ಗರುಡಪುರಾಣಮ್

ಏವನ್ತು ಶ್ರೋತುಮಿಚ್ಛಾಮಿ ಜಾಯನ್ತೇ ಪಾಪಿನೋ ಯಥಾ । ಯೇನ ಕರ್ಮವಿಪಾಕೇನ ಯಥಾ ನಿಯಮಭಾಗ್ಭವೇತ್ ॥ ೨,೪೬.

ಹೀಗಾಗಿ, ಪಾಪಿಗಳು ಹೇಗೆ ಹುಟ್ಟುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಯಾವ ಕರ್ಮಫಲದಿಂದ ಅವರು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ಬರುವರು ಎಂಬುದನ್ನು ಕೇಳಲು ಇಚ್ಛಿಸುತ್ತೇನೆ.

ಯಾಂಯಾಂ ಯೋನಿಮವಾಪ್ನೋತಿ ಯಥಾರೂಪಶ್ಚ ಜಾಯತೇ । ತನ್ಮೇ ವದ ಸುರಶ್ರೇಷ್ಠ ಸಮಾಸೇನಾಪಿ ಕಾಙ್ಕ್ಷಿತಮ್ ॥ ೨,೪೬.

ಯಾವ ಯೋನಿಯಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟುತ್ತಾರೆ, ಯಾವ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಜನಿಸುತ್ತಾರೆ ಎಂಬುದನ್ನು, ದೇವತೆಗಳಲ್ಲಿಯೇ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ ನೀನು, ನಾನು ಕೇಳಲು ಬಯಸಿರುವಂತೆ, ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತವಾಗಿ ಹೇಳು.

ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣ ಉವಾಚ । ಶುಭಾಶುಭಫಲೈಸ್ತಾರ್ಕ್ಷ್ಯ ಭುಕ್ತಭೋಗಾ ನರಾಸ್ತ್ವಿಹ । ಜಾಯನ್ತೇ ಲಕ್ಷಣೈರ್ಯೈಸ್ತುತಾನಿ ಮೇ ಶೃಣು ಕಾಶ್ಯಪ ॥ ೨,೪೬.

ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನು ಹೇಳಿದನು: ತಾರ್ಕ್ಷ್ಯ, ಒಳ್ಳೆಯದು ಮತ್ತು ಕೆಟ್ಟದಾದ ಕರ್ಮಫಲ ಅನುಭವಿಸಿದ ನಂತರ, ಜನರು ಕೆಲವು ಲಕ್ಷಣಗಳೊಂದಿಗೆ ಹುಟ್ಟುತ್ತಾರೆ; ಆ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ನಾನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ, ಕಾಶ್ಯಪ.

ಗುರುರಾತ್ಮವತಾಂ ಶಾಸ್ತಾ ರಾಜಾ ಶಾಸ್ತಾ ದುರಾತ್ಮನಾಮ್ । ಇಹ ಪ್ರಚ್ಛನ್ನಪಾಪಾನಾಂ ಶಾಸ್ತಾ ವೈವಸ್ವತೋ ಯಮಃ ॥ ೨,೪೬.

ಆತ್ಮನಿಗ್ರಹ ಹೊಂದಿದವರಿಗೆ ಗುರುನೇ ಅಧಿಪತಿ; ದುಷ್ಟರಿಗೆ ರಾಜನೇ ಅಧಿಪತಿ; ಇಲ್ಲಿ, ಗುಪ್ತ ಪಾಪ ಮಾಡಿದವರಿಗೆ ವೈವಸ್ವತ ಯಮನೇ ಅಧಿಪತಿ.

ಪ್ರಾಯಶ್ಚಿತ್ತೇಷ್ವಚೀರ್ಣೇಷು ಯಮಲೋಕಾ ಹ್ಯನೇಕಧಾ । ಯಾತನಾಭಿರ್ವಿಮುಕ್ತಾ ಯೇ ಯಾನ್ತಿ ತೇ ಜೀವಸನ್ತತೀಮ್ ॥ ೨,೪೬.

ಪ್ರಾಯಶ್ಚಿತ್ತ ಮಾಡದವರಿಗೆ ಯಮಲೋಕದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ವಿಧದ ನರಕಗಳಿವೆ; ಯಾತನೆಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತರಾದವರು ಪುನಃ ಪುನರ್ಜನ್ಮವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ.

ಗತ್ವಾ ಮಾನುಷಭಾವೇ ತು ಪಾಪಚಿಹ್ನಾ ಭವನ್ತಿ ತೇ । ತಾನ್ಯಹಂ ತವ ಚಿಹ್ನಾನಿ ಕಥಯಿಷ್ಯೇ ಖಗೋತ್ತಮ ॥ ೨,೪೬.

ಮಾನವನಾಗಿ ಹುಟ್ಟಿದ ಮೇಲೆ, ಅವರಿಗೆ ಪಾಪದ ಗುರುತುಗಳು ಇರುತ್ತವೆ; ಆ ಗುರುತುಗಳನ್ನು ನಾನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ, ಪಕ್ಷಿಗಳಲ್ಲಿಯೇ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದವನೆ.

ಸೋಢ್ವಾ ವೈ ಯಾತನಾಃ ಸರ್ವಾ ಗತ್ವಾ ವೈವಸ್ವತಕ್ಷಯಮ್ । ನಿಸ್ತೀರ್ಣಯಾತನಾಸ್ತೇ ತು ಲೋಕಮಾಯಾನ್ತಿ ಚಿಹ್ನಿತಾಃ ॥ ೨,೪೬.

ಎಲ್ಲ ಯಾತನೆಗಳನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿ ಯಮಲೋಕವನ್ನು ತಲುಪಿದ ಮೇಲೆ, ಯಾತನೆ ಮುಗಿದವರು ಗುರುತುಗಳೊಂದಿಗೆ ಈ ಲೋಕಕ್ಕೆ ಬರುತ್ತಾರೆ.

ಗದ್ಗದೋಽನತವಾದೀ ಸ್ಯಾನ್ಮೂಕಶ್ಚೈವ ಗವಾನೃತೇ । ಬ್ರಹ್ಮಹಾ ಜಾಯತೇ ಕುಷ್ಠೀ ಶ್ಯಾವದನ್ತಶ್ಚ ಮದ್ಯಪಃ ॥ ೨,೪೬.

ಗೋವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಸುಳ್ಳು ಹೇಳಿದವನು ತುಂಟು ಮಾತಾಡುವವನಾಗಿರುತ್ತಾನೆ; ಬ್ರಾಹ್ಮಣನ ಹತ್ಯೆ ಮಾಡಿದವನು ಕುಷ್ಠರೋಗಿಯಾಗುತ್ತಾನೆ; ಮದ್ಯಪಾನ ಮಾಡಿದವನಿಗೆ ಹಲ್ಲುಗಳು ಕಪ್ಪಾಗಿರುತ್ತವೆ.

ಕುನಖೀ ಸ್ವರ್ಣಹರಣಾದ್ದುಶ್ಚರ್ಮಾ ಗುರುತಲ್ಪಗಃ । ಸಂಯೋಗೀ ಹೀನಯೋನಿಃ ಸ್ಯಾದ್ದರಿದ್ರೋಽದತ್ತದಾನತಃ ॥ ೨,೪೬.

ಚಿನ್ನವನ್ನು ಕದಿದವನು ಕೆಟ್ಟ ನಖಗಳೊಂದಿಗೆ ಹುಟ್ಟುತ್ತಾನೆ; ಗುರುಪತ್ನಿಯನ್ನು ಸ್ಪರ್ಶಿಸಿದವನು ಕೆಟ್ಟ ಚರ್ಮ ಹೊಂದಿರುತ್ತಾನೆ; ಅಯೋಗ್ಯ ಸಂಬಂಧದಿಂದ ಹೀನಯೋನಿಯಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟುತ್ತಾನೆ; ಪರದಿನವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡವನು ಬಡವನಾಗಿರುತ್ತಾನೆ.

ಅಯಾಜ್ಯಯಾಜಕೋ ಯಾತಿ ಗ್ರಾಹಮಸೂಕರತಾಂ ದ್ವಿಜಃ । ಖರೋ ವೈ ಬಹುಯಾಜೀ ಸ್ಯಾತ್ಕಾಕೋ ನಿರ್ಮನ್ತ್ರಭೋಜನಾತ್ ॥ ೨,೪೬.

ಯೋಗ್ಯರಲ್ಲದವರಿಗೆ ಯಜ್ಞ ಮಾಡಿಸಿದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಹಕ್ಕಿ ಆಗುತ್ತಾನೆ; ಮಂತ್ರ ಹೇಳದೆ ಊಟ ಮಾಡಿದ ದ್ವಿಜನು ಕಾಗೆ ಆಗುತ್ತಾನೆ; ಅನೇಕ ಯಜ್ಞ ಮಾಡಿದವನು ಕತ್ತೆ ಆಗುತ್ತಾನೆ; ಯೋಗ್ಯರಲ್ಲದವರಿಗೆ ಯಜ್ಞ ಮಾಡಿದವನು ಹಂದಿ ಆಗುತ್ತಾನೆ.

ಅಪರೀಕ್ಷಿತಭೋಕ್ತಾರೋ ವ್ಯಾಘ್ರಾಃ ಸ್ಯುರ್ನಿರ್ಜನೇ ವನೇ । ಬಹುತರ್ಜಕೋ ಮಾರ್ಜರಃ ಖದ್ಯೋತಃ ಕಕ್ಷದಾಹಕಃ ॥ ೨,೪೬.

ಊಟ ಮಾಡುವ ಮೊದಲು ಆಹಾರವನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸದೆ ತಿನ್ನುವವರು ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ಹುಲಿ ಆಗುತ್ತಾರೆ; ಹೆಚ್ಚು ಬೆದರಿಸುವವನು ಬೆಕ್ಕು ಆಗುತ್ತಾನೆ; ಹುಲ್ಲು ಸುಡುವವನು ಜ್ಯೋತಿಪುಟು ಆಗುತ್ತಾನೆ.

ಪಾತ್ರೇ ವಿದ್ಯಾಪ್ರದಾತಾ ಯೋ ಬಲೀವರ್ದೋ ಭವೇತ್ತಸಃ । ಅನ್ನಂ ಪರ್ಯುಷಿತಂ ವಿಪ್ರೇ ಪ್ರದದತ್ಕುಕ್ಕರೋ ಭವೇತ್ ॥ ೨,೪೬.

ಅರ್ಹನಲ್ಲದವರಿಗೆ ವಿದ್ಯೆ ಕಲಿಸುವವನು ಎತ್ತು ಆಗುತ್ತಾನೆ; ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು ಹಳಸಿದ ಅನ್ನ ಕೊಟ್ಟರೆ ನಾಯಿ ಆಗುತ್ತಾನೆ.

ಮಾತ್ಸರ್ಯಾದಪಿ ಜಾತ್ಯನ್ಧೋ ಜನ್ಮಾನ್ಧಃ ಪುಸ್ತಕಂ ಹರನ್ । ಫಲಾನ್ಯಾಹರತೋಽಪತ್ಯಂ ಮ್ರಿಯತೇ ನಾತ್ರ ಸಂಶಯಃ ॥ ೨,೪೬.

ಹಸಿವಿನಿಂದ ಪುಸ್ತಕವನ್ನು ಕಳವು ಮಾಡುವವನು ಅಥವಾ ಜನ್ಮದಿಂದ ಕುರುಡು ಆಗಿರುವವನು ಮುಂದಿನ ಜನ್ಮದಲ್ಲಿಯೂ ಕುರುಡು ಆಗುತ್ತಾನೆ; ಹಣ್ಣು ಕಳವು ಮಾಡುವವನ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಆಯುಷ್ಯವಿರುವುದಿಲ್ಲ.

ಮೃತೋ ವಾನರತಾಂ ಯಾತಿ ತನ್ಮುಖೋ ಗಣ್ಡವಾನ್ ಭವೇತ್ । ಅದತ್ತ್ವಾ ಭಕ್ಷ್ಯಮಶ್ರಾತಿ ಅನಪತ್ಯೋ ಭವೇತ್ತು ಸಃ ॥ ೨,೪೬.

ಅವನ ಮೃತ್ಯುವಿನ ನಂತರ ಅವನು ಕೋತಿ ಆಗುತ್ತಾನೆ; ಅವನ ಮುಖ ಊದಿದಂತೆ ಆಗುತ್ತದೆ; ಇತರರಿಗೆ ಕೊಡುವುದಿಲ್ಲದೆ ತಿನ್ನುವವನು ಸಂತಾನವಿಲ್ಲದವನಾಗುತ್ತಾನೆ.

ಹರನ್ವಸ್ತ್ರಂ ಭವೇದ್ಗೋಧಾ ಗರದಃ ಪವನಾಶನಃ । ಪ್ರವಜ್ಯಾಗಮನಾದ್ರಾಜನ್ ಭವೇನ್ಮರುಪಿಶಾಚಕಃ ॥ ೨,೪೬.

ಬಟ್ಟೆ ಕಳವು ಮಾಡಿದವನು ಹಾವಳಿಯಾಗುತ್ತಾನೆ; ವಿಷ ಕೊಟ್ಟವನು ಗಾಳಿಯನ್ನು ಮಾತ್ರ ತಿನ್ನುವವನಾಗುತ್ತಾನೆ; ರಾಜನೇ, ಸಂಸಾರ ತ್ಯಜಿಸಿ ಮತ್ತೆ ಬರುವವನು ಗಾಳಿಪಿಶಾಚಿಯಾಗುತ್ತಾನೆ.

ಚಾತಕೋ ಜಲಹರ್ತಾ ಸ್ಯಾದ್ಧಾನ್ಯಹರ್ತಾ ಚ ಮೂಷಿಕಃ । ಅಪ್ರಾಪ್ತಯೌವನಾಂ ಸೇವನ್ ಭವೇತ್ಸರ್ಪ ಇತಿ ಶ್ರುತಿಃ ॥ ೨,೪೬.

ನೀರು ಕಳವು ಮಾಡಿದವನು ಚಾತಕಪಕ್ಷಿಯಾಗುತ್ತಾನೆ; ಧಾನ್ಯ ಕಳವು ಮಾಡಿದವನು ಇಲಿ ಆಗುತ್ತಾನೆ; ಯೌವನಕ್ಕೆ ಮುನ್ನ ಹುಡುಗಿಯನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸಿದವನು ಹಾವು ಆಗುತ್ತಾನೆ ಎಂದು ಶ್ರುತಿ ಹೇಳುತ್ತದೆ.

ಗುರುದಾರಾಭಿಲಾಷೀ ಚ ಕೃಕಲಾಸೋ ಭವೇದ್ಧ್ರುವಮ್ । ಜಲಪ್ರಸ್ತ್ರವಣಂ ಯಸ್ತು ಭಿನ್ದ್ಯಾನ್ಮತ್ಸ್ಯೋ ಭವೇನ್ನರಃ ॥ ೨,೪೬.

ಗುರುವಿನ ಹೆಂಡತಿಯನ್ನು ಬಯಸುವವನು ಖಂಡಿತವಾಗಿಯೂ ಕೃಕಲಾಸಪಕ್ಷಿಯಾಗುತ್ತಾನೆ; ನೀರಿನ ಕಾಲುವೆ ಒಡೆದವನು ಮೀನು ಆಗುತ್ತಾನೆ.

ಅವಿಕ್ರೇಯಕ್ರಯಾಚ್ಚೈವ ಬಕೋ ಗೃಧ್ರೋ ಭವೇನ್ನರಃ । ಅಯೋನಿಗೋ ವೃಕೋ ಹಿ ಸ್ಯಾದುಲೂಕಃ ಕ್ರಯವಞ್ಚನಾತ್ ॥ ೨,೪೬.

ಮಾರಾಟಕ್ಕೆ ಯೋಗ್ಯವಲ್ಲದ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಮಾರಿದವನು ಬಕ ಅಥವಾ ಗಿಡುಗ ಆಗುತ್ತಾನೆ; ಅಯೋಗ್ಯ ಜನ್ಮ ಪಡೆದವನು ತೋಳಾಗುತ್ತಾನೆ; ಮಾರಾಟದಲ್ಲಿ ಮೋಸ ಮಾಡಿದವನು ಗೂಬೆ ಆಗುತ್ತಾನೆ.

ಮೃತಸ್ಯೈಕಾದಶಾಹೇ ತು ಭುಞ್ಜಾನಶ್ಚಾಭಿಜಾಯತೇ । ಪ್ರತಿಶ್ರುತ್ಯ ದ್ವಿಜೇಭ್ಯೋರ್ಽಥಮದದಜ್ಜಮ್ಬುಕೋ ಭವೇತ್ ॥ ೨,೪೬.

ಮರಣದ ನಂತರದ ಹನ್ನೊಂದು ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಊಟ ಮಾಡಿದವನು ತಕ್ಕಂತೆ ಪುನರ್ಜನ್ಮ ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ; ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಗೆ ಹಣ ಕೊಡುವೆನೆಂದು ಹೇಳಿ ಕೊಟ್ಟಿಲ್ಲದವನು ನರಿ ಆಗುತ್ತಾನೆ.

ರಾಜ್ಞರಿಂ ಗತ್ವಾ ಭವೇದ್ದಂಷ್ಟ್ರೀ ತಸ್ಕರೋ ವಿಙ್ವರಾಹಕಃ । ಶಾರಿವಾ ಫಲವಿಕ್ರೇತಾ ವೃಷಶ್ಚ ವೃಷಲೀಪತಿಃ ॥ ೨,೪೬.

ರಾಜನ ಶತ್ರುವಿನ ಬಳಿಗೆ ಹೋದವನು ದವಳದಂತಾಗುತ್ತಾನೆ; ಕಳ್ಳನು ವಿಂವರಾಹಕವಾಗುತ್ತಾನೆ; ಶಾರಿವಾ ಹಣ್ಣು ಮಾರುವವನು ಎತ್ತು ಆಗುತ್ತಾನೆ; ನೀಚಸ್ತ್ರೀಯ ಪತಿ ಎತ್ತು ಆಗುತ್ತಾನೆ.

ಮಾರ್ಜರೋಽಗ್ನಿಂ ಪದಾ ಸ್ಪೃಷ್ಟ್ವಾ ರೋಗವಾನ್ಪರಮಾಂಸಭುಕ್ । ಉದಕ್ಯಾಗಮನಾತ್ಷಣ್ಡೋ ದುರ್ಗನ್ಧಶ್ಚ ಸುಗನ್ಧಹೃತ್ ॥ ೨,೪೬.

ಬೆಕ್ಕು ಬೆಂಕಿಯನ್ನು ಕಾಲಿನಿಂದ ಸ್ಪರ್ಶಿಸಿದರೆ ರೋಗಿಯಾಗುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ಮಾಂಸಭಕ್ಷಕನಾಗುತ್ತಾನೆ; ಮಾಸಿಕ ಧರ್ಮದಲ್ಲಿರುವ ಮಹಿಳೆಯ ಬಳಿಗೆ ಹೋದವನು ಶಂಡನಾಗುತ್ತಾನೆ; ಸುಗಂಧ ಕಳವು ಮಾಡಿದವನು ದುರ್ಗಂಧಿಯಾಗುತ್ತಾನೆ.

ಯದ್ವಾ ತದ್ವಾಪಿ ಪಾರಕ್ಯಂ ಸ್ವಲ್ಪಂ ವಾ ಹರತೇ ಬಹು । ಹೃತ್ವಾ ವೈ ಯೋನಿಮಾಪ್ನೋತಿ ತಿರಶ್ಚಾಂ ನಾತ್ರ ಸಂಶಯಃ ॥ ೨,೪೬.

ಯಾರೇ ಆಗಲಿ, ಸ್ವಂತದಲ್ಲದ ಸ್ವಲ್ಪವಾದರೂ ಅಥವಾ ಹೆಚ್ಚುವಾದರೂ ತೆಗೆದುಕೊಂಡರೆ, ಅವನು ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಗರ್ಭವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ — ಇದರಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ.

ಏವಮಾದೀನಿ ಚಿಹ್ನಾನಿ ಅನ್ಯಾನ್ಯಪಿ ಖಗೇಶ್ವರ । ಸ್ವಕರ್ಮವಿತತಾನ್ಯೇವ? ದೃಶ್ಯನ್ತೇ ಯೈಸ್ತು ಮಾನವೈಃ ॥ ೨,೪೬.

ಪಕ್ಷಿರಾಜನೇ, ಇಂತಹ ಗುರುತುಗಳು ಮತ್ತು ಇನ್ನೂ ಅನೇಕವುಗಳು ಮಾನವರಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸುತ್ತವೆ, ಅವು ಅವರ ಸ್ವಂತ ಕರ್ಮದಿಂದ ಉಂಟಾಗುತ್ತವೆ.

ಏವಂ ದುಷ್ಕೃತಕರ್ಮಾ ಹಿ ಭುಕ್ತ್ವಾ ಚ ನರಕಾನ್ಕ್ರಮಾತ್ । ಜಾಯತೇ ಕರ್ಮಶೇಷೇಣ ಉಕ್ತಾಸ್ವೇತಾಸು ಯೋನಿಷು ॥ ೨,೪೬.

ಹೀಗೆ, ದುಷ್ಕರ್ಮ ಮಾಡಿದವನು ನರಕವನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿದ ನಂತರ, ಉಳಿದ ಕರ್ಮದ ಫಲದಿಂದ ಮೇಲ್ಕಂಡ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಗರ್ಭದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟುತ್ತಾನೆ.

ತತೋ ಜನ್ಮಶತಂ ಮರ್ತ್ಯೇ ಸರ್ವಜನ್ತುಷು ಕಾಶ್ಯಪ । ಜಾಯತೇ ನಾತ್ರ ಸನ್ದೇಹಃ ಸಮೀಭೂತೇ ಶುಭಾಶುಭೇ ॥ ೨,೪೬.

ಆಮೇಲೆ, ಕಾಶ್ಯಪ, ಪುಣ್ಯ ಮತ್ತು ಪಾಪ ಸಮಾನವಾದಾಗ, ಭೂಮಿಯ ಎಲ್ಲಾ ಜೀವಿಗಳಲ್ಲಿ ನೂರು ಜನ್ಮಗಳನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ — ಇದರಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ.

ಸ್ತ್ರೀಪುಂಸಯೋ ಪ್ರಸಙ್ಗೇನ ನಿರುದ್ಧೇ ಶುಕ್ರಸೋಣಿತೇ । ಸಮುಪೇತಃ ಪಞ್ಚಭೂತೈರ್ಜಾಯತೇ ಪಾಞ್ಚಭೌತಿಕಃ ॥ ೨,೪೬.

ಹೆಣ್ಣು ಮತ್ತು ಗಂಡಿನ ರಕ್ತ ಮತ್ತು ಬೀಜ ಒಂದಾಗಿದಾಗ, ಐದು ಭೂತಗಳು ಸೇರಿಕೊಂಡಾಗ, ಐದು ಭೂತಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ಜೀವಿ ಹುಟ್ಟುತ್ತದೆ.

ಇನ್ದ್ರಿಯಾಣಿ ಮನಃ ಪ್ರಾಣಾ ಜ್ಞಾನಮಾಯುಃ ಸುಖಂ ಧೃತಿಃ । ಧಾರಣಾ ಪ್ರೇರಣಂ ದುಃ ಖಂ ಮಿಥ್ಯಾಹಙ್ಕಾರ ಏವ ಚ ॥ ೨,೪೬.

ಇಂದ್ರಿಯಗಳು, ಮನಸ್ಸು, ಪ್ರಾಣ, ಜ್ಞಾನ, ಆಯುಷ್ಯ, ಸಂತೋಷ, ಧೈರ್ಯ, ನೆನಪು, ಪ್ರೇರಣೆ, ದುಃಖ ಮತ್ತು ತಪ್ಪು ಅಹಂಕಾರ — ಇವೆಲ್ಲವೂ ಅವನಲ್ಲಿ ಇರುತ್ತವೆ.

ಪ್ರಯತಾಕೃತಿವರ್ಣಸ್ತು ರಾಗದ್ವೇಷೌ ಭವಾಭವೌ । ತಸ್ಯೇದಮಾತ್ಮನಃ ಸರ್ವಮನಾದೇರಾದಿಮಿಚ್ಛತಃ ॥ ೨,೪೬.

ತಾನು ಮಾಡಿದ ಕರ್ಮದಿಂದಲೇ ರೂಪ ಪಡೆದ ದೇಹವನ್ನು ಧರಿಸಿದ ಆತ್ಮ, ಆಸಕ್ತಿ ಮತ್ತು ದ್ವೇಷ, ಹುಟ್ಟು ಮತ್ತು ಸಾವು ಇವೆಲ್ಲವನ್ನೂ ಅನುಭವಿಸುತ್ತದೆ. ಆದಿ ಇಲ್ಲದ ಆತ್ಮ, ಆದಿಯನ್ನು ಬಯಸಿದಾಗ ಈ ಎಲ್ಲವು ಅವನಿಗೆ ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ.

ಸ್ವಕರ್ಮ ಬದ್ಧಸ್ಯ ತದಾ ಗರ್ಭವೃದ್ಧಿರ್ಭವೇದಿತಿ । ಪುರಾ ಯಥಾ ಮಯಾ ಪ್ರೋಕ್ತಂ ತವ ಜನ್ತೋರ್ಹಿ ಲಕ್ಷಣಮ್ ॥ ೨,೪೬.

ತನ್ನ ಕರ್ಮಕ್ಕೆ ಬಂಧನವಾದವರಿಗೆ, ನಾನು ಹಿಂದೆ ವಿವರಿಸಿದಂತೆ, ಗರ್ಭದಲ್ಲಿ ಜೀವದ ಬೆಳವಣಿಗೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಜೀವಿಯ ಲಕ್ಷಣಗಳೂ ಹಾಗೆಯೇ ಆಗಿವೆ.