ಗರುಡಪುರಾಣಮ್

ಮೃತಸ್ಯೈವ ತು ಯದ್ದಾನಂ ಪರೋಕ್ಷೇ ತತ್ಸಮಂ ಸ್ಮೃತಮ್ । ಸ್ವಹಸ್ತೇನ ತತೋ ದೇಯಂ ಮೃತೇ ಕಃ ಕಸ್ಯ ದಾಸ್ಯತೀ ॥ ೨,೪೭.

ಮರಣಾನಂತರ ಮಾಡಿದ ದಾನ, ಅವನಿಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಸಮಾನವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ, ಜೀವಂತವಾಗಿರುವಾಗಲೇ ಸ್ವಹಸ್ತದಿಂದ ದಾನ ಮಾಡಬೇಕು. ಸತ್ತಮೇಲೆ ಯಾರು ಯಾರಿಗೆ ಕೊಡುತ್ತಾರೆ?

ದಾನಧರ್ಮವಿಹೀನಾನಾಂ ಕೃಪಣೈರ್ಜೀವೇತಕ್ಷಿತೈಃ । ಅಸ್ಥಿರೇಣ ಶರೀರೇಣ ಸ್ಥಿರಂ ಕರ್ಮ ಸಮಾಚರೇತ್ ॥ ೨,೪೭.

ದಾನ-ಧರ್ಮವಿಲ್ಲದವರು, ಜೀವಕ್ಕೆ ಅಂಟಿಕೊಂಡಿರುವ ಕೃಪಣರು, ಈ ಸ್ಥಿರವಲ್ಲದ ದೇಹದಿಂದ ಸ್ಥಿರವಾದ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಮಾಡಬೇಕು.

ಅವಶ್ಯಮೇವ ಯಾಸ್ಯನ್ತಿ ಪ್ರಾಣಾಃ ಪ್ರಾಘುಣಿ (ಘೂರ್ಣಿ) ಕಾ ಇವ ॥ ೨,೪೭.

ಈ ಪ್ರಾಣಗಳು ಖಂಡಿತವಾಗಿಯೂ ಹೋಗುತ್ತವೆ, ಹಸುಗೂಟದಂತೆ ಮುಂದೆ ಸಾಗುತ್ತವೆ.

ಇತೀದಮುಕ್ತಂ ತವ ಪಕ್ಷಿರಾಜ ವಿಡಮ್ಬನಂ ಜನ್ತುಗಣಸ್ಯ ಸರ್ವಮ್ । ಪ್ರೇತಸ್ಯ ಮೋಕ್ಷಾಯ ತದೌದ್ಧ್ವನ್ದೈಹಿಕಂ ಹಿತಾಯ ಲೋಕಸ್ಯ ಚರೇಚ್ಛುಭಾಯ ತು ॥ ೨,೪೭.

ಪಕ್ಷಿರಾಜನೇ, ಎಲ್ಲ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ವ್ಯಂಗ್ಯವನ್ನು ನಿನಗೆ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಪ್ರೇತರಿಗೆ ಮುಕ್ತಿಗಾಗಿ, ಲೋಕದ ಹಿತಕ್ಕಾಗಿ ಈ ವಿಧಿಗಳನ್ನು ಆಚರಿಸಬೇಕು.

ಸೂತ ಉವಾಚ । ಏವಂ ವಿಪ್ರಾಃ ಸಮಾದ್ದಿಷ್ಟೋ ವಿಷ್ಣುನಾ ಪ್ರಭವಿಷ್ಣುನಾ । ಗರುಡ ಪ್ರೇತಚರಿತಂ ಶ್ರುತ್ವಾ ಸನ್ತುಷ್ಟಿಮಾಗತಃ ॥ ೨,೪೭.

ಸೂತನು ಹೇಳಿದನು: ಹೀಗೆ ಮಹಾವಿಷ್ಣುವಿನಿಂದ ಉಪದೇಶ ಪಡೆದ ಗರುಡನು, ಪ್ರೇತಚರಿತ್ರೆಯನ್ನು ಕೇಳಿ ಸಂತೋಷಪಟ್ಟನು.

ವ್ರತತೀರ್ಥಾದಿಕಂ ಸರ್ವಂ ಪುನಃ ಪಪ್ರಚ್ಛ ಕೇಶವಮ್ । ಧ್ಯಾತ್ವಾ ಮನಸಿ ಸರ್ವೇಶಂ ಸರ್ವಕಾರಣಕಾರಣಮ್ ॥ ೨,೪೭.

ಆಮೇಲೆ ಗರುಡನು, ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲ ಕಾರಣಗಳ ಕಾರಣನಾದ ದೇವರನ್ನು ಧ್ಯಾನಿಸಿ, ಎಲ್ಲ ವ್ರತ, ತೀರ್ಥಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಕೇಶವನನ್ನು ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಕೇಳಿದನು.

ಋಷಯಃ ಸರ್ವಮೇವೈತಜ್ಜನ್ತೂನಾಂ ಪ್ರಭವಾದಿಕಮ್ । ಮರಣಂ ಜನ್ಮ ಚ ತಥಾ ಪ್ರೇತತ್ವಞ್ಚೌರ್ಧ್ವದೈಹಿಕಮ್ ॥ ೨,೪೭.

ಋಷಿಗಳು ಹೇಳಿದರು: ಎಲ್ಲ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಉತ್ಪತ್ತಿ, ಮರಣ, ಜನನ ಮತ್ತು ಪ್ರೇತ ಸ್ಥಿತಿ ಹಾಗೂ ಉತ್ತರಕರ್ಮಗಳೆಲ್ಲ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಮಯಾ ಪ್ರೋಕ್ತಂ ವೈ ಮುಕ್ತ್ಯೈ ನಿದಾನಂ ಚೈವ ಸರ್ವಶಃ । ಲಾಭಸ್ತೇಷಾಂ ಜಯಸ್ತೇಷಾಂ ಕುತಸ್ತೇಷಾಂ ಪರಾಜಯಃ । ಯೇಷಾಮಿನ್ದೀವರಶ್ಯಾಮೋ ಹೃದಯಸ್ಥೋ ಜನಾರ್ದನಃ ॥ ೨,೪೭.

ಮುಕ್ತಿಗಾಗಿ ಮತ್ತು ಎಲ್ಲ ಕಾರಣಗಳಿಗಾಗಿ ನಾನು ಇದನ್ನು ಹೇಳಿದ್ದೇನೆ. ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಇಂದೀವರದಂತೆ ಕಪ್ಪಾದ ಜನಾರ್ದನನನ್ನು ಧ್ಯಾನಿಸುವವರಿಗೆ ಲಾಭ, ಜಯ ಇದೆ. ಅವರಿಗೇನು ಸೋಲು?

ಧರ್ಮೋ ಜಯತಿ ನಾಧರ್ಮಃ ಸತ್ಯಂ ಜಯತಿ ನಾನೃತಮ್ । ಕ್ಷಮಾ ಜಯತಿ ನ ಕ್ರೋಧೋ ವಿಷ್ಣುರ್ಜಯತಿ ನಾಸುರಾಃ ॥ ೨,೪೭.

ಧರ್ಮವೇ ಗೆಲ್ಲುತ್ತದೆ, ಅಧರ್ಮವಲ್ಲ. ಸತ್ಯವೇ ಜಯಶಾಲಿ, ಸುಳ್ಳಲ್ಲ. ಕ್ಷಮೆಯೇ ಗೆಲ್ಲುತ್ತದೆ, ಕೋಪವಲ್ಲ. ವಿಷ್ಣುವೇ ಜಯಶಾಲಿ, ಅಸುರರು ಅಲ್ಲ.

ವಿಷ್ಣುರ್ಮಾತಾ ಪಿತಾ ವಿಷ್ಣುರ್ವಿಷ್ಣುಃ ಸ್ವಜನಬಾನ್ಧವಾಃ । ಯೇಷಾಮೇವ ಸ್ಥಿರಾ ಬುದ್ಧಿರ್ನ ತೇಷಾಂ ದುರ್ಗತಿರ್ಭವೇತ್ ॥ ೨,೪೭.

ವಿಷ್ಣುವೇ ತಾಯಿ, ವಿಷ್ಣುವೇ ತಂದೆ, ವಿಷ್ಣುವೇ ಬಂಧು, ಸ್ನೇಹಿತ. ಯಾರ ಮನಸ್ಸು ಅವನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರವೋ, ಅವರಿಗೆ ದುಃಖವಿಲ್ಲ.

ಮಙ್ಗಲಂ ಭಗವಾನ್ವಿಷ್ಣುರ್ಮಙ್ಗಲಂ ಗರುಡಧ್ವಜಃ । ಮಙ್ಗಲಂ ಪುಣ್ಡರೀಕಾಕ್ಷೋ ಮಙ್ಗಲಾಯತನಂ ಹರಿಃ ॥ ೨,೪೭.

ಭಗವಂತನಾದ ವಿಷ್ಣುವು ಶುಭಕರನು, ಗರುಡಧ್ವಜನು ಶುಭಕರನು, ಕಮಲನಯನನು ಶುಭಕರನು, ಹರಿಯೇ ಶುಭದ ನೆಲೆ.

ಹರಿರ್ಭಾಗೀರಥೀ ವಿಪ್ರಾ ವಿಪ್ರಾ ಭಾಗೀರಥೀ ಹರಿಃ । ಭಾಗೀರಥೀ ಹರಿರ್ವಿಪ್ರಾಃ ಸಾರಮೇತಜ್ಜಗತ್ತ್ರಯೇ ॥ ೨,೪೭.

ಹರಿಯೂ, ಭಾಗೀರಥಿಯೂ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣರೂ—ಬ್ರಾಹ್ಮಣರೂ, ಭಾಗೀರಥಿಯೂ, ಹರಿಯೂ—ಭಾಗೀರಥಿಯೂ, ಹರಿಯೂ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣರೂ—ಈ ಮೂರು ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಇದುವೇ ಸಾರಾಂಶ.

ಇತಿ ಸೂತಮುಖೋದ್ಗೀರ್ಣಾಂ ಸರ್ವಶಾಸ್ತ್ರಾರ್ಥಮಣ್ಡಿತಾಮ್ । ವೈಷ್ಣವಿಂ ವಾಕ್ಸುಧಾಂ ಪೀತ್ವಾ ಋಷಯಸ್ತುಷ್ಟಿಮಾಯಯುಃ ॥ ೨,೪೭.

ಸೂತನು ಉಚ್ಚರಿಸಿದ, ಎಲ್ಲಾ ಶಾಸ್ತ್ರಗಳ ಅರ್ಥಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ವೈಷ್ಣವ ವಚನಾಮೃತವನ್ನು ಕುಡಿಯುತ್ತಾ, ಋಷಿಗಳು ಸಂತೃಪ್ತರಾದರು.

ಪ್ರಶಶಂಸುಸ್ತಥಾನ್ಯೋನ್ಯಂ ಸೂತಂ ಸರ್ವಾರ್ಥದರ್ಶಿನಮ್ । ಪ್ರಹರ್ಷಮತುಲಂ ಪ್ರಾಪುರ್ಮುನಯಃ ಶೌನಕಾದಯಃ ॥ ೨,೪೭.

ಅವರು ಪರಸ್ಪರವನ್ನು ಹಾಗೂ ಎಲ್ಲ ಅರ್ಥಗಳನ್ನು ತಿಳಿದ ಸೂತನನ್ನು ಹೊಗಳುತ್ತಾ, ಶೌನಕ ಮುಂತಾದ ಮುನಿಗಳು ಅಪಾರ ಆನಂದವನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿದರು.

ಅಪವಿತ್ರಃ ಪವಿತ್ರೋ ವಾ ಸರ್ವಾವಸ್ಥಾಂ ಗತೋಪಿ ವಾ । ಯಃ ಸ್ಮರೇತ್ಪುಣ್ಡರೀಕಾಕ್ಷಂ ಸ ಬಾಹ್ಯಾಭ್ಯನ್ತರಂ ಶುಚಿಃ ॥ ೨,೪೭.

ಯಾರು ಅಪವಿತ್ರರಾಗಿರಲಿ, ಪವಿತ್ರರಾಗಿರಲಿ, ಯಾವುದೇ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ಬಂದಿರಲಿ, ಅವರು ಕಮಲನಯನನನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಿದರೆ ಹೊರಗಿಂತಲೂ ಒಳಗಿಂತಲೂ ಶುದ್ಧರಾಗುತ್ತಾರೆ.

ಶ್ರೀಗರುಡಮಹಾಪುರಾಣಮ್ ೪೮ ತಾರ್ಕ್ಷ್ಯ ಉವಾಚ । ಯೇ ಮರ್ತ್ಯಲೋಕೇ ನಿವಸನ್ತಿ ಮಾನವಾಸ್ತೇ ಸರ್ವಜಾತೌ ನಿಧನಂ ಪ್ರಯಾನ್ತಿ । ಕಾಲೇ ಸ್ವಕೀಯೇ ನಿಜಪುಣ್ಯಸಂಖ್ಯಯಾ ವದನ್ತಿ ಲಾಕ ಕಥಸ್ವ ತನ್ಮೇ ॥ ೨,೪೮.

ತಾರ್ಕ್ಷ್ಯನು ಹೇಳಿದನು: ಈ ಮನುಷ್ಯ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಇರುವ ಎಲ್ಲ ಜನರು, ಯಾವ ಜಾತಿಯವರಾಗಿರಲಿ, ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಪುಣ್ಯದ ಪ್ರಮಾಣದಂತೆ, ತಮ್ಮ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಮರಣವನ್ನು ಹೊಂದುತ್ತಾರೆ. ಇದನ್ನು ನನಗೆ ವಿವರಿಸು.

ಗಚ್ಛನ್ತಿ ಮಾರ್ಗೇಣ ಸುದುಸ್ತರೇಣ ವಿಧಾತೃನಿಷ್ಪಾದಿತವರ್ತ್ಮನಿ ಸ್ಥಿತಾಃ । ಕೇನೈವ ಪುಣ್ಯೇನ ಮುದಂ ಪ್ರಯಾನ್ತಿ ತಿಷ್ಠನ್ತಿ ಕೇನೈವ ಕುಲಂ ಬಲಂ ವಯಃ ॥ ೨,೪೮.

ಅವರು ನಿರ್ಮಾತೃನು ಮಾಡಿದ ಅತ್ಯಂತ ಕಷ್ಟಕರವಾದ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಸಾಗುತ್ತಾರೆ; ಯಾವ ಪುಣ್ಯದಿಂದ ಸಂತೋಷವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ, ಯಾವದು ಕುಟುಂಬ, ಶಕ್ತಿ, ವಯಸ್ಸನ್ನು ಉಳಿಸುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಹೇಳು.

ಸೂತ ಉವಾಚ । ಶ್ರುತ್ವಾಥ ದೇವೋ ಗರುಡಂ ತ್ವವೋಚತ್ಸ್ಮೃತ್ವಾ ವಪುಃ ಕರ್ಮಭಯಞ್ಚ ರೂಪಮ್ । ಸೃಷ್ಟಾ ಧರಾ ಯೇನ ಚರಾಚರಂ ಜಗತ್ಸ ಯೇನ ಶಸ್ತಾ ವಿಹಿತೋ ಯಮೋ ವಿಭುಃ ॥ ೨,೪೮.

ಸೂತನು ಹೇಳಿದನು: ಇದನ್ನು ಕೇಳಿ, ದೇವರು ಗರುಡನಿಗೆ ಮಾತನಾಡಿದನು, ತನ್ನ ರೂಪವನ್ನೂ, ಕರ್ಮದ ಭಯಾನಕತೆಯನ್ನೂ ನೆನೆಸಿಕೊಂಡು; ಯಾರು ಭೂಮಿಯನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದರು, ಚರಾಚರ ಜಗತ್ತನ್ನು ರೂಪಿಸಿದರು, ಯಮಧರ್ಮನನ್ನು ನಿಯಮಿಸಿದರು.

ಶ್ರೀಭಗವಾನುವಾಚ । ಧರ್ಮಾರ್ಥಕಾಮಂ ಚಿರಮೋಕ್ಷಸಞ್ಚಯಮನ್ಯಂ ದ್ವಿತೀಯಂ ಯಮಮಾರ್ಗಗಾಮಿನಾಮ್ । ಪ್ರವಿಶ್ಯಚಾಙ್ಗುಷ್ಠಸಮೇ ಸ ತತ್ರ ವೈ ತಂ ಪ್ರಾಪ್ಯ ದೇಹಂ ಸ್ವಮನ್ದಿರಮ್? ॥ ೨,೪೮.

ಶ್ರೀಭಗವಂತನು ಹೇಳಿದನು: ಧರ್ಮ, ಅರ್ಥ, ಕಾಮ ಅಥವಾ ದೀರ್ಘ ಕಾಲದ ಮೋಕ್ಷವನ್ನು ಹಾರೈಸುವವರಿಗೆ, ಇನ್ನೊಂದು ಮಾರ್ಗವಿದೆ, ಅದು ಯಮನ ಕಡೆಗೆ ಕರೆದೊಯ್ಯುತ್ತದೆ; ಅಲ್ಲಿ, ಅಂಗುಳದಷ್ಟು ಸಣ್ಣ ರೂಪವನ್ನು ಪಡೆದು, ಆ ದೇಹವನ್ನು ತಲುಪಿದ ಮೇಲೆ ತನ್ನ ಸ್ವಗೃಹವನ್ನು ಸೇರುತ್ತಾನೆ.

ಗೃಹೀತಪಾಶೋ ರುದತೇ ಪುನಃ ಪುನರ್ದೇಶೇ ಸುಪುಣ್ಯೇ ದ್ವಿಜ ದೇಹಸಂಸ್ಥಿತಃ । ದೇವೇನ್ದ್ರಪೂಜಾ ಪಿತೃದೇವತೃಪ್ತಿದಂ ಮೋಹಾನ್ನ ಚೇಷ್ಟಂ ನ ಚ ಪುತ್ತ್ರಸನ್ತತಿಃ ॥ ೨,೪೮.

ಪಾಶದಿಂದ ಕಟ್ಟಲ್ಪಟ್ಟು, ಪುನಃ ಪುನಃ ಅಳುತ್ತಾ, ಅತ್ಯಂತ ಪುಣ್ಯಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ದೇಹವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ದ್ವಿಜನು, ದೇವತೆಗಳ ಪೂಜೆಯೂ ಇಲ್ಲ, ಪಿತೃಗಳಿಗೆ ತೃಪ್ತಿಯೂ ಇಲ್ಲ, ಕಾರ್ಯವೂ ಇಲ್ಲ, ಸಂತಾನವೂ ಇಲ್ಲ—ಮೋಹದಿಂದ.

ನ ಮೇಽಸ್ತಿ ಬನ್ಧುರ್ಯಮಮಾರ್ಗಗಾಮಿನೋ ಮಯಾ ನ ಕೃತ್ಯಂ ದ್ವಿಜದೇಹಲಿಪ್ಸಯಾ । ಸಮ್ಪ್ರಾಪ್ಯ ವಿಪ್ರತ್ವಮತೀವ ದುರ್ಲಭಂ ನಾಧೀತವಾನ್ವೇದಪುರಾಣಸಂಹಿತಾಃ । ಪ್ರಾಪ್ತಂ ಸುರತ್ನಂ ಕರಸಂಸ್ಥಿತಂ ಗತಂ ದೇಹನ್ಕ್ವಚಿನ್ನಿಸ್ತರ ಯತ್ತ್ವಯಾ ಕೃತಮ್ ॥ ೨,೪೮.

ಯಮಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಹೋಗುವವರಿಗೆ ನನಗೆ ಸಂಬಂಧಿಯೇ ಇಲ್ಲ; ದ್ವಿಜ ದೇಹವನ್ನು ಬಯಸುವುದರಲ್ಲಿ ನನಗೆ ಕೆಲಸವಿಲ್ಲ. ಅತ್ಯಂತ ದುರ್ಲಭವಾದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಪಡೆದು, ವೇದ-ಪುರಾಣಗಳನ್ನು ಓದಿಲ್ಲ. ಅಮೂಲ್ಯ ರತ್ನವನ್ನು ಕೈಯಲ್ಲಿ ಹಿಡಿದಿದ್ದರೂ, ದೇಹ ಎಲ್ಲೋ ಹೋದರೆ—ನೀನು ಮಾಡಿದುದನ್ನು ನೀನೇ ದಾಟಬೇಕು.

ಯಃ ಕ್ಷತ್ತ್ರಿಯೋ ಬಾಹುಬಲೇನ ಸಂಯುಗೇ ಲಲಾಟದೇಶಾದ್ರುಧಿರಂ ಮುಖೇ ಪಪೌ । ತತ್ಸೋಮಪಾನಂ ಹಿ ಕೃತಂ ಮಹಾಮಖೇ ಜೀವನ್ಮೃತಃ ಸೋಽಪಿ ಹಿ ಯಾತಿ ಮುಕ್ತಿಕ್ ॥ ೨,೪೮.

ಯಾವ ಕ್ಷತ್ರಿಯನು ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಬಲದಿಂದ, ನೆತ್ತಿಯ ಭಾಗದಿಂದ ಬರುವ ರಕ್ತವನ್ನು ಬಾಯಲ್ಲಿ ಕುಡಿಯುತ್ತಾನೋ, ಅದು ಮಹಾಯಜ್ಞದಲ್ಲಿ ಸೋಮಪಾನ ಮಾಡಿದಂತೇ; ಜೀವಂತನಾಗಿರಲಿ, ಸತ್ತವನಾಗಿರಲಿ, ಅವನು ಮುಕ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.

ಸ್ಥಾನಾನ್ಯನೇಕಾನಿ ಕೃತಾನಿ ತಾನಿ ಪೀತಾನ್ಯನೇಕಾನ್ಯಪಿ ಗರ್ಹಿತಾನಿ । ಶಸ್ತ್ರಂ ಗೃಹೀತ್ವಾ ಸಮರೇ ರಿಪೂಣಾಂ ಯಃ ಸಂಮುಖಂ ಯಾತಿ ಸ ಮುಕ್ತಪಾಪಃ ॥ ೨,೪೮.

ಅನೇಕ ಸ್ಥಳಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ, ಅನೇಕವನ್ನು ಅನುಭವಿಸಲಾಗಿದೆ, ಕೆಲವು ದೂಷಿತವಾದರೂ ಸಹ; ಆದರೆ ಯಾರು ಶಸ್ತ್ರ ಹಿಡಿದು ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸುತ್ತಾನೋ, ಅವನು ಪಾಪಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತನಾಗುತ್ತಾನೆ.

ಕ್ಷತ್ತ್ರಾನ್ವಯೋ ವಾಪಿ ವಿಶೋನ್ವಯೋ ವಾ ಶೂದ್ರಾನ್ವಯೋ ವಾಪಿ ಹಿ ನೀಚವರ್ಣಃ । ಸಂಗ್ರಾಮದೇವದ್ವಿಜಬಾಲಘಾತೀ ಸ್ತ್ರೀವೃದ್ಧಹಾ ದೀನತಪಸ್ವಿಹನ್ತಾ ॥ ೨,೪೮.

ಕ್ಷತ್ರಿಯ ವಂಶದವನು ಆಗಿರಲಿ, ವೈಶ್ಯ ವಂಶದವನು ಆಗಿರಲಿ, ಶೂದ್ರ ವಂಶದವನು ಆಗಿರಲಿ, ಅಥವಾ ನೀಚ ವರ್ಣದವನು ಆಗಿರಲಿ—ಯಾರು ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ದೇವತೆಗಳನ್ನು, ಬ್ರಾಹ್ಮಣರನ್ನು, ಮಕ್ಕಳನ್ನು, ಮಹಿಳೆಯರನ್ನು, ವೃದ್ಧರನ್ನು, ದುರ್ಬಲರನ್ನು, ತಪಸ್ವಿಗಳನ್ನು ಕೊಲ್ಲುತ್ತಾನೋ—

ಉಪದ್ರುತೇಷ್ವೇಷು ಪರಾಙ್ಮುಖೋ ಯಃ ಸ್ಯುಸ್ತಸ್ಯ ದೇವಾಃ ಸಕಲಾಃ ಪರಾಙ್ಮುಖಾಃ । ತಿಲೋದಕಂ ನೈವ ಪಿಬನ್ತಿ ಪೂರ್ವೇ ಹುತಂ ನ ಗೃಹ್ಣಾತಿ ಹುತಾಶನೋಪಿ ತತ್ ॥ ೨,೪೮.

ಅವರ ಮೇಲೆ ಆಕ್ರಮಣವಾದಾಗ, ಯಾರು ಮುಖ ತಿರುಗಿಸುತ್ತಾನೋ, ಅವನಿಂದ ಎಲ್ಲಾ ದೇವತೆಗಳು ದೂರವಾಗುತ್ತಾರೆ; ಅವನ ಪಿತೃಗಳು ಎಳ್ಳಿನ ನೀರನ್ನು ಕುಡಿಯುವುದಿಲ್ಲ, ಅಗ್ನಿಯೂ ಅವನ ಹೋಮವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುವುದಿಲ್ಲ.

ದ್ವೇಷಾದ್ಭಯಾದ್ವಾ ಸಮರೇ ಸಮಾಗತೇ ಶಸ್ತ್ರಂ ಗೃಹೀತ್ವಾ ಪರಸೈನ್ಯಸಂಮುಖಃ । ನ ಯಾತಿ ಪಕ್ಷೀನ್ದ್ರ ಮೃಶ್ಚ ಪಶ್ಚಾತ್ಕ್ಷಾತ್ತ್ರಂ ಬಲಂ ತಸ್ಯ ಗತಂ ತಥೈವ । ದ್ವಿಜಾಯ ದತ್ತ್ವಾ ಕನಕಂ ಮಹೀಮಿಮಾಂ ಭೂಯಃ ಸ ಪಶ್ಚಾದ್ಭವತೀಹ ಲೋಕೇ ॥ ೨,೪೮.

ದ್ವೇಷದಿಂದ ಅಥವಾ ಭಯದಿಂದ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಶಸ್ತ್ರ ಹಿಡಿದು ಶತ್ರು ಸೇನೆಯನ್ನು ಎದುರಿಸಿ, ನಂತರ ಹಿಂತಿರುಗಿದರೆ, ಓ ಪಕ್ಷಿರಾಜ, ಅವನ ಕ್ಷತ್ರಿಯ ಶಕ್ತಿ ಕಳೆದುಹೋಗುತ್ತದೆ. ಬ್ರಾಹ್ಮಣನಿಗೆ ಚಿನ್ನ ಅಥವಾ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಕೊಟ್ಟರೆ, ಅವನು ಮತ್ತೆ ಈ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟುತ್ತಾನೆ.

ದಾನಂ ಪ್ರದತ್ತಂ ಗ್ರಹಣೇ ದ್ವಿಜೇನ್ದ್ರೇ ಸ್ನಾನಂ ಕೃತಂ ತೇನ ಸದಾ ಸುತೀರ್ಥೇ । ಗತ್ವಾ ಗಯಾಯಾಂ ಪಿತೃಪಿಣ್ಡದಾನಂ ಕೃತಂ ಸದಾ ಯೋ ಮ್ರಿಯತೇ ತು ಯುದ್ಧೇ ॥ ೨,೪೮.

ಗ್ರಹಣದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ದ್ವಿಜರಿಗೆ ದಾನ ನೀಡುವುದು, ಸದಾ ಪುಣ್ಯ ತೀರ್ಥಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡುವುದು, ಗಯೆಯಲ್ಲಿ ಪಿತೃಗಳಿಗೆ ಪಿಂಡದಾನ ಮಾಡುವುದು—ಇವುಗಳನ್ನು ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಸಾಯುವವನು ಸದಾ ಸಾಧಿಸಿದ್ದಾನೆ.

ಯಃ ಕ್ಷಾತ್ತ್ರದೇಹನ್ತು ವಿಹಾಯ ಶೋಚತೇ ರಣಾಙ್ಗಣೇ ಸ್ವಾಮಿವಧೇ ಚ ಗೋಗ್ರಹೇ । ಸ್ತ್ರೀಬಾಲಘಾತೇ ಪಥಿ ಸಾರ್ಥಹೇತವೇ ಮಯಾ ಸ್ವಕೋಶಂ ನ ಹತಂ ನ ಪಾತಿತಮ್ ॥ ೨,೪೮.

ಯಾರು ಕ್ಷತ್ರಿಯ ದೇಹವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು, ಯುದ್ಧಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ತನ್ನ ರಾಜನ ಹತ್ಯೆಗೆ, ಗೋವುಗಳ ಅಪಹರಣಕ್ಕೆ, ಮಹಿಳೆಯರು ಅಥವಾ ಮಕ್ಕಳ ಹತ್ಯೆಗೆ, ಅಥವಾ ಸಾಗಣೆಗೆ ದುಃಖಪಡುತ್ತಾನೋ—'ನನ್ನ ಧನವೇ ನಾಶವಾಗಲಿಲ್ಲ, ನಾನು ಖರ್ಚು ಮಾಡಲಿಲ್ಲ' ಎಂದು ಯೋಚಿಸುತ್ತಾನೋ—

ವೈಶ್ಯಃ ಸ್ವಕರ್ಮಾಣಿ ವಿಶೋಚತೇ ತದಾ ಗೃಹೀತಪಾಶೋ ನ ಮಯಾಪಿ ಸಞ್ಚಿತಮ್ । ಸತ್ಯಂ ನ ಚೋಕ್ತಂ ಕ್ರಯ ವಿಕ್ರಯೇಣ ಮೋಹಾದ್ವಿಮೂಢೇನ ಕುಟುಮ್ಬಹೇತವೇ ॥ ೨,೪೮.

ಯಾವ ವೈಶ್ಯನು ತನ್ನ ವ್ಯಾಪಾರಕ್ಕಾಗಿ ದುಃಖಪಡುತ್ತಾನೋ, ಅವನು ಪಾಶದಿಂದ ಕಟ್ಟಲ್ಪಟ್ಟು, ನನ್ನ ಬಳಿ ಪುಣ್ಯವನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿಲ್ಲ; ಖರೀದಿ ಮಾರಾಟದಲ್ಲಿ ಸತ್ಯವನ್ನು ಹೇಳುವುದಿಲ್ಲ, ಮೋಹದಿಂದ ಮತ್ತು ಅಜ್ಞಾನದಿಂದ ಕುಟುಂಬಕ್ಕಾಗಿ.