ಗರುಡಪುರಾಣಮ್

ಯಾ ಗೃಹ್ಣಾತಿ ನರಃ ಸಾ ಸ್ಯಾನ್ಮೋಹೇನ ಮಮತಾಸ್ಪದಮ್ । ಶುಭಾಶುಭಂ ಕರ್ಮಫಲಂ ಭುಕ್ತ್ವಾ ಮುಚ್ಯತೇ ಮಾನವಃ ॥ ೨,೧೦.

ಯಾವ ದೇಹವನ್ನು ಮನುಷ್ಯನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೋ ಅದು ಮೋಹ ಮತ್ತು ಅಹಂಕಾರದ ಆಧಾರವಾಗುತ್ತದೆ; ಶುಭ-ಅಶುಭ ಫಲಗಳನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿದ ಮೇಲೆ ಮನುಷ್ಯನು ಮುಕ್ತನಾಗುತ್ತಾನೆ.

ಗರುಡ ಉವಾಚ । ತೀರ್ತ್ವಾ ದುಃ ಖಭವಾಮ್ಭೋಧಿಂ ಭವನ್ತಂ ಕಥಮಾಪ್ನುಯಾತ್ । ಬಹುಪಾತಕಯುಕ್ತೋಽಪಿ ತದ್ವದಸ್ವ ದಯಾನಿಧೇ ॥ ೨,೧೦.

ಗರುಡನು ಕೇಳಿದನು: ಭವದುಗದ ಸಾಗರವನ್ನು ದಾಟಿದ ಮೇಲೆ, ಅನೇಕ ಪಾಪಗಳಿದ್ದರೂ ಭಗವಂತನನ್ನು ಹೇಗೆ ಪಡೆಯಬಹುದು? ದಯಾಮಯ, ದಯವಿಟ್ಟು ಇದನ್ನು ಹೇಳು.

ಭೂಯೋ ದುಃ ಖಸ್ಯ ಸಂಸರ್ಗೋ ನರಸ್ಯ ನ ಭವೇದ್ಯಥಾ । ಬ್ರೂಹಿ ಶುಶ್ರೂಷಮಾಣಸ್ಯ ಪೃಚ್ಛತೋ ಮೇ ರಮಾಪತೇ ॥ ೨,೧೦.

ಮನುಷ್ಯನಿಗೆ ಮತ್ತೆ ದುಃಖದ ಸಂಪರ್ಕವಾಗದಂತೆ, ರಾಮಾಪತಿ, ಕೇಳುತ್ತಿರುವ ನನಗೆ ದಯವಿಟ್ಟು ವಿವರವಾಗಿ ಹೇಳು.

ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣ ಉವಾಚ । ಸ್ವೇಸ್ವೇ ಕರ್ಮಣ್ಯಭಿರತಃ ಸಂಸಿದ್ಧಿಂ ಲಭತೇ ನರಃ । ಸ್ವಕರ್ಮನಿರತಃ ಸಿದ್ಧಿಂ ಯಥಾ ವಿನ್ದತಿ ತಚ್ಛೃಣು ॥ ೨,೧೦.

ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನು ಹೇಳಿದನು: ತನ್ನ ತನ್ನ ಕರ್ತವ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿರುವವನು ಪರಿಪೂರ್ಣತೆಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ; ತನ್ನ ಕೆಲಸದಲ್ಲಿ ನಿರತರಾದವನು ಹೇಗೆ ಸಿದ್ಧಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಕೇಳು.

ಕರ್ಮವಿಭ್ರಷ್ಟಕಾಲುಷ್ಯೋ ವಾಸುದೇವಾನುಚಿನ್ತಯಾ । ಬುದ್ಧ್ಯಾ ವಿಶುದ್ಧಯಾ ಯುಕ್ತೋ ಧೃತ್ಯಾತ್ಮಾನಂ ನಿಯಮ್ಯ ಚ ॥ ೨,೧೦.

ಯಾರ ಕರ್ಮಗಳು ಭ್ರಷ್ಟವಾಗಿವೆ, ಅಶುದ್ಧವಾಗಿವೆ, ಅವನು ವಾಸುದೇವನನ್ನು ಧ್ಯಾನಿಸಿ, ಶುದ್ಧವಾದ ಬುದ್ಧಿಯೊಂದಿಗೆ, ದೃಢತೆಯಿಂದ ಆತ್ಮವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಿ,

ಶಬ್ದಾದೀನ್ವಿಷಯಾಂಸ್ತ್ಯಕ್ತ್ವಾ ರಾಗದ್ವೇಷೌ ವ್ಯುದಸ್ಯ ಚ । ವಿರಕ್ತಸೇವೀ ಲಬ್ಧ್ವಾಶೀ ಯತವಾಕ್ಕಾಯಮಾನಸಃ ॥ ೨,೧೦.

ಶಬ್ದಾದಿ ಇಂದ್ರಿಯಗಳ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟು, ಆಸಕ್ತಿ ಮತ್ತು ದ್ವೇಷವನ್ನು ದೂರಮಾಡಿ, ವೈರಾಗ್ಯವನ್ನು ಪಾಲಿಸಿ, ದೊರಕಿದಷ್ಟು ತೃಪ್ತಿಯಿಂದ ಜೀವನ ನಡೆಸುವವನು, ಮಾತು, ದೇಹ ಮತ್ತು ಮನಸ್ಸನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಣದಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಂಡವನು,

ಧ್ಯಾನಯೋಗಪರೋ ನಿತ್ಯಂ ವೈರಗ್ಯಂ ಸಮುಪಾಶ್ರಿತಃ । ಅಹಙ್ಕಾರಂ ಬಲಂ ದರ್ಪಂ ಕಾಮಂ ಕ್ರೋಧಂ ಪರಿಗ್ರಹಮ್ ॥ ೨,೧೦.

ಯಾವನು ಸದಾ ಧ್ಯಾನ ಮತ್ತು ಯೋಗದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿರುವನು, ದೃಢವಾದ ವೈರಾಗ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವನು, ಅಹಂಕಾರ, ಬಲ, ಗರ್ವ, ಕಾಮ, ಕ್ರೋಧ ಮತ್ತು ಅಸ್ವಾಧೀನತೆಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಬಿಟ್ಟಿರುವನು,

ವಿಮುಚ್ಯ ನಿರ್ಮಮಃ ಶಾನ್ತೋ ಬ್ರಹ್ಮಭೂಯಾಯ ಕಲ್ಪತೇ । ಅತಃ ಪರಂ ನೃಣಾಂ ಕೃತ್ಯಂ ನಾಸ್ತಿ ಕಶ್ಯಪನನ್ದನ ॥ ೨,೧೦.

ಯಾವನು 'ನನ್ನದು' ಎಂಬ ಭಾವನೆಗೆ ಮುಕ್ತನಾಗಿ, ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಶಾಂತಿಯುಳ್ಳವನಾಗಿದ್ದಾನೆ, ಅವನು ಬ್ರಹ್ಮನೊಂದಿಗಿನ ಏಕತ್ವಕ್ಕೆ ಅರ್ಹನಾಗುತ್ತಾನೆ; ಇದಕ್ಕಿಂತ ಮುಂದೆ ಮನುಷ್ಯನು ಏನು ಮಾಡಬೇಕಾದ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲ, ಕಶ್ಯಪನಂದನ.

ಶ್ರೀಗರುಡಮಹಾಪುರಾಣಮ್ ೧೧ ಗರುಡ ಉವಾಚ । ಮಾನುಷತ್ವಂ ಲಭೇತ್ಕಸ್ಮಾನ್ಮೃತ್ಯುಮಾಪ್ನೋತಿ ತತ್ಕಥಮ್ । ಮ್ರಿಯತೇ ಕಃ ಸುರಶ್ರೇಷ್ಠ ದೇಹಮಾಶ್ರಿತ್ಯ ಕುತ್ರಚಿತ್ ॥ ೨,೧೧.

ಗರುಡನು ಕೇಳಿದನು: ಮನುಷ್ಯ ಜನ್ಮವನ್ನು ಹೇಗೆ ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ? ಅವನು ಹೇಗೆ ಮರಣವನ್ನು ಹೊಂದುತ್ತಾನೆ? ದೇವತೆಗಳಲ್ಲಿಯೇ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದವನೇ, ದೇಹವನ್ನು ಹೊಂದಿಕೊಂಡು ಯಾರು ಎಲ್ಲಿ ಸಾಯುತ್ತಾರೆ?

ಇನ್ದ್ರಿಯಾಣಿ ಕುತೋ ಯಾನ್ತಿ ಹ್ಯಸ್ಪೃಶ್ಯಃ ಸ ಕಥಂ ಭವೇತ್ । ಕ್ವ ಕರ್ಮಾಣಿ ಕೃತಾನೀಹ ಕಥಂ ಭುಙ್ಕ್ತೇ ಪ್ರಸರ್ಪತಿ ॥ ೨,೧೧.

ಇಂದ್ರಿಯಗಳು ಎಲ್ಲಿ ಹೋಗುತ್ತವೆ? ಅವನು ಹೇಗೆ ಸ್ಪರ್ಶಕ್ಕೆ ಅಸಾಧ್ಯನಾಗುತ್ತಾನೆ? ಇಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದ ಕರ್ಮಗಳು ಎಲ್ಲಿಗೆ ಹೋಗುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಅವು ಹೇಗೆ ಅನುಭವಕ್ಕೆ ಬರುತ್ತವೆ?

ಪ್ರಸಾದಂ ಕುರು ಮೇ ಮೋಹಂ ಛೇತ್ತುಮರ್ಹಸ್ಯಶೇಷತಃ । ಕಾಶ್ಯಪೋಽಹಂ ಸುರಶ್ರೇಷ್ಠ ವಿನತಾಗರ್ಭ ಸಂಭವಃ । ಯಮಲೋಕಂ ಕಥಂ ಯಾನ್ತಿ ವಿಷ್ಣುಲೋಕಂ ಚ ಮಾನವಾಃ ॥ ೨,೧೧.

ನನ್ನ ಮೋಹವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಕಡಿದುಹಾಕಲು ದಯಮಾಡು. ನಾನು ಕಶ್ಯಪನ ಮಗನು, ವಿನತೆಯ ಗರ್ಭದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದವನು. ಮಾನವರು ಯಮಲೋಕಕ್ಕೂ ವಿಷ್ಣುಲೋಕಕ್ಕೂ ಹೇಗೆ ಹೋಗುತ್ತಾರೆ?

ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣ ಉವಾಚ । ಪರಸ್ಯ ಯೋಷಿತಂ ಹೃತ್ವಾ ಬ್ರಹ್ಮಸ್ವಮಪಹೃತ್ಯ ಚ ॥ ೨,೧೧.

ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನು ಹೇಳಿದನು: ಪರರ ಹೆಂಡತಿಯನ್ನು ಅಪಹರಿಸಿದವನು ಅಥವಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನ ಧನವನ್ನು ಕದ್ದವನು—

ಅರಣ್ಯೇ ನಿರ್ಜನೇ ದೇಶೇ ಜಾಯತೇ ಬ್ರಹ್ಮರಾಕ್ಷಸಃ । ಹೀನಜಾತೌ ಪ್ರಜಾಯೇತ ರತ್ನಾನಾಮಪಹಾರಕಃ ॥ ೨,೧೧.

ಅವನಿಗೆ ಅರಣ್ಯದ ಏಕಾಂತದಲ್ಲಿ ಬ್ರಹ್ಮರಾಕ್ಷಸನಾಗಿ ಹುಟ್ಟುವ ಶಿಕ್ಷೆ ಸಿಗುತ್ತದೆ; ರತ್ನಗಳನ್ನು ಕದ್ದವನು ಹೀನಜಾತಿಯಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟುತ್ತಾನೆ.

ಯಂಯಂ ಕಾಮಮಭಿಧ್ಯಾಯೇತ್ಸ ತಲ್ಲಿಙ್ಗೋಽಭಿಜಾಯತೇ । ನೈನಂ ಛಿನ್ದನ್ತಿ ಶಸ್ತ್ರಾಣಿ ನೈನಂ ದಹತಿ ಪಾವಕಃ ॥ ೨,೧೧.

ಯಾವ ಆಸೆಯನ್ನು ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಸದಾ ಚಿಂತಿಸುತ್ತಾನೋ, ಅವನು ಅದೇ ಲಕ್ಷಣವನ್ನು ಹೊಂದಿ ಹುಟ್ಟುತ್ತಾನೆ; ಅವನನ್ನು ಆಯುಧಗಳು ಕತ್ತರಿಸಲಾರವು, ಅಗ್ನಿಯು ಸುಡಲಾರದು.

ನ ಚೈನಂ ಕ್ಲೇದಯನ್ತ್ಯಾಪೋ ನ ಶೋಷಯತಿ ಮಾರುತಃ । ವಾಕ್ಚಕ್ಷುರ್ನಾಸಿಕಾ ಕರ್ಣೌ ಗುದಂ ಮೂತ್ರಸ್ಯ ಸಞ್ಚರಃ ॥ ೨,೧೧.

ನೀರಿನಿಂದ ಅವನು ತೇವವಾಗುವುದಿಲ್ಲ, ಗಾಳಿಯಿಂದ ಒಣಗುವುದಿಲ್ಲ. ಬಾಯಿ, ಕಣ್ಣು, ಮೂಗು, ಕಿವಿ, ಗುದ ಮತ್ತು ಮೂತ್ರದ ಮಾರ್ಗ—

ಅಣ್ಡಜಾದಿಕಜನ್ತೂನಾಂ ಛಿದ್ರಾಣ್ಯೇತಾನಿ ಸರ್ವಶಃ । ಆನಾಭೇರ್ಮೂರ್ಧಪರ್ಯನ್ತಮೂರ್ಧ್ವಚ್ಛಿದ್ರಾಣಿ ಚಾಷ್ಟ ವೈ ॥ ೨,೧೧.

ಅಂಡಜ ಮತ್ತು ಇತರ ಪ್ರಾಣಿಗಳೆಲ್ಲರ ದೇಹದಲ್ಲಿ ಇವು ರಂಧ್ರಗಳು; ನಾಭಿಯಿಂದ ತಲೆಯವರೆಗೆ ಎಂಟು ಮೇಲ್ಮುಖ ರಂಧ್ರಗಳಿವೆ.

ಸನ್ತಃ ಸುಕೃತಿನೋ ಮರ್ತ್ಯಾ ಊರ್ಧ್ವಚ್ಛಿದ್ರೇಣ ಯಾನ್ತಿ ವೈ । ಮೃತಾಹೇ ವಾರ್ಷಿಕಂ ಯಾವದ್ಯಥೋಕ್ತವಿಧಿನಾ ಖಗ ॥ ೨,೧೧.

ಧರ್ಮಪರರು, ಪುಣ್ಯವಂತರಾದ ಮನುಷ್ಯರು ಮೇಲ್ಮುಖ ರಂಧ್ರದಿಂದ ಹೊರಡುತ್ತಾರೆ; ಮರಣದ ದಿನದಿಂದ ವಾರ್ಷಿಕ ಶ್ರಾದ್ಧದವರೆಗೆ, ಹೇಳಿದ ವಿಧಿಯಂತೆ, ಹಕ್ಕಿಯೇ,

ಕುರ್ಯಾತ್ಸರ್ವಾಣಿ ಕರ್ಮಾಣಿ ನಿರ್ಧನೋಽಪಿ ಹಿ ಮಾನವಃ । ದೇಹೇ ಯತ್ರ ವಸೇಜ್ಜನ್ತುಸ್ತತ್ರ ಭುಙ್ಕ್ತೇ ಶುಭಾಶುಭಮ್ ॥ ೨,೧೧.

ಒಬ್ಬನು ಬಡವನಾದರೂ ಎಲ್ಲಾ ಕರ್ತವ್ಯಗಳನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಬೇಕು; ಆತ್ಮ ಯಾವ ಅಂಗದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತದೋ, ಅಲ್ಲಿ ಅವನು ಶುಭ-ಅಶುಭ ಫಲಗಳನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತಾನೆ.

ಮನೋವಾಕ್ಕಾಯಜಾನ್ದೋಷಾಂಸ್ತಥಾಂ ಭುಙ್ಕ್ತೇ ಖಗೇಶ್ವರ । ಮೃತಃ ಸ ಸುಖಮಾಪ್ನೋತಿ ಮಾಯಾಪಾಶೈರ್ನ ಬಧ್ಯತೇ । ಪಾಶಬದ್ಧೋ ನರೋ ಯಸ್ತು ವಿಕರ್ಮನಿರತೋ ಭವೇತ್ ॥ ೨,೧೧.

ಹಕ್ಕಿಗಳ ರಾಜನೇ, ಮನಸ್ಸು, ಮಾತು ಮತ್ತು ದೇಹದಿಂದ ಉಂಟಾದ ದೋಷಗಳನ್ನು ಅವನು ಹಾಗೆಯೇ ಅನುಭವಿಸುತ್ತಾನೆ; ಸತ್ತ ಮೇಲೆ ಅವನು ಸುಖವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ಮಾಯೆಯ ಬಂಧನಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಪಾಪಕರ್ಮಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿರುವವನಾದರೆ ಅವನು ಬಂಧನಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗುತ್ತಾನೆ.

ಶ್ರೀಗರುಡಮಹಾಪುರಾಣಮ್ ೧೨ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣ ಉವಾಚ । ಏವಂ ತೇ ಕಥಿತಸ್ತಾರ್ಕ್ಷ್ಯ ಜೀವಿತಸ್ಯ ವಿನರ್ಣಯಃ । ಮಾನುಷಾಣಾಂ ಹಿತಾರ್ಥಾಯ ಪ್ರೇತತ್ವವಿನಿವೃತ್ತಯೇ ॥ ೨,೧೨.

ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನು ಹೇಳಿದನು: ಹೀಗೆ, ತಾರ್ಕ್ಷ್ಯನೇ, ಜೀವಿತದ ಫಲವನ್ನು ನಿನಗೆ ವಿವರಿಸಿದೆನು, ಇದು ಮನುಷ್ಯರ ಹಿತಕ್ಕಾಗಿ ಮತ್ತು ಪ್ರೇತಯೋನಿಗೆ ಹೋಗದಂತೆ ತಡೆಯಲು.

ಚತುರಶೀತಿಲಕ್ಷಾಣಿ ಚತುರ್ಭೇದಾಶ್ಚ ಜನ್ತವಃ । ಅಣ್ಡಜಾಃ ಸ್ವೇದಜಾಶ್ಚೈವ ಉದ್ಭಿಜ್ಜಾಶ್ಚ ಜಾರಾಯುಜಾಃ ॥ ೨,೧೨.

ಎಂಭತ್ತ್ನಾಲ್ಕು ಲಕ್ಷ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ನಾಲ್ಕು ವಿಧಗಳಾಗಿವೆ: ಅಂಡದಿಂದ ಹುಟ್ಟುವವರು, ಬೆವರಿನಿಂದ ಹುಟ್ಟುವವರು, ಬೀಜದಿಂದ ಹುಟ್ಟುವವರು ಮತ್ತು ಗರ್ಭದಿಂದ ಹುಟ್ಟುವವರು.

ಏಕವಿಂಶತಿಲಕ್ಷಾಣಿ ಅಣ್ಡಜಾಃ ಪರಿಕೀರ್ತಿತಾಃ । ಸ್ವೇದಜಾಶ್ಚ ತಥಾ ಪ್ರೋಕ್ತಾ ಉದ್ಭಿಜ್ಜಾಶ್ಚ ಕ್ರಮೇಣ ತು ॥ ೨,೧೨.

ಅಂಡಜ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಇಪ್ಪತ್ತೊಂದು ಲಕ್ಷ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ; ಹಾಗೆಯೇ ಬೆವರಿನಿಂದ ಮತ್ತು ಬೀಜದಿಂದ ಹುಟ್ಟುವವರೂ ಕ್ರಮವಾಗಿ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಜರಾಯುಜಾಸ್ತಥಾ ಪ್ರೋಕ್ತಾ ಮನುಷ್ಯಾದ್ಯಾಸ್ತಥಾ ಪರೇ । ಸರ್ವೇಷಾಮೇವ ಜನ್ತೂನಾಂ ಮಾನುಷತ್ವಂ ಹಿ ದುರ್ಲಭಮ್ ॥ ೨,೧೨.

ಗರ್ಭದಿಂದ ಹುಟ್ಟುವವರು, ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಮನುಷ್ಯರು ಮತ್ತು ಇತರರು ಕೂಡ ವಿವರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ; ಎಲ್ಲಾ ಜೀವಿಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಮನುಷ್ಯ ಜನ್ಮವು ಅತ್ಯಂತ ದುರ್ಲಭ.

ಪಞ್ಚೇನ್ದ್ರಿಯನಿಧಾನತ್ವಂ ಮಹಾಪುಣ್ಯೈರವಾಪ್ಯತೇ । ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾಃ ಕ್ಷತ್ತ್ರಿಯಾ ವೈಶ್ಯಾಃ ಶೂದ್ರಾಸ್ತತ್ಪರಜಾತಯಃ ॥ ೨,೧೨.

ಐದು ಇಂದ್ರಿಯಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದು ಮಹಾ ಪುಣ್ಯದಿಂದ ಸಿಗುತ್ತದೆ. ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು, ಕ್ಷತ್ರಿಯರು, ವೈಶ್ಯರು, ಶೂದ್ರರು ಮತ್ತು ಅವರ ಉಪಜಾತಿಗಳು ಹೀಗೆ ವಿಭಜನೆ ಆಗಿರುತ್ತವೆ.

ರಜಕಶ್ಚರ್ಮಕಾರಶ್ಚ ನಟೋ ಬುರುಡ ಏವ ಚ । ಕೈವರ್ತಮೇದಭಿಲ್ಲಾಶ್ಚ ಸಪ್ತೈತೇ ಹ್ಯನ್ತ್ಯಜಾಃ ಸ್ಮೃತಾಃ ॥ ೨,೧೨.

ಧೋಬಿ, ಚರ್ಮಕಾರ, ನಟ, ಬುರುಡ, ದೋಣಿಗಾರ, ಮೇದ ಮತ್ತು ಭಿಲ್ಲರು—ಈ ಏಳು ಜನರನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ಕೆಳಗಿನ ವರ್ಗವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

ಮ್ಲೇಚ್ಛತುಮ್ಬವಿಭೇದೇನ ಜಾತಿಭೇದಾಸ್ತ್ವನೇಕಶಃ । ಜನ್ತೂನಾಮೇವ ಸರ್ವೇಷಾಂ ಜಾತಿಭೇದಾಃ ಸಹಸ್ರಶಃ ॥ ೨,೧೨.

ವಿದೇಶಿಗಳು ಮತ್ತು ಇತರರಲ್ಲಿಯ ಭೇದಗಳಿಂದ ಜಾತಿಗಳಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ವಿಭಿನ್ನತೆಗಳಿವೆ; ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಜನ್ಮದಲ್ಲಿ ಸಾವಿರಾರು ಭೇದಗಳಿವೆ.

ಜನ್ತೂನಾಮೇವ ಸರ್ವೇಷಾಂ ಭೇದಾಶ್ಚೈವ ಸಹಸ್ರಶಃ । ಆಹಾರೋ ಮೈಥುನಂ ನಿದ್ರಾ ಭಯಂ ಕ್ರೋಧಸ್ತಥೈವ ಚ ॥ ೨,೧೨.

ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಸಾವಿರಾರು ಭೇದಗಳಿವೆ; ಆಹಾರ, ಸಂಭೋಗ, ನಿದ್ರೆ, ಭಯ ಮತ್ತು ಕೋಪ ಎಲ್ಲರಲ್ಲಿಯೂ ಸಾಮಾನ್ಯ.

ಸರ್ವೇಷಾ ಮೇವ ಜನ್ತೂನಾಂ ವಿವೇಕೋ ದುರ್ಲಭಃ ಪರಃ । ಏಕಪಾದಾದಿರೂಪೇಣ ದೇಹಭೇದಾಸ್ತ್ವನೇಕಶಃ ॥ ೨,೧೨.

ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳಲ್ಲಿಯೂ ನಿಜವಾದ ವಿವೇಕವು ತುಂಬಾ ಅಪರೂಪ; ದೇಹದ ರೂಪಗಳು ಒಂದೆ ಕಾಲಿನಿಂದ ಆರಂಭಿಸಿ ಅನೇಕ ವಿಧಗಳಿವೆ.

ಕೃಷ್ಣಸಾರೋ ಮೃಗೋ ಯತ್ರ ಧರ್ಮದಶಃ ಸ ಉಚ್ಯತೇ । ಬ್ರಹ್ಮಾದ್ಯಾ ದೇವತಾಃ ಸರ್ವಾಸ್ತತ್ರ ತಿಷ್ಠನ್ತಿ ಸರ್ವಶಃ ॥ ೨,೧೨.

ಕೃಷ್ಣಸಾರ ಹರಣು ಇರುವ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಧರ್ಮಸ್ಥಳವೆಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ; ಅಲ್ಲಿ ಬ್ರಹ್ಮನಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿ ಎಲ್ಲಾ ದೇವತೆಗಳು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಾರೆ.