ಗರುಡಪುರಾಣಮ್

ಜರಾದರ್ಶಿತಪನ್ಥಾನಂ ಪ್ರಚಣ್ಡವ್ಯಾಧಿಸೈನಿಕಮ್ । ಅಧಿಷ್ಠಿತೋ ಮೃತ್ಯುಶತ್ರುಂ ತ್ರಾತಾರಂ ಕಿಂ ನ ಪಶ್ಯತಿ ॥ ೨,೪೯.

ಹಳೆಯತನದ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ತೋರಿಸುವ, ಭಯಾನಕ ರೋಗಗಳ ಸೇನೆಯೊಂದಿಗೆ ಎದುರಿನಲ್ಲಿ ನಿಂತಿರುವ ಮರಣವೆಂಬ ಶತ್ರುವಿನಿಂದ ರಕ್ಷಿಸುವವನನ್ನು ಯಾಕೆ ಜನರು ಕಾಣುವುದಿಲ್ಲ?

ತೃಷ್ಣಾಸೂಚೀವಿನಿರ್ಭಿನ್ನಂ ಸಿಕ್ತಂ ವಿಷಯಸರ್ಪಿಷಾ । ರಾಗದ್ವೇಷಾನಲೇ ಪಕ್ವಂ ಮೃತ್ಯುರಶ್ರಾತಿ ಮಾನವಮ್ ॥ ೨,೪೯.

ತೃಪ್ತಿಯ ಚೂಚಿಯಿಂದ ಹಲ್ಲುಹಾಕಲ್ಪಟ್ಟ, ಇಂದ್ರಿಯವಿಷಯಗಳ ತುಪ್ಪದಲ್ಲಿ ನೆನೆಸಲ್ಪಟ್ಟ, ರಾಗ-ದ್ವೇಷಗಳ ಬೆಂಕಿಯಲ್ಲಿ ಬೇಯಲ್ಪಟ್ಟ ಮಾನವನನ್ನು ಮರಣವೇ ನುಂಗುತ್ತದೆ.

ಬಾಲಾಂಶ್ಚ ಯೌವನಸ್ಥಾಂಶ್ಚ ವೃದ್ಧಾನ ಗರ್ಭಗತಾನಪಿ । ಸರ್ವಾನಾವಿಶತೇ ಮೃತ್ಯುರೇವಮ್ಭೂಮಿದಂ ಜಗತ್ ॥ ೨,೪೯.

ಮಕ್ಕಳನ್ನು, ಯೌವನದಲ್ಲಿರುವವರನ್ನು, ವೃದ್ಧರನ್ನು, ಗರ್ಭದಲ್ಲಿರುವವರನ್ನೂ ಕೂಡ ಮರಣವು ಪ್ರವೇಶಿಸುತ್ತದೆ; ಈ ಲೋಕದ ಸ್ವಭಾವವೇ ಹೀಗಾಗಿದೆ.

ಸ್ವದೇಹಮಪಿ ಜೀವೋಽಯಂ ಮುಕ್ತ್ವಾ ಯಾತಿ ಯಮಾಲಯಮ್ । ಸ್ತ್ರೀಮಾತೃಪಿತೃಪುತ್ತ್ರಾದಿಸಮ್ಬನ್ಧಃ ಕೇನ ಹೇತುನಾ ॥ ೨,೪೯.

ಈ ಜೀವ ಆತನು ತನ್ನದೇ ದೇಹವನ್ನೂ ಬಿಟ್ಟು ಯಮಲೋಕಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತಾನೆ; ಹಾಗಿದ್ದರೆ ಹೆಂಡತಿ, ತಾಯಿ, ತಂದೆ, ಮಗ ಮತ್ತು ಇತರರೊಂದಿಗೆ ಬಂಧನಕ್ಕೆ ಕಾರಣವೇನು?

ದುಃ ಖಮೂಲಂ ಹಿ ಸಂಸಾರಃ ಸ ಯಸ್ಯಾಸ್ತಿ ಸ ದುಃ ಖಿತಃ । ತಸ್ಯ ತ್ಯಾಗಃ ಕೃತೋ ಯೇನ ಸ ಸುಖೀ ನಾಪರಃ ಕ್ವಚಿತ್ ॥ ೨,೪೯.

ಯಾರಿಗೆ ಸಂಸಾರವಿದೆ, ಅವನಿಗೆ ದುಃಖದ ಮೂಲವಿದೆ, ಅವನು ಸದಾ ದುಃಖಿಯಾಗಿರುತ್ತಾನೆ; ಆದರೆ ಯಾರು ಅದನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿದ್ದಾರೆ, ಅವರು ಮಾತ್ರ ಸುಖಿಯಾಗಿರುತ್ತಾರೆ, ಬೇರೆ ಯಾರೂ ಅಲ್ಲ.

ಪ್ರಭವಂ ಸರ್ವದುಃ ಖಾನಾಮಾಲಯಂ ಸಕಲಾಪದಾಮ್ । ಆಶ್ರಯಂ ಸರ್ವಪಾಪಾನಾಂ ಸಂಸಾರಂ ವರ್ಜಯೇತ್ಕ್ಷಣಾತ್ ॥ ೨,೪೯.

ಎಲ್ಲಾ ದುಃಖಗಳ ಮೂಲವಾದ, ಎಲ್ಲ ಅಪಾಯಗಳ ಮನೆ, ಎಲ್ಲಾ ಪಾಪಗಳ ಆಶ್ರಯವಾದ ಸಂಸಾರವನ್ನು ಕ್ಷಣಮಾತ್ರದಲ್ಲೇ ತ್ಯಜಿಸಬೇಕು.

ಲೋಹದಾರುಮಯೈಃ ಪಾಶೈಃ ಪುಮಾನ್ಬದ್ಧೋ ವಿಮುಚ್ಯತೇ । ಪುತ್ತ್ರದಾರಮಯೈಃ ಪಾಶೈರ್ಮುಚ್ಯತೇ ನ ಕದಾಚನ ॥ ೨,೪೯.

ಕಬ್ಬಿಣ ಅಥವಾ ಮರದ ಬಂಧನಗಳಿಂದ ಬಂಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟವನನ್ನು ಬಿಡಿಸಬಹುದು; ಆದರೆ ಮಗ ಮತ್ತು ಹೆಂಡತಿಯ ಬಂಧನಗಳಿಂದ ಯಾವಾಗಲೂ ಬಿಡುಗಡೆ ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.

ಯಾವತಃ ಕುರುತೇ ಜನ್ತುಃ ಸಮ್ಬನ್ಧಾನ್ಮನಸಃ ಪ್ರಿಯಾನ್ । ತಾವನ್ತೋಽಸ್ಯ ನಿಖನ್ಯನ್ತೇ ಹೃದಯೇ ಶೋಕಶಙ್ಕವಃ ॥ ೨,೪೯.

ಯಾವಷ್ಟು ಪ್ರೀತಿಯ ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನು ಜೀವನು ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೋ, ಅಷ್ಟೇ ದುಃಖದ ಬಾಣಗಳು ಅವನ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ನುಗ್ಗುತ್ತವೆ.

ವಞ್ಚಿತಾಶೇಷವಿತ್ತೈಸ್ತೈರ್ನಿತ್ಯಂ ಲೋಕೋ ವಿನಾಶಿತಃ । ಹಾ ಹನ್ತ ವಿಷಯಾಹಾರೈರ್ದೇಹಸ್ಥೋನ್ದ್ರಿಯತಸ್ಕರೈಃ ॥ ೨,೪೯.

ಎಲ್ಲರ ಸಂಪತ್ತನ್ನು ಮೋಸಗೊಳಿಸಿ, ಇಂದ್ರಿಯವಿಷಯಗಳನ್ನು ಆಸ್ವಾದಿಸುವ ಇಂದ್ರಿಯಚೋರರಿಂದ ಸದಾ ಈ ಲೋಕ ನಾಶವಾಗುತ್ತದೆ, ಅಯ್ಯೋ!

ಮಾಂಸಲುಬ್ಧೋ ಯಥಾ ಮತ್ಸ್ಯೋ ಲೋಹಶಙ್ಕುಂ ನ ಪಶ್ಯತಿ । ಸುಖಲುಬ್ಧಸ್ತಥಾ ದೇಹೀ ಯಮವಾಧಾಂ ನ ಪಶ್ಯತಿ ॥ ೨,೪೯.

ಮಾಂಸದ ಆಸೆಗೆ ಮೀನು ಕಬ್ಬಿಣದ ಬಲೆಯನ್ನು ಕಾಣದೆ ಬಿದ್ದುಹೋಗುವಂತೆ, ಸುಖದ ಆಸೆಗೆ ಜೀವನು ಯಮನ ಬಲೆಯನ್ನು ಕಾಣದೆ ಬೀಳುತ್ತಾನೆ.

ಹಿತಾಹಿತಂ ನ ಜಾನನ್ತೋ ನಿತ್ಯಮುನ್ಮಾರ್ಗಗಾಮಿನಃ । ಕುಕ್ಷಿಪೂರಣನಿಷ್ಠಾ ಯೇ ತೇ ನರಾ ನಾರಕಾಃ ಖಗ ॥ ೨,೪೯.

ಯಾರಿಗೆ ಹಿತ-ಅಹಿತ ಗೊತ್ತಿಲ್ಲ, ಯಾವಾಗಲೂ ತಪ್ಪುಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತಾರೆ, ಹೊಟ್ಟೆ ತುಂಬಿಸುವುದೇ ಗುರಿಯಾಗಿರುವವರು, ಹಕ್ಕೀ, ಅವರು ನರಕಕ್ಕೆ ಹೋಗುವವರು.

ನಿದ್ರಾಭೀಮೈಥುನಾಹಾರಾಃ ಸರ್ವೇಷಾಂ ಪ್ರಾಣಿನಾಂ ಸಮಾಃ । ಜ್ಞಾನವಾನ್ಮಾನವಃ ಪ್ರೋಕ್ತೋ ಜ್ಞಾನಹೀನಃ ಪಶುಃ ಸ್ಮೃತಃ ॥ ೨,೪೯.

ನಿದ್ರೆ, ಭಯ, ಕಾಮ, ಆಹಾರ ಎಲ್ಲ ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಗೆ ಸಮಾನ; ಜ್ಞಾನವಿರುವವನು ಮಾನವ, ಜ್ಞಾನವಿಲ್ಲದವನು ಪಶು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

ಪ್ರಭಾತೇ ಮಲಮೂತ್ತ್ರಾಭ್ಯಾಂ ಕ್ಷುತ್ತೃಡ್ಭ್ಯಾಂ ಮಧ್ಯಗೇ ರವೌ । ರಾತ್ರೌ ಮದನನಿದ್ರಾಭ್ಯಾಂ ಬಾಧ್ಯನ್ತೇ ಮೂಢಮಾನವಾಃ ॥ ೨,೪೯.

ಪ್ರಭಾತದಲ್ಲಿ ಮೂತ್ರಮಲದಿಂದ, ಮಧ್ಯಾಹ್ನದಲ್ಲಿ ಹಸಿವಿನಿಂದ ಮತ್ತು ದಾಹದಿಂದ, ರಾತ್ರಿ ಕಾಮ ಮತ್ತು ನಿದ್ರೆಯಿಂದ ಮೂಢರು ಪೀಡಿತರಾಗುತ್ತಾರೆ.

ಸ್ವದೇಹಧನದಾರಾದಿನಿರತಾಃ ಸರ್ವಜನ್ತವಃ । ಜಾಯನ್ತೇ ಚ ಮ್ರಿಯನ್ತೇ ಚ ಹಾ ಹನ್ತಾಜ್ಞಾನಮೋಹಿತಾಃ ॥ ೨,೪೯.

ತಮ್ಮದೇ ದೇಹ, ಧನ, ಹೆಂಡತಿ ಇತ್ಯಾದಿಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿರುವ ಎಲ್ಲಾ ಜೀವಿಗಳು, ಅಜ್ಞಾನದಿಂದ ಮೋಹಿತರಾಗಿ ಹುಟ್ಟಿ ಸಾಯುತ್ತಾರೆ, ಅಯ್ಯೋ!

ತಸ್ಮಾತ್ಸಙ್ಗಃ ಸದಾ ತ್ಯಾಜ್ಯಃ ಸಚೇತ್ತ್ಯಕ್ತುಂ ನ ಶಕ್ಯತೇ । ಮಹದ್ಭಿಃ ಸಹ ಕರ್ತವ್ಯಃ ಸನ್ತಃ ಸಙ್ಗಸ್ಯ ಭೇಷಜಮ್ ॥ ೨,೪೯.

ಆದಕಾರಣ, ಬಂಧವನ್ನು ಯಾವಾಗಲೂ ತ್ಯಜಿಸಬೇಕು; ಆದರೆ ಅದು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲದಿದ್ದರೆ, ಮಹಾತ್ಮರ ಸಂಗವನ್ನು ಮಾಡಬೇಕು; ಸಜ್ಜನರ ಸಂಗವೇ ಔಷಧಿ.

ಸತ್ಸಙ್ಗಶ್ಚ ವಿವೇಕಶ್ಚ ನಿರ್ಮಲಂ ನಯನದ್ವಯಮ್ । ಯಸ್ಯ ನಾಸ್ತಿ ನರಃ ಸೋಽನ್ಧಃ ಕಥಂ ನ ಸ್ಯಾದಮಾರ್ಗಗಃ ॥ ೨,೪೯.

ಯಾರಿಗೆ ಸಜ್ಜನರ ಸಂಗ, ವಿವೇಕ, ಮತ್ತು ಶುದ್ಧ ದೃಷ್ಟಿ ಇಲ್ಲವೋ, ಅವನು ಅಂಧನಂತೆ; ಅವನು ತಪ್ಪುಮಾರ್ಗಕ್ಕೆ ಹೋಗದಿದ್ದರೆ ಹೇಗೆ?

ಸ್ವಸ್ವವರ್ಣಾಶ್ರಮಾಚಾರನಿರತಾಃ ಸರ್ವಮಾನವಾಃ । ನ ಜಾನನ್ತಿ ಪರಂ ಧರ್ಮಂ ವೃಥಾ ನಶ್ಯನ್ತಿ ದಾಮ್ಭಿಕಾಃ ॥ ೨,೪೯.

ತಮ್ಮ ವರ್ಣಾಶ್ರಮದ ಆಚರಣೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿರುವ ಎಲ್ಲ ಮಾನವರು ಪರಮಧರ್ಮವನ್ನು ಅರಿಯದೆ, ದಂಭಿಗಳಾಗಿ ವ್ಯರ್ಥವಾಗಿ ನಾಶವಾಗುತ್ತಾರೆ.

ಕಿಮಾಯಾಸಪರಾಃ ಕೇಚಿದ್ವ್ರತಚರ್ಯಾದಿಸಂಯುತಾಃ । ಅಜ್ಞಾನಸಂವೃತಾತ್ಮಾನಃ ಸಞ್ಚರನ್ತಿ ಪ್ರಚಾರಕಾಃ ॥ ೨,೪೯.

ಕೆಲವರು ವ್ರತ, ತಪಸ್ಸುಗಳಲ್ಲಿ ನಿರತರಾಗಿ, ಅಜ್ಞಾನದಿಂದ ಮುಚ್ಚಲ್ಪಟ್ಟ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಅಲೆಯುತ್ತಾರೆ, ಏಕೆ?

ನಾಮಮಾತ್ರೇಣ ಸನ್ತುಷ್ಟಾಃ ಕರ್ಮಕಾಣ್ಡರತಾ ನರಾಃ । ಮನ್ತ್ರೋಚ್ಚಾರಣಹೋಮಾದ್ಯೈರ್ಭ್ರಾಮಿತಾಃ ಕ್ರತುವಿಸ್ತರೈಃ ॥ ೨,೪೯.

ಕೇವಲ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ತೃಪ್ತರಾಗಿರುವ, ಕರ್ಮಕಾಂಡದಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತರಾದ ಮಾನವರು, ಮಂತ್ರೋಚ್ಚರಣೆ, ಹೋಮ ಮತ್ತು ಯಜ್ಞಗಳ ವಿವರಗಳಿಂದ ಮೋಹಿತರಾಗುತ್ತಾರೆ.

ಏಕಭುಕ್ತೋಪವಾಸಾದ್ಯೈರ್ನಿಯಮೈಃ ಕಾಯಶೋಷಣೈಃ । ಮೂಢಾಃ ಪರೋಕ್ಷಮಿಚ್ಛನ್ತಿ ಮಮ ಮಾಯಾವಿಮೋಹಿತಾಃ ॥ ೨,೪೯.

ನನ್ನ ಮಾಯೆಯಿಂದ ಮೋಹಿತರಾಗಿ, ಮೂಢರು ದಿನಕ್ಕೆ ಒಮ್ಮೆ ಊಟ ಮಾಡುವುದು, ಉಪವಾಸ ಮತ್ತು ದೇಹವನ್ನು ಹಿಂಸಿಸುವಂತಹ ನಿಯಮಗಳ ಮೂಲಕ ಕಾಣದ ದೇವರನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಬಯಸುತ್ತಾರೆ.

ದೇಹದಣ್ಡನಮಾತ್ರೇಣ ಕಾ ಮುಕ್ತಿರವಿವೇಕಿನಾಮ್ । ವಲ್ಮೀಕತಾಡನಾದೇವ ಮೃತಃ ಕಿನ್ನು ಮಹೋರಗಃ ॥ ೨,೪೯.

ಅಜ್ಞಾನಿಗಳಿಗೆ ದೇಹವನ್ನು ಕಷ್ಟಪಡಿಸುವುದರಿಂದ ಏನು ಮುಕ್ತಿಯು ಸಿಗುತ್ತದೆ? ಹತ್ತಿಗೆ ಹೊಡೆದರೆ ದೊಡ್ಡ ಹಾವು ಸತ್ತರೂ ಅದು ಏನು ಮುಕ್ತನಾಗುತ್ತದೆಯೆ?

ಜಟಾಭಾರಾಜಿನೈರ್ಯುಕ್ತಾ ದಾಮ್ಭಿಕಾ ವೇಷಧಾರಿಣಃ । ಭ್ರಮನ್ತಿ ಜ್ಞಾನಿವಲ್ಲೋಕೇ ಭ್ರಾಮಯನ್ತಿ ಜನಾನಪಿ ॥ ೨,೪೯.

ಜಟೆ ಮತ್ತು ಚಿರತೆ ಚರ್ಮ ಧರಿಸಿ, ತಪಸ್ವಿಗಳಂತೆ ವೇಷ ಧರಿಸಿ, ದಂಭಿಗಳಾದವರು ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಜ್ಞಾನಿಗಳಂತೆ ತಿರುಗುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಇತರರನ್ನೂ ತಪ್ಪು ದಾರಿಗೆ ಒಯ್ಯುತ್ತಾರೆ.

ಸಂಸಾರಜಸುಖಾಸಕ್ತಂ ಬ್ರಹ್ಮಜ್ಞೋಽಸ್ಮೀತಿವಾದಿನಮ್ । ಕರ್ಮಬ್ರಹ್ಮೋಭಯಭ್ರಷ್ಟಂ ತಂ ತ್ಯಜೇದನ್ತ್ಯಜಂ ಯಥಾ ॥ ೨,೪೯.

ಸಂಸಾರದ ಸೌಖ್ಯಗಳಿಗೆ ಆಸಕ್ತನಾಗಿದ್ದರೂ ನಾನು ಬ್ರಹ್ಮಜ್ಞಾನಿಯಾಗಿದ್ದೇನೆ ಎಂದು ಹೇಳುವವನು, ಕರ್ಮಕ್ಕೂ ಬ್ರಹ್ಮಜ್ಞಾನಕ್ಕೂ ದೂರವಾದವನಾಗಿದ್ದರೆ, ಅವನನ್ನು ಚಂಡಾಳನನ್ನು ಬಿಟ್ಟಂತೆ ಬಿಟ್ಟುಬಿಡಬೇಕು.

ಗೃಹಾರಣ್ಯಸಮಾ ಲೋಕೇ ಗತವ್ರೀಡಾ ದಿಗಮ್ಬರಾಃ । ಚರನ್ತಿ ಗರ್ದಭಾದ್ಯಾಶ್ಚ ವಿರಕ್ತಾಸ್ತೇ ಭವನ್ತಿ ಕಿಮ್ ॥ ೨,೪೯.

ಈ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಮನೆ ಅಥವಾ ಕಾಡು ಎಲ್ಲಿಯಲ್ಲಾದರೂ ಲಜ್ಜೆ ಬಿಟ್ಟು, ಬಟ್ಟೆ ಹಾಕದೆ ತಿರುಗುವವರು — ಗದಹೆ ಮತ್ತು ಇತರ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಕೂಡ ಇಂಥವರಾಗಿದ್ದರೆ, ಅವರು ವೈರಾಗ್ಯಶೀಲರಾಗುತ್ತಾರೆ ಎಂಬುದೆ?

ಮೃದ್ಭಸ್ಮೋದ್ಧೂಲನಾದೇವ ಮುಕ್ತಾಃ ಸ್ಯುರ್ಯದಿ ಮಾನವಾಃ । ಮೃದ್ಭಸ್ಮವಾಸೀ ನಿತ್ಯಂ ಶ್ವಾ ಸ ಕಿಂ ಮುಕ್ತೋ ಭವಿಷ್ಯತಿ ॥ ೨,೪೯.

ಮಣ್ಣು ಅಥವಾ ಬೂದಿ ಹಚ್ಚಿಕೊಳ್ಳುವುದರಿಂದಲೇ ಮಾನವರು ಮುಕ್ತರಾಗುತ್ತಾರೆ ಎಂದರೆ, ಯಾವಾಗಲೂ ಮಣ್ಣು ಮತ್ತು ಬೂದಿಯಲ್ಲಿ ಇರುವ ನಾಯಿಯೂ ಮುಕ್ತನಾಗುತ್ತದೆಯೆ?

ತೃಣಪರ್ಣೋದಕಾಹಾರಾಃ ಸತತಂ ವನವಾಸಿನಃ । ಜಮ್ಬೂಕಾಖುಮೃಗಾದ್ಯಾಶ್ಚ ತಾಪಸಾಸ್ತೇ ಭವನ್ತಿ ಕಿಮ್ ॥ ೨,೪೯.

ಯಾರು ಸದಾ ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ಇದ್ದು ಹುಲ್ಲು, ಎಲೆ, ನೀರನ್ನು ಆಹಾರವಾಗಿಟ್ಟುಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ — ಆ ಜಕ್ಕಳ, ಎಲಿಕೋಳಿ, ಮೃಗಗಳು ತಪಸ್ವಿಗಳಾಗುತ್ತವೆಯೆ?

ಆಜನ್ಮಮರಣಾನ್ತಞ್ಚ ಗಙ್ಗಾದಿತಟಿನೀಸ್ಥಿತಾಃ । ಮಣ್ಡೂಕಮತ್ಸ್ಯಪ್ರಮುಖಾ ಯೋಗಿನಸ್ತೇ ಭವನ್ತಿ ಕಿಮ್ ॥ ೨,೪೯.

ಗಂಗೆಯಂತಹ ನದಿಗಳ ತೀರದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿನಿಂದ ಮರಣದವರೆಗೆ ಇರುವ ಮೇಂಡಕು, ಮೀನುಗಳು ಯೋಗಿಗಳಾಗುತ್ತವೆಯೆ?

ಪಾರಾವತಾಃ ಶಿಲಾಹಾರಾಃ ಕದಾಚಿದಪಿ ಚಾತಕಾಃ । ನ ಪಿಬನ್ತಿ ಮಹೀತೋಯಂ ವ್ರತಿನಸ್ತೇ ಭವನ್ತಿ ಕಿಮ್ ॥ ೨,೪೯.

ಕಲ್ಲು ತಿನ್ನುವ ಪಾರಿವಾಳಗಳು ಅಥವಾ ಭೂಮಿಯ ನೀರನ್ನು ಎಂದಿಗೂ ಕುಡಿಯದ ಚಾತಕ ಪಕ್ಷಿಗಳು — ಇಂಥವುಗಳು ವ್ರತಧಾರಿಗಳಾಗುತ್ತವೆಯೆ?

ತಸ್ಮಾನ್ನಿತ್ಯಾದಿಕಂ ಕರ್ಮ ಲೋಕರಞ್ಜನಕಾರಕಮ್ । ಮೋಕ್ಷಸ್ಯ ಕಾರಣಂ ಸಾಕ್ಷಾತತ್ತ್ವಜ್ಞಾನ ಖಗೇಶ್ವರ ॥ ೨,೪೯.

ಆದುದರಿಂದ, ಹಗಲು-ರಾತ್ರಿ ಮಾಡುವ ಕರ್ಮಗಳು ಜಗತ್ತನ್ನು ಸಂತೋಷಪಡಿಸಲು ಮಾತ್ರವಾದವು; ಮುಕ್ತಿಗೆ ನೇರ ಕಾರಣವಾದುದು ನಿಜವಾದ ತತ್ತ್ವಜ್ಞಾನವೇ, ಖಗಪತೇ.