ಗರುಡಪುರಾಣಮ್

ಮೃತೋದ್ದೇಶೇನ ಯೋ ಯದ್ಯಾಜ್ಜಲಪಾತ್ರಞ್ಚ ಮೃನ್ಮಯಮ್ । ಉದಪಾತ್ರಸಹಸ್ರಸ್ಯ ಫಲಮಾಪ್ನೋತಿ ಮಾನವಃ ॥ ೨,೩೧.

ಯಾರು ಮೃತರಿಗಾಗಿ ಮಣ್ಣಿನ ನೀರಿನ ಪಾತ್ರೆಯನ್ನು ದಾನ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ, ಅವರು ಸಾವಿರ ನೀರಿನ ಕುಂಭಗಳನ್ನು ದಾನ ಮಾಡಿದ ಫಲವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ.

ಯಮದೂತಾ ಮಹಾರೌದ್ರಾಃ ಕರಾಲಾಃ ಕೃಷ್ಣಪಿಙ್ಗಲಾಃ । ನ ಭೀಷಯನ್ತಿ ತಂ ಯಾಮ್ಯಾ ವಸ್ತ್ರದಾನೇ ಕೃತೇ ಸತಿ ॥ ೨,೩೧.

ಯಮದೂತರಾದ ಭಯಾನಕ, ಕಪ್ಪು ಮತ್ತು ಕೆಂಪು ಮುಖದವರು, ಯಮನ ಸೇವಕರಿಗೆ ಬಟ್ಟೆ ದಾನ ಮಾಡಿದವನಿಗೆ ಭಯ ಉಂಟುಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ.

ಮಾರ್ಗೇ ಹಿ ಗಚ್ಛಮಾನಸ್ತು ತೃಷ್ಣಾರ್ತಃ ಶ್ರಮಪೀಡಿತಃ । ಘಟಾನ್ನದಾನಯೋಗೇನ ಸುಖೀ ಭವತಿ ನಿಶ್ಚಿತಮ್ ॥ ೨,೩೧.

ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಹೋಗುತ್ತಿರುವವನಿಗೆ ದಾಹ ಮತ್ತು ದಣಿವಿನಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿರುವಾಗ, ನೀರಿನ ಪಾತ್ರೆಯ ದಾನದಿಂದ ಖಂಡಿತವಾಗಿಯೂ ಸಂತೋಷ ಸಿಗುತ್ತದೆ.

ಶಯ್ಯಾ ದಕ್ಷಿಣಯಾ ಯುಕ್ತಾ ಆಯುಧಾಮ್ಬರಸಂಯುತಾ । ಹೈಮಶ್ರೀಪತಿನಾ ಯುಕ್ತಾ ದೇಯಾ ವಿಪ್ರಾಯ ಶರ್ಮಣೇ । ತಥಾ ಪ್ರೇತತ್ವಮುಕ್ತೋಽಸೌ ಮೋದತೇ ಸಹ ದೈವತೈಃ ॥ ೨,೩೧.

ದಕ್ಷಿಣ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟ ಹಾಸಿಗೆ, ಆಯುಧ ಮತ್ತು ಬಟ್ಟೆಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದು, ಚಿನ್ನದಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಿದ ಹಾಸಿಗೆಯನ್ನು ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಗೆ ಕಲ್ಯಾಣಕ್ಕಾಗಿ ದಾನ ಮಾಡಬೇಕು; ಹೀಗೆ ಮಾಡಿದರೆ, ಅವನು ಮೃತ ಸ್ಥಿತಿಯಿಂದ ಮುಕ್ತನಾಗಿ ದೇವತೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಆನಂದಿಸುತ್ತಾನೆ.

ಏತತ್ತೇ ಕಥಿತಂ ತಾರ್ಕ್ಷ್ಯ ದಾನಮನ್ತ್ಯೇಷ್ಟಿಕರ್ಮಜಮ್ । ಅಧುನಾ ಕಥಯಿಷ್ಯೇಽಹಮನ್ಯದೇಹಪ್ರವೇಶನಮ್ ॥ ೨,೩೧.

ತಾರ್ಕ್ಷ್ಯನೇ, ಅಂತ್ಯಕ್ರಿಯೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ದಾನಗಳನ್ನು ನಾನು ವಿವರಿಸಿದ್ದೇನೆ; ಈಗ ಮತ್ತೊಂದು ದೇಹ ಪ್ರವೇಶದ ಬಗ್ಗೆ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ.

ಜಾತಸ್ಯ ಮೃತ್ಯುಲೋಕೇ ವೈ ಪ್ರಾಣಿನೋ ಮರಣಂ ಧ್ರುವಮ್ । ಮೃತಿಃ ಕುರ್ಯಾತ್ಸ್ವಧರ್ಮೇಣ ಯಾಸ್ಯತಶ್ಚ ಪರನ್ತಪ ॥ ೨,೩೧.

ಈ ಮನುಷ್ಯ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದವರಿಗೆ ಸಾವು ಖಚಿತ; ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರೂ ತಮ್ಮ ಧರ್ಮದಂತೆ ಸಾಯಬೇಕು ಮತ್ತು ನಂತರ ಹೊರಡಬೇಕು.

ಪೂರ್ವಕಾಲೇ ಮೃತಾನಾಞ್ಚ ಪ್ರಾಣಿನಾಞ್ಚ ಖಗೇಶ್ವರ । ಸೂಕ್ಷ್ಮೋಭೂತ್ವಾ ತ್ವಸೌ ವಾಯುರ್ನಿರ್ಗಚ್ಛತ್ಯಾಸ್ಯಮಣ್ಡಲಾತ್ ॥ ೨,೩೧.

ಹಿಂದೆ, ಖಗೇಶ್ವರನೇ, ಜೀವಿಗಳು ಸತ್ತಾಗ, ಪ್ರಾಣವಾಯು ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಗಿ ಆಗಿ ಬಾಯಿಂದ ಹೊರಡುವುದು.

ನವದ್ವಾರೈ ರೋಮಭಿಶ್ಚ ಜನಾನಾಂ ತಾಲುರನ್ಧ್ರಕೇ । ಪಾಪಿಷ್ಠಾನಾಮಪಾನೇನ ಜೀವೋ ನಿಷ್ಕ್ರಾಮತಿ ಧ್ರುವಮ್ ॥ ೨,೩೧.

ಒಂಬತ್ತು ಬಾಗಿಲುಗಳು, ರೋಮಕುಹರಗಳು ಮತ್ತು ತಾಲುವಿನ ರಂಧ್ರದಿಂದ, ಪಾಪಿಗಳು ಅಪಾನ ಮಾರ್ಗದಿಂದ ಹೊರಡುವುದು ಖಚಿತ.

ಶರೀರಞ್ಚ ಪತೇತ್ಪಶ್ಚಾನ್ನಿರ್ಗತೇ ಮರುತೀಶ್ವರೇ । ವಾತಾಹತಃ ಪತತ್ಯೇವ ನಿರಾಧಾರೋ ಯಥಾ ದ್ರುಮಃ ॥ ೨,೩೧.

ಪ್ರಾಣವಾಯು ಹೊರಟ ನಂತರ, ದೇಹವು ನೆಲಕ್ಕೆ ಬೀಳುತ್ತದೆ; ಗಾಳಿಯಿಂದ ತಳ್ಳಲ್ಪಟ್ಟ ಮರದಂತೆ, ಆ ದೇಹ ಆಧಾರವಿಲ್ಲದೆ ಕುಸಿಯುತ್ತದೆ.

ಪೃಥಿವ್ಯಾಂ ಲೀಯತೇ ಪೃಥ್ವೀ ಆಪಶ್ಚೈವ ತಥಾಪ್ಸು ಚ । ತೇಜಸ್ತೇಜಸಿ ಲೀಯತೇ ಸಮೀರಣಃ ಸಮೀರಣೇ । ಆಕಾಶೇ ಚ ತಥಾ ಕಾಶಃ ಸರ್ವವ್ಯಾಪೀ ಚ ಶಙ್ಕರೇ ॥ ೨,೩೧.

ನೆಲ ನೆಲದಲ್ಲಿ, ನೀರು ನೀರಿನಲ್ಲಿ, ಬೆಂಕಿ ಬೆಂಕಿಯಲ್ಲಿ, ಗಾಳಿ ಗಾಳಿಯಲ್ಲಿ, ಆಕಾಶ ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಲೀನವಾಗುತ್ತದೆ; ಎಲ್ಲೆಡೆ ಇರುವ ಶಂಕರನು ಮಾತ್ರ ಉಳಿಯುತ್ತಾನೆ.

ತತ್ರ ಕಾಮಸ್ತಥಾ ಕ್ರೋಧಃ ಕಾಯೇ ಪಞ್ಚೇನ್ದ್ರಿಯಾಣಿ ಚ । ಏತೇ ತಾರ್ಕ್ಷ್ಯ ಸಮಾಖ್ಯಾತಾ ದೇಹೇ ತಿಷ್ಠನ್ತಿ ತಸ್ಕರಾಃ ॥ ೨,೩೧.

ತಾರ್ಕ್ಷ್ಯನೇ, ದೇಹದಲ್ಲಿ ಕಾಮ, ಕ್ರೋಧ ಮತ್ತು ಐದು ಇಂದ್ರಿಯಗಳು ದೇಹದಲ್ಲಿ ಇರುವ ಕಳ್ಳರು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

ಕಾಮಃ ಕ್ರೋಧೋ ಹ್ಯಹಙ್ಕಾರೋ ಮನಸ್ತತ್ರೈವ ನಾಯಕಃ । ಸಂಹಾರಕಶ್ಚ ಕಾಲೋಽಯಂ ಪುಣ್ಯಪಾಪಸಮನ್ವಿತಃ ॥ ೨,೩೧.

ಕಾಮ, ಕ್ರೋಧ, ಅಹಂಕಾರ ಮತ್ತು ಮನಸ್ಸು ಅಲ್ಲಿಯ ನಾಯಕರು; ಪುಣ್ಯ ಮತ್ತು ಪಾಪಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ಕಾಲವೇ ಎಲ್ಲವನ್ನು ನಾಶಮಾಡುವವನು.

ಜಗತಶ್ಚ ಸ್ವರೂಪನ್ತು ನಿರ್ಮಿತಂ ಸ್ವೇನ ಕರ್ಮಣಾ । ಪುನರ್ದೇಹಾನ್ತರಂ ಯಾತಿ ಸುಕೃತೈರ್ದುಷ್ಕೃತೈರ್ನರಃ ॥ ೨,೩೧.

ಈ ಲೋಕದ ನಿಜ ಸ್ವರೂಪವು ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರ ಕರ್ಮದಿಂದ ನಿರ್ಮಿತವಾಗಿದೆ; ಒಬ್ಬನು ತನ್ನ ಪುಣ್ಯ ಅಥವಾ ಪಾಪದಂತೆ ಮತ್ತೊಂದು ದೇಹವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.

ಪಞ್ಚೇನ್ದ್ರಿಯಸಮಾಯುಕ್ತಂ ಸಕಲೈರ್ವಿಷ್ಯೈಃ ಸಹ । ಪ್ರವಿಶೇತ್ಸ ನವಂ ದೇಹಂ ಗೃಹೇ ದಗ್ಧೇ ಯಥಾ ಗೃಹೀ ॥ ೨,೩೧.

ಐದು ಇಂದ್ರಿಯಗಳೂ ಮತ್ತು ಅವುಗಳೆಲ್ಲಾ ವಿಷಯಗಳೂ ಹೊಂದಿಕೊಂಡು, ಆತ್ಮನು ಹೊಸ ದೇಹವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸುತ್ತದೆ. ಹಳೆಯ ಮನೆ ಸುಟ್ಟುಹೋದಾಗ ಮನೆಮಾಲೀಕನು ಹೊಸ ಮನೆಗೆ ಹೋಗುವಂತೆ ಇದು ನಡೆಯುತ್ತದೆ.

ಶರೀರೇ ಯೇ ಸಮಾಸೀನಾ ಸಮ್ಭವೇತ್ಸರ್ವಧಾತವಃ । ಷಾಟ್ಕೌಶಿಕೋ ಹ್ಯಯಂ ಕಾಯೋ ಮಾತಾ ಪಿತ್ರೋಶ್ಚ ಧಾತವಃ ॥ ೨,೩೧.

ದೇಹದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟುವ ಎಲ್ಲ ಧಾತುಗಳು, ಆರು ಪದರಗಳಾಗಿ ಇರುತ್ತವೆ. ಈ ಧಾತುಗಳು ತಾಯಿ ಮತ್ತು ತಂದೆಯಿಂದ ಬರುತ್ತವೆ.

ಸಮ್ಭವೇಯುಸ್ತಥಾ ತಾರ್ಕ್ಷ್ಯ ಸರ್ವೇ ವಾತಾಶ್ಚ ದೇಹಿನಾಮ್ । ಮೂತ್ರಂ ಪುರೀಷಂ ತದ್ಯೋಗಾ ಯೇ ಚಾನ್ಯೇ ವ್ಯಾಧಯಸ್ತಥಾ ॥ ೨,೩೧.

ಅದೇ ರೀತಿ, ತಾರ್ಕ್ಷ್ಯ, ಎಲ್ಲಾ ಜೀವಿಗಳಲ್ಲಿ ವಾಯುಗಳು ಹುಟ್ಟುತ್ತವೆ. ಮೂತ್ರ, ಮಲ ಮತ್ತು ಇತರ ರೋಗಗಳು ಕೂಡ ಅವುಗಳ ಸಂಯೋಗದಿಂದ ಉಂಟಾಗುತ್ತವೆ.

ಅಸ್ಥಿ ಶುಕ್ರಂ ತಥಾ ಸ್ನಾಯುಃ ದೇಹೇನ ಸಹ ದಹ್ಯತೇ । ಏಷ ತೇ ಕಥಿತಸ್ತಾರ್ಕ್ಷ್ಯ ವಿನಾಶಃ ಸರ್ವದೇಹಿನಾಮ್ ॥ ೨,೩೧.

ಎಲುಬು, ವೀರ್ಯ ಮತ್ತು ಸ್ನಾಯುಗಳು ದೇಹದ ಜೊತೆಗೆ ಸುಡಲ್ಪಡುತ್ತವೆ. ಹೀಗಾಗಿ, ತಾರ್ಕ್ಷ್ಯ, ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳ ನಾಶವನ್ನು ನಾನು ಹೇಳಿದೆನು.

ಕಥಯಾಮಿ ಪುನಸ್ತೇಷಾಂ ಶರೀರಞ್ಚ ಯಥಾ ಭವೇತ್ । ಏಕಸ್ತಮ್ಭಂ ಸ್ನಾಯುಬದ್ಧಂ ಸ್ಥೂಣಾದ್ವಯಸಮುದ್ಧೃತಮ್ ॥ ೨,೩೧.

ಈಗ ಮತ್ತೆ ನಾನು ಅವರ ದೇಹ ಹೇಗಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ. ಅದು ಒಂದು ಕಂಬದಂತೆ, ಸ್ನಾಯುಗಳಿಂದ ಕಟ್ಟಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದು, ಎರಡು ಆಧಾರಗಳಿಂದ ಎತ್ತಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.

ಇನ್ದ್ರಿಯೈಶ್ಚ ಸಮಾಯುಕ್ತಂ ನವದ್ವಾರಂ ಶರೀರಕಮ್ । ವಿಷಯೈಶ್ಚ ಸಮಾಕ್ರಾನ್ತಂ ಕಾಮಕ್ರೋಧಸಮಾಕುಲಮ್ ॥ ೨,೩೧.

ಇಂದ್ರಿಯಗಳಿರುವ ದೇಹವು ಒಂಬತ್ತು ಬಾಗಿಲುಗಳಿರುವ ಕಟ್ಟಡದಂತೆ, ವಿಷಯಗಳಿಂದ ಆವರಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದು, ಕಾಮ ಮತ್ತು ಕ್ರೋಧದಿಂದ ಅಶಾಂತವಾಗಿದೆ.

ರಾಗದ್ವೇಷಸಮಾಕೀರ್ಣಂ ತೃಷ್ಣಾದುರ್ಗಸುದುಸ್ತರಮ್ । ಲೋಭಜಾಲಸಮಾಯುಕ್ತಂ ಪುರಂ ಪುರುಷಸಂಜ್ಞಿತಮ್ ॥ ೨,೩೧.

ಆ ದೇಹವು ಆಸಕ್ತಿ ಮತ್ತು ದ್ವೇಷದಿಂದ ತುಂಬಿದೆ, ತೃಶ್ನೆಯ ಕೋಟೆಯಂತೆ ದಾಟಲು ಕಷ್ಟವಾಗಿದೆ, ಲೋಭದ ಜಾಲದಲ್ಲಿ ಸಿಕ್ಕಿಕೊಂಡಿದೆ. ಇದನ್ನು ಪುರಷನ ನಗರ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

ಏತದ್ಗುಣಸಮಾಯುಕ್ತಂ ಶರೀರಂ ಸರ್ವದೇಹಿನಾಮ್ । ತಿಷ್ಠನ್ತಿ ದೇವತಾಃ ಸರ್ವಾ ಭುವನಾನಿ ಚತುರ್ದಶ ॥ ೨,೩೧.

ಈ ರೀತಿಯ ಗುಣಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ದೇಹ ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಇದೆ. ಅದರೊಳಗೆ ಎಲ್ಲ ದೇವತೆಗಳು ಮತ್ತು ಹದಿನಾಲ್ಕು ಲೋಕಗಳೂ ವಾಸಿಸುತ್ತವೆ.

ಆತ್ಮಾನಂ ಯೇ ನ ಜಾನನ್ತಿ ತೇ ನರಾಃ ಪಶವಃ ಸ್ಮೃತಾಃ । ಏವಮೇತನ್ಮಯಾಖ್ಯಾತಂ ಶರೀರಂ ತೇ ಚತುರ್ವಿಧಮ್ ॥ ೨,೩೧.

ಯಾರು ತಮ್ಮ ಆತ್ಮವನ್ನು ಅರಿಯುವುದಿಲ್ಲವೋ, ಆ ಪುರುಷರನ್ನು ಪ್ರಾಣಿಗಳಂತೆ ಎಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹೀಗೆ ನಾನು ನಿನಗೆ ದೇಹದ ನಾಲ್ಕು ವಿಧಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸಿದೆನು.

ಚತುರಶೀತಿಲಕ್ಷಾಣಿ ನಿರ್ಮಿತಾ ಯೋನಯಃ ಪುರಾ । ಉದ್ಭಿಜ್ಜಾಃ ಸ್ವೇದಜಾಶ್ಚೈವ ಅಣ್ಡಜಾಶ್ಚ ಜರಾಯುಜಾಃ ॥ ೨,೩೧.

ಹಳೆಯ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಎಣಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗದಷ್ಟು ಎಣಿಕೆಗೆ ಬಾರದ ಎಂಭತ್ತ್ನಾಲ್ಕು ಲಕ್ಷ ಯೋನಿಗಳು ನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಮೊಟ್ಟೆಯಿಂದ, ಬೆವರುದಿಂದ, ಬೀಜದಿಂದ ಮತ್ತು ಗರ್ಭದಿಂದ ಹುಟ್ಟುವವುಗಳಿವೆ.

ಏತತ್ತೇ ಸರ್ವಮಾಖ್ಯಾತಂ ಯತ್ಪೃಷ್ಟೋಹಂ ತ್ವಯಾನಘ ॥ ೨,೩೧.

ಪಾಪವಿಲ್ಲದವನೇ, ನೀನು ಕೇಳಿದ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ನಾನು ನಿನಗೆ ವಿವರಿಸಿದೆನು.

ಶ್ರೀಗರುಡಮಹಾಪುರಾಣಮ್ ೩೨ ತಾರ್ಕ್ಷ್ಯ ಉವಾಚ । ಕಥಮುತ್ಪದ್ಯತೇ ಜನ್ತುರ್ಭೂತಗ್ರಾಮೇ ಚತುರ್ವಿಧೇ । ತ್ವಚಾ ರಕ್ತಂ ತಥಾ ಮಾಂಸಂ ಮೇದೋ ಮಜ್ಜಾಸ್ಥಿ ಜೀವಿತಮ್ ॥ ೨,೩೨.

ತಾರ್ಕ್ಷ್ಯನು ಕೇಳಿದನು: ನಾಲ್ಕು ವಿಧದ ಜೀವಿಗಳ ಗುಂಪಿನಲ್ಲಿ ಜೀವ ಹೇಗೆ ಹುಟ್ಟುತ್ತದೆ? ಚರ್ಮ, ರಕ್ತ, ಮಾಂಸ, ಮೇದು, ಮಜ್ಜೆ, ಎಲುಬು ಮತ್ತು ಪ್ರಾಣ ಇವುಗಳ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿಸು.

ಪಾದೌ ಪಾಣೀ ತಥಾ ಗುಹ್ಯಂ ಜಿಹ್ವಾಕೇಶನಖಾಃ ಶಿರಃ । ಸನ್ಧಿಮಾರ್ಗಾಶ್ಚ ಬಹುಶೋ ರೇಖಾ ನೈಕವಿಧಾಸ್ತಥಾ ॥ ೨,೩೨.

ಕಾಲು, ಕೈ, ಗುಪ್ತಾಂಗ, ನಾಲಿಗೆ, ಕೂದಲು, ನಖ, ತಲೆ, ಅನೇಕ ಸಂಧಿಗಳು ಮತ್ತು ಮಾರ್ಗಗಳು, ವಿವಿಧ ರೇಖೆಗಳು ಇವೆ.

ಕಾಮಃ ಕ್ರೋಧೋ ಭಯಂ ಲಜ್ಜಾ ಮನೋ ಹರ್ಷಃ ಸುಖಾಸುಖಮ್ । ಚಿತ್ರಿತಂ ಛಿದ್ರಿತಞ್ಚಾಪಿ ನಾನಾಜಾಲೇನ ವೇಷ್ಟಿತಮ್ ॥ ೨,೩೨.

ಕಾಮ, ಕ್ರೋಧ, ಭಯ, ಲಜ್ಜೆ, ಮನಸ್ಸು, ಹರ್ಷ, ಸುಖ ದುಃಖ ಇವೆಲ್ಲವೂ ವಿಭಿನ್ನ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ, ಹಲವಾರು ಜಾಲಗಳಲ್ಲಿ ಸುತ್ತಿಕೊಂಡಿವೆ.

ಇನ್ದ್ರಜಾಲಮಿದಂ ಮನ್ಯೇ ಸಂಸಾರೇಽಸಾರಸಾಗರೇ । ಕರ್ತಾ ಕೋಽತ್ರ ಹೃಷೀಕೇಶ ಸಂಸಾರೇ ದುಃ ಖಸಂಕುಲೇ ॥ ೨,೩೨.

ಈ ಸಂಸಾರದಲ್ಲಿ ಅರ್ಥವಿಲ್ಲದ ಸಮುದ್ರದಂತೆ ಇದನ್ನು ನಾನು ಮಾಯೆಯಂತೆ ಕಾಣುತ್ತೇನೆ. ಹೃಷೀಕೇಶಾ, ಈ ದುಃಖಪೂರ್ಣ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಯಾರು ಕರ್ತೃ ಎಂಬುದು ಯಾರು?

ಶ್ರೀವಿಷ್ಣುರುವಾಚ । ಕಥಯಾಮಿ ಪರಂ ಗೋಪ್ಯಂ ಕೋಶಸ್ಯಾಸ್ಯ ವಿನಿರ್ಣಯಮ್ । ಯಸ್ಯ ವಿಜ್ಞಾನಮಾತ್ರೇಣ ಸರ್ವಜ್ಞತ್ವಂ ಪ್ರಜ್ಯತೇ ॥ ೨,೩೨.

ಶ್ರೀವಿಷ್ಣುನು ಹೇಳಿದನು: ನಾನು ನಿನಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಗುಪ್ತವಾದ, ಈ ಕೋಶದ ತೀರ್ಮಾನವನ್ನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ. ಇದನ್ನು ತಿಳಿದರೆ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಅರಿಯುವ ಜ್ಞಾನ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ.