ಗರುಡಪುರಾಣಮ್

ಸೋಮಗ್ರಹೇ ಸೂರ್ಯಸಮಾಗಮೇಪಿ ವಾ ನ ಸೇವಿತಂ ತೀರ್ಥವರಿಷ್ಠಮುತ್ತಮಮ್ । ಕೋಶಂ ಸ್ವಕೀಯಂ ಮಲಮೂತ್ರಪೂರಿತಂ ದೇಹಿನ್ಕ್ವಚಿನ್ನಿಸ್ತರ ಯತ್ತ್ವಯಾ ಕೃತಮ್ ॥ ೨,೪೮.

ಪೌರ್ಣಮಿಯಲ್ಲಾಗಲಿ, ಸೂರ್ಯಚಂದ್ರರ ಸಂಯೋಗದಲ್ಲಾಗಲಿ, ನಾನು ಶ್ರೇಷ್ಠ ತೀರ್ಥಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಲಿಲ್ಲ; ನನ್ನ ಖಜಾನೆಯನ್ನು ಮಲಮೂತ್ರದಿಂದ ತುಂಬಿಸಿಕೊಂಡು, ಅದನ್ನು ಶುದ್ಧಪಡಿಸಲಿಲ್ಲ, ದೇಹಧಾರಿಯೇ, ನೀನು ಏನು ಮಾಡಿದರೂ.

ಮಯಾ ನ ದೃಷ್ಟಾ ನ ನತಾ ನ ಪೂಜಿತಾ ತ್ರೈವಿಕ್ರಮೀ ಮೂರ್ತಿರಿಹ ಸ್ಥಿತಾ ಭುವಿ । ಪ್ರಭಾಸನಾಥೋ ನ ಚ ಭಕ್ತಿಸಂಸ್ತುತೋ ದೇಹಿನ್ಕ್ವಚಿನ್ನಿಸ್ತರ ಯತ್ತ್ವಯಾ ಕೃತಮ್ ॥ ೨,೪೮.

ತ್ರಿವಿಕ್ರಮನ ರೂಪವನ್ನು ನಾನು ನೋಡಲಿಲ್ಲ, ನಮಸ್ಕರಿಸಲಿಲ್ಲ, ಪೂಜಿಸಲಿಲ್ಲ; ಪ್ರಭಾಸನಾಥನನ್ನು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಸ್ತುತಿಸಲಿಲ್ಲ, ದೇಹಧಾರಿಯೇ, ನೀನು ಏನು ಮಾಡಿದರೂ.

ಗತ್ವಾ ವರಿಷ್ಠೇ ಭುವಿ ತೀರ್ಥಸನ್ನಿಧೌ ಧನಂ ನ ದತ್ತಂ ವಿದುಷಾಂ ಕರೇ ಮಯಾ । ಆಪ್ಲುತ್ಯ ದೇಹಂ ವಿಧಿನಾ ದ್ವಿಜೇ ಗುರೌ ದಿಹಿನ್ಕ್ವಚಿನ್ನಿಸ್ತರ ಯತ್ತ್ವಯಾ ಕೃತಮ್ ॥ ೨,೪೮.

ಭೂಮಿಯ ಶ್ರೇಷ್ಠ ತೀರ್ಥಗಳಿಗೆ ಹೋಗಿದ್ದರೂ, ಪಂಡಿತರ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಧನವನ್ನು ನೀಡಲಿಲ್ಲ; ವಿಧಿಯಂತೆ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿ, ದ್ವಿಜ ಮತ್ತು ಗುರುವನ್ನು ಗೌರವಿಸಲಿಲ್ಲ, ದೇಹಧಾರಿಯೇ, ನೀನು ಏನು ಮಾಡಿದರೂ.

ನ ಮಾತೃಪೂಜಾ ನ ಚ ವಿಷ್ಣುಶಙ್ಕರೌ ಗಣೇಶಚಣಡ್ಯೌ ನ ಚ ಭಾಸ್ಕರೋಽಪಿ ವಾ । ಯಞ್ಚೋಪಚಾರೈರ್ಬಲಿಯುಕ್ತಚನ್ದನೈರ್ದೇಹಿನ್ಕ್ವಚಿನ್ನಿಸ್ತರ ಯತ್ತ್ವಯಾ ಕೃತಮ್ ॥ ೨,೪೮.

ತಾಯಿಯನ್ನು ಪೂಜಿಸಲಿಲ್ಲ, ವಿಷ್ಣುವನ್ನು, ಶಂಕರನನ್ನು, ಗಣೇಶನನ್ನು, ಚಂಡಿಯನ್ನು, ಭಾಸ್ಕರನನ್ನೂ ಪೂಜಿಸಲಿಲ್ಲ; ಯಜ್ಞವನ್ನು ಯೋಗ್ಯವಾದ ವಿಧಿಯಿಂದ, ಚಂದನದಿಂದ ಸಲ್ಲಿಸಲಿಲ್ಲ, ದೇಹಧಾರಿಯೇ, ನೀನು ಏನು ಮಾಡಿದರೂ.

ಲಬ್ಧಾ ಮಯಾ ಮಾನವದೇವತೋಪಮಾ ಮೋಹಾದ್ಗತಾ ಸರ್ವಮಿದಞ್ಚ ಪಾರ್ಥಿವ । ಗತಿಂ ನ ವೀಕ್ಷೇತ ಸ ವೈ ವಿಮೂಢಧೀರ್ದೇಹಿನ್ಕ್ವಚಿನ್ನಿಸ್ತರ ಯತ್ತ್ವಯಾ ಕೃತಮ್ ॥ ೨,೪೮.

ಮಾನವನ ದೇಹವನ್ನು ದೇವರ ಸಮಾನವಾಗಿ ಪಡೆದಿದ್ದರೂ, ಮೋಹದಿಂದ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಕಳೆದುಕೊಂಡೆನು; ಪಾಮರನು ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಹುಡುಕುವುದಿಲ್ಲ, ದೇಹಧಾರಿಯೇ, ನೀನು ಏನು ಮಾಡಿದರೂ.

ಏತಾನಿ ಪಕ್ಷಿನ್ಮನಸಾ ವಿಚಿನ್ತ್ಯ ವಾಕ್ಯಾನಿ ಧರ್ಮಾರ್ಥಯಶಸ್ಕರಾಣಿ । ಮುಕ್ತಿಂ ಸಮಾಯಾನ್ತಿ ಮನುಷ್ಯಲೋಕೇ ವಸನ್ತಿ ಯೇ ಧರ್ಮರತಾಃ ಸುದೇಶೇ ॥ ೨,೪೮.

ಹಕ್ಕಿಯೇ, ಧರ್ಮ, ಸಂಪತ್ತು, ಕೀರ್ತಿಯನ್ನು ತರುವ ಈ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಆಲೋಚಿಸಿ, ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತರಾಗಿ ಒಳ್ಳೆಯ ದೇಶದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವವರು ಮಾನವರ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಮುಕ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ.

ಇತಿ ಬ್ರುವಾಣೈರ್ಯಮಧೂತವರ್ಗೈರ್ವಿಹನ್ಯತೇ ಕಾಲಮಯೈಶ್ಚ ಮುದ್ಗರೈಃ । ಹಾ ದೈವ ಹಾ ದೈವ ಇತಿ ಸ್ಮರನ್ ವೈ ಧನಂ ನ ದತ್ತಂ ಸ್ವಯಮರ್ಜಿತಂ ಯತ್ ॥ ೨,೪೮.

ಯಮದೂತರು ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದಾಗ, ಕಾಲದಿಂದ ಮಾಡಿದ ಗದಿಯಿಂದ ಹೊಡೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ; 'ಅಯ್ಯೋ ವಿಧಿ! ಅಯ್ಯೋ ವಿಧಿ!' ಎಂದು ನೆನೆಸುತ್ತಾನೆ, ಏಕೆಂದರೆ ತಾನು ಗಳಿಸಿದ ಧನವನ್ನು ದಾನ ಮಾಡಲಿಲ್ಲ.

ನ ಭೂಮಿದಾನಂ ನ ಚ ಗೋಪ್ರದಾನಂ ನ ವಾರಿದಾನಂ ನ ಚ ವಸ್ತ್ರದಾನಮ್ । ಫಲಂ ಸತಾಮ್ಬೂಲವಿಲೇಪನಂ ವಾ ತ್ವಯಾ ನ ದತ್ತಂ ಭುವಿ ಶೋಚಸೇ ಕಥಮ್ ॥ ೨,೪೮.

ನೀನು ಈ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಭೂಮಿ ಕೊಟ್ಟಿಲ್ಲ, ಹಸು ಕೊಟ್ಟಿಲ್ಲ, ನೀರು ಕೊಟ್ಟಿಲ್ಲ, ಬಟ್ಟೆ ಕೊಟ್ಟಿಲ್ಲ, ಹಣ್ಣು, ಪಾಕು, ಸುಗಂಧ ದ್ರವ್ಯಗಳನ್ನೂ ಅರ್ಪಿಸಿಲ್ಲ. ಹಾಗಿದ್ದರೆ ನೀನು ಏಕೆ ದುಃಖಪಡುತ್ತೀಯೆ?

ಪಿತಾ ಮೃತಸ್ತೇ ಚ ಪಿತಾಮಹಃ ಸಾ ಯಯಾ ಧೃತೋ ವಾಪ್ಯುದರೇ ಸ್ವಕೀಯೇ । ಮೃತೋಽಪ್ಯಸೌ ಬನ್ಧುಜನಃ ಸಮಸ್ತೋ ದೃಷ್ಟಂ ತ್ವಯಾ ಸರ್ವಮಿದಂ ಗತಾಯಃ ॥ ೨,೪೮.

ನಿನ್ನ ತಂದೆ ಸತ್ತಿದ್ದಾರೆ, ತಾತ ಕೂಡ ಸತ್ತಿದ್ದಾರೆ, ನಿನ್ನನ್ನು ಹೊಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಧರಿಸಿದ ತಾಯಿ ಕೂಡ ಇಲ್ಲ. ನಿನ್ನ ಎಲ್ಲಾ ಬಂಧುಗಳು ಹೋದರು—ಇವನ್ನೆಲ್ಲ ನೀನು ನೋಡಿದ್ದೀಯಲ್ಲ, ಈಗ ನಿನ್ನ ಕಾಲವೂ ಬಂದಿದೆ.

ಕೋಶಂ ತ್ವದೀಯಂ ಜ್ವಲಿತಞ್ಚ ವಹ್ನಿನಾ ಪುತ್ತ್ರೈರ್ಗೃಹೀತೋ ಧನಧಾನ್ಯ ಸಞ್ಚಯಃ । ಸುಭಾಷಿತಂ ಧರ್ಮಚಯಂ ಕೃತಞ್ಚ ಯತ್ತದೇವ ಗಚ್ಛೇತ್ತವ ಪೃಷ್ಠಸಂಸ್ಥಮ್ ॥ ೨,೪೮.

ನಿನ್ನ ಖಜಾನೆ ಬೆಂಕಿಯಲ್ಲಿ ಸುಟ್ಟರೂ, ಮಕ್ಕಳಿಂದ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದ ಹಣ-ಅನ್ನವೆಲ್ಲ ಹಿಂತಿರುಗಿ ಉಳಿಯುತ್ತವೆ. ಆದರೆ ಒಳ್ಳೆಯ ಮಾತು, ಧರ್ಮದ ಕೆಲಸ, ನೀನು ಮಾಡಿದ ಸತ್ಕರ್ಮಗಳು ಮಾತ್ರ ನಿನ್ನ ಹಿಂದೆ ಹೋಗುತ್ತವೆ.

ನ ದೃಶ್ಯತೇ ಕೋಽಪಿ ಮೃತಃ ಸಮಾಗತೋ ರಾಜಾ ಯತಿರ್ವಾ ದ್ವಿಜಪುಙ್ಗವೋಽಪಿ ವಾ । ಯೋ ವೈ ಮೃತಃ ಸಾಹಸಿಕಃ ಸ ಮರ್ತ್ಯಕೋ ನಾಶಂ ಯೋಽಪಿ ಧರಾತಲೇ ಸ್ಥಿತಃ ॥ ೨,೪೮.

ಯಾರು ಸತ್ತಾರೋ ಅವರು ಮತ್ತೆ ಬಂದು ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡುದಿಲ್ಲ—ರಾಜನಾದರೂ, ತಪಸ್ವಿಯಾದರೂ, ಮಹಾನ್ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನಾದರೂ. ಧೈರ್ಯಶಾಲಿಯಾದರೂ, ಸಾಮಾನ್ಯನಾದರೂ, ಸತ್ತವನು ಇಲ್ಲವಾಗುತ್ತಾನೆ, ಬದುಕಿರುವವನು ಕೂಡ ಅಂತೆಯೇ.

ಏವಂ ಗಣಾಸ್ತೇ ಬ್ರುವತೇ ಸಕಿನ್ನರಾ ಧೈರ್ಯಂ ಸಮಾಲಮ್ಬ್ಯ ವಿಪಾದಪೂರಿತಃ । ಶ್ರುತ್ವಾ ಗಣಾನಾಂ ವಚನಂ ಮಹಾದ್ಭುತಂ ಬ್ರವೀತಿ ಪಕ್ಷೀನ್ದ್ರ ಮನುಷ್ಯತಾಂ ಗತಃ ॥ ೨,೪೮.

ಹೀಗೆ ಆ ಗುಂಪುಗಳು ಕಿನ್ನರರ ಜೊತೆ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾ ಆಕಾಶವನ್ನು ಮಾತಿನಿಂದ ತುಂಬಿದವು. ಅವರ ಅದ್ಭುತ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ, ಪಕ್ಷಿಗಳ ರಾಜನು ಮಾನವನ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಉತ್ತರಿಸಿದನು.

ದಾನಪ್ರಭಾವೇಣ ವಿಮಾನಸಂಸ್ಥಿತೋ ಧರ್ಮಃ ಪಿತಾ ಮಾತೃದಯಾನುರೂಪಿಣೀ । ವಾಣೀ ಕಲತ್ರಂ ಮಧುರಾರ್ಥಭಾಷಿಣೀ ಸ್ನಾನಂ ಸುತೀರ್ಥೇ ಚ ಸುಬನ್ಧವರ್ಗಃ ॥ ೨,೪೮.

ದಾನಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಸ್ವರ್ಗದ ರಥ ಸಿಗುತ್ತದೆ; ಧರ್ಮ ತಂದೆಯಂತೆ, ದಯೆ ತಾಯಿಯಂತೆ, ಮಧುರವಾದ ಮಾತು ಒಳ್ಳೆಯ ಹೆಂಡತಿಯಂತೆ, ಪವಿತ್ರ ತೀರ್ಥದಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡುವುದು ಒಳ್ಳೆಯ ಸ್ನೇಹಿತರಂತೆ.

ಕರಾರ್ಪಿತಂ ಯತ್ಸುಕೃತಂ ಸಮಸ್ತಂ ಸ್ವರ್ಗಸ್ತದಾ ಸ್ಯಾತ್ತವ ಕಿಙ್ಕರೋಪಮಃ । ಯೋ ಧರ್ಮವಾನ್ ಪ್ರಾಪ್ಸ್ಯತಿ ಸೋಽತಿಸೌಖ್ಯಂ ಪಾಪೀ ಸಮಸ್ತಂ ವಿವಿಧಞ್ಚ ದುಃಖಮ್ ॥ ೨,೪೮.

ನಿನ್ನ ಕೈಯಿಂದ ಮಾಡಿದ ಎಲ್ಲಾ ಒಳ್ಳೆಯ ಕೆಲಸಗಳು ಸ್ವರ್ಗದಲ್ಲಿ ನಿನ್ನ ಸೇವಕರಾಗುತ್ತವೆ. ಧರ್ಮವಂತನು ಮಹಾ ಸಂತೋಷವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ, ಪಾಪಿ ಎಲ್ಲ ರೀತಿಯ ದುಃಖ ಅನುಭವಿಸುತ್ತಾನೆ.

ಯೋ ಧರ್ಮಶೀಲೋ ಜಿತಮಾನರೋಷೋ ವಿದ್ಯಾವಿನೀತೋ ನ ಪರೋಪತಾಪೀ । ಸ್ವದಾರತುಷ್ಟಃ ಪರದಾರದೂರಃಸ ವೈ ನರೋ ನೋ ಭುವಿ ವನ್ದನೀಯಃ ॥ ೨,೪೮.

ಯಾರು ಧರ್ಮಪರನು, ಅಹಂಕಾರ-ಕೋಪವನ್ನು ಜಯಿಸಿದವನು, ವಿದ್ಯಾವಂತನು, ಇತರರಿಗೆ ಹಾನಿ ಮಾಡದವನು, ತನ್ನ ಹೆಂಡತಿಯಲ್ಲೇ ತೃಪ್ತನಾಗಿರುವವನು, ಪರಸ್ತ್ರೀಯಿಂದ ದೂರವಿರುವವನು—ಅವನಂತವರು ಮಾತ್ರ ಈ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಗೌರವಕ್ಕೆ ಯೋಗ್ಯರು.

ಮಿಷ್ಟಾನ್ನದಾತಾ ಚರಿತಾಗ್ನಿಹೋತ್ರೋ ವೇದಾನ್ತವಿಚ್ಚನ್ದ್ರಸಹಸ್ರಜೀವೀ । ಮಾಸೋಪವಾಸೀ ಚ ಪತಿವ್ರತಾ ಚಷಡ್ಜೀವಲೋಕೇ ಮಮ ವನ್ದನೀಯಾಃ ॥ ೨,೪೮.

ರುಚಿಯಾದ ಅನ್ನವನ್ನು ಕೊಡುವವನು, ಅಗ್ನಿಹೋತ್ರ ಮಾಡುವವನು, ವೇದಾಂತವನ್ನು ಅರಿತವನು, ಚಂದ್ರ-ಸೂರ್ಯರಷ್ಟು ಕಾಲ ಬದುಕುವವನು, ತಿಂಗಳಿಗೆ ಒಂದು ಉಪವಾಸ ಮಾಡುವವನು ಮತ್ತು ಪತಿವ್ರತೆ—ಈ ಆರು ಜನರು ನನಗೆ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಪೂಜ್ಯರು.

ಏವಂ ಸಮಾಚಾರಯುತೋ ನರೋಽಪಿ ವಾಪೀಂ ಸಕೂಪಾಂ ಸಜಲಂ ತಡಾಗಮ್ । ಪ್ರಪಾಶುಭಂ ಹೃದ್ಗೃಹದೇವಮನ್ದಿರಂ ಕೃತಂ ನರೇಣೈವ ಸ ಧರ್ಮೌತ್ತಮಃ ॥ ೨,೪೮.

ಹೀಗೆ ನಡೆವವನು, ಬಾವಿಯುಳ್ಳ ಕೆರೆ, ನೀರಿರುವ ಹೊಂಡ, ವಿಶ್ರಾಂತಿ ಮನೆ, ಮನೆಯಲ್ಲಿ ದೇವರ ಮಂದಿರವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದವನು—ಅವನು ಮಾತ್ರ ಸತ್ಯ ಧರ್ಮವಂತನು.

ವರ್ಷಾಶನಂ ವೇದವಿದೇ ಚ ದತ್ತಂ ಕನ್ಯಾವಿವಾಹಸ್ತ್ವೃಣಮೋಚನಂ ದ್ವಿಜೇ । ಭೂಮಿಃ ಸುಕೃಷ್ಟಾಪಿ ತೃಷಾರ್ತಿಹೇತೋಸ್ತದೇವಮೇತಂ ಸುಕೃತತ್ಸಮಸ್ತಮ್ ॥ ೨,೪೮.

ಮಳೆಗಾಲದಲ್ಲಿ ವೇದಜ್ಞಾನಿಗೆ ಅನ್ನ ಕೊಡುವುದು, ಮಗಳ ವಿವಾಹ ಮಾಡಿಸುವುದು, ಬ್ರಾಹ್ಮಣನಿಗೆ ಸಾಲ ಮುಕ್ತಿಗೊಳಿಸುವುದು, ಬಾಯಾರಿಕೆಗೆ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಒರೆಯಾದ ಭೂಮಿಯನ್ನು ದಾನ ಮಾಡುವುದು—ಇವೆಲ್ಲವೂ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸತ್ಕರ್ಮಗಳು.

ಅಧ್ಯಾಯಮೇನಂ ಸುಕೃತಸ್ಯ ಸಾರಂ ಶೃಣೋತಿ ಗಾಯತ್ಯಪಿ ಭಾವಶುದ್ಧ್ಯಾ । ಸ ವೈ ಕುಲೀನಃ ಸ ಚ ಧರ್ಮಯುಕ್ತೋ ವಿಶ್ವಾಲಯಂ ಯಾತಿ ಪರಂ ಸ ನೂನಮ್ ॥ ೨,೪೮.

ಯಾರು ಈ ಅಧ್ಯಾಯವನ್ನು, ಸತ್ಕರ್ಮಗಳ ಸಾರವನ್ನು, ಶುದ್ಧ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಕೇಳುತ್ತಾರೆ ಅಥವಾ ಹಾಡುತ್ತಾರೆ—ಅವರು ಕುಲೀನರು, ಧರ್ಮಪರರು, ಖಂಡಿತವಾಗಿಯೂ ಪರಮ ಗತಿಯನ್ನಾಗಲು ಅರ್ಹರು.

ಶ್ರೀಗರುಡಮಹಾಪುರಾಣಮ್ ೪೯ ಗರುಡ ಉವಾಚ । ಶ್ರುತಾ ಮಯಾ ದಯಾಸಿನ್ಧೋ ಹ್ಯಜ್ಞಾನಾಜ್ಜೀವಸಂಸೃತಿಃ । ಅಧುನಾ ಶ್ರೋತುಮಿಚ್ಛಾಮಿ ಮೋಕ್ಷೋಪಾಯಂ ಸನಾತನಮ್ ॥ ೨,೪೯.

ಗರುಡನು ಹೇಳಿದನು: ದಯೆಯ ಸಾಗರನೇ, ಅಜ್ಞಾನದಿಂದ ಜೀವಿಗಳು ಜನ್ಮ-ಮರಣದ ಚಕ್ರದಲ್ಲಿ ಸಿಲುಕಿರುವುದನ್ನು ನಾನು ಕೇಳಿದ್ದೇನೆ. ಈಗ ನಾನು ಶಾಶ್ವತವಾದ ಮೋಕ್ಷದ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಕೇಳಲು ಇಚ್ಛಿಸುತ್ತೇನೆ.

ಭಗವನ್ದೇವದೇವೇಶ ಶರಣಾಗತವತ್ಸಲ । ಅಸಾರೇ ಘೋರಸಂಸಾರೇ ಸರ್ವದುಃ ಖಮಲೀಮಸೇ ॥ ೨,೪೯.

ಪ್ರಭುವೇ, ದೇವತೆಗಳ ದೇವರೇ, ಶರಣಾಗತರನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವವನೇ, ಈ ನಶ್ವರ ಮತ್ತು ಭಯಾನಕ ಸಂಸಾರದಲ್ಲಿ ನಾವು ಎಲ್ಲ ರೀತಿಯ ದುಃಖದಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿದ್ದೇವೆ.

ನಾನಾವಿಧಶರೀರಸ್ಥಾ ಅನನ್ತಾ ಜೀವರಾಶಯಃ । ಜಾಯನ್ತೇ ಚ ಮ್ರಿಯನ್ತೇ ಚ ತೇಷಾಮನ್ತೋ ನ ವಿದ್ಯತೇ ॥ ೨,೪೯.

ಅನೇಕ ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಜೀವಿಗಳು ಹುಟ್ಟಿ ಸಾಯುತ್ತಿವೆ, ಅವರಿಗೆ ಅಂತ್ಯವೇ ಇಲ್ಲ.

ಸದಾ ದುಃ ಖಾತುರಾ ಏವ ನ ಸಖೀ ವಿದ್ಯತೇ ಕ್ಕಚಿತ್ । ಕೇನೋಪಾಯೇನ ಮೋಕ್ಷೇಶ ಮುಚ್ಯನ್ತೇ ವದ ಮೇ ಪ್ರಭೋ ॥ ೨,೪೯.

ಯಾವಾಗಲೂ ದುಃಖದಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿರುವ ಅವರು ಎಲ್ಲೆಂದೂ ಸಂತೋಷವನ್ನು ಕಾಣುವುದಿಲ್ಲ. ಮೋಕ್ಷದೇವಾ, ಅವರು ಹೇಗೆ ಮುಕ್ತರಾಗುತ್ತಾರೆ? ದಯವಿಟ್ಟು ಹೇಳು ಪ್ರಭುವೇ.

ಶ್ರೀಭಗವಾನುಬಾಚ । ಶೃಣು ತಾರ್ಕ್ಷ್ಯ ಪ್ರವಕ್ಷ್ಯಾಮಿ ಯನ್ಮಾಂ ತ್ವಂ ಪರಿಪೃಚ್ಛಸಿ । ಯಸ್ಯ ಶ್ರವಣಮಾತ್ರೇಣ ಸಂಸಾರಾನ್ಮುಚ್ಯತೇ ನರಃ ॥ ೨,೪೯.

ಶ್ರೀಭಗವಂತನು ಹೇಳಿದನು: ತಾರ್ಕ್ಷ್ಯನೇ, ನೀನು ಕೇಳಿದ ವಿಷಯವನ್ನು ನಾನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ. ಇದನ್ನು ಕೇಳಿದ ಮಾತ್ರದಿಂದಲೇ ಮನುಷ್ಯನು ಸಂಸಾರದಿಂದ ಮುಕ್ತನಾಗುತ್ತಾನೆ.

ಅಸ್ತಿ ದೇವಃ ಪರಬ್ರಹ್ಮಸ್ವರೂಪೋ ನಿಷ್ಕಲಃ ಶಿವಃ । ಸರ್ವಜ್ಞಃ ಸರ್ವಕರ್ತಾ ಚ ಸರ್ವೇಶೋ ನಿರ್ಮಲೋಽದ್ವಯಃ ॥ ೨,೪೯.

ಒಬ್ಬ ದೇವರು ಇದ್ದಾನೆ; ಅವನು ಪರಬ್ರಹ್ಮಸ್ವರೂಪ, ಅವಿಭಾಜ್ಯ, ಶುದ್ಧ, ಸರ್ವಜ್ಞ, ಸರ್ವಕರ್ಮಕ, ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಒಡೆಯ, ನಿರ್ಮಲ, ಅದೇಕ.

ಸ್ವಯಞ್ಜ್ಯೋತಿರನಾದ್ಯನ್ತೋ ನಿರ್ವಿಕಾರಃ ಪರಾತ್ಪರಃ । ನಿರ್ಗುಣಃ ಸಚ್ಚಿದಾನನ್ದಸ್ತದಂಶಾ ಜೀವಸಂಜ್ಞಕಾಃ ॥ ೨,೪೯.

ಸ್ವತಃ ಪ್ರಕಾಶಮಾನನಾದಿ ಅಂತ್ಯವಿಲ್ಲದ, ಬದಲಾವಣೆ ಇಲ್ಲದ, ಎಲ್ಲಕ್ಕಿಂತ ಮೇಲಿರುವ, ಗುಣರಹಿತ, ಸಚ್ಚಿದಾನಂದಸ್ವರೂಪನಾದ ಆ ಪರಮಾತ್ಮನ ಭಾಗಗಳು ಜೀವಿಗಳು ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತವೆ.

ಅನಾದ್ಯವಿದ್ಯೋಪಹತಾ ಯಥಾಗ್ನೌ ವಿಸ್ಫುಲಿಙ್ಗಕಾಃ । ದೇಹಾದ್ಯುಪಾಧಿಸಮ್ಭಿನ್ನಾಸ್ತೇ ಕರ್ಮಭಿರನಾದಿಭಿಃ ॥ ೨,೪೯.

ಆದಿಕಾಲದಿಂದಲೂ ಇರುವ ಅಜ್ಞಾನದಿಂದ ಮುಚ್ಚಲ್ಪಟ್ಟ ಜೀವಿಗಳು, ಬೆಂಕಿಯಲ್ಲಿ ಕಣ್ಗಳು ಹೋಲುವಂತೆ, ದೇಹAdi ಉಪಾಧಿಗಳಿಂದ ವಿಭಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟು, ಆದಿಕಾಲದ ಕರ್ಮಗಳಿಂದ ಬಂಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ.

ಸುಖದುಃ ಖಪ್ರದೈಃ ಪುಣ್ಯಪಾರೂಪೈರ್ನಿಯನ್ತ್ರಿತಾಃ । ತತ್ತಜ್ಜಾತಿಯುತಂ ದೇಹಮಾಯುರ್ಭೋಗಞ್ಚ ಕರ್ಮಜಮ್ ॥ ೨,೪೯.

ಸಂತೋಷ ಮತ್ತು ದುಃಖವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುವ ಪುಣ್ಯ ಮತ್ತು ಪಾಪಗಳಿಂದ ನಿಯಂತ್ರಿತರಾಗಿರುವ ಜೀವಿಗಳು, ತಮ್ಮ ಕರ್ಮದಿಂದ ವಿವಿಧ ಜನ್ಮ, ಆಯುಷ್ಯ ಮತ್ತು ಅನುಭವಗಳನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ.

ಪ್ರತಿಜನ್ಮ ಪ್ರಪದ್ಯನ್ತೇ ತೇಷಾಮಪಿ ಪರಂ ಪುನಃ । ಸಸೂಕ್ಷ್ಮಲಿಙ್ಗಶರೀರಮಾಮೋಕ್ಷಾದಕ್ಷರಂ ಖಗ ॥ ೨,೪೯.

ಪ್ರತಿ ಜನ್ಮದಲ್ಲಿಯೂ ಅವರು ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ದೇಹವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ; ಮುಕ್ತಿಯವರೆಗೆ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಶರೀರವು ಉಳಿಯುತ್ತದೆ, ಓ ಹಕ್ಕಿಯೇ.