ಗರುಡಪುರಾಣಮ್

ಅರಕ್ಷಿತಾರಂ ರಾಜಾನಂ ನಿತ್ಯಂ ಧರ್ಮವಿವರ್ಜಿತಮ್ । ಕ್ರೂರಂ ವ್ಯಸನಿನಂ ಮೂರ್ಖಂ ವೇದವಾದಬಹಿಷ್ಕೃತಮ್ । ಪ್ರಜಾಪೀಡನಕರ್ತಾರಂ ರಾಜಾನಂ ಯಮಶಾಸನಮ್ ॥ ೨,೨೪.

ಯಾವ ರಾಜನು ಪ್ರಜೆಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸದೆ, ಸದಾ ಧರ್ಮವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು, ಕ್ರೂರನಾಗಿದ್ದು, ಕೆಟ್ಟ ಚಟಗಳಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿರುವನು, ಮೂರ್ಖನು, ವೇದೋಪದೇಶದಿಂದ ಹೊರಗಿರುವನು, ಪ್ರಜೆಯನ್ನು ಹಿಂಸಿಸುವವನು—ಅವನು ಯಮನ ಆಳ್ವಿಕೆಗೆ ಒಳಪಡುತ್ತಾನೆ.

ಪ್ರಾಪಯನ್ತಿ ವಶಂ ಮೃತ್ಯೋಸ್ತತೋ ಯಾತಿ ಚ ಯಾತನಾಮ್ । ಸ್ವಕರ್ಮಾಣಿ ಪರಿತ್ಯಜ್ಯ ಮುಖ್ಯವೃತ್ತಾನಿ ಯಾನಿ ಚ ॥ ೨,೨೪.

ಅವರು ತಮ್ಮ ಮುಖ್ಯ ಕರ್ತವ್ಯಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟು, ಮರಣದ ವಶಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗಿ, ನಂತರ ದುಃಖವನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತಾರೆ.

ಪರಕರ್ಮರತೋ ನಿತ್ಯಂ ಯಮಲೋಕಂ ಸ ಗಚ್ಛತಿ । ಶೂದ್ರಃ ಕರೋತಿಃ ಯತ್ಕಿಞ್ಚಿದ್ವಿಜಶುಶ್ರೂಷಣಂ ವಿನಾ ॥ ೨,೨೪.

ಯಾರು ಸದಾ ಪರರ ಕೆಲಸಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿರುತ್ತಾರೆ, ಅವರು ಯಮಲೋಕವನ್ನು ಸೇರುತ್ತಾರೆ; ಶೂದ್ರನು ದ್ವಿಜರ ಸೇವೆ ಇಲ್ಲದೆ ಏನೇನು ಮಾಡಿದರೂ—

ಉತ್ತಮಾಧಮಮಧ್ಯೇ ವಾ ಯಮಲೋಕೇ ಸ ಪಚ್ಯತೇ । ಸ್ನಾನಂ ದಾನಂ ಜಪೋ ಹೋಮೋ ಸ್ವಾಧ್ಯಾಯೋ ದವರ್ತಾಚ್ಚನಮ್ ॥ ೨,೨೪.

ಯಮಲೋಕದಲ್ಲಿ, whether one is superior, inferior, or intermediate, ಎಲ್ಲರೂ ಕಷ್ಟ ಅನುಭವಿಸುತ್ತಾರೆ; ಅಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ, ದಾನ, ಜಪ, ಹೋಮ, ಸ್ವಾಧ್ಯಾಯ—ಇವುಗಳೆಲ್ಲವೂ ಇಲ್ಲ.

ಯಸ್ಮಿನ್ದಿನೇ ನ ಸೇವ್ಯನ್ತೇ ಸ ವೃಥಾ ದಿವಸೋ ನೃಣಾಮ್ । ಅನಿತ್ಯಮಧ್ರುವಂ ದೇಹಮನಾಧಾರಂ ರಸೋದ್ಭವಮ್ ॥ ೨,೨೪.

ಈ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಮಾಡುವದಿಲ್ಲದ ದಿನ, ಮಾನವರಿಗೆ ವ್ಯರ್ಥವಾಗುತ್ತದೆ; ಈ ದೇಹವು ಶಾಶ್ವತವಲ್ಲ, ಸ್ಥಿರವಲ್ಲ, ಆಧಾರವಿಲ್ಲದದು, ರಸದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದದು.

ಅನ್ನೋದಕಮಯೇ ದೇಹೇ ಗುಣಾನೇತಾನ್ವದಾಮ್ಯಹಮ್ । ಯತ್ಪ್ರಾತಃ ಸಂಸ್ಕೃತಂ ಸಾಯಂ ನೂನಮನ್ನಂ ವಿನಶ್ಯತಿ ॥ ೨,೨೪.

ಅನ್ನ ಮತ್ತು ನೀರಿನಿಂದ ನಿರ್ಮಿತವಾದ ದೇಹದಲ್ಲಿ ಇರುವ ಗುಣಗಳನ್ನು ನಾನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ: ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ತಯಾರಿಸಿದ ಅನ್ನ, ಸಂಜೆಗಾಗಲೇ ನಾಶವಾಗುತ್ತದೆ.

ತದೀಯರಸಸಮ್ಪುಷ್ಟಕಾಯೇ ಕಾ ಬತ ನಿತ್ಯತಾ । ಗತಂ ಜ್ಞಾತ್ವಾ ತು ಪಕ್ಷೀನ್ದ್ರ ವಪುರರ್ಧಂ ಸ್ವಕರ್ಮಭಿಃ ॥ ೨,೨೪.

ಅದರ ರಸದಿಂದ ಪೋಷಿತವಾದ ದೇಹದಲ್ಲಿ ಶಾಶ್ವತತೆ ಹೇಗೆ ಸಾಧ್ಯ? ಹಕ್ಕಿಗಳ ರಾಜನೇ, ಇದನ್ನು ತಿಳಿದು, ತನ್ನ ಕರ್ಮಗಳಿಂದ ಅರ್ಧ ದೇಹವು ಇಲ್ಲವಾಗುತ್ತದೆ.

ನರಃ ಪಾಪವಿನಾಶಾಯ ಕುರ್ವೀತ ಪರಮೌಷಧಮ್ । ದೇಹಃ ಕಿಮನ್ನದಾತುಃ ಸ್ವಿನ್ನಿಷೇಕ್ತುರ್ಮಾತುರೇವ ವಾ ॥ ೨,೨೪.

ಪಾಪವನ್ನು ನಾಶಮಾಡಲು ಮಾನವನು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪರಿಹಾರವನ್ನು ಮಾಡಬೇಕು; ಅನ್ನಕೊಡುವವನ ದೇಹ, ಬೀಜಹಾಕುವವನ ದೇಹ, ಅಥವಾ ತಾಯಿಯ ದೇಹ—ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಏನು ಮಹತ್ವ?

ಉಭಯೋರ್ವಾ ಪ್ರಭೋರ್ವಾಪಿ ಬಾಲನೋಗ್ನೇಃ ಶುನೋಽಪಿ ವಾ । ಕಸ್ತತ್ರ ಪರಮೋ ಯಜ್ಞಃ ಕೃಮಿವಿಡ್ಭಸ್ಮಸಂಜ್ಞಕೇ ॥ ೨,೨೪.

ತಂದೆತಾಯಿಯ ದೇಹವಾಗಲಿ, ದೇವರ ದೇಹವಾಗಲಿ, ಬೆಂಕಿಯ ದೇಹವಾಗಲಿ, ನಾಯಿಯ ದೇಹವಾಗಲಿ—ಅಲ್ಲಿ ಹುಳು, ಮಲ, ಭಸ್ಮ ಎಂಬ ಹೆಸರುಗಳಿರುವ ದೇಹಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವುದು ಶ್ರೇಷ್ಠ ಯಜ್ಞ?

ಕರ್ತವ್ಯಃ ಪರಮೋ ಯತ್ನಃ ಪಾತಕಸ್ಯ ವಿನಾಶನೇ । ಅನೇಕಭವಸಮ್ಭೂತಂ ಪಾತಕಂ ತು ತ್ರಿಧಾ ಕೃತಮ್ ॥ ೨,೨೪.

ಪಾಪವನ್ನು ನಾಶಮಾಡಲು ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಯತ್ನ ಮಾಡಬೇಕು; ಅನೇಕ ಜನ್ಮಗಳಿಂದ ಬಂದ ಪಾಪವು ಮೂರು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿರುತ್ತದೆ.

ಯದಾ ಪ್ರಾಪ್ನೋತಿ ಮಾನುಷ್ಯಂ ತದಾ ಸರ್ವಂ ತಪತ್ಯಪಿ । ಸರ್ವಜನ್ಮಾನಿ ಸಂಸ್ಮೃತ್ಯ ವಿಷಾದೀ ಕೃತಚೇತನಃ ॥ ೨,೨೪.

ಮಾನವನ ಜನ್ಮವನ್ನು ಪಡೆದಾಗ, ಅವನು ಎಲ್ಲವನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತಾನೆ; ಎಲ್ಲಾ ಜನ್ಮಗಳನ್ನು ನೆನೆಸಿ, ದುಃಖದಿಂದ ಮನಸ್ಸು ತುಂಬಿ ಹೋಗುತ್ತದೆ.

ಅವೇಕ್ಷ್ಯ ಗರ್ಭವಾಸಾಂಶ್ಚ ಕರ್ಮಜಾ ಗತಯಸ್ತಥಾ । ಮಾನುಷೋದರವಾಸೀ ಚೇತ್ತದಾ ಭವತಿ ಪಾತಕೀ ॥ ೨,೨೪.

ಗರ್ಭದಲ್ಲಿ ಇರುವ ಸ್ಥಿತಿಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಕರ್ಮದಿಂದ ಬರುವ ಗತಿಗಳನ್ನು ಗಮನಿಸಿದಾಗ, ಮಾನವನ ಗರ್ಭದಲ್ಲಿ ಇದ್ದರೆ ಅವನು ಪಾಪಿಯಾಗುತ್ತಾನೆ.

ಅಣ್ಡಜಾದಿಷು ಭೂತೇಷು ಯತ್ರಯತ್ರ ಪ್ರಸರ್ಪತಿ । ಆಧಯೋ ವ್ಯಾಧಯಃ ಕ್ಲೇಶಾ ಜರಾರೂಪವಿಪರ್ಯಯಃ ॥ ೨,೨೪.

ಅಂಡಜಾದಿಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಪ್ರಾಣಿಗಳಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಸಂಚರಿಸಿದರೂ, ಅಲ್ಲಿ ದುಃಖ, ರೋಗ, ಕಷ್ಟ, ವೃದ್ಧಾಪ್ಯ, ರೂಪದ ಬದಲಾವಣೆ ಇವೆ.

ಗರ್ಭವಾಸಾದ್ವಿನಿರ್ಮುಕ್ತಸ್ತ್ವಜ್ಞಾನತಿಮಿರಾವೃತಃ । ನ ಜಾನಾತಿಃ ಖಗಶ್ರೇಷ್ಠ ಬಾಲಭಾವಂ ಸಮಾಶ್ರಿತಃ ॥ ೨,೨೪.

ಗರ್ಭವಾಸದಿಂದ ಮುಕ್ತನಾದರೂ, ಅಜ್ಞಾನ ಎಂಬ ಕತ್ತಲಿನಿಂದ ಆವೃತನಾಗಿರುತ್ತಾನೆ; ಹಕ್ಕಿಗಳಲ್ಲಿಯ ಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲಿ ಅವನು ಏನೂ ಅರಿಯುತ್ತಿಲ್ಲ.

ಯೌವನೇ ತಿಮಿರಾನ್ಧಶ್ಚ ಯಃ ಪಶ್ಯತಿ ಸ ಮುಕ್ತಿಭಾಕ್ । ಆಧಾನಾನ್ಮೃತ್ಯುಮಾಪ್ನೋತಿ ಬಾಲೋ ವಾ ಸ್ಥವಿರೋ ಯುವಾ ॥ ೨,೨೪.

ಯೌವನದಲ್ಲಿ ಅಜ್ಞಾನದಿಂದ ಮುಚ್ಚಲ್ಪಟ್ಟವನಾದರೂ, ಯಾರು ಅರಿವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತಾರೋ ಅವರು ಮುಕ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ; ದುಃಖಗಳಿಂದ, ಬಾಲಕ, ವೃದ್ಧ, ಯುವಕ ಯಾರಾದರೂ ಮರಣವನ್ನು ಹೊಂದುತ್ತಾರೆ.

ಸಧನೋ ನಿರ್ಧನಶ್ಚೈವ ಸುಕುಮಾರಃ ಕುರೂಪವಾನ್ । ಅವಿದ್ವಾಂಶ್ಚೈವ ವಿದ್ವಾಂಶ್ಚ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾಸ್ತ್ವಿತರೋ ಜನಃ ॥ ೨,೨೪.

ಹಣವಂತನಾಗಿರಲಿ, ಬಡವನಾಗಿರಲಿ, ಸೊಗಸಾದವನಾಗಿರಲಿ, ಕೆಟ್ಟ ರೂಪದವನಾಗಿರಲಿ, ಅಜ್ಞಾನಿಯಾಗಿರಲಿ, ಜ್ಞಾನಿಯಾಗಿರಲಿ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣನಾಗಿರಲಿ, ಬೇರೆ ಜನರಾಗಿರಲಿ—

ತಪೋರತೋ ಯೋಗಶೀಲೋ ಮಹಾಜ್ಞಾನೀ ಚ ಯೋ ನರಃ । ಮಹಾದಾನರತಃ ಶ್ರೀಮಾನ್ಧರ್ಮಾತ್ಮಾತುಲವಿಕ್ರಮಃ । ವಿನಾ ಮಾನುಪದೇಹಂ ತು ಸುಖಂ ದುಃ ಖಂ ನ ವಿನ್ದತಿ ॥ ೨,೨೪.

ತಪಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿರುವವನಾಗಿರಲಿ, ಯೋಗದಲ್ಲಿ ಪರಿಣಿತನಾಗಿರಲಿ, ಮಹಾಜ್ಞಾನಿಯಾಗಿರಲಿ, ಮಹಾದಾನದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿರುವವನಾಗಿರಲಿ, ಶ್ರೀಮಂತನಾಗಿರಲಿ, ಧರ್ಮಾತ್ಮನಾಗಿರಲಿ, ಅಪಾರ ಶಕ್ತಿಯವನಾಗಿರಲಿ—ಮಾನವ ದೇಹವಿಲ್ಲದೆ ಅವನು ಸುಖವನ್ನೂ ದುಃಖವನ್ನೂ ಅನುಭವಿಸುವುದಿಲ್ಲ.

ಪ್ರಾಕೃತೈಃ ಕರ್ಮಪಾಶೈಸ್ತು ಮೃತ್ಯುಮಾಪ್ನೋತಿ ಮಾನವಃ । ಆಧಾನಾತ್ಪಞ್ಚ ವರ್ಷಾಣಿ ಸ್ವಲ್ಪಪಾಪೈರ್ವಿಪಚ್ಯತೇ ॥ ೨,೨೪.

ಸಹಜ ಕರ್ಮಗಳ ಬಂಧನದಿಂದ ಮಾನವನು ಮರಣವನ್ನು ಹೊಂದುತ್ತಾನೆ; ಐದು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಸಣ್ಣ ಪಾಪಗಳಿಂದ ಕಷ್ಟ ಅನುಭವಿಸುತ್ತಾನೆ.

ಪಞ್ಚವರ್ಷಾಧಿಕೋ ಭೂತ್ವಾ ಮಹಾಪಾಪೈರ್ವಿಪಚ್ಯತೇ । ಯೋನಿಂ ಪೂರಯತೇ ಯಸ್ಮಾನ್ಮೃತೋಽಪ್ಯಾಯಾತಿ ಯಾತಿ ಚ ॥ ೨,೨೪.

ಐದು ವರ್ಷಗಳನ್ನು ಮೀರಿ ಹೋದರೆ, ಅವನು ಮಹಾಪಾಪಗಳಿಂದ ಕಷ್ಟ ಅನುಭವಿಸುತ್ತಾನೆ; ಅವನು ಗರ್ಭವನ್ನು ತುಂಬುತ್ತಾನೆ, ಆದ್ದರಿಂದ ಸತ್ತರೂ ಮತ್ತೆ ಬರುತ್ತಾನೆ, ಹೋಗುತ್ತಾನೆ.

ಮೃತೋ ದಾನಪ್ರಭಾವೇಣ ಜೀವನ್ಮರ್ತ್ಯಶ್ಚಿರಂ ಭುವಿ । ಸೂತ ಉವಾಚ । ಇತಿ ಕೃಷ್ಣವಚಃ ಶ್ರುತ್ವಾ ಗರುಡೋ ವಾಕ್ಯಮಬ್ರವೀತ್ ॥ ೨,೨೪.

ಸತ್ತ ನಂತರ ದಾನದ ಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಮನುಷ್ಯನು ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ದೀರ್ಘಕಾಲ ಬದುಕುತ್ತಾನೆ. ಸೂತನು ಹೇಳಿದನು: ಕೃಷ್ಣನ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ, ಗರುಡನು ಹೀಗೆ ಕೇಳಿದನು.

ಗರುಡ ಉವಾಚ । ಮೃತೇ ಬಾಲೇ ಕಥಂ ಕುರ್ಯಾತ್ಪಿಣ್ಡದಾನಾದಿಕಾಃ ಕ್ರಿಯಾಃ । ಗರ್ಭೇಷು ಚ ವಿಪನ್ನಾನಾಮಾಚೂಡಾಕರಣಾಚ್ಛಿಶೋಃ ॥ ೨,೨೪.

ಗರುಡನು ಹೇಳಿದನು: ಬಾಲಕನು ಸತ್ತಾಗ, ಪಿಂಡದಾನ ಮತ್ತು ಇತರ ಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ಹೇಗೆ ಮಾಡಬೇಕು? ಗರ್ಭದಲ್ಲೇ ಸತ್ತವರಿಗೆ, ಅಥವಾ ಶಿಶುವಿನ ಮೊದಲ ತಲೆಕತ್ತರಿಸುವುದಕ್ಕೂ ಮುನ್ನ ಸತ್ತವರಿಗೆ ಹೇಗೆ ಮಾಡಬೇಕು?

ಕಥಂ ಕಿಂ ಕೇನ ದಾತವ್ಯಂ ಮೃತಾನ್ತೇ ಕೋ ವಿಧಿಃ ಸ್ಮೃತಃ । ಗರುಡೋಕ್ತಮಿತಿ ಶ್ರುತ್ವಾ ವಿಷ್ಣುರ್ವಾಕ್ಯಮಥಾಬ್ರವೀತ್ ॥ ೨,೨೪.

ಮರಣ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಏನು, ಹೇಗೆ, ಯಾರಿಂದ ಕೊಡುವುದು ಮತ್ತು ಯಾವ ವಿಧಿ ಪಾಲಿಸಬೇಕೆಂದು ಕೇಳಿದಾಗ, ಗರುಡನ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ ವಿಷ್ಣು ದೇವರು ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದರು.

ಶ್ರೀವಿಷ್ಣುರುವಾಚ । ಯದಿ ಗರ್ಭೋ ವಿಪದ್ಯತೇ ಸ್ತ್ರವತೇ ವಾಪಿ ಯೋಷಿತಃ । ಯಾವನ್ಮಾಸಂ ಸ್ಥಿತೋ ಗರ್ಭಸ್ತಾವದ್ದಿನಮಶೌಚಕಮ್ ॥ ೨,೨೪.

ಶ್ರೀಮನ್ ವಿಷ್ಣು ಹೇಳಿದರು: ಗರ್ಭವು ನಷ್ಟವಾದರೆ ಅಥವಾ ಹೆಂಗಸು ಗರ್ಭಪಾತ ಮಾಡಿದರೆ, ಆ ಗರ್ಭ ಎಷ್ಟು ತಿಂಗಳು ಇದ್ದಿತ್ತೋ, ಅಷ್ಟು ದಿನಗಳು ಅಶೌಚವನ್ನು ಪಾಲಿಸಬೇಕು.

ತಸ್ಯ ಕಿಞ್ಚಿನ್ನ ಕರ್ತವ್ಯಮಾತ್ಮನಃ ಶ್ರೇಯ ಇಚ್ಛತಾ । ತತೋ ಜಾತೇ ವಿಪನ್ನೇ ತು ಆ ಚೂಡಾಕರಣಾಚ್ಛಿಶೋಃ ॥ ೨,೨೪.

ತಾನು ಹಿತವನ್ನು ಬಯಸುವವನು ಅಂಥ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಯಾವ ವಿಧಿಯೂ ಮಾಡಬಾರದು. ಆದರೆ ಮಗುವು ಹುಟ್ಟಿ ನಂತರ ಸತ್ತರೆ, ಆ ಮಗುವಿನ ಕೂದಲು ಮೊದಲ ಬಾರಿ ಕತ್ತರಿಸುವವರೆಗೆ ವಿಧಿಗಳನ್ನು ಮಾಡಬೇಕು.

ದುಗ್ಧಂ ಭೋಜ್ಯಂ ತಾಶಕ್ತಿ ಬಾಲಾನಾಂ ಚ ಪ್ರದೀಯತೇ । ಆ ಚೂಡಾತ್ಪಞ್ಚವರ್ಷೇ ತು ದೇಹದಾಹೋ ವಿಧೀಯತೇ ॥ ೨,೨೪.

ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ತಮ್ಮ ಶಕ್ತಿಗೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಹಾಲು ಮತ್ತು ಆಹಾರವನ್ನು ನೀಡಬೇಕು. ಕೂದಲು ಕತ್ತರಿಸುವವರೆಗೆ ಅಥವಾ ಐದು ವರ್ಷವರೆಗೆ ದೇಹದ ದಹನವನ್ನು ಮಾಡಬೇಕು.

ದುಗ್ಧಂ ತಸ್ಯ ಪ್ರದೇಯಂ ಸ್ಯಾದ್ಬಾಲಾನಾಂ ಭೋಜನಂ ಶುಭಮ್ । ಪಞ್ಚವರ್ಷಾಧಿಕೇ ಪ್ರೇತೇ ಸ್ವಜಾತಿವಿಹಿತಾನಿ ಚ ॥ ೨,೨೪.

ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಹಾಲು ಕೊಡಬೇಕು, ಅವರಿಗಾಗಿಯೇ ಒಳ್ಳೆಯ ಆಹಾರ ಕೊಡಬೇಕು. ಐದು ವರ್ಷವಾದ ಮೇಲೆ ಸತ್ತರೆ, ಅವರ ಜಾತಿಗೆ ಸರಿಯಾದ ವಿಧಿಗಳನ್ನು ಮಾಡಬೇಕು.

ಕುರ್ಯಾತ್ಕರ್ಮಾಣಿ ಸರ್ವಾಣಿ ಚೋದಕುಮ್ಭಾದಿ ಪಾಯಸಮ್ । ದಾತವ್ಯಂ ತು ಖಗಶ್ರೇಷ್ಠ ಋಣಸಮ್ಬನ್ಧಕಸ್ತು ಸಃ ॥ ೨,೨೪.

ಎಲ್ಲ ವಿಧಿಗಳನ್ನು ಮಾಡಬೇಕು, ಅದರಲ್ಲೂ ನೀರಿನ ಕುಂಭ ಮತ್ತು ಪಾಯಸವನ್ನು ಕೊಡಬೇಕು. ಹಕ್ಕಿಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, ಅವನು ಜನ್ಮದ ಋಣಕ್ಕೆ ಬಂಧನವಾಗಿದ್ದಾನೆ.

ಜಾತಸ್ಯ ಹಿ ಧ್ರುವೋ ಮೃತ್ಯುರ್ಧ್ರುವಂ ಜನ್ಮ ಮೃತಸ್ಯ ಚ । ಕರ್ತವ್ಯಂ ಪಕ್ಷಿಶಾರ್ದೂಲ ಪುನರ್ದೇಹಕ್ಷಯಾಯ ವೈ ॥ ೨,೨೪.

ಹುಟ್ಟಿದವನು ಸಾಯುವುದು ಖಚಿತ, ಸತ್ತವನಿಗೆ ಮತ್ತೆ ಹುಟ್ಟು ಖಚಿತ. ಹಕ್ಕಿಗಳ ರಾಜನೇ, ದೇಹದ ಕ್ಷಯವಾಗಲು ವಿಧಿಗಳನ್ನು ಮಾಡಲೇಬೇಕು.

ತಸ್ಮೈ ಯದ್ರೋಚತೇ ದೇಯಮದತ್ತ್ವಾ ನಿರ್ಧನೇ ಕುಲೇ । ಸ್ವಲ್ಪಾಯುರ್ನಿರ್ಧನೋ ಭೂತ್ವಾ ರತಿಭಕ್ತಿವಿವರ್ಜಿತಃ ॥ ೨,೨೪.

ಅವನಿಗೆ ಇಷ್ಟವಾದುದನ್ನು ಕೊಡಬೇಕು. ಬಡ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಕೊಡದೆ ಹೋದರೆ, ಆಯುಷ್ಯ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ, ಬಡತನ ಬರುತ್ತದೆ, ಸಂತೋಷವೂ ಭಕ್ತಿಯೂ ಕಳೆದುಹೋಗುತ್ತವೆ.