ಗರುಡಪುರಾಣಮ್

ತ್ಯಕ್ತ್ವಾ ಸ್ವಕರ್ಮಾಣಿ ಮದೇನ ಸುಸ್ಥಿತಂ ಮಯಾ ಸುತೀರ್ಥೇ ಸ್ವವಪುರ್ನ ಚೋಜ್ಝಿತಮ್ । ಧರ್ಮೋರ್ಜಿತೋ ನೈವ ನ ದೇವಪೂಜನಂ ಕೃತಂ ಮಯಾ ಚೈವ ವಿಮುಕ್ತಿಹೇತವೇ ॥ ೨,೪೮.

ಅಹಂಕಾರದಿಂದ ನನ್ನ ಕರ್ತವ್ಯಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟು, ಪವಿತ್ರ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಸುಖವಾಗಿ ವಾಸಿಸಿದ್ದೆನು; ಆದರೆ ನನ್ನ ದೇಹವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಲಿಲ್ಲ, ಧರ್ಮವನ್ನು ಪಾಲಿಸಲಿಲ್ಲ, ದೇವರನ್ನು ಪೂಜಿಸಲಿಲ್ಲ, ಮುಕ್ತಿಗಾಗಿ ಪ್ರಯತ್ನಿಸಲಿಲ್ಲ.

ದೇಹಂ ಸಮಾಸಾದ್ಯ ತಥೈವ ಪಿಣ್ಡಜಂ ವರ್ಣಾಂಸ್ತಥೈವಾನ್ತ್ಯಜಮ್ಲೇಚ್ಛಸಂಜ್ಞಿತಾನ್ । ಮರುನ್ಮಯಂ ದೇಹಮಿಮೇ ವಿಶನ್ತಿ ನೈವೇಹಮಾನಾಃ ಪಥಿ ಧರ್ಮಸಂಕುಲೇ ॥ ೨,೪೮.

ಅನ್ನದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ ದೇಹವನ್ನು ಪಡೆದು, ನಾನು ಅಂಟ್ಯಜ ಮತ್ತು ಮ್ಲೇಚ್ಛ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಜಾತಿಗಳಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದೆನು; ಆದರೆ ವಾಯುವಿನಿಂದ ರೂಪುಗೊಂಡ ದೇಹಗಳು ಧರ್ಮಪೂರ್ಣವಾದ ಈ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸುವುದಿಲ್ಲ.

ಪರಸ್ಪರಂ ಧರ್ಮಕೃನ್ತಂ ಸ್ವಕೀಯಂ ಸಮ್ಪಾದ್ಯ ಲಕ್ಷ್ಯಂ ಪಥಿ ಸಞ್ಚರನ್ತ್ಸ್ವಮ್ । ಪಕ್ಷೀನ್ದ್ರ ವಾಕ್ಯಾನಿ ಶೃಣುಷ್ವ ತಾನಿ ಮನೋರಮಾಣಿ ಪ್ರವದನ್ತಿ ಯಾನಿ ॥ ೨,೪೮.

ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರೂ ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಧರ್ಮಮಾರ್ಗವನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ ಗುರಿಯನ್ನು ಸಾಧಿಸುತ್ತಾರೆ; ಹಕ್ಕಿಗಳ ರಾಜನೇ, ಅವರು ಹೇಳುವ ಆ ಮನೋಹರವಾದ ಮಾತುಗಳನ್ನು ನೀನು ಕೇಳು.

ಸಾರಾ ಹಿ ಲೋಕೇಷು ಭವೇತ್ತ್ರಿಲೋಕೀ ದ್ವೀಪೇಷು ಸರ್ವೇಷು ಚ ಜಮ್ಬುಕಾಖ್ಯಮ್ । ದೇಶೇಷು ಸರ್ವೇಷ್ವಪಿ ದೇವದೇಶಃ ಜೀವೇಷು ಸರ್ವೇಷು ಮನುಷ್ಯ ಏವ ॥ ೨,೪೮.

ಮೂವರು ಲೋಕಗಳೇ ಜಗತ್ತಿನ ಸಾರ; ಎಲ್ಲಾ ದ್ವೀಪಗಳಲ್ಲಿ ಜಂಬೂದ್ವೀಪವೇ ಪ್ರಸಿದ್ಧ; ಎಲ್ಲಾ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ದೇವರ ದೇಶವೇ ಶ್ರೇಷ್ಠ; ಎಲ್ಲಾ ಜೀವಿಗಳಲ್ಲಿ ಮಾನವನೇ ಮುಖ್ಯ.

ವರ್ಣಾಶ್ಚ ಚತ್ವಾರ ಇಹ ಪ್ರಶಸ್ತಾಃ ವರ್ಣೇಷು ಧರ್ಮಿಷ್ಠನರಾಃ ಪ್ರಶಸ್ತಾಃ । ಧರ್ಮೇಣ ಸೌಖ್ಯಂ ಸಮುಪೈತಿ ಸರ್ವಂ ಜ್ಞಾನಂ ಸಮಾಪ್ನೋತಿ ಮಹಾಪಥೇ ಸ್ಥಿತಃ ॥ ೨,೪೮.

ಇಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ವರ್ಣಗಳು ಗೌರವಕ್ಕೆ ಪಾತ್ರ; ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಧರ್ಮಕ್ಕೆ ನಿಷ್ಠರಾದವರು ಶ್ಲಾಘನೀಯರು; ಧರ್ಮದಿಂದ ಎಲ್ಲ ಸುಖ ಸಿಗುತ್ತದೆ, ಮಹಾಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರನಾದವನು ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.

ದೇಹಂ ಪರಿತ್ಯಜ್ಯ ಯದಾ ಗತಾಯುಃ ಪಕ್ಷಿನ್ ಸ್ಥಿತೋಽಹಂ ಕೃಮಿಕೀಟಸಂಸ್ಥಿತಃ । ಸರೀಸೃಪೋಽಹಂ ಮಶಕೋ ವಿನಿರ್ಮಿತಶ್ಚತುಷ್ಪದೋಽಹಂ ವನಸೂಕರೋಽಹಮ್ ॥ ೨,೪೮.

ಹಕ್ಕಿಯೇ, ದೇಹವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಪ್ರಾಣ ಹೋಗಿದಾಗ ನಾನು ಹುಳ, ಕೀಟ, ಹಾವು, ಸೊಂಪು, ನಾಲ್ಕು ಕಾಲುಗಳ ಪ್ರಾಣಿ, ಕಾಡು ಹಂದಿ ಇವೆಲ್ಲರೂ ಆಗಿದ್ದೆನು.

ಸರ್ವಂ ವಿಜಾನಾತಿ ಹಿ ಗರ್ಭಸಂಸ್ಥಿತೋ ಜಾತಶ್ಚ ಸದ್ಯಸ್ತದಿದಞ್ಚ ವಿಸ್ಮರೇತ್ । ಯಚ್ಚಿನ್ತಿತಂ ಗರ್ಭಸಮಾಗತೇನ ವೈ ಬಾಲೋ ಯುವಾ ವೃದ್ಧವಯಾ ಬಭೂವ ॥ ೨,೪೮.

ಗರ್ಭದಲ್ಲಿರುವಾಗ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ತಿಳಿಯುತ್ತಾನೆ; ಆದರೆ ಹುಟ್ಟಿದ ಕೂಡಲೆ ಅದನ್ನೆಲ್ಲ ಮರೆತುಬಿಡುತ್ತಾನೆ; ಗರ್ಭದಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ಯೋಚಿಸಿದಂತೆಯೇ ಬಾಲಕ, ಯುವಕ, ವೃದ್ಧನಾಗುತ್ತಾನೆ.

ಮೋಹಾದ್ವಿನಾಷ್ಟಂ ಯದಿ ಗರ್ಭಚಿನ್ತಿತಂ ಸ್ಮೃತಂ ಪುನರ್ಮೃತ್ಯುಗತೇ ಚದೇಹೇ । ತಸ್ಮಿನ್ಪ್ರನಷ್ಟೇ ಹೃದಿ ಚಿನ್ತಿತಂ ಗತಂ ಸ್ಮೃತಂ ಪುನರ್ಗರ್ಭಗತೇ ಚ ದೇಹೇ ॥ ೨,೪೮.

ಮೋಹದಿಂದ ಗರ್ಭದಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ಯೋಚಿಸಿದುದನ್ನು ಮರೆತರೆ, ದೇಹ ಮರಣಕ್ಕಾಗುವಾಗ ಮತ್ತೆ ಅದು ಹೋದರೆ, ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಯೋಚಿಸಿದುದೂ ಕಳೆದುಹೋಗುತ್ತದೆ; ಆದರೆ ದೇಹ ಮತ್ತೆ ಗರ್ಭಕ್ಕೆ ಹೋದಾಗ ಅದನ್ನು ಮತ್ತೆ ನೆನಪಾಗುತ್ತದೆ.

ತಸ್ಮಿನ್ಪ್ರನಷ್ಟೇ ಹೃದಿ ಚಿನ್ತಿತಂ ಪುನರ್ಮಯಾ ಸ್ವಕೋಶೇ ಪರವಞ್ಚನಂ ಕೃತಮ್ । ದ್ಯೂತೈಶ್ಛಲೇನಾಪಿ ಚ ಚೌರ್ಯವೃತ್ತ್ಯಾ ಧರ್ಮಂ ವ್ಯತಿಕ್ರಮ್ಯ ಶರೀರರಕ್ಷಣೇ ॥ ೨,೪೮.

ಅದು ಹೋದ ಮೇಲೆ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಯೋಚಿಸಿದುದನ್ನೂ ಮರೆಯುತ್ತೇನೆ; ಮತ್ತೆ ನನ್ನ ಖಜಾನೆಯಲ್ಲಿ ಮೋಸ ಮಾಡಿದ್ದೆನು; ಜುಗಾರಿ, ವಂಚನೆ, ಕಳ್ಳತನದಿಂದ ದೇಹ ಉಳಿಸಲು ಧರ್ಮವನ್ನು ಮೀರಿ ನಡೆದೆನು.

ಕೃಚ್ಛ್ರೇಣ ಲಕ್ಷ್ಮೀಃ ಸಮುಪಾರ್ಜಿತಾ ಸ್ವಯಂ ಮಯಾ ನ ಭುಕ್ತಂ ಮನಸೇಪ್ಸಿತಂ ಧನಮ್ । ತಾಮ್ಬೂಲಮನ್ನಂ ಮಧುರಂ ಸಗೋರಸಂ ದತ್ತ್ವಾಗ್ನಿದೇವಾತಿಥಿಬನ್ಧುವರ್ಗೇ ॥ ೨,೪೮.

ಬಹಳ ಕಷ್ಟದಿಂದ ಸಂಪತ್ತು ಗಳಿಸಿದ್ದೆನು, ಆದರೆ ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಇಷ್ಟವಾದುದನ್ನು ಉಪಭೋಗಿಸಲಿಲ್ಲ; ತಾಂಬೂಲ, ಅನ್ನ, ಹಾಲಿನೊಂದಿಗೆ ಮಧುರ ಆಹಾರವನ್ನು ಅಗ್ನಿಗೆ, ದೇವರಿಗೆ, ಅತಿಥಿಗಳಿಗೆ, ಬಂಧುಗಳಿಗೆ ನೀಡಿದೆನು.

ಸೋಮಗ್ರಹೇ ಸೂರ್ಯಸಮಾಗಮೇಪಿ ವಾ ನ ಸೇವಿತಂ ತೀರ್ಥವರಿಷ್ಠಮುತ್ತಮಮ್ । ಕೋಶಂ ಸ್ವಕೀಯಂ ಮಲಮೂತ್ರಪೂರಿತಂ ದೇಹಿನ್ಕ್ವಚಿನ್ನಿಸ್ತರ ಯತ್ತ್ವಯಾ ಕೃತಮ್ ॥ ೨,೪೮.

ಪೌರ್ಣಮಿಯಲ್ಲಾಗಲಿ, ಸೂರ್ಯಚಂದ್ರರ ಸಂಯೋಗದಲ್ಲಾಗಲಿ, ನಾನು ಶ್ರೇಷ್ಠ ತೀರ್ಥಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಲಿಲ್ಲ; ನನ್ನ ಖಜಾನೆಯನ್ನು ಮಲಮೂತ್ರದಿಂದ ತುಂಬಿಸಿಕೊಂಡು, ಅದನ್ನು ಶುದ್ಧಪಡಿಸಲಿಲ್ಲ, ದೇಹಧಾರಿಯೇ, ನೀನು ಏನು ಮಾಡಿದರೂ.

ಮಯಾ ನ ದೃಷ್ಟಾ ನ ನತಾ ನ ಪೂಜಿತಾ ತ್ರೈವಿಕ್ರಮೀ ಮೂರ್ತಿರಿಹ ಸ್ಥಿತಾ ಭುವಿ । ಪ್ರಭಾಸನಾಥೋ ನ ಚ ಭಕ್ತಿಸಂಸ್ತುತೋ ದೇಹಿನ್ಕ್ವಚಿನ್ನಿಸ್ತರ ಯತ್ತ್ವಯಾ ಕೃತಮ್ ॥ ೨,೪೮.

ತ್ರಿವಿಕ್ರಮನ ರೂಪವನ್ನು ನಾನು ನೋಡಲಿಲ್ಲ, ನಮಸ್ಕರಿಸಲಿಲ್ಲ, ಪೂಜಿಸಲಿಲ್ಲ; ಪ್ರಭಾಸನಾಥನನ್ನು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಸ್ತುತಿಸಲಿಲ್ಲ, ದೇಹಧಾರಿಯೇ, ನೀನು ಏನು ಮಾಡಿದರೂ.

ಗತ್ವಾ ವರಿಷ್ಠೇ ಭುವಿ ತೀರ್ಥಸನ್ನಿಧೌ ಧನಂ ನ ದತ್ತಂ ವಿದುಷಾಂ ಕರೇ ಮಯಾ । ಆಪ್ಲುತ್ಯ ದೇಹಂ ವಿಧಿನಾ ದ್ವಿಜೇ ಗುರೌ ದಿಹಿನ್ಕ್ವಚಿನ್ನಿಸ್ತರ ಯತ್ತ್ವಯಾ ಕೃತಮ್ ॥ ೨,೪೮.

ಭೂಮಿಯ ಶ್ರೇಷ್ಠ ತೀರ್ಥಗಳಿಗೆ ಹೋಗಿದ್ದರೂ, ಪಂಡಿತರ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಧನವನ್ನು ನೀಡಲಿಲ್ಲ; ವಿಧಿಯಂತೆ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿ, ದ್ವಿಜ ಮತ್ತು ಗುರುವನ್ನು ಗೌರವಿಸಲಿಲ್ಲ, ದೇಹಧಾರಿಯೇ, ನೀನು ಏನು ಮಾಡಿದರೂ.

ನ ಮಾತೃಪೂಜಾ ನ ಚ ವಿಷ್ಣುಶಙ್ಕರೌ ಗಣೇಶಚಣಡ್ಯೌ ನ ಚ ಭಾಸ್ಕರೋಽಪಿ ವಾ । ಯಞ್ಚೋಪಚಾರೈರ್ಬಲಿಯುಕ್ತಚನ್ದನೈರ್ದೇಹಿನ್ಕ್ವಚಿನ್ನಿಸ್ತರ ಯತ್ತ್ವಯಾ ಕೃತಮ್ ॥ ೨,೪೮.

ತಾಯಿಯನ್ನು ಪೂಜಿಸಲಿಲ್ಲ, ವಿಷ್ಣುವನ್ನು, ಶಂಕರನನ್ನು, ಗಣೇಶನನ್ನು, ಚಂಡಿಯನ್ನು, ಭಾಸ್ಕರನನ್ನೂ ಪೂಜಿಸಲಿಲ್ಲ; ಯಜ್ಞವನ್ನು ಯೋಗ್ಯವಾದ ವಿಧಿಯಿಂದ, ಚಂದನದಿಂದ ಸಲ್ಲಿಸಲಿಲ್ಲ, ದೇಹಧಾರಿಯೇ, ನೀನು ಏನು ಮಾಡಿದರೂ.

ಲಬ್ಧಾ ಮಯಾ ಮಾನವದೇವತೋಪಮಾ ಮೋಹಾದ್ಗತಾ ಸರ್ವಮಿದಞ್ಚ ಪಾರ್ಥಿವ । ಗತಿಂ ನ ವೀಕ್ಷೇತ ಸ ವೈ ವಿಮೂಢಧೀರ್ದೇಹಿನ್ಕ್ವಚಿನ್ನಿಸ್ತರ ಯತ್ತ್ವಯಾ ಕೃತಮ್ ॥ ೨,೪೮.

ಮಾನವನ ದೇಹವನ್ನು ದೇವರ ಸಮಾನವಾಗಿ ಪಡೆದಿದ್ದರೂ, ಮೋಹದಿಂದ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಕಳೆದುಕೊಂಡೆನು; ಪಾಮರನು ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಹುಡುಕುವುದಿಲ್ಲ, ದೇಹಧಾರಿಯೇ, ನೀನು ಏನು ಮಾಡಿದರೂ.

ಏತಾನಿ ಪಕ್ಷಿನ್ಮನಸಾ ವಿಚಿನ್ತ್ಯ ವಾಕ್ಯಾನಿ ಧರ್ಮಾರ್ಥಯಶಸ್ಕರಾಣಿ । ಮುಕ್ತಿಂ ಸಮಾಯಾನ್ತಿ ಮನುಷ್ಯಲೋಕೇ ವಸನ್ತಿ ಯೇ ಧರ್ಮರತಾಃ ಸುದೇಶೇ ॥ ೨,೪೮.

ಹಕ್ಕಿಯೇ, ಧರ್ಮ, ಸಂಪತ್ತು, ಕೀರ್ತಿಯನ್ನು ತರುವ ಈ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಆಲೋಚಿಸಿ, ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತರಾಗಿ ಒಳ್ಳೆಯ ದೇಶದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವವರು ಮಾನವರ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಮುಕ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ.

ಇತಿ ಬ್ರುವಾಣೈರ್ಯಮಧೂತವರ್ಗೈರ್ವಿಹನ್ಯತೇ ಕಾಲಮಯೈಶ್ಚ ಮುದ್ಗರೈಃ । ಹಾ ದೈವ ಹಾ ದೈವ ಇತಿ ಸ್ಮರನ್ ವೈ ಧನಂ ನ ದತ್ತಂ ಸ್ವಯಮರ್ಜಿತಂ ಯತ್ ॥ ೨,೪೮.

ಯಮದೂತರು ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದಾಗ, ಕಾಲದಿಂದ ಮಾಡಿದ ಗದಿಯಿಂದ ಹೊಡೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ; 'ಅಯ್ಯೋ ವಿಧಿ! ಅಯ್ಯೋ ವಿಧಿ!' ಎಂದು ನೆನೆಸುತ್ತಾನೆ, ಏಕೆಂದರೆ ತಾನು ಗಳಿಸಿದ ಧನವನ್ನು ದಾನ ಮಾಡಲಿಲ್ಲ.

ನ ಭೂಮಿದಾನಂ ನ ಚ ಗೋಪ್ರದಾನಂ ನ ವಾರಿದಾನಂ ನ ಚ ವಸ್ತ್ರದಾನಮ್ । ಫಲಂ ಸತಾಮ್ಬೂಲವಿಲೇಪನಂ ವಾ ತ್ವಯಾ ನ ದತ್ತಂ ಭುವಿ ಶೋಚಸೇ ಕಥಮ್ ॥ ೨,೪೮.

ನೀನು ಈ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಭೂಮಿ ಕೊಟ್ಟಿಲ್ಲ, ಹಸು ಕೊಟ್ಟಿಲ್ಲ, ನೀರು ಕೊಟ್ಟಿಲ್ಲ, ಬಟ್ಟೆ ಕೊಟ್ಟಿಲ್ಲ, ಹಣ್ಣು, ಪಾಕು, ಸುಗಂಧ ದ್ರವ್ಯಗಳನ್ನೂ ಅರ್ಪಿಸಿಲ್ಲ. ಹಾಗಿದ್ದರೆ ನೀನು ಏಕೆ ದುಃಖಪಡುತ್ತೀಯೆ?

ಪಿತಾ ಮೃತಸ್ತೇ ಚ ಪಿತಾಮಹಃ ಸಾ ಯಯಾ ಧೃತೋ ವಾಪ್ಯುದರೇ ಸ್ವಕೀಯೇ । ಮೃತೋಽಪ್ಯಸೌ ಬನ್ಧುಜನಃ ಸಮಸ್ತೋ ದೃಷ್ಟಂ ತ್ವಯಾ ಸರ್ವಮಿದಂ ಗತಾಯಃ ॥ ೨,೪೮.

ನಿನ್ನ ತಂದೆ ಸತ್ತಿದ್ದಾರೆ, ತಾತ ಕೂಡ ಸತ್ತಿದ್ದಾರೆ, ನಿನ್ನನ್ನು ಹೊಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಧರಿಸಿದ ತಾಯಿ ಕೂಡ ಇಲ್ಲ. ನಿನ್ನ ಎಲ್ಲಾ ಬಂಧುಗಳು ಹೋದರು—ಇವನ್ನೆಲ್ಲ ನೀನು ನೋಡಿದ್ದೀಯಲ್ಲ, ಈಗ ನಿನ್ನ ಕಾಲವೂ ಬಂದಿದೆ.

ಕೋಶಂ ತ್ವದೀಯಂ ಜ್ವಲಿತಞ್ಚ ವಹ್ನಿನಾ ಪುತ್ತ್ರೈರ್ಗೃಹೀತೋ ಧನಧಾನ್ಯ ಸಞ್ಚಯಃ । ಸುಭಾಷಿತಂ ಧರ್ಮಚಯಂ ಕೃತಞ್ಚ ಯತ್ತದೇವ ಗಚ್ಛೇತ್ತವ ಪೃಷ್ಠಸಂಸ್ಥಮ್ ॥ ೨,೪೮.

ನಿನ್ನ ಖಜಾನೆ ಬೆಂಕಿಯಲ್ಲಿ ಸುಟ್ಟರೂ, ಮಕ್ಕಳಿಂದ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದ ಹಣ-ಅನ್ನವೆಲ್ಲ ಹಿಂತಿರುಗಿ ಉಳಿಯುತ್ತವೆ. ಆದರೆ ಒಳ್ಳೆಯ ಮಾತು, ಧರ್ಮದ ಕೆಲಸ, ನೀನು ಮಾಡಿದ ಸತ್ಕರ್ಮಗಳು ಮಾತ್ರ ನಿನ್ನ ಹಿಂದೆ ಹೋಗುತ್ತವೆ.

ನ ದೃಶ್ಯತೇ ಕೋಽಪಿ ಮೃತಃ ಸಮಾಗತೋ ರಾಜಾ ಯತಿರ್ವಾ ದ್ವಿಜಪುಙ್ಗವೋಽಪಿ ವಾ । ಯೋ ವೈ ಮೃತಃ ಸಾಹಸಿಕಃ ಸ ಮರ್ತ್ಯಕೋ ನಾಶಂ ಯೋಽಪಿ ಧರಾತಲೇ ಸ್ಥಿತಃ ॥ ೨,೪೮.

ಯಾರು ಸತ್ತಾರೋ ಅವರು ಮತ್ತೆ ಬಂದು ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡುದಿಲ್ಲ—ರಾಜನಾದರೂ, ತಪಸ್ವಿಯಾದರೂ, ಮಹಾನ್ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನಾದರೂ. ಧೈರ್ಯಶಾಲಿಯಾದರೂ, ಸಾಮಾನ್ಯನಾದರೂ, ಸತ್ತವನು ಇಲ್ಲವಾಗುತ್ತಾನೆ, ಬದುಕಿರುವವನು ಕೂಡ ಅಂತೆಯೇ.

ಏವಂ ಗಣಾಸ್ತೇ ಬ್ರುವತೇ ಸಕಿನ್ನರಾ ಧೈರ್ಯಂ ಸಮಾಲಮ್ಬ್ಯ ವಿಪಾದಪೂರಿತಃ । ಶ್ರುತ್ವಾ ಗಣಾನಾಂ ವಚನಂ ಮಹಾದ್ಭುತಂ ಬ್ರವೀತಿ ಪಕ್ಷೀನ್ದ್ರ ಮನುಷ್ಯತಾಂ ಗತಃ ॥ ೨,೪೮.

ಹೀಗೆ ಆ ಗುಂಪುಗಳು ಕಿನ್ನರರ ಜೊತೆ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾ ಆಕಾಶವನ್ನು ಮಾತಿನಿಂದ ತುಂಬಿದವು. ಅವರ ಅದ್ಭುತ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ, ಪಕ್ಷಿಗಳ ರಾಜನು ಮಾನವನ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಉತ್ತರಿಸಿದನು.

ದಾನಪ್ರಭಾವೇಣ ವಿಮಾನಸಂಸ್ಥಿತೋ ಧರ್ಮಃ ಪಿತಾ ಮಾತೃದಯಾನುರೂಪಿಣೀ । ವಾಣೀ ಕಲತ್ರಂ ಮಧುರಾರ್ಥಭಾಷಿಣೀ ಸ್ನಾನಂ ಸುತೀರ್ಥೇ ಚ ಸುಬನ್ಧವರ್ಗಃ ॥ ೨,೪೮.

ದಾನಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಸ್ವರ್ಗದ ರಥ ಸಿಗುತ್ತದೆ; ಧರ್ಮ ತಂದೆಯಂತೆ, ದಯೆ ತಾಯಿಯಂತೆ, ಮಧುರವಾದ ಮಾತು ಒಳ್ಳೆಯ ಹೆಂಡತಿಯಂತೆ, ಪವಿತ್ರ ತೀರ್ಥದಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡುವುದು ಒಳ್ಳೆಯ ಸ್ನೇಹಿತರಂತೆ.

ಕರಾರ್ಪಿತಂ ಯತ್ಸುಕೃತಂ ಸಮಸ್ತಂ ಸ್ವರ್ಗಸ್ತದಾ ಸ್ಯಾತ್ತವ ಕಿಙ್ಕರೋಪಮಃ । ಯೋ ಧರ್ಮವಾನ್ ಪ್ರಾಪ್ಸ್ಯತಿ ಸೋಽತಿಸೌಖ್ಯಂ ಪಾಪೀ ಸಮಸ್ತಂ ವಿವಿಧಞ್ಚ ದುಃಖಮ್ ॥ ೨,೪೮.

ನಿನ್ನ ಕೈಯಿಂದ ಮಾಡಿದ ಎಲ್ಲಾ ಒಳ್ಳೆಯ ಕೆಲಸಗಳು ಸ್ವರ್ಗದಲ್ಲಿ ನಿನ್ನ ಸೇವಕರಾಗುತ್ತವೆ. ಧರ್ಮವಂತನು ಮಹಾ ಸಂತೋಷವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ, ಪಾಪಿ ಎಲ್ಲ ರೀತಿಯ ದುಃಖ ಅನುಭವಿಸುತ್ತಾನೆ.

ಯೋ ಧರ್ಮಶೀಲೋ ಜಿತಮಾನರೋಷೋ ವಿದ್ಯಾವಿನೀತೋ ನ ಪರೋಪತಾಪೀ । ಸ್ವದಾರತುಷ್ಟಃ ಪರದಾರದೂರಃಸ ವೈ ನರೋ ನೋ ಭುವಿ ವನ್ದನೀಯಃ ॥ ೨,೪೮.

ಯಾರು ಧರ್ಮಪರನು, ಅಹಂಕಾರ-ಕೋಪವನ್ನು ಜಯಿಸಿದವನು, ವಿದ್ಯಾವಂತನು, ಇತರರಿಗೆ ಹಾನಿ ಮಾಡದವನು, ತನ್ನ ಹೆಂಡತಿಯಲ್ಲೇ ತೃಪ್ತನಾಗಿರುವವನು, ಪರಸ್ತ್ರೀಯಿಂದ ದೂರವಿರುವವನು—ಅವನಂತವರು ಮಾತ್ರ ಈ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಗೌರವಕ್ಕೆ ಯೋಗ್ಯರು.

ಮಿಷ್ಟಾನ್ನದಾತಾ ಚರಿತಾಗ್ನಿಹೋತ್ರೋ ವೇದಾನ್ತವಿಚ್ಚನ್ದ್ರಸಹಸ್ರಜೀವೀ । ಮಾಸೋಪವಾಸೀ ಚ ಪತಿವ್ರತಾ ಚಷಡ್ಜೀವಲೋಕೇ ಮಮ ವನ್ದನೀಯಾಃ ॥ ೨,೪೮.

ರುಚಿಯಾದ ಅನ್ನವನ್ನು ಕೊಡುವವನು, ಅಗ್ನಿಹೋತ್ರ ಮಾಡುವವನು, ವೇದಾಂತವನ್ನು ಅರಿತವನು, ಚಂದ್ರ-ಸೂರ್ಯರಷ್ಟು ಕಾಲ ಬದುಕುವವನು, ತಿಂಗಳಿಗೆ ಒಂದು ಉಪವಾಸ ಮಾಡುವವನು ಮತ್ತು ಪತಿವ್ರತೆ—ಈ ಆರು ಜನರು ನನಗೆ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಪೂಜ್ಯರು.

ಏವಂ ಸಮಾಚಾರಯುತೋ ನರೋಽಪಿ ವಾಪೀಂ ಸಕೂಪಾಂ ಸಜಲಂ ತಡಾಗಮ್ । ಪ್ರಪಾಶುಭಂ ಹೃದ್ಗೃಹದೇವಮನ್ದಿರಂ ಕೃತಂ ನರೇಣೈವ ಸ ಧರ್ಮೌತ್ತಮಃ ॥ ೨,೪೮.

ಹೀಗೆ ನಡೆವವನು, ಬಾವಿಯುಳ್ಳ ಕೆರೆ, ನೀರಿರುವ ಹೊಂಡ, ವಿಶ್ರಾಂತಿ ಮನೆ, ಮನೆಯಲ್ಲಿ ದೇವರ ಮಂದಿರವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದವನು—ಅವನು ಮಾತ್ರ ಸತ್ಯ ಧರ್ಮವಂತನು.

ವರ್ಷಾಶನಂ ವೇದವಿದೇ ಚ ದತ್ತಂ ಕನ್ಯಾವಿವಾಹಸ್ತ್ವೃಣಮೋಚನಂ ದ್ವಿಜೇ । ಭೂಮಿಃ ಸುಕೃಷ್ಟಾಪಿ ತೃಷಾರ್ತಿಹೇತೋಸ್ತದೇವಮೇತಂ ಸುಕೃತತ್ಸಮಸ್ತಮ್ ॥ ೨,೪೮.

ಮಳೆಗಾಲದಲ್ಲಿ ವೇದಜ್ಞಾನಿಗೆ ಅನ್ನ ಕೊಡುವುದು, ಮಗಳ ವಿವಾಹ ಮಾಡಿಸುವುದು, ಬ್ರಾಹ್ಮಣನಿಗೆ ಸಾಲ ಮುಕ್ತಿಗೊಳಿಸುವುದು, ಬಾಯಾರಿಕೆಗೆ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಒರೆಯಾದ ಭೂಮಿಯನ್ನು ದಾನ ಮಾಡುವುದು—ಇವೆಲ್ಲವೂ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸತ್ಕರ್ಮಗಳು.

ಅಧ್ಯಾಯಮೇನಂ ಸುಕೃತಸ್ಯ ಸಾರಂ ಶೃಣೋತಿ ಗಾಯತ್ಯಪಿ ಭಾವಶುದ್ಧ್ಯಾ । ಸ ವೈ ಕುಲೀನಃ ಸ ಚ ಧರ್ಮಯುಕ್ತೋ ವಿಶ್ವಾಲಯಂ ಯಾತಿ ಪರಂ ಸ ನೂನಮ್ ॥ ೨,೪೮.

ಯಾರು ಈ ಅಧ್ಯಾಯವನ್ನು, ಸತ್ಕರ್ಮಗಳ ಸಾರವನ್ನು, ಶುದ್ಧ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಕೇಳುತ್ತಾರೆ ಅಥವಾ ಹಾಡುತ್ತಾರೆ—ಅವರು ಕುಲೀನರು, ಧರ್ಮಪರರು, ಖಂಡಿತವಾಗಿಯೂ ಪರಮ ಗತಿಯನ್ನಾಗಲು ಅರ್ಹರು.