೀನುಗಳು ಯೋಗಿಗಳಾಗುತ್ತವೆಯೆ?

ಪಾರಾವತಾಃ ಶಿಲಾಹಾರಾಃ ಕದಾಚಿದಪಿ ಚಾತಕಾಃ । ನ ಪಿಬನ್ತಿ ಮಹೀತೋಯಂ ವ್ರತಿನಸ್ತೇ ಭವನ್ತಿ ಕಿಮ್ ॥ ೨,೪೯.

ಕಲ್ಲು ತಿನ್ನುವ ಪಾರಿವಾಳಗಳು ಅಥವಾ ಭೂಮಿಯ ನೀರನ್ನು ಎಂದಿಗೂ ಕುಡಿಯದ ಚಾತಕ ಪಕ್ಷಿಗಳು — ಇಂಥವುಗಳು ವ್ರತಧಾರಿಗಳಾಗುತ್ತವೆಯೆ?

ತಸ್ಮಾನ್ನಿತ್ಯಾದಿಕಂ ಕರ್ಮ ಲೋಕರಞ್ಜನಕಾರಕಮ್ । ಮೋಕ್ಷಸ್ಯ ಕಾರಣಂ ಸಾಕ್ಷಾತತ್ತ್ವಜ್ಞಾನ ಖಗೇಶ್ವರ ॥ ೨,೪೯.

ಆದುದರಿಂದ, ಹಗಲು-ರಾತ್ರಿ ಮಾಡುವ ಕರ್ಮಗಳು ಜಗತ್ತನ್ನು ಸಂತೋಷಪಡಿಸಲು ಮಾತ್ರವಾದವು; ಮುಕ್ತಿಗೆ ನೇರ ಕಾರಣವಾದುದು ನಿಜವಾದ ತತ್ತ್ವಜ್ಞಾನವೇ, ಖಗಪತೇ.

ಷರ್ಡ್ಶನಮಹಾಕೂಪೇ ಪತಿತಾಃ ಪಶವಃ ಖಗ । ಪರಮಾರ್ಥಂ ನ ಜಾನನ್ತಿ ಪಶುಪಾಶನಿಯನ್ತ್ರಿತಾಃ ॥ ೨,೪೯.

ಓ ಹಕ್ಕಿಗಳ ರಾಜಾ, ಷಡ್ದರ್ಶನ ಎಂಬ ದೊಡ್ಡ ಕುಳಿಯಲ್ಲಿ ಬಿದ್ದಿರುವ ಪ್ರಾಣಿಗಳು, ಅಜ್ಞಾನ ಬಂಧನದಿಂದ ಹಿಡಿಯಲ್ಪಟ್ಟಿರುವುದರಿಂದ ಪರಮಾರ್ಥವನ್ನು ತಿಳಿಯುವುದಿಲ್ಲ.

ವೇದಶಾಸ್ತ್ರಾರ್ಣವೈರ್ಘೇರೈರುಹ್ಯಮಾನಾ ಇತಸ್ತತಃ । ಷಡೂರ್ಮಿನಿಗ್ರಹಗ್ರಸ್ತಾಸ್ತಿಷ್ಠನ್ತಿ ಹಿ ಕುತಾರ್ಕಿಕಾಃ ॥ ೨,೪೯.

ವೇದ ಮತ್ತು ಶಾಸ್ತ್ರಗಳ ಸಮುದ್ರದ ಅಲೆಗಳಿಂದ ಇಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಿ ಎತ್ತಲ್ಪಡುವವರು, ಷಡೂರ್ಮಿ ಎಂಬ ಆಂತರಿಕ ಶತ್ರುಗಳಿಂದ ಹಿಡಿಯಲ್ಪಟ್ಟವರು, ಅವರು ತಪ್ಪು ತರ್ಕಿಗಳಾಗಿ ಉಳಿಯುತ್ತಾರೆ.

ವೇದಾಗಮಪುರಾಣಜ್ಞಃ ಪರಮಾರ್ಥಂ ನ ವೇತ್ತಿ ಯಃ । ವಿಡಮ್ಬಕಸ್ಯ ತಸ್ಯೈವ ತತ್ಸರ್ವಂ ಕಾಕಭಾಷಿತಮ್ ॥ ೨,೪೯.

ಯಾರು ವೇದ, ಆಗಮ, ಪುರಾಣಗಳನ್ನು ತಿಳಿದಿದ್ದರೂ ಪರಮಾರ್ಥವನ್ನು ಅರಿಯದೆ ಇದ್ದಾರೆ, ಅವರ ಮಾತುಗಳು ಎಲ್ಲವೂ ಹಸಿವಿನ ಕಾಗೆಯ ಕೂಗು ಹೀಗೆಯೇ ವ್ಯರ್ಥವಾಗಿವೆ.

ಇದಂ ಜ್ಞಾನಮಿದಂ ಜ್ಞೇಯಮಿತಿ ಚಿನ್ತಾಸಮಾಕುಲಾಃ । ಪಠನ್ತ್ಯಹರ್ನಿಶಂ ಶಾಸ್ತ್ರಂ ಪರತತ್ತ್ವಪರಾಙ್ಮುಖಾಃ ॥ ೨,೪೯.

'ಇದು ಜ್ಞಾನ, ಇದು ತಿಳಿಯಬೇಕಾದುದು' ಎಂದು ಅನೇಕ ಚಿಂತನೆಗಳಿಂದ ತುಂಬಿಕೊಂಡು, ಹಗಲು-ರಾತ್ರಿ ಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ಓದುತ್ತಾರೆ, ಆದರೆ ಪರತತ್ತ್ವವನ್ನು ಕಡೆಗಣಿಸುತ್ತಾರೆ.

ವಾಕ್ಯಚ್ಛನ್ದೋನಿಬನ್ಧೇನ ಕಾವ್ಯಾಲಙ್ಕಾರಶೋಭಿತಾಃ । ಚಿನ್ತಯಾ ದುಃಖಿತಾ ಮೂಢಾಸ್ತಿಷ್ಠನ್ತಿ ವ್ಯಾಕುಲೇನ್ದ್ರಿಯಾಃ ॥ ೨,೪೯.

ಚಂದಸ್ಸು, ಅಲಂಕಾರಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಿದ ವಾಕ್ಯಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದರೂ, ತಮ್ಮ ಮನಸ್ಸಿನ ಚಿಂತೆಗಳಿಂದ ದುಃಖಪಡುವ ಮೂಢರು, ಇಂದ್ರಿಯಗಳು ಅಶಾಂತವಾಗಿದ್ದು ದುಃಖದಲ್ಲೇ ಉಳಿಯುತ್ತಾರೆ.

ಅನ್ಯಥಾ ಪರಮಂ ತತ್ತ್ವಂ ಜನಾಃ ಕ್ಲಿಶ್ಯನ್ತಿ ಚಾನ್ಯಥಾ । ಅನ್ಯಥಾ ಶಾಸ್ತ್ರಸದ್ಭಾವೋ ವ್ಯಾಖ್ಯಾಂ ಕುರ್ವನ್ತಿ ಚಾನ್ಯಥಾ ॥ ೨,೪೯.

ಜನರು ಪರಮ ತತ್ತ್ವವನ್ನು ತಪ್ಪಾಗಿ ತಿಳಿದು ದುಃಖಪಡುತ್ತಾರೆ, ಹಾಗೆಯೇ ಶಾಸ್ತ್ರದ ನಿಜವಾದ ಅರ್ಥವನ್ನೂ ಬೇರೆ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸುತ್ತಾರೆ.

ಕಥಯನ್ತ್ಯುವನ್ಮನೀಭಾವಂ ಸ್ವಯಂ ನಾನುಭವನ್ತಿ ಚ । ಅಹಙ್ಕಾರಸ್ತಾಃ ಕೇಚಿದುಪದೇಶಾದಿವಾರ್ಜಿತಾಃ ॥ ೨,೪೯.

ಅವರು ಪರಮಾತ್ಮನೊಂದಿಗೆ ಏಕತ್ವದ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತಾರೆ, ಆದರೆ ತಾವೇ ಅನುಭವಿಸುವುದಿಲ್ಲ; ಕೆಲವರು ಅಹಂಕಾರದಿಂದ ಉಪದೇಶವನ್ನೂ ತಿರಸ್ಕರಿಸುತ್ತಾರೆ.

ಪಠನ್ತಿ ವೇದಶಾಸ್ತ್ರಾಣಿ ಬೋಧಯನ್ತಿ ಪರಸ್ಪರಮ್ । ನ ಜಾನನ್ತಿ ಪರಂ ತತ್ತ್ವಂ ದರ್ವೀ ಪಾಕರಸಂ ಯಥಾ ॥ ೨,೪೯.

ಅವರು ವೇದ ಮತ್ತು ಶಾಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಓದುತ್ತಾರೆ, ಪರಸ್ಪರ ಬೋಧಿಸುತ್ತಾರೆ, ಆದರೆ ಪರಮ ತತ್ತ್ವವನ್ನು ಅರಿಯುವುದಿಲ್ಲ — ಹೀಗೆ, ಪಾಕದ ರುಚಿಯನ್ನು ತಿಳಿಯದ ಚಮಚಿನಂತೆ.

ಶಿರೋ ವಹತಿ ಪುಷ್ಪಾಣಿ ಗನ್ಧಂ ಜಾನಾತಿ ನಾಸಿಕಾ । ಪಠನ್ತಿ ವೇದಶಾಸ್ತ್ರಾಣಿ ದುರ್ಲಭೋ ಭಾವಬೋಧಕಃ ॥ ೨,೪೯.

ತಲೆ ಹೂವುಗಳನ್ನು ಹೊರುತ್ತದೆ, ಮೂಗು ಸುಗಂಧವನ್ನು ಅರಿಯುತ್ತದೆ; ಜನರು ವೇದ ಮತ್ತು ಶಾಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಓದುತ್ತಾರೆ, ಆದರೆ ಅವುಗಳ ಅರ್ಥವನ್ನು ನಿಜವಾಗಿ ಗ್ರಹಿಸುವವರು ತುಂಬಾ ಅಪರೂಪ.

ತತ್ತ್ವಮಾತ್ಮಸ್ಥಮಜ್ಞಾತ್ವಾ ಮೂಢಃ ಶಾಸ್ತ್ರೇಷು ಮುಹ್ಯತಿ । ಗೋಪಃ ಕಕ್ಷಾಗತೇ ಚ್ಛಾಗೇ ಕೂಪಂ ಪಶ್ಯತಿ ದುರ್ಮತಿಃ ॥ ೨,೪೯.

ಆತ್ಮದಲ್ಲಿ ಇರುವ ತತ್ತ್ವವನ್ನು ಅರಿಯದೆ, ಮೂಢನು ಶಾಸ್ತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಗೊಂದಲಕ್ಕೊಳಗಾಗುತ್ತಾನೆ; ಇದು ದೂರದಿಂದ ಬಾವಿಯನ್ನು ನೋಡಿ, ಕಾವಲುಗಾರನು ಕೊಟ್ಟಿಗೆಯೊಳಗಿನ ಮೇಕೆಯನ್ನು ತಪ್ಪಾಗಿ ಗುರುತಿಸುವಂತೆ.

ಸಂಸಾರಮೋಹನಾಶಾಯ ಶಾಬ್ದಬೋಧೋ ನ ಹಿ ಕ್ಷಮಃ । ನ ನಿವರ್ತೇತ ತಿಮಿರಂ ಕದಾಚಿದ್ದೀಪವಾರ್ತಯಾ ॥ ೨,೪೯.

ಮಾತ್ರ ಮಾತುಗಳಿಂದ ಬರುವ ಜ್ಞಾನದಿಂದ ಸಂಸಾರದ ಮೋಹವನ್ನು ದೂರ ಮಾಡಲಾಗದು; ಹೇಗೆ ದೀಪದ ಮಾತಿನಿಂದ ಕತ್ತಲೆ ಹೋಗುವುದಿಲ್ಲವೋ, ಹಾಗೆ.

ಪ್ರಜ್ಞಾಹೀನಸ್ಯ ಪಠನಂ ಯಥಾನ್ಧಸ್ಯ ಚ ದರ್ಪಣಮ್ । ಅತಃ ಪ್ರಜ್ಞಾವತಾಂ ಶಾಸ್ತ್ರಂ ತತ್ತ್ವಜ್ಞಾನಸ್ಯ ಲಕ್ಷಣಮ್ ॥ ೨,೪೯.

ಜ್ಞಾನವಿಲ್ಲದವನಿಗೆ ಓದು, ಕುರುಡನಿಗೆ ಕನ್ನಡಿಯಂತಿದೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ಜ್ಞಾನಿಗಳಿಗೇ ಶಾಸ್ತ್ರವು ತತ್ತ್ವಜ್ಞಾನಕ್ಕೆ ಗುರುತು.

ಇದಂ ಜ್ಞಾನಮಿದಂ ಜ್ಞೇಯಂ ಸರ್ವನ್ತು ಶ್ರೋತುಮಿಚ್ಛತಿ । ದಿವ್ಯವರ್ಷಸಹಸ್ರಾಚ್ಚ ಶಾಸ್ತ್ರಾನ್ತಂ ನೈವ ಗಚ್ಛತಿ ॥ ೨,೪೯.

ಇದು ಜ್ಞಾನ, ಇದು ತಿಳಿಯಬೇಕಾದುದು ಎಂದು ಎಲ್ಲರೂ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಕೇಳಲು ಇಚ್ಛಿಸುತ್ತಾರೆ; ಆದರೂ ಸಾವಿರ ದಿವ್ಯ ವರ್ಷಗಳಾದರೂ ಶಾಸ್ತ್ರಗಳ ಅಂತ್ಯವನ್ನು ತಲುಪಲಾಗದು.

ಅನೇಕಾನಿ ಚ ಶಾಸ್ತ್ರಾಣಿ ಸ್ವಲ್ಪಾಯುರ್ವಿಘ್ನಕೋಟಯಃ । ತಸ್ಮಾತ್ಸಾರಂ ವಿಜಾನೀಯಾತ್ಕ್ಷೀರಂ ಹಂಸ ಇವಾಮ್ಭಸಿ ॥ ೨,೪೯.

ಶಾಸ್ತ್ರಗಳು ಅನೇಕ, ಆಯುಷ್ಯ ಕಡಿಮೆ, ಅಡೆತಡೆಯೂ ತುಂಬಾ; ಆದ್ದರಿಂದ ಹಂಸವು ನೀರಿನಿಂದ ಹಾಲನ್ನು ಬೇರ್ಪಡಿಸುವಂತೆ, ತತ್ತ್ವವನ್ನು ಅರಿಯಬೇಕು.

ಅಭ್ಯಸ್ಯ ವೇದಶಾಸ್ತ್ರಾಣಿ ತತ್ತ್ವಂ ಜ್ಞಾತ್ವಾಥ ಬುದ್ಭಿಮಾನ್ । ಪಲಾಲಮಿವ ಧಾನ್ಯಾರ್ಥೀ ಸರ್ವಶಾಸ್ತ್ರಾಣಿ ಸನ್ತ್ಯಜೇತ್ ॥ ೨,೪೯.

ವೇದ ಮತ್ತು ಶಾಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಿ, ತತ್ತ್ವವನ್ನು ತಿಳಿದು, ಜ್ಞಾನಿಯು ಧಾನ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಹುಲ್ಲನ್ನು ಬಿಸಾಡುವಂತೆ ಎಲ್ಲ ಶಾಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಬಿಡಬೇಕು.

ಯಥಾಮೃತೇನ ತೃಪ್ತಸ್ಯ ನಾಹಾರೇಣ ಪ್ರಯೋಜನಮ್ । ತತ್ತ್ವಜ್ಞಸ್ಯ ತಥಾ ತಾರ್ಕ್ಷ್ಯ ನ ಶಾಸ್ತ್ರೇಣ ಪ್ರಯೋಜನಮ್ ॥ ೨,೪೯.

ಅಮೃತವನ್ನು ಕುಡಿದು ತೃಪ್ತನಾದವನಿಗೆ ಆಹಾರದ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲದಂತೆ, ತತ್ತ್ವವನ್ನು ಅರಿತವನಿಗೆ ಶಾಸ್ತ್ರಗಳ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲ, ತಾರ್ಕ್ಷ್ಯ.

ನ ವೇದಾಧ್ಯಯನಾನ್ಮುಕ್ತಿರ್ನ ಶಾಸ್ತ್ರಪಠನಾದಪಿ । ಜ್ಞಾನಾದೇವ ಹಿ ಕೈವಲ್ಯಂ ನಾನ್ಯಥಾ ವಿನತಾತ್ಮಜಃ ॥ ೨,೪೯.

ವೇದ ಅಧ್ಯಯನದಿಂದಲೂ, ಶಾಸ್ತ್ರ ಓದುವುದರಿಂದಲೂ ಮುಕ್ತಿಯು ಬರುವುದಿಲ್ಲ; ಜ್ಞಾನದಿಂದ ಮಾತ್ರ ಪರಮ ಮುಕ್ತಿ ಸಿಗುತ್ತದೆ, ವಿನತೆಯ ಮಗನೆ, ಬೇರೆ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲ.

ನಾಶ್ರಮಃ ಕಾರಣಂ ಮುಕ್ತೇರ್ದರ್ಶನಾನಿ ನ ಕಾರಣಮ್ । ತಥೈವ ಸರ್ವಕರ್ಮಾಣಿ ಜ್ಞಾನಮೇವ ಹಿ ಕಾರಣಮ್ ॥ ೨,೪೯.

ಆಶ್ರಮವೂ ಮುಕ್ತಿಗೆ ಕಾರಣವಲ್ಲ, ದರ್ಶನಗಳೂ ಕಾರಣವಲ್ಲ; ಹಾಗೆಯೇ ಎಲ್ಲಾ ಕರ್ಮಗಳೂ ಕಾರಣವಲ್ಲ—ಜ್ಞಾನವೇ ನಿಜವಾದ ಕಾರಣ.

ಮುಕ್ತಿದಾ ಗುರುವಾಗೇಕಾ ವಿದ್ಯಾಃ ಸರ್ವಾ ವಿಡಮ್ಬಿಕಾಃ । ಶಾಸ್ತ್ರಭಾರಸಹಸ್ರೇಷು ಹ್ಯೇಕಂ ಸಞ್ಜೀವನಂ ಪರಮ್ ॥ ೨,೪೯.

ಗುರುವಿನ ವಾಕ್ಯವೇ ಮುಕ್ತಿಯನ್ನು ಕೊಡುತ್ತದೆ; ಉಳಿದ ವಿದ್ಯೆಗಲ್ಲೆಲ್ಲಾ ಪ್ರದರ್ಶನ ಮಾತ್ರ. ಸಾವಿರಾರು ಶಾಸ್ತ್ರಭಾರಗಳ ನಡುವೆ ಒಂದೇ ಒಂದು ಜೀವಂತವಾಗಿರುವುದು.

ಅದ್ವೈತಂ ಹಿ ಶಿವಂ ಪ್ರೋಕ್ತಂ ಕ್ರಿಯಯಾಪರಿವರ್ಜಿತಮ್ । ಗುರುವಕ್ತ್ರೇಣ ಲಭ್ಯೇತ ನಾಧೀತಾಗಮಕೋಟಿಭಿಃ ॥ ೨,೪೯.

ಅದ್ವೈತವೇ ಶುಭಕರ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ, ಅದು ಕ್ರಿಯೆಗಳಿಂದ ದೂರವಾಗಿದೆ; ಅದು ಗುರುನ ಬಾಯಿಂದಲೇ ಸಿಗುತ್ತದೆ, ಲಕ್ಷಾಂತರ ಶಾಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಓದಿದರೂ ಅಲ್ಲ.