ಗರುಡಪುರಾಣಮ್

ದೀಪಮನ್ನಂ ಜಲಂ ವಸ್ತ್ರಂ ಯತ್ಕಿಞ್ಚಿದ್ವಸ್ತು ದೀಯತೇ । ಪ್ರೇತಶಬ್ದೇನ ತದ್ದೇಯಂ ಮೃಸ್ಯಾನನ್ದದಾಯಕಮ್ ॥ ೨,೧೫.

ದೀಪ, ಅನ್ನ, ನೀರು, ಬಟ್ಟೆ ಅಥವಾ ಯಾವುದಾದರೂ ವಸ್ತುವನ್ನು ನೀಡುವಾಗ 'ಪ್ರೀತ' ಎಂಬ ಪದವನ್ನು ಹೇಳಿ ನೀಡಬೇಕು; ಇದರಿಂದ ಅವನಿಗೆ ಸಂತೋಷವಾಗುತ್ತದೆ.

ತ್ರಯೋದಶೇಽಹ್ನಿ ಸ ಪ್ರೇತೋ ನೀಯತೇ ಚ ಮಹಾಪಥೇ । ಪಿಣ್ಡಜಂ ದೇಹಮಾಶ್ರಿತ್ಯ ದಿವಾ ನಕ್ತಂ ಬುಭುಕ್ಷಿತಃ ॥ ೨,೧೫.

ಹದಿಮೂರನೇ ದಿನದಲ್ಲಿ ಅವನನ್ನು ಮಹಾ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಕರೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗುತ್ತಾರೆ; ಪಿಂಡದಿಂದ ರೂಪುಗೊಂಡ ದೇಹವನ್ನು ಧರಿಸಿ, ಹಗಲು ರಾತ್ರಿ ಹಸಿವಿನಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಾನೆ.

ಶೀತೋಷ್ಣಶಙ್ಕುಕ್ರವ್ಯಾದವಹ್ನಿಮಾರ್ಗಸ್ತು ಪಾಪಿನಾಮ್ । ಕ್ಷುಧಾ ತೃಷ್ಣಾತ್ಮಿಕಾ ಚೈವ ಸವ್ವ ಸೌಮ್ಯಂ ಕೃತಾತ್ಮನಾಮ್ ॥ ೨,೧೫.

ಪಾಪಿಗಳಿಗೆ ಆ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ತಂಪು, ಬಿಸಿಲು, ಕತ್ತಿಗಳು, ಕಾಡುಮೃಗಗಳು, ಬೆಂಕಿ, ಹಸಿವು ಮತ್ತು ದಾಹ ಇವೆ; ಪುಣ್ಯಾತ್ಮರಿಗೆ ಆ ಮಾರ್ಗ ಸುಖಕರವಾಗಿರುತ್ತದೆ.

ಮಾರ್ಗೇ ಚೈತಾನಿ ದುಃ ಖಾನಿ ಅಸಿಪತ್ರವನಾನ್ವಿತೇ । ಕ್ಷುತ್ಪಿಪಾಸಾರ್ದಿತೋ ನಿತ್ಯಂ ಯಮದೃತೈಃ ಪ್ರಪೀಡಿತಃ ॥ ೨,೧೫.

ಆ ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಇಂತಹ ದುಃಖಗಳು, ಕತ್ತಿಯ ಎಲೆಗಳ ಕಾಡು, ಹಸಿವು ದಾಹದಿಂದ ಸದಾ ಬಳಲುವುದು, ಯಮದೂತರಿಂದ ಹಿಂಸೆ ಅನುಭವಿಸುವುದು ಇವೆ.

ಅಹನ್ಯಹನಿ ವೈ ಪ್ರೇತೋ ಯೋಜನಾನಾಂ ಶತದ್ವಯಮ್ । ಚತ್ವಾರಿಂಶತ್ತಥಾ ಸಪ್ತ ಅಹೋರಾತ್ರೇಣ ಗಚ್ಛತಿ ॥ ೨,೧೫.

ಪ್ರತಿ ದಿನವೂ ಅವನು ಎರಡು ನೂರು ಎಪ್ಪತ್ತೇಳು ಯೋಜನ ದೂರವನ್ನು ಒಂದು ಹಗಲು ರಾತ್ರಿ ನಡೆಯುತ್ತಾನೆ.

ಗೃಹೀತೋ ಯಮಪಾಶೈಶ್ಚ ಹಾಹೇತಿ ರುದಿತೇ ತು ಸಃ । ಸ್ವಗೃಹಂ ತು ಪರಿತ್ಯಜ್ಯ ಯಾಮ್ಯಂ ಪುರಮನುವ್ರಜೇತ್ ॥ ೨,೧೫.

ಯಮನ ಪಾಶಗಳಿಂದ ಹಿಡಿಯಲ್ಪಟ್ಟು 'ಹಾಯೋ' ಎಂದು ಅಳುತ್ತಾ, ತನ್ನ ಮನೆ ಬಿಟ್ಟು ಯಮನ ಪಟ್ಟಣದ ದಾರಿಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತಾನೆ.

ಕ್ರಮೇಣ ಯಾತಿ ಸ ಪ್ರೇತಃ ಪುರಂ ಯಾಮ್ಯಂ ಶುಭಾಶುಭಮ್ । ಅತೀತ್ಯ ತಾನಿತಾನ್ಯೇವ ಮಾರ್ಗೇ ಪುರವರಾಣಿ ಚ ॥ ೨,೧೫.

ಅವನು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಶುಭ-ಅಶುಭವಾದ ಯಮನ ಪಟ್ಟಣವನ್ನು ತಲುಪುತ್ತಾನೆ; ಆ ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಪಟ್ಟಣಗಳನ್ನು ದಾಟುತ್ತ ಹೋಗುತ್ತಾನೆ.

ಯಾಮ್ಯಂ ಸೌರಿಪುರಂ ನಗೇನ್ದ್ರಭವನಂ ಗನ್ಧರ್ವಶೈಲಾಗಮೌ । ಕ್ರೋಞ್ಚಂ ಕ್ರೂರಪುರಂ ವಿಚಿತ್ರಭವನಂ ಬಹ್ವಾಪದಂ ದುಃ ಖದಮ್ ॥ ೨,೧೫.

ಯಮನ ಪಟ್ಟಣ, ಸೂರ್ಯನ ನಗರಿ, ಪರ್ವತಾಧಿಪತಿಯ ಮನೆ, ಗಂಧರ್ವ ಪರ್ವತಗಳು, ಕ್ರೋಂಚ, ಕ್ರೂರ ನಗರಿ, ವಿಚಿತ್ರ ಮನೆಗಳ ನಗರಿ, ಅಪಾಯ ಮತ್ತು ದುಃಖದಿಂದ ತುಂಬಿರುವ ನಗರಗಳು ಇವೆ.

ನಾನಾಕ್ರನ್ದಪುರಂ ಸುತಪ್ರಭವನಂ ರೌದ್ರಂ ಪಯೋವರ್ಷಣಂ ಶೀತಾಢ್ಯಂ ಬಹುಧರ್ಮಭೀತಭವನಂ ಯಾಮ್ಯಂ ಪುರಂ ಚಾಗ್ರತಃ ॥ ೨,೧೫.

ನಾನಾ ಅಳುವಿನ ನಗರಿ, ಪುತ್ರರ ಮನೆ, ಭಯಾನಕ ನಗರಿ, ನೀರು ಸುರಿಯುವ ನಗರಿ, ತಂಪಿನಿಂದ ತುಂಬಿರುವ ನಗರಿ, ಧರ್ಮದ ಭಯದಿಂದ ತುಂಬಿರುವ ಮನೆಗಳು, ಮುಂದೆ ಯಮನ ಪಟ್ಟಣ ಇವೆ.

ತ್ರಯೋದಶೇಽಹ್ನಿ ಸ ಪ್ರೇತೋ ಗೃಹೀತೋ ಯಮಕಿಙ್ಕರೈಃ । ತಸ್ಮಿನ್ಮಾರ್ಗೇ ಬ್ರಜತ್ಯೇಕೋ ಗೃಹೀತ ಇವ ಮರ್ಕಟಃ ॥ ೨,೧೫.

ಹದಿಮೂರನೇ ದಿನದಲ್ಲಿ ಅವನನ್ನು ಯಮದೂತರು ಹಿಡಿದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ; ಆ ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಅವನು ಒಬ್ಬನೇ, ಹಿಡಿಯಲ್ಪಟ್ಟ ಕೋತಿಯಂತೆ ಹೋಗುತ್ತಾನೆ.

ತಥವ ಸ ವ್ರಜನ್ಮಾರ್ಗೇ ಪುತ್ರಪುತ್ರೇತಿ ಚ ಬ್ರುವನ್ । ಹಾಹೇತಿ ಕ್ರನ್ದತೇ ನಿತ್ಯಂ ಕೀದೃಶಂ ತು ಮಯಾ ಕೃತಮ್ ॥ ೨,೧೫.

ಹೀಗೆ ಆ ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಹೋಗುತ್ತಾ, 'ಮಗನೇ! ಮಗನೇ!' ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾ, 'ಹಾಯೋ!' ಎಂದು ಸದಾ ಅಳುತ್ತಾ, 'ನಾನು ಏನು ಮಾಡಿದೆನು?' ಎಂದು ಪಶ್ಚಾತ್ತಾಪಪಡುತ್ತಾನೆ.

ಮಾನುಷ್ಯಂ ಲಭ್ಯತೇ ಕಸ್ಮಾದಿತಿ ಬ್ರೂತೇ ಪ್ರಸರ್ಪತಿ । ಮಹತಾ ಪುಣ್ಯಯೋಗೇನ ಮಾನುಷ್ಯಂ ಜನ್ಮ ಲಭ್ಯತೇ ॥ ೨,೧೫.

ಮಾನವನ ಜನ್ಮವು ಏಕೆ ಸಿಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಅವನು ಕೇಳುತ್ತಾನೆ. ದೊಡ್ಡ ಪುಣ್ಯದಿಂದ ಮಾತ್ರ ಮಾನವನಾಗಿ ಹುಟ್ಟುವ ಅವಕಾಶ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ.

ನ ತತ್ಪ್ರಾಪ್ಯ ಪ್ರದತ್ತಂ ಹಿ ಯಾಚಕೇಭ್ಯಃ ಸ್ವಕಂ ಧನಮ್ । ಪರಾಧೀನಂ ತದಭವದಿತಿ ಬ್ರೂತೇ (ರೌತಿ) ಸಗದ್ಗದಃ ॥ ೨,೧೫.

ಹುಟ್ಟಿದ ಮೇಲೆ, ಅವನು ತನ್ನ ಹಣವನ್ನು ಬೇಡಿದವರಿಗೆ ಕೊಡಲಿಲ್ಲ. ಈಗ ಅದು ಅವನ ಕೈಯಲ್ಲಿಲ್ಲ, ಪರರ ಅವಲಂಬನವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಅವನು ದುಃಖದಿಂದ ಅಳುತ್ತಾನೆ.

ಕಿಙ್ಕರೈಃ ಪೀಡ್ಯತೇಽತ್ಯರ್ಥಂ ಸ್ಮರತೇ ಪೂರ್ವದೈಹಿಕಮ್ ॥ ೨,೧೫.

ಅವನನ್ನು ಯಮದೂತರು ತುಂಬಾ ಕಾಡುತ್ತಾರೆ. ಆಗ ಅವನು ತನ್ನ ಹಳೆಯ ದೇಹದ ನೆನಪುಗಳನ್ನು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ.

ಸುಖಸ್ಯ ದುಃ ಖಸ್ಯ ನ ಕೋಪಿ ದಾತಾ ಪರೋ ದದಾತೀತಿ ಕುಬುದ್ಧಿರೇಷಾ । ಪುರಾ ಕೃತಂ ಕರ್ಮ ಸದೈವ ಭುಜ್ಯತೇ ದೇಹಿನ್ಕ್ವಚಿನ್ನಿಸ್ತರ ಯತ್ತ್ವಯಾ ಕೃತಮ್ ॥ ೨,೧೫.

ಸಂತೋಷವೋ ದುಃಖವೋ ಯಾರೂ ಕೊಡುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಭ್ರಮೆ ಇಡಬೇಕಾಗಿಲ್ಲ. ನೀನು ಹಿಂದಿನ ಜನ್ಮದಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದ ಕಾರ್ಯಗಳ ಫಲವನ್ನು ಎಲ್ಲಿಯಲ್ಲಿದ್ದರೂ ಅನುಭವಿಸಲೇಬೇಕು.

ಮಯಾ ನ ದತ್ತಂ ನ ಹುತಂ ಹುತಾಶನೇ ತಪೋ ನ ತಪ್ತಂ ಹಿಮಶೈಲಗಹ್ವರೇ । ನ ಸೇವಿತಂ ಗಾಙ್ಗಮಹೋ ಮಹಾಜಲಂ ದೇಹಿನ್ಕ್ವಚಿನ್ನಿಸ್ತರ ಯತ್ತ್ವಯಾ ಕೃತಮ್ ॥ ೨,೧೫.

ನಾನು ದಾನ ಮಾಡಲಿಲ್ಲ, ಅಗ್ನಿಗೆ ಹೋಮ ಮಾಡಲಿಲ್ಲ, ಹಿಮಪರ್ವತದ ಗುಹೆಗಳಲ್ಲಿ ತಪಸ್ಸು ಮಾಡಲಿಲ್ಲ, ಗಂಗೆಯ ಸೇವೆ ಮಾಡಲಿಲ್ಲ. ದೇಹದಾರಿಯಾದವನೇ, ನೀನು ಮಾಡಿದ ಕಾರ್ಯಗಳ ಫಲವನ್ನು ಎಲ್ಲಿಯಲ್ಲಿದ್ದರೂ ಅನುಭವಿಸಲೇಬೇಕು.

ನ ನಿತ್ಯದಾನಂ ನ ಗಾವಾಹ್ನಿಕಂ ಕೃತಂ ನ ವೇದದಾನಂ ನ ಚ ಶಾಸ್ತ್ರಪುಸ್ತಕಮ್ । ಪುರಾ ನದೃಷ್ಟಂ ನ ಚ ಸೇವಿತೋಽಧ್ವಾ ದೇಹಿನ್ಕ್ವಚಿನ್ನಿಸ್ತರ ಯತ್ತ್ವಯಾ ಕೃತಮ್ ॥ ೨,೧೫.

ನಾನು ಪ್ರತಿದಿನ ದಾನ ಮಾಡಲಿಲ್ಲ, ಗೋಮಾತೆಗೆ ಸೇವೆ ಮಾಡಲಿಲ್ಲ, ವೇದಗಳು ಅಥವಾ ಶಾಸ್ತ್ರಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ದಾನ ಮಾಡಲಿಲ್ಲ, ಪವಿತ್ರ ಪಥಗಳನ್ನು ನೋಡಲಿಲ್ಲ ಅಥವಾ ಸೇವೆ ಮಾಡಲಿಲ್ಲ. ದೇಹದಾರಿಯಾದವನೇ, ನೀನು ಮಾಡಿದ ಕಾರ್ಯಗಳ ಫಲವನ್ನು ಎಲ್ಲಿಯಲ್ಲಿದ್ದರೂ ಅನುಭವಿಸಲೇಬೇಕು.

ಜಲಾಶಯೋ ನೈವ ಕೃತೋ ಹಿ ನಿರ್ಜಲೇ ಮನುಷ್ಯಹೇತೋಃ ಪಶುಪಕ್ಷಿಹೇತವೇ । ಗೋತೃಪ್ತಿಹೇತೋರ್ನ ಕೃತಂ ಹಿ ಗೋಚರಂ ದೇಹಿನ್ಕ್ವಚಿನ್ನಸ್ತರ ಯತ್ತ್ವಯಾ ಕೃತಮ್ ॥ ೨,೧೫.

ನೀರು ಇಲ್ಲದ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ನಾನು ಮಾನವರು, ಪ್ರಾಣಿಗಳು, ಹಕ್ಕಿಗಳಿಗಾಗಿ ಕೆರೆ ನಿರ್ಮಿಸಿಲ್ಲ. ಗೋಮಾತೆಯ ತೃಪ್ತಿಗಾಗಿ ಮೇವು ಒದಗಿಸಿಲ್ಲ. ದೇಹದಾರಿಯಾದವನೇ, ನೀನು ಮಾಡಿದ ಕಾರ್ಯಗಳ ಫಲವನ್ನು ಎಲ್ಲಿಯಲ್ಲಿದ್ದರೂ ಅನುಭವಿಸಲೇಬೇಕು.

ಮಯಾ ನ ಭುಕ್ತಂ ಪತಿಸಙ್ಗಸೌಖ್ಯಂ ವಹ್ನಿಪ್ರವೇಶೋ ನ ಕೃತೋ ಮೃತೇ ಸತಿ । ತಸ್ಮಿನ್ಮೃತೇ ತದ್ವ್ರತಪಾಲನಂ ವಾ ದೇಹಿನ್ಕ್ವಚಿನ್ನಿಸ್ತರ ಯತ್ತ್ವಯಾ ಕೃತಮ್ ॥ ೨,೧೫.

ನಾನು ಪತಿಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಸಾರಸೌಖ್ಯವನ್ನು ಅನುಭವಿಸಲಿಲ್ಲ, ಅವನು ಸತ್ತ ಮೇಲೆ ಅಗ್ನಿಯಲ್ಲಿ ಹಾರಲಿಲ್ಲ, ಅವನ ಸತ್ತ ಮೇಲೆ ವ್ರತವನ್ನು ಪಾಲಿಸಲಿಲ್ಲ. ದೇಹದಾರಿಯಾದವನೇ, ನೀನು ಮಾಡಿದ ಕಾರ್ಯಗಳ ಫಲವನ್ನು ಎಲ್ಲಿಯಲ್ಲಿದ್ದರೂ ಅನುಭವಿಸಲೇಬೇಕು.

ಮಾಸೋಪವಾಸೈರ್ನ ವಿಶೋಷಿತಂ ವಪುಶ್ಚಾನ್ದ್ರಾಯಣೈರ್ವಾ ನಿಯಮೈಶ್ಚ ಸಂಹತೈಃ । ನಾರೀಶರೀರಂ ಬಹುದುಃ ಖಭಾಜನಂ ಲಬ್ಧಂ ಮಯಾ ಪೂರ್ವಕೃತೈರ್ವಿಕರ್ಮಭಿಃ ॥ ೨,೧೫.

ನಾನು ಮಾಸಿಕ ಉಪವಾಸಗಳಿಂದ ಅಥವಾ ಚಾಂದ್ರಾಯಣ ವ್ರತದಿಂದ ದೇಹವನ್ನು ಕ್ಷೀಣಪಡಿಸಿಲ್ಲ. ಹಳೆಯ ಪಾಪಕಾರ್ಯಗಳಿಂದ ನಾನು ಈ ಹೆಣ್ಣಿನ ದೇಹವನ್ನು, ಬಹು ದುಃಖಪಾತ್ರವಾದ ದೇಹವನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದೇನೆ.

ಉಕ್ತಾನಿ ವಾಚ್ಯಾನಿ ಮಯಾ ನರಾಣಾಮತಃ ಶೃಣುಷ್ವಾವಹಿತೋಽಪಿ ಪಕ್ಷಿನ್ । ಸ್ತ್ರೀಣಾಂ ಶರೀರಂ ಪ್ರತಿಲಭ್ಯ ದೇಹೀ ಬ್ರವೀತಿ ಕರ್ಮಾಣಿ ಕೃತಾನಿ ಪೂರ್ವಮ್ ॥ ೨,೧೫.

ಪುರುಷರು ಹೇಳಿದ ಮಾತುಗಳು ಈಗ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ಹಕ್ಕಿಯೇ, ಈಗ ಗಮನದಿಂದ ಕೇಳು. ಹೆಣ್ಣಿನ ದೇಹವನ್ನು ಪಡೆದ ಮೇಲೆ, ಆತ್ಮನು ಹಿಂದಿನ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದ ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ.

ಶ್ರೀಗರುಡಮಹಾಪುರಾಣಮ್ ೧೬ ಶ್ರೀಭಗವಾನುವಾಚ । ಏವಂ ವಿಲಪತಸ್ತಸ್ಯ ಪ್ರೇತಸ್ಯೈವಂ ಖಗೇಶ್ವರ । ಕ್ರನ್ದಮಾನಸ್ಯ ನಿತರಾಂ ಪೀಡಿತಸ್ಯ ಚ ಕಿಙ್ಕರೈಃ ॥ ೨,೧೬.

ಶ್ರೀಭಗವಂತನು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ: ಹೀಗೆ ಆ ಪ್ರೇತಾತ್ಮನು ಅಳುತ್ತಾ, ಯಮದೂತರಿಂದ ತುಂಬಾ ಪೀಡಿತನಾಗಿ, ಹಕ್ಕಿಗಳ ರಾಜನೇ, ದುಃಖದಿಂದ ಕೂಗುತ್ತಿರುತ್ತಾನೆ.

ಸಪ್ತದಶ ದಿನಾನ್ಯೇಕೋ ವಾಯುಮಾರ್ಗೇ ವಿಕೃಷ್ಯತೇ । ಅಷ್ಟಾದಶೇ ತ್ವಹೋರಾತ್ರೇ ಪೂರ್ವಂ ಯಾಮ್ಯಪುರಂ ವ್ರಜೇತ್ ॥ ೨,೧೬.

ಹದಿನೇಳು ದಿನಗಳ ಕಾಲ ಅವನನ್ನು ಗಾಳಿಪಥದಲ್ಲಿ ಎಳೆದೊಯ್ಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹದಿನೆಂಟನೇ ದಿನ ಮತ್ತು ರಾತ್ರಿ ಅವನು ಮೊದಲು ಯಮಪುರವನ್ನು ಸೇರುತ್ತಾನೆ.

ತಸ್ಮಿನ್ಪುರವರೇ ರಮ್ಯೇ ಪ್ರೇತಾನಾಂ ಚ ಗಣೋ ಮಹಾನ್ । ಪುಷ್ಪಭದ್ರಾ ನದೀ ತತ್ರನ್ಯಗ್ರೋಧಃ ಪ್ರಿಯದರ್ಶನಃ ॥ ೨,೧೬.

ಆ ಸುಂದರವಾದ ಯಮಪುರದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಪ್ರೇತಾತ್ಮಗಳು ಇರುತ್ತವೆ. ಅಲ್ಲೆ ಪುಷ್ಪಭದ್ರಾ ಎಂಬ ನದಿ ಹರಿಯುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಒಂದು ಸುಂದರವಾದ ಆಲದ ಮರವೂ ಇದೆ.

ಪುರೇ ಸ ತತ್ರ ವಿಶ್ರಾಮಂ ಪ್ರಾಪ್ಯತೇ ಯಮಕಿಙ್ಕರೈಃ । ಜಾಯಾಪುತ್ರಾದಿಕಂ ಸೌಖ್ಯಂ ಸ್ಮರೇತ್ತತ್ರ ಸುದುಃ ಖಿತಃ ॥ ೨,೧೬.

ಆ ನಗರದಲ್ಲಿ ಯಮದೂತರು ಅವನಿಗೆ ವಿಶ್ರಾಂತಿ ಕೊಡುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ಅವನು ತುಂಬಾ ದುಃಖದಿಂದ ಪತ್ನಿ, ಮಕ್ಕಳು ಮತ್ತು ಇತರರ ಜೊತೆಗಿನ ಸಂತೋಷವನ್ನು ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ.

ರುದತೇ ಕರುಣೈರ್ವಾಕ್ಯೈ ಸ್ತೃಷಾರ್ತಃ ಶ್ರಮಪೀಡಿತಃ । ಸ್ವಧನಂ ಸ್ವಕಲತ್ರಾಣಿ ಗೃಹಂ ಪುತ್ರಾಃ ಸುಖಾನಿ ಚ ॥ ೨,೧೬.

ಅವನು ದಾಹದಿಂದ, ಶ್ರಮದಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಾ, ದುಃಖಭರಿತವಾಗಿ ಅಳುತ್ತಾನೆ. ತನ್ನ ಹಣ, ಪತ್ನಿ, ಮನೆ, ಮಕ್ಕಳು ಮತ್ತು ಸುಖಗಳನ್ನೆಲ್ಲಾ ನೆನೆಸುತ್ತಾನೆ.

ಭೃತ್ಯಮಿತ್ರಾಣಿ ಚಾನ್ಯಚ್ಚ ಸರ್ವಂ ಶೋಚತಿ ವೈ ತದಾ । ಕ್ಷುಧಾರ್ತಸ್ಯ ಪುರೇ ತಸ್ಮಿನ್ಕಿಙ್ಕರೈಸ್ತಸ್ಯ ಚೋಚ್ಯತೇ ॥ ೨,೧೬.

ಅವನು ತನ್ನ ಸೇವಕರು, ಸ್ನೇಹಿತರು ಮತ್ತು ಇತರ ಎಲ್ಲರನ್ನೂ ನೆನೆಸಿ ದುಃಖಪಡುತ್ತಾನೆ. ಆ ನಗರದಲ್ಲಿ ಅವನು ಹಸಿವಿನಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿರುವಾಗ, ಯಮದೂತರು ಅವನಿಗೆ ಹೀಗೆ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ:

ಕಿಙ್ಕರಾ ಊಚುಃ । ಕ್ವ ಧನಂ ಕ್ವ ಸುತಾ ಜಾಯಾ ಕ್ವ ಗೃಹಂ ಕ್ವ ತ್ವಮೀದೃಶಃ । ಸ್ವಕರ್ಮೋಪಾರ್ಜಿತಂ ಭುಙ್ಕ್ಷ್ವ ಚಿರಂ ಗಚ್ಛ ಮಹಾಪಥೇ ॥ ೨,೧೬.

ಯಮದೂತರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ: ನಿನ್ನ ಹಣ ಎಲ್ಲಿದೆ? ಮಕ್ಕಳು ಎಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ? ಪತ್ನಿ ಎಲ್ಲಿದ್ದಾಳೆ? ಮನೆ ಎಲ್ಲಿದೆ? ನೀನು ಈಗ ಹೀಗೆ ಯಾಕೆ ಇದ್ದೀಯ? ನೀನು ಮಾಡಿದ ಕೆಲಸಗಳ ಫಲವನ್ನು ಅನುಭವಿಸು ಮತ್ತು ಈ ದೀರ್ಘ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಮುಂದೆ ಹೋಗು.

ಜಾನಾಸಿ ಶಂಬಲವಶಂ ಬಲಮಧ್ವಗಾನಾಂ ನೋ ಶಂಬಲಃ ಪ್ರಯತತೇ ಪರಲೋಕಪಾನ್ಥ । ಗನ್ತವ್ಯಮಸ್ತಿ ತವ ನಿಶ್ಚಿತಮೇವ ತೇನ ಮಾರ್ಗೇಣ ಯತ್ರ ಭವತಃ ಕ್ರಯವಿಕ್ರಯೌ ನ ॥ ೨,೧೬.

ನೀನು ಯಾತ್ರಿಕರನ್ನು ಓಡಿಸುವ ದಂಡದ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ತಿಳಿದಿದ್ದೀಯಾ? ಪರಲೋಕದ ಪಥದಲ್ಲಿ ಯಾರೂ ನಿನ್ನ ಪರವಾಗಿ ಪ್ರಯತ್ನಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ನೀನು ಹೋಗಬೇಕಾದ ದಾರಿ ನಿಶ್ಚಿತವಾಗಿದೆ. ಅಲ್ಲಿ ನಿನಗೆ ಖರೀದಿ ಮಾರಾಟ ಯಾವುದೂ ಇರುವುದಿಲ್ಲ.