ಗರುಡಪುರಾಣಮ್

ಷೋಡಶಾದ್ಯಾಃ ಪ್ರದಾತವ್ಯಾ ಮಾಷಾನ್ನಜಲಪೂರಿತಾಃ ॥ ೨,೩೭.

ಹದಿನಾರುನೇ ದಿನದಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿ, ಬೇಯಿಸಿದ ಧಾನ್ಯ ಮತ್ತು ನೀರಿನಿಂದ ತುಂಬಿದ ಪಾತ್ರೆಗಳನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಬೇಕು.

ಉಕ್ತ್ರಾನ್ತಿಶ್ರಾದ್ಧಮಾರಭ್ಯ ಶ್ರಾದ್ಧಷೋಡಷೋಡಶಕಸ್ಯ ತು । ಷೋಡಶಬ್ರಾಹ್ಮಣಾನಾನ್ತು ಏಕೈಕಂ ವಿನಿವದಯೇತ್ ॥ ೨,೩೭.

ಉತ್ತರಕ್ರಿಯೆಯ ಶ್ರಾದ್ಧದಿಂದ ಆರಂಭಿಸಿ ಹದಿನಾರು ಶ್ರಾದ್ಧಗಳಿಗಾಗಿಯೂ, ಹದಿನಾರು ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಗೆ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಒಂದೊಂದನ್ನು ನೀಡಬೇಕು.

ಏಕಾದಶಾಹಾತ್ಪ್ರಭೃತಿ ದೇಯೋ ನಿತ್ಯಂ ದೃಢಾಹ್ವಯಃ । ಪಕ್ವಾನ್ನಜಲಪೂರ್ಣೋ ಹಿ ಯಾವತ್ಸಂವತ್ಸರಂ ದಿನಮ್ ॥ ೨,೩೭.

ಹನ್ನೊಂದನೇ ದಿನದಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿ, ಪ್ರತಿದಿನವೂ ಒಂದು ಬಲವಾದ ಪಾತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಬೇಯಿಸಿದ ಅನ್ನ ಮತ್ತು ನೀರನ್ನು ತುಂಬಿ, ಒಂದು ವರ್ಷ ಪೂರ್ತಿ ನೀಡಬೇಕು.

ಜಲಪಾತ್ರಾಣಿ ವೃದ್ಧಾನಿ ದತ್ತಾನಿಘಟಕಾನಿ ಚ । ಏಕಾ ವೈ ವರ್ಧನೀ ತತ್ರ ತಸ್ಯಾಂ ಪಾತ್ರನ್ತು ವಂಶಜಮ್ ॥ ೨,೩೭.

ಹಳೆಯ ನೀರಿನ ಪಾತ್ರೆಗಳು ಮತ್ತು ದಾನ ಮಾಡಿದ ಕುಡಿಕೆಗಳು, ಅಲ್ಲದೆ ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಪಾತ್ರೆ; ಅದರಲ್ಲಿ ಕುಟುಂಬದ ವಂಶಪಾರಂಪರ್ಯ ಪಾತ್ರೆಯಿರಬೇಕು.

ವಸ್ತ್ರೇಣಾಚ್ಛಾದಯೇತ್ತಾನ್ತು ಪೂಜಯಿತ್ವಾ ಸುಗನ್ಧಿಭಿಃ । ಬ್ರಾಹ್ಮಣೇಭ್ಯೋ ವಿಶೇಷೇಣ ಜಲಪೂರ್ಣಾನಿ ದಾಪಯೇತ್ ॥ ೨,೩೭.

ಆ ಪಾತ್ರೆಯನ್ನು ಬಟ್ಟೆಯಿಂದ ಮುಚ್ಚಿ, ಸುಗಂಧಗಳಿಂದ ಪೂಜೆ ಮಾಡಿ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ನೀರಿನಿಂದ ತುಂಬಿದ ಪಾತ್ರೆಗಳನ್ನು ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಗೆ ನೀಡಬೇಕು.

ಅಹನ್ಯಹನಿ ಸಙ್ಕಲ್ಪ್ಯ ವಿಧಿಪೂರ್ವಂ ಖಗೇಶ್ವರ । ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾಯ ಕುಲೀನಾಯ ವೇದವೃತ್ತಯುತಾಯ ಚ ॥ ೨,೩೭.

ಪ್ರತಿಯೊಂದು ದಿನವೂ ವಿಧಿಯಂತೆ ಸಂಕಲ್ಪ ಮಾಡಿ, ಒಬ್ಬ ಉತ್ತಮ ಕುಲದ, ವೇದಾಚರಣೆಯಲ್ಲಿ ಪರಿಣಿತ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನಿಗೆ ನೀಡಬೇಕು.

ವಿದ್ಯಾವೃತ್ತವತೇ ದೇಯಂ ಮೂರ್ಖೇ ತನ್ನ ಕದಾಚನ । ಸಮರ್ಥೋ ವೇದವೃತ್ತಾಢ್ಯಸ್ತಾರಣೇ ತರಣೇಽಪಿ ಚ ॥ ೨,೩೭.

ಅದು ವಿದ್ಯಾವಂತನಿಗೂ ಶಿಷ್ಟಾಚಾರ ಇರುವವನಿಗೂ ಮಾತ್ರ ನೀಡಬೇಕು; ಮೂರ್ಖನಿಗೆ ಎಂದಿಗೂ ಕೊಡಬಾರದು. ವೇದಾಚರಣೆಯಲ್ಲಿ ನಿಪುಣನಾಗಿದ್ದು, ಇತರರನ್ನು ಪಾರುಮಾಡಬಲ್ಲವನಿಗೆ ಕೊಡಬೇಕು.

ಶ್ರೀಗರುಡಮಹಾಪುರಾಣಮ್ ೩೮ ತಾರ್ಕ್ಷ್ಯ ಉವಾಚ । ದಾನತೀರ್ಥಾರ್ಥಿತಂ ಮೋಕ್ಷಂ ಸ್ವರ್ಗಞ್ಚ ವದ ಮೇ ಪ್ರಭೋ । ಕೇನ ಮೋಕ್ಷಮವಾಪ್ನೋತಿ ಕೇನ ಸ್ವರ್ಗೇ ವಸೇಚ್ಚಿರಮ್ ॥ ೨,೩೮.

ತಾರ್ಕ್ಷ್ಯನು ಕೇಳಿದನು: ಪ್ರಭುವೇ, ದಾನ, ತೀರ್ಥಯಾತ್ರೆ, ಮೋಕ್ಷ ಮತ್ತು ಸ್ವರ್ಗದ ಫಲಗಳ ಬಗ್ಗೆ ನನಗೆ ಹೇಳಿ. ಯಾವದರಿಂದ ಮೋಕ್ಷ ಸಿಗುತ್ತದೆ, ಯಾವದರಿಂದ ಸ್ವರ್ಗದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ ಇರುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದೆ ಎಂದು ತಿಳಿಸು.

ಕೇನ ಗಚ್ಛತಿ ತೇಜಸ್ತು ಸ್ವರ್ಲೋಕಾತ್ಸತ್ಯಲೋಕತಃ । ಮಾನುಷ್ಯಂ ಕೇನ ಲಭತೇ ನರಕೇಶು ನಿಮಜ್ಜತಿ ॥ ೨,೩೮.

ಯಾವದರಿಂದ ತೇಜೋಲೋಕ ಅಥವಾ ಸತ್ಯಲೋಕದಿಂದ ಹೋಗುತ್ತಾರೆ? ಯಾವದರಿಂದ ಮಾನವನ ಜನ್ಮ ಸಿಗುತ್ತದೆ, ಅಥವಾ ಯಾವದರಿಂದ ನರಕದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗುತ್ತಾರೆ?

ಏತನ್ಮೇ ವದನಿಶ್ಚಿತ್ಯ ಭಕ್ತಾನಾಂ ಮೋಕ್ಷದಾಯಕ । ಬ್ರೂಹಿ ಕಸ್ಮಿನ್ಮೃತೇ ಸ್ವರ್ಗೇ ಪುನರ್ಜನ್ಮ ನ ವಿದ್ಯತೇ ॥ ೨,೩೮.

ಭಕ್ತರಿಗೆ ಮೋಕ್ಷವನ್ನು ನೀಡುವವನೇ, ಈ ವಿಷಯವನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ನನಗೆ ಹೇಳು. ಯಾರು ಸ್ವರ್ಗದಲ್ಲಿ ಸತ್ತರೆ ಪುನರ್ಜನ್ಮವಿಲ್ಲವೋ, ಅವರ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿಸು.

ಶ್ರೀವಿಷ್ಣುರುವಾಚ । ಮಾನುಷ್ಯಂ ಭಾರತೇ ವರ್ಷೇ ತ್ರಯೋದಶಸು ಜಾತಿಷು ॥ ೨,೩೮.

ಶ್ರೀವಿಷ್ಣುನು ಹೇಳಿದನು: ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಮಾನವನ ಜನ್ಮವು ಹದಿಮೂರು ಜಾತಿಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ.

ತತ್ಪ್ರಾಪ್ಯ ಮ್ರಿಯತೇ ಕ್ಷೇತ್ರೇ ಪುನರ್ಜನ್ಮ ನ ವಿದ್ಯತೇ । ಅಯೋಧ್ಯಾ ಮಥುರಾ ಮಾಯಾ ಕಾಶೀ ಕಾಞ್ಚೀ ಅವನ್ತಿಕಾ ॥ ೨,೩೮.

ಅದನ್ನು ಪಡೆದು, ಆ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಸತ್ತರೆ ಪುನರ್ಜನ್ಮವಿಲ್ಲ: ಅಯೋಧ್ಯೆ, ಮಥುರಾ, ಮಾಯಾ, ಕಾಶಿ, ಕಾಂಚಿ, ಅವಂತಿಕೆ,

ಪುರೀ ದ್ವಾರವತೀ ಜ್ಞೇಯಾ ಸಪ್ತೈತಾ ಮೋಕ್ಷದಾಯಿಕಾಃ । ಸನ್ನ್ಯಸ್ತಮಿತಿ ಯೋ ಬ್ರುಯಾತ್ಪ್ರಾಣೈಃ ಕಣ್ಠಗತೈರಪಿ ॥ ೨,೩೮.

ಪುರಿ ಮತ್ತು ದ್ವಾರಕೆಯೂ ಸೇರಿ ಈ ಏಳು ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು ಮೋಕ್ಷವನ್ನು ನೀಡುವವು. ಪ್ರಾಣ ಕಂಠದವರೆಗೂ ಬಂದಾಗಲೂ 'ಸಂನ್ಯಾಸಿತನು' ಎಂದು ಹೇಳಿದರೆ,

ಮೃತೋ ವಿಷ್ಣುಪುರಂ ಯಾತಿ ನ ಪುನರ್ಜಾಯತೇ ಕ್ಷಿತೌ । ಸಕೃದುಚ್ಚರಿತಂ ಯೇನ ಹರಿರಿತ್ಯಕ್ಷರದ್ವಯಮ್ ॥ ೨,೩೮.

ಅವನು ಸತ್ತ ಮೇಲೆ ವಿಷ್ಣುಲೋಕವನ್ನು ಸೇರುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಪುನರ್ಜನ್ಮವಿಲ್ಲ. 'ಹರಿ' ಎಂಬ ಎರಡು ಅಕ್ಷರಗಳನ್ನು ಒಂದೇ ಬಾರಿ ಉಚ್ಚರಿಸಿದರೂ,

ಬದ್ಧಃ ಪರಿಕರಸ್ತೇನ ಮೋಕ್ಷಾಯ ಗಮನಂ ಪ್ರತಿ । ಕೃಷ್ಣಕೃಷ್ಣೇತಿ ಕೃಷ್ಣೇತಿ ಯೋ ಮಾಂ ಸ್ಮರತಿ ನಿತ್ಯಶಃ ॥ ೨,೩೮.

ಅವನಿಗೆ ಮೋಕ್ಷದ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ರಕ್ಷಣೆ ಸಿಗುತ್ತದೆ; 'ಕೃಷ್ಣ, ಕೃಷ್ಣ' ಎಂದು ಯಾವನು ಯಾವಾಗಲೂ ನನ್ನನ್ನು ಸ್ಮರಿಸುತ್ತಾನೋ,

ಜಲ ಭಿತ್ತ್ವಾ ಯಥಾ ಪದ್ಮಂ ನರಕಾದುದ್ಧರಾಮ್ಯಹಮ್ । ಶಾಲಗ್ರಾಮಜಿಲಾ ಯತ್ರ ಯತ್ರ ದ್ವಾರವತೀ ಶಿಲಾ ॥ ೨,೩೮.

ಹಾಗೆ ನೀರನ್ನು ತೊಡೆದು ಹೂವಿನ ಹಸಿರು ಹೂವು ಮೇಲಕ್ಕೆ ಹತ್ತುವಂತೆ, ನಾನು ಕೂಡ ನರಕದಿಂದ ಉದ್ಧರಿಸುತ್ತೇನೆ. ಎಲ್ಲೆಲ್ಲಿ ಶಾಲಗ್ರಾಮ ಶಿಲೆ ಅಥವಾ ದ್ವಾರಾವತಿ ಶಿಲೆ ಇದ್ದರೂ ಅಲ್ಲಿಂದ ನಾನು ರಕ್ಷಿಸುತ್ತೇನೆ.

ಉಭಯೋಃ ಸಙ್ಗಮೋ ಯತ್ರ ಮುಕ್ತಿಸ್ತತ್ರ ನ ಸಂಶಯಃ । ಶಾಲಗ್ರಾಮಶಿಲಾ ಯತ್ರ ಪಾಪದೋಷಕ್ಷಯಾವಹಾ ॥ ೨,೩೮.

ಎಲ್ಲಿ ಈ ಎರಡು ಶಿಲೆಗಳ ಸಂಗಮವಾಗುತ್ತದೆಯೋ, ಅಲ್ಲಿಯೇ ಮುಕ್ತಿಯು ಖಚಿತ. ಶಾಲಗ್ರಾಮ ಶಿಲೆ ಇರುವೆಡೆ ಪಾಪ ಮತ್ತು ದೋಷಗಳು ಕಳೆಯುತ್ತವೆ.

ತತ್ಸನ್ನಿಧಾನಮರಣಾನ್ಮುಕ್ತಿರ್ಜನ್ತೋಃ ಸುನಿಶ್ಚತಾ । ರೋಪಣಾತ್ಪಾಲನಾತ್ಸೇಕಾದ್ಧ್ಯಾನಸ್ಪರ್ಶನಕೀರ್ತನಾತ್ । ತುಲಸೀ ದಹತೇ ಪಾಪಂ ನೃಣಾಂ ಜನ್ಮಾರ್ಜಿತಂ ಖಗ ॥ ೨,೩೮.

ಅದರ ಸನ್ನಿಧಿಯಲ್ಲಿ ಜೀವಿಗೆ ಮೃತ್ಯುವಿನಿಂದ ಮುಕ್ತಿ ಖಚಿತ. ತಳಸಿ ಗಿಡವನ್ನು ನೆಡುವುದರಿಂದ, ಪೋಷಿಸುವುದರಿಂದ, ಪೂಜಿಸುವುದರಿಂದ, ಧ್ಯಾನದಿಂದ, ಸ್ಪರ್ಶದಿಂದ, ಕೀರ್ತನೆ ಮಾಡುವುದರಿಂದ, ಜನರು ಮಾಡಿದ ಪಾಪಗಳನ್ನು ತಳಸಿ ಸುಡುವಂತಾಗುತ್ತದೆ.

ಜ್ಞಾನಹೃದೇ ಸತ್ಯಜಲೇ ರಾಗದ್ವೇಷಮಲಾಪಹೇ । ಯಃ ಸ್ನಾತೋ ಮಾನಸೇ ತೀರ್ಥೇ ನ ಸ ಲಿಪ್ಯೇತ ಪಾತಕೈಃ ॥ ೨,೩೮.

ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಜ್ಞಾನವಿದ್ದರೆ, ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಸತ್ಯವಿದ್ದರೆ, ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಆಸೆ-ದ್ವೇಷಗಳ ಮಲಿನತೆ ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ, ಅಂತಹವನು ಮನಸ್ಸಿನ ತೀರ್ಥದಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿದರೆ, ಅವನಿಗೆ ಪಾಪಗಳು ಅಂಟಿಕೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ.

ನ ಕಾಷ್ಠೇ ವಿದ್ಯತೇ ದೇವೋ ನ ಶಿಲಾಯಾಂ ಕದಾಚನ । ಭಾವೇ ಹಿ ವಿದ್ಯತೇ ದೇವಸ್ತಸ್ಮಾದ್ಭಾವಂ ಸಮಾಚರೇತ್ ॥ ೨,೩೮.

ದೇವರು ಮರದಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲ, ಶಿಲೆಯಲ್ಲಿ ಕೂಡ ಇಲ್ಲ. ಭಾವದಲ್ಲಿಯೇ ದೇವರು ನೆಲೆಸಿದ್ದಾನೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಭಾವವನ್ನು ಬೆಳೆಸಬೇಕು.

ಪ್ರಾತಃ ಪ್ರಾತಃ ಪ್ರಪಶ್ಯನ್ತಿ ನರ್ಮದಾಂ ಮತ್ಸ್ಯಘಾತಿನಃ । ನ ತೇ ಶಿವಪುರೀಂ ಯಾನ್ತಿ ಚಿತ್ತವೃತ್ತಿರ್ಗರೀಯಸೀ ॥ ೨,೩೮.

ಪ್ರತಿ ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ನರ್ಮದಾ ನದಿಯನ್ನು ನೋಡಿದರೂ, ಮೀನುಗಳನ್ನು ಕೊಲ್ಲುವವರು ಶಿವನ ನಗರವನ್ನು ತಲುಪುವುದಿಲ್ಲ. ಅವರ ಮನಸ್ಸಿನ ಚಲನೆ ಭಾರವಾಗಿರುತ್ತದೆ.

ಯಾದೃಕ್ಚಿತ್ತಪ್ರತೀತಿಃ ಸ್ಯಾತ್ತಾದೃಕ್ಕರ್ಮಫಲಂ ನೃಣಾಮ್ । ಪರಲೋಕಗತಿಸ್ತಾದೃಕ ಸೂಚೀಸೂತ್ರವಿಚಾರವತ್ ॥ ೨,೩೮.

ಯಾವ ರೀತಿ ಮನಸ್ಸಿನ ನಂಬಿಕೆ ಇದೆಯೋ, ಆ ರೀತಿ ಕಾರ್ಯಫಲವೂ ಬರುತ್ತದೆ. ಪರಲೋಕದ ಪ್ರಯಾಣವೂ ಅದೇ ರೀತಿ, ಸೂಚಿಯಲ್ಲಿ ಹಾರಿ ಹಾದುಹೋಗುವ ಹಗ್ಗದಂತೆ.

ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾರ್ಥೇ ಗವಾರ್ಥೇ ಚ ಸ್ತ್ರೀಣಾಂ ಬಲವಧೇಷು ಚ । ಪ್ರಾಣತ್ಯಾಗಪರೋ ಯಸ್ತು ಸ ವೈ ಮೋಕ್ಷಮವಾಪ್ನುಯಾತ್ ॥ ೨,೩೮.

ಬ್ರಾಹ್ಮಣನಿಗಾಗಿ, ಹಸುವಿಗಾಗಿ, ಅಥವಾ ಹೆಂಗಸನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಣ ತ್ಯಾಗ ಮಾಡಿದವನು ಮುಕ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.

ಅನಾಶಕೇ ಮೃತೌ ಯಸ್ತು ಸ ವೈ ಮೋಕ್ಷಮವಾಪ್ನುಯಾತ್ । ಅನಾಶಕೇ ಮೃತೋ ಯಸ್ತು ಸ ಮುಕ್ತಃ ಸರ್ವಬನ್ಧನೈಃ ॥ ೨,೩೮.

ಯಾರು ನಿರಾಶೆಯಿಂದ ಸಾಯುತ್ತಾರೆ, ಅವರು ಮುಕ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ. ನಿರಾಶೆಯಿಂದ ಸಾಯುವವನು ಎಲ್ಲ ಬಂಧನಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತನಾಗುತ್ತಾನೆ.

ದತ್ತ್ವಾ ದಾನಾನಿ ವಿಪ್ರೇಭ್ಯಸ್ತತೋ ಮೋಕ್ಷಮವಾಪ್ನುಯಾತ್ । ಏತೇ ವೈ ಮೋಕ್ಷಮಾರ್ಗಾಶ್ಚ ಸ್ವರ್ಗಮಾರ್ಗಾಸ್ತಥೈವ ಚ ॥ ೨,೩೮.

ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಗೆ ದಾನ ನೀಡಿದವನು ನಂತರ ಮುಕ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ. ಇವುಗಳು ಮುಕ್ತಿಯ ಮಾರ್ಗಗಳು, ಹಾಗೆಯೇ ಸ್ವರ್ಗದ ಮಾರ್ಗಗಳೂ ಆಗಿವೆ.

ಗೋಗ್ರಹೇ ದೇಶವಿಧ್ವಂಸೇ ಮರಣಂ ರಣತೀರ್ಥಯೋಃ । ಉತ್ತಮಾಧಮಮಧ್ಯಸ್ಯ ಬಾಧ್ಯಮಾನಸ್ಯ ದೇಹಿನಃ । ಆತ್ಮಾನಂ ತತ್ರ ಸನ್ತ್ಯಜ್ಯ ಸ್ವರ್ಗವಾಸಂ ಲಭೇಚ್ಚಿರಮ್ ॥ ೨,೩೮.

ಹಸುವನ್ನು ಕಳ್ಳತನ ಮಾಡಿದಾಗ, ದೇಶವನ್ನು ನಾಶಪಡಿಸಿದಾಗ, ಯುದ್ಧ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಸಾಯುವಾಗ, ಎಷ್ಟೇ ಉತ್ತಮ, ಮಧ್ಯಮ ಅಥವಾ ಕೆಟ್ಟ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿದ್ದರೂ, ದೇಹಧಾರಿ ಅಲ್ಲಿ ತನ್ನನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಬಿಟ್ಟರೆ, ಅವನು ದೀರ್ಘ ಕಾಲ ಸ್ವರ್ಗದಲ್ಲಿ ವಾಸಮಾಡುತ್ತಾನೆ.

ಜೀವಿತಂ ಮರಣಞ್ಚೈವ ದ್ವಯಂ ಶಿಕ್ಷೇತ ಪಣ್ಡಿತಃ । ಜೀವಿತಂ ದಾನಭೋಗಾಭ್ಯಾಂ ಮರಣಂ ರಣತೀರ್ಥಯೋಃ ॥ ೨,೩೮.

ಜಾಣನು ಬದುಕನ್ನು ಮತ್ತು ಸಾವು ಎರಡನ್ನೂ ಕಲಿಯಬೇಕು. ಬದುಕನ್ನು ದಾನದಿಂದ ಮತ್ತು ಭೋಗದಿಂದ, ಸಾವನ್ನು ಯುದ್ಧ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಕಲಿಯಬೇಕು.

ಹರಿಕ್ಷೇತ್ರೇ ಕುರುಕ್ಷೇತ್ರೇ ಭೃಗುಕ್ಷೇತ್ರೇ ತಥೈವ ಚ । ಪ್ರಭಾಸೇ ಶ್ರೀಸ್ಥಲೇ ಚೈವ ಅರ್ಬುದೇ ಚ ತ್ರಿಪುಷ್ಕರೇ ॥ ೨,೩೮.

ಹರಿಯ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ, ಕುರುಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ, ಭೃಗು ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ, ಪ್ರಭಾಸದಲ್ಲಿ, ಶ್ರೀಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ, ಅರ್ಭುದದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ತ್ರಿಪುಷ್ಕರದಲ್ಲಿ—

ಭೂತೇಶ್ವರೇ ಮೃತೋ ಯಸ್ತು ಸ್ವರ್ಗೇ ವಸತಿ ಮಾನವಃ । ಬ್ರಹ್ಮಣೋ ದಿವಸಂ ಯಾವತ್ತತಃ ಪತತಿ ಭೂತಲೇ ॥ ೨,೩೮.

ಭೂತೇಶ್ವರದಲ್ಲಿ ಸಾಯುವವನು ಬ್ರಹ್ಮನ ಒಂದು ದಿನದಷ್ಟು ಕಾಲ ಸ್ವರ್ಗದಲ್ಲಿ ವಾಸಮಾಡುತ್ತಾನೆ. ನಂತರ ಭೂಮಿಗೆ ಬಂದು ಬೀಳುತ್ತಾನೆ.