ಗರುಡಪುರಾಣಮ್

ಸ್ವವಾಚಾ ವದತೇ ಯಸ್ತು ಗೋವೃಷದ್ವಿಜಾವಾಜಿಷು । ಲಿಙ್ಗೇ ಗಜೇ ತಥಾ ದೇವೇ ಭೂತೇ ಪ್ರೇತೇ ನಿಶಾಚರೇ ॥ ೨,೨೩.

ಯಾರಾದರೂ ಕನಸಿನಲ್ಲಿ ಹಸು, ಎತ್ತು, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಕುದುರೆ, ಆನೆ, ದೇವತೆ, ಭೂತ, ಪ್ರೇತ ಅಥವಾ ನಿಶಾಚರರ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡುತ್ತಿದ್ದರೆ,

ಸ್ವಪ್ನಮಧ್ಯೇ ತು ಪಕ್ಷೀನ್ದ್ರ ಪ್ರೇತಲಿಙ್ಗಾನ್ಯನೇಕಧಾ । ಸ್ವಕಲತ್ರಂ ಸ್ವಬನ್ಧುಂ ವಾ ಸ್ವಸುತಂ ಸ್ವಪತಿಂ ವಿಭುಮ್ । ವಿದ್ಯಮಾನಂ ಮೃತಂ ಪಶ್ಯೇತ್ಪ್ರೇತದೋಷೇಣ ನಿಶ್ಚಿತಮ್ ॥ ೨,೨೩.

ಹಕ್ಕಿಗಳ ರಾಜನೇ, ಕನಸಿನ ಮಧ್ಯೆ ಅನೇಕ ಪ್ರೇತ ಲಕ್ಷಣಗಳು ಕಾಣಿಸಿದರೆ, ಅಥವಾ ತನ್ನ ಹೆಂಡತಿ, ಬಂಧು, ಮಗ ಅಥವಾ ಗಂಡನನ್ನು ಜೀವಂತವಾಗಿರಲಿ ಅಥವಾ ಮೃತರಾಗಿರಲಿ ನೋಡಿದರೆ, ಅದು ಖಂಡಿತವಾಗಿಯೂ ಪ್ರೇತದ ಪ್ರಭಾವದಿಂದ ಆಗಿದೆ.

ಯಾಚತೇ ಯಃ ಪರಂ ಸ್ವಪ್ನೇ ಕ್ಷುತ್ತೃಡ್ಭ್ಯಾಂ ಚ ಪರಿಪ್ಲುತಃ । ತೀರ್ಥೇ ಗತ್ವಾ ದಹೇತ್ಪಿಣ್ಡಾನ್ಪ್ರೇತದೌಷೈರ್ನ ಸಂಶಯಃ ॥ ೨,೨೩.

ಯಾರಾದರೂ ಕನಸಿನಲ್ಲಿ ಮತ್ತೊಬ್ಬನ ಬಳಿ ಹಸಿವಿನಿಂದ ಅಥವಾ ದಾಹದಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಾ ಅನ್ನವನ್ನು ಬೇಡುತ್ತಿದ್ದರೆ, ಅಥವಾ ತೀರ್ಥಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ ಪಿಂಡಗಳನ್ನು ಸುಡುತ್ತಿದ್ದರೆ, ಅದು ಪ್ರೇತದ ದೋಷದಿಂದಲೇ ಆಗಿದೆ ಎಂಬುದು ನಿಶ್ಚಿತ.

ನಿರ್ಗಚ್ಛೇದ್ವಾ ಗೃಹಾದ್ವಾಪಿ ಸ್ವಪ್ನೇ ಪುತ್ರಸ್ತಥಾ ಪಶುಃ । ಪಿತಾ ಭ್ರಾತಾ ಕಲತ್ರಂ ಚ ಪ್ರೇತದೋಷೈಸ್ತು ಪಶ್ಯತಿ ॥ ೨,೨೩.

ಯಾರಾದರೂ ಕನಸಿನಲ್ಲಿ ಮಗ, ಪಶು, ತಂದೆ, ಸಹೋದರ ಅಥವಾ ಹೆಂಡತಿ ಮನೆ ಬಿಟ್ಟು ಹೊರ ಹೋಗುತ್ತಿರುವಂತೆ ಕಂಡರೆ, ಅದು ಪ್ರೇತದ ದೋಷದಿಂದ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ.

ಚಿಹ್ನಾನ್ಯೇತಾನಿ ಪಕ್ಷೀನ್ದ್ರ ಪ್ರಾಯಶ್ಚಿತ್ತಂ ನಿವೇದಯೇತ್ । ಕೃತ್ವಾ ಸ್ನಾನಂ ಗೃಹೇ ತೀರ್ಥೇ ಶ್ರೀವೃಕ್ಷೇ ತರ್ಪಣಂ ಜಲೈಃ ॥ ೨,೨೩.

ಹಕ್ಕಿಗಳ ರಾಜನೇ, ಇವುಗಳೆಲ್ಲಾ ಪ್ರೇತದ ಲಕ್ಷಣಗಳು. ಇದನ್ನು ಕಂಡವರು ಪ್ರಾಯಶ್ಚಿತ್ತ ಮಾಡಬೇಕು. ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ತೀರ್ಥದಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿ, ಪವಿತ್ರ ವೃಕ್ಷದ ಬಳಿ ನೀರನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಿ ತರ್ಪಣ ಮಾಡಬೇಕು.

ಕೃಷ್ಣಧಾನ್ಯಾನಿ ಪೂಜಾಂ ಚ ಪ್ರದದ್ಯಾದ್ವೇದಪಾರಗೇ । ಹೋಮಂ ಕುರ್ಯಾದ್ಯಥಾಶಕ್ತಿ ಸಮ್ಪೂರ್ಣಂ ವಾಚಯೇತ್ಸುಧೀಃ ॥ ೨,೨೩.

ವೇದಗಳನ್ನು ತಿಳಿದವನಿಗೆ ಕಪ್ಪು ಧಾನ್ಯಗಳು ಹಾಗೂ ಪೂಜೆ ಸಲ್ಲಿಸಬೇಕು. ತನ್ನ ಶಕ್ತಿಗೆ ಅನುಸಾರವಾಗಿ ಹೋಮ ಮಾಡಬೇಕು ಮತ್ತು ಸಂಪೂರ್ಣ ವಿಧಿಯನ್ನು ಪಂಡಿತರಿಂದ ಓದಿಸಬೇಕು.

ಏತದ್ಧಿ ಶ್ರದ್ಧಯಾ ಯಸ್ತು ಪ್ರೇತಲಿಙ್ಗನಿದರ್ಶನಮ್ । ಪಠತೇ ಶೃಣುತೇ ವಾಪಿ ಪ್ರೇತಚಿಹ್ನಂ ವಿನಶ್ಯತಿ ॥ ೨,೨೩.

ಯಾರು ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದ ಈ ಪ್ರೇತಚಿಹ್ನೆಗಳ ವಿವರಣೆಯನ್ನು ಓದುತ್ತಾರೆ ಅಥವಾ ಕೇಳುತ್ತಾರೆ, ಅವರಲ್ಲಿ ಮರಣದ ಎಲ್ಲ ಗುರುತುಗಳು ನಾಶವಾಗುತ್ತವೆ.

ಶ್ರೀಗರುಡಮಹಾಪುರಾಣಮ್ ೨೪ ಗರುಡ ಉವಾಚ । ನಾಕಾಲೇ ಮ್ರಿಯತೇ ಕಶ್ಚಿದಿತಿ ವೇದಾನುಶಾಸನಮ್ । ಕಸ್ಮಾನ್ಮೃತ್ಯುಮವಾಪ್ನೋತಿ ರಾಜಾ ವಾ ಶ್ರೋತ್ರಿಯೋಪಿ ವಾ ॥ ೨,೨೪.

ಗರುಡನು ಕೇಳಿದನು: ಯಾರೂ ತಮ್ಮ ಕಾಲಕ್ಕಿಂತ ಮುಂಚೆ ಸಾಯುವುದಿಲ್ಲವೆಂದು ವೇದಗಳು ಹೇಳುತ್ತವೆ. ಹಾಗಿದ್ದರೆ ರಾಜನಿಗೋ ಅಥವಾ ಪಂಡಿತನಿಗೋ ಮರಣವು ಏಕೆ ಬರುತ್ತದೆ?

ಯದುಕ್ತಂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾ ಪೂರ್ವಮನೃತಂ ತದ್ಧಿ ದೃಶ್ಯತೇ । ವೇದೈರುಕ್ತಂ ತು ಯದ್ವಾಕ್ಯಂ ಶತಂ ಜೀವತಿ ಮಾನುಷೇ ॥ ೨,೨೪.

ಹಿಂದೆ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಹೇಳಿದ ಮಾತುಗಳು ಸುಳ್ಳಾಗಿರುವುದು ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ವೇದಗಳು ಹೇಳಿದಂತೆ, ಮಾನವನಿಗೆ ನೂರು ವರ್ಷಗಳ ಆಯಸ್ಸು ಇದೆ.

ಜೀವನ್ತಿ ಮಾನುಷೇ ಲೋಕೇ ಸರ್ವೇ ವರ್ಣಾ ದ್ವಿಜಾತಯಃ । ಅನ್ತ್ಯಜಾಮ್ಲೇಚ್ಛಜಾಶ್ಚೈವ ಖಣ್ಡೇ ಭಾರತಸಂಜ್ಞಕೇ ॥ ೨,೨೪.

ಮಾನವರ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಾ ವರ್ಣಗಳವರು, ದ್ವಿಜರು, ಅಂತ್ಯಜರು, ಮ್ಲೇಛರ ಜನರು ಕೂಡ ಭಾರತವೆಂಬ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಬದುಕುತ್ತಾರೆ.

ನ ದೃಶ್ಯತೇ ಕಲೌ ತಚ್ಚ ಕಸ್ಮಾದ್ದೇವ ಸಮಾದಿಶ । (ಆಧಾನಾನ್ಮೃತ್ಯುಮಾಪ್ನೋತಿ ಬಾಲೋ ವಾ ಸ್ಥವಿರೋ ಯುಬಾ ॥ ೨,೨೪.

ಈ ಯುಗದಲ್ಲಿ ಅದು ಕಾಣಿಸುವುದಿಲ್ಲ; ದೇವಾ, ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವೇನು? (ಆರಂಭದ ಸಮಯದಲ್ಲೇ ಮರಣವು ಮಕ್ಕಳಿಗೋ, ವೃದ್ಧರಿಗೋ, ಯುವಕರಿಗೋ ಬರುತ್ತದೆ.)

ಸಧನೋ ನಿರ್ಧನೋ ವಾಪಿ ಸುಕುಮಾರಃ ಸುರೂಪವಾನ್ । ಅವಿದ್ವಾಂಶ್ಚೈವ ವಿದ್ವಾಂಶ್ಚ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಸ್ತ್ವಿತರೋ ಜನಃ ॥ ೨,೨೪.

ಹಣವಂತನಾಗಿರಲಿ, ಬಡವನಾಗಿರಲಿ, ನಾಜೂಕಾಗಿರಲಿ, ಸುಂದರನಾಗಿರಲಿ, ಅಜ್ಞಾನಿಯಾಗಿರಲಿ, ಜ್ಞಾನಿಯಾಗಿರಲಿ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣನಾಗಿರಲಿ, ಬೇರೆ ಯಾರಾಗಿರಲಿ—

ತಪೋರತೋ ಯೋಗಶೀಲೋ ಮಹಾಜ್ಞಾನೀ ಚ ಯೋ ನರಃ । ಸರ್ವಜ್ಞಾನರತಃ ಶ್ರೀಮಾನ್ಧರ್ಮಾತ್ಮಾತುಲವಿಕ್ರಮಃ ॥ ೨,೨೪.

ತಪಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿರುವವನು, ಯೋಗದಲ್ಲಿ ನಿಪುಣನು, ಮಹಾಜ್ಞಾನಿ, ಎಲ್ಲ ಜ್ಞಾನಗಳಲ್ಲಿ ತಲ್ಲೀನನು, ಶ್ರೀಮಂತನು, ಧರ್ಮಾತ್ಮನು, ಅಪಾರ ಶೌರ್ಯವಂತನು—

) ಸರ್ವಮೇತದಶಷೇಣ ಜಾಯತೇ ವಸುಧಾತಲೇ । ಕಸ್ಮಾನ್ಮೃತ್ಯುಮವಾಪ್ನೋತಿ ರಾಜಾ ವಾ ಶ್ರೋತ್ರಿಯೋಽಪಿ ವಾ ॥ ೨,೨೪.

ಇವರೆಲ್ಲರೂ ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ ಹುಟ್ಟುತ್ತಾರೆ; ಹಾಗಿದ್ದರೂ ರಾಜನಿಗೋ ಅಥವಾ ಪಂಡಿತನಿಗೋ ಮರಣ ಏಕೆ ಬರುತ್ತದೆ?

ಶ್ರೀಭಗವಾನುವಾಚ । ಸಾಧುಸಾಧು ಮಹಾಪ್ರಾಜ್ಞ ಯಸ್ತ್ವಂ ಭಕ್ತೋಽಸಿ ಮೇ ಪ್ರಿಯಃ । ಶ್ರೂಯತಾಂ ವಚನಂ ಗುಹ್ಯಂ ನಾನಾದೇಶವಿನಾಶನಮ್ ॥ ೨,೨೪.

ಶ್ರೀಭಗವಂತನು ಹೇಳಿದನು: ಮಹಾಜ್ಞಾನಿಯೇ, ನೀನು ನನ್ನ ಭಕ್ತನೂ ಪ್ರಿಯನೂ ಆಗಿರುವೆ. ನೀನು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಕೇಳಿದೆ. ಎಲ್ಲ ವಿಧದ ದುಃಖವನ್ನು ನಿವಾರಿಸುವ ಈ ಗುಪ್ತವಾದ ಮಾತನ್ನು ಕೇಳು.

ವಿಧಾತೃವಿಹಿತೋ ಮೃತ್ಯುಃ ಶೀಘ್ರಮಾದಾಯ ಗಚ್ಛತಿ । ತತೋ ವಕ್ಷ್ಯಾಮಿ ಪಕ್ಷೀನ್ದ್ರ ಕಾಶ್ಯಪೇಯ ಮಹಾದ್ಯುತೇ ॥ ೨,೨೪.

ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತನು ನಿಗದಿಪಡಿಸಿದ ಮರಣವು ತ್ವರಿತವಾಗಿ ಜೀವವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ, ಪಕ್ಷಿರಾಜನಾದ ಕಾಶ್ಯಪನ ವಂಶಜನೇ, ನಾನು ವಿವರಿಸುತ್ತೇನೆ.

ಮಾನುಷಃ ಶತಜೀವೀತಿ ಪುರಾ ವೇದೇನ ಭಾಷಿತಮ್ । ವಿಕರ್ಮಣಃ ಪ್ರಭಾವೇಣ ಶೀಘ್ರಂ ಚಾಪಿ ವಿನಶ್ಯತಿ ॥ ೨,೨೪.

ಹಿಂದೆ ವೇದದಲ್ಲಿ ಮಾನವನಿಗೆ ನೂರು ವರ್ಷಗಳ ಆಯಸ್ಸು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿತ್ತು; ಆದರೆ ದುಷ್ಕರ್ಮಗಳ ಪರಿಣಾಮದಿಂದ ಅವನು ಬೇಗನೇ ನಾಶವಾಗುತ್ತಾನೆ.

ವೇದಾನಭ್ಯಸನೇನೈವ ಕುಲಾಚಾರಂ ನ ಸೇವತೇ । ಆಲಸ್ಯಾತ್ಕರ್ಮಣಾಂ ತ್ಯಾಗೋ ನಿಷಿದ್ಧೇಽಪ್ಯಾದರಃ ಸದಾ ॥ ೨,೨೪.

ವೇದಾಭ್ಯಾಸ ಮಾಡದೆ, ಕುಲಾಚಾರವನ್ನು ಅನುಸರಿಸದೆ, ಸೋಮಾರಿತನದಿಂದ ಕರ್ಮಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟು, ನಿಷಿದ್ಧವಾದ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನೂ ಗೌರವಿಸುವುದರಿಂದ—

ಯತ್ರ ತತ್ರ ಗೃಹೇಽಶ್ರಾತಿ ಪರಕ್ಷೇತ್ರರತಸ್ತಥಾ । ಏತೈರನ್ಯೈರ್ಮಹಾದೋಷೈರ್ಜಾಯತೇ ಚಾಯುಷಃ ಕ್ಷಯಃ ॥ ೨,೨೪.

ಯಾವುದೇ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವುದು, ಪರರ ಹೊಲದಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿ ತೋರಿಸುವುದು, ಇವುಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಇನ್ನೂ ಅನೇಕ ದೊಡ್ಡ ದೋಷಗಳಿಂದ ಆಯಸ್ಸು ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ.

ಅಶ್ರದ್ದಧಾನಮಶುಚಿಂ ನಾಸ್ತಿಕಂ ತ್ಯಕ್ತಮಙ್ಗಲಮ್ । ಪರದ್ರೋಹಾನೃತರಂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಂ ಯತ (ಮ) ಮನ್ದಿರಮ್ ॥ ೨,೨೪.

ಯಾರಲ್ಲಿ ಶ್ರದ್ಧೆ ಇಲ್ಲ, ಶುದ್ಧತೆ ಇಲ್ಲ, ದೇವರನ್ನು ನಂಬದವನು, ಶುಭವನ್ನು ಬಿಟ್ಟವನು, ಇತರರಿಗೆ ಹಾನಿಕಾರಕನಾಗಿರುವವನು, ಸುಳ್ಳು ಮಾತನಾಡುವ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನ ಮನೆಗೆ ಹೋಗಬಾರದು.

ಅರಕ್ಷಿತಾರಂ ರಾಜಾನಂ ನಿತ್ಯಂ ಧರ್ಮವಿವರ್ಜಿತಮ್ । ಕ್ರೂರಂ ವ್ಯಸನಿನಂ ಮೂರ್ಖಂ ವೇದವಾದಬಹಿಷ್ಕೃತಮ್ । ಪ್ರಜಾಪೀಡನಕರ್ತಾರಂ ರಾಜಾನಂ ಯಮಶಾಸನಮ್ ॥ ೨,೨೪.

ಯಾವ ರಾಜನು ಪ್ರಜೆಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸದೆ, ಸದಾ ಧರ್ಮವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು, ಕ್ರೂರನಾಗಿದ್ದು, ಕೆಟ್ಟ ಚಟಗಳಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿರುವನು, ಮೂರ್ಖನು, ವೇದೋಪದೇಶದಿಂದ ಹೊರಗಿರುವನು, ಪ್ರಜೆಯನ್ನು ಹಿಂಸಿಸುವವನು—ಅವನು ಯಮನ ಆಳ್ವಿಕೆಗೆ ಒಳಪಡುತ್ತಾನೆ.

ಪ್ರಾಪಯನ್ತಿ ವಶಂ ಮೃತ್ಯೋಸ್ತತೋ ಯಾತಿ ಚ ಯಾತನಾಮ್ । ಸ್ವಕರ್ಮಾಣಿ ಪರಿತ್ಯಜ್ಯ ಮುಖ್ಯವೃತ್ತಾನಿ ಯಾನಿ ಚ ॥ ೨,೨೪.

ಅವರು ತಮ್ಮ ಮುಖ್ಯ ಕರ್ತವ್ಯಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟು, ಮರಣದ ವಶಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗಿ, ನಂತರ ದುಃಖವನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತಾರೆ.

ಪರಕರ್ಮರತೋ ನಿತ್ಯಂ ಯಮಲೋಕಂ ಸ ಗಚ್ಛತಿ । ಶೂದ್ರಃ ಕರೋತಿಃ ಯತ್ಕಿಞ್ಚಿದ್ವಿಜಶುಶ್ರೂಷಣಂ ವಿನಾ ॥ ೨,೨೪.

ಯಾರು ಸದಾ ಪರರ ಕೆಲಸಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿರುತ್ತಾರೆ, ಅವರು ಯಮಲೋಕವನ್ನು ಸೇರುತ್ತಾರೆ; ಶೂದ್ರನು ದ್ವಿಜರ ಸೇವೆ ಇಲ್ಲದೆ ಏನೇನು ಮಾಡಿದರೂ—

ಉತ್ತಮಾಧಮಮಧ್ಯೇ ವಾ ಯಮಲೋಕೇ ಸ ಪಚ್ಯತೇ । ಸ್ನಾನಂ ದಾನಂ ಜಪೋ ಹೋಮೋ ಸ್ವಾಧ್ಯಾಯೋ ದವರ್ತಾಚ್ಚನಮ್ ॥ ೨,೨೪.

ಯಮಲೋಕದಲ್ಲಿ, whether one is superior, inferior, or intermediate, ಎಲ್ಲರೂ ಕಷ್ಟ ಅನುಭವಿಸುತ್ತಾರೆ; ಅಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ, ದಾನ, ಜಪ, ಹೋಮ, ಸ್ವಾಧ್ಯಾಯ—ಇವುಗಳೆಲ್ಲವೂ ಇಲ್ಲ.

ಯಸ್ಮಿನ್ದಿನೇ ನ ಸೇವ್ಯನ್ತೇ ಸ ವೃಥಾ ದಿವಸೋ ನೃಣಾಮ್ । ಅನಿತ್ಯಮಧ್ರುವಂ ದೇಹಮನಾಧಾರಂ ರಸೋದ್ಭವಮ್ ॥ ೨,೨೪.

ಈ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಮಾಡುವದಿಲ್ಲದ ದಿನ, ಮಾನವರಿಗೆ ವ್ಯರ್ಥವಾಗುತ್ತದೆ; ಈ ದೇಹವು ಶಾಶ್ವತವಲ್ಲ, ಸ್ಥಿರವಲ್ಲ, ಆಧಾರವಿಲ್ಲದದು, ರಸದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದದು.

ಅನ್ನೋದಕಮಯೇ ದೇಹೇ ಗುಣಾನೇತಾನ್ವದಾಮ್ಯಹಮ್ । ಯತ್ಪ್ರಾತಃ ಸಂಸ್ಕೃತಂ ಸಾಯಂ ನೂನಮನ್ನಂ ವಿನಶ್ಯತಿ ॥ ೨,೨೪.

ಅನ್ನ ಮತ್ತು ನೀರಿನಿಂದ ನಿರ್ಮಿತವಾದ ದೇಹದಲ್ಲಿ ಇರುವ ಗುಣಗಳನ್ನು ನಾನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ: ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ತಯಾರಿಸಿದ ಅನ್ನ, ಸಂಜೆಗಾಗಲೇ ನಾಶವಾಗುತ್ತದೆ.

ತದೀಯರಸಸಮ್ಪುಷ್ಟಕಾಯೇ ಕಾ ಬತ ನಿತ್ಯತಾ । ಗತಂ ಜ್ಞಾತ್ವಾ ತು ಪಕ್ಷೀನ್ದ್ರ ವಪುರರ್ಧಂ ಸ್ವಕರ್ಮಭಿಃ ॥ ೨,೨೪.

ಅದರ ರಸದಿಂದ ಪೋಷಿತವಾದ ದೇಹದಲ್ಲಿ ಶಾಶ್ವತತೆ ಹೇಗೆ ಸಾಧ್ಯ? ಹಕ್ಕಿಗಳ ರಾಜನೇ, ಇದನ್ನು ತಿಳಿದು, ತನ್ನ ಕರ್ಮಗಳಿಂದ ಅರ್ಧ ದೇಹವು ಇಲ್ಲವಾಗುತ್ತದೆ.

ನರಃ ಪಾಪವಿನಾಶಾಯ ಕುರ್ವೀತ ಪರಮೌಷಧಮ್ । ದೇಹಃ ಕಿಮನ್ನದಾತುಃ ಸ್ವಿನ್ನಿಷೇಕ್ತುರ್ಮಾತುರೇವ ವಾ ॥ ೨,೨೪.

ಪಾಪವನ್ನು ನಾಶಮಾಡಲು ಮಾನವನು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪರಿಹಾರವನ್ನು ಮಾಡಬೇಕು; ಅನ್ನಕೊಡುವವನ ದೇಹ, ಬೀಜಹಾಕುವವನ ದೇಹ, ಅಥವಾ ತಾಯಿಯ ದೇಹ—ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಏನು ಮಹತ್ವ?

ಉಭಯೋರ್ವಾ ಪ್ರಭೋರ್ವಾಪಿ ಬಾಲನೋಗ್ನೇಃ ಶುನೋಽಪಿ ವಾ । ಕಸ್ತತ್ರ ಪರಮೋ ಯಜ್ಞಃ ಕೃಮಿವಿಡ್ಭಸ್ಮಸಂಜ್ಞಕೇ ॥ ೨,೨೪.

ತಂದೆತಾಯಿಯ ದೇಹವಾಗಲಿ, ದೇವರ ದೇಹವಾಗಲಿ, ಬೆಂಕಿಯ ದೇಹವಾಗಲಿ, ನಾಯಿಯ ದೇಹವಾಗಲಿ—ಅಲ್ಲಿ ಹುಳು, ಮಲ, ಭಸ್ಮ ಎಂಬ ಹೆಸರುಗಳಿರುವ ದೇಹಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವುದು ಶ್ರೇಷ್ಠ ಯಜ್ಞ?