ಗರುಡಪುರಾಣಮ್

ಯದಾಹಾರಾ ಭವನ್ತ್ಯೇತೇ ಪಿತರೋ ಯತ್ರ ಯೋನಿಷು । ತಾಸುತಾಸು ತದಾಹಾರಃ ಶ್ರಾದ್ಧಾ ಅವತಿಷ್ಠತಿ ॥ ೨,೧೦.

ಪಿತೃಗಳು ಯಾವ ಯಾವ ಯೋನಿಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವ ಆಹಾರವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವರೋ, ಶ್ರಾದ್ಧದಿಂದ ಆ ಆಹಾರವೇ ಅವರಿಗೆ ಅಲ್ಲಿಯೇ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ.

ಯಥಾ ಗೋಷು ಪ್ರನಷ್ಟಾಸು ವತ್ಸೋ ವಿನ್ದತಿ ಮಾತರಮ್ । ತಥಾನ್ನಂ ನಯತೇ ವಿಪ್ರ ಜನ್ತುರ್ಯತ್ರಾವತಿಷ್ಠತೇ ॥ ೨,೧೦.

ಹೆಣ್ಣುಮಕ್ಕಳು ಕಳೆದುಹೋದರೂ, ಕರು ತಾಯಿಯನ್ನು ಹುಡುಕುವಂತೆ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣನೇ, ಆತ್ಮ ಎಲ್ಲಿದ್ದರೂ ಅನ್ನವು ಅವನಿಗೆ ತಲುಪುತ್ತದೆ.

ಪಿತರಃ ಶ್ರಾದ್ಧಮೋಕ್ತಾರೋ ವಿಶ್ವೇರ್ದೇವೈಃ ಸದಾ ಸಹ । ಏತೇ ಶ್ರಾದ್ಧಂ ಸದಾ ಭುಕ್ತ್ವಾ ಪಿತೄನ್ಸನ್ತರ್ಪಯನ್ತ್ಯತಃ ॥ ೨,೧೦.

ಪಿತೃಗಳು ಸದಾ ಎಲ್ಲಾ ದೇವತೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಶ್ರಾದ್ಧವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುವವರಾಗಿದ್ದಾರೆ; ಅವರು ಸದಾ ಶ್ರಾದ್ಧವನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿ ಪಿತೃಗಳನ್ನು ತೃಪ್ತಿಪಡಿಸುತ್ತಾರೆ.

ವಸುರುದ್ರಾದಿತಿಸುತಾಃ ಪಿತರಃ ಶ್ರಾದ್ಧದೇವತಾಃ । ಪ್ರೀಣಯಾತೇ ಮನುಷ್ಯಾಣಾಂ ಪಿತೄಞ್ಶ್ರಾದ್ಧೇಷು ತರ್ಪಿತಾಃ ॥ ೨,೧೦.

ವಸುಗಳು, ರುದ್ರರು ಮತ್ತು ಆದಿತ್ಯರು ಅದಿತಿಯ ಮಕ್ಕಳು. ಪಿತೃಗಳು ಶ್ರಾದ್ಧದ ದೇವತೆಗಳು. ಶ್ರಾದ್ಧದಲ್ಲಿ ಪಿತೃಗಳು ತೃಪ್ತರಾದಾಗ, ಅವರು ಮಾನವರ ಪಿತೃಗಳನ್ನು ಸಂತೋಷಪಡಿಸುತ್ತಾರೆ.

ಆತ್ಮಾನಂ ಗುರ್ವಿಣೀ ಗರ್ಭಮಪಿ ಪ್ರೀಣಾತಿ ವೈ ಯಥಾ । ದೋಹದೇನ ತಥಾ ದೇವಾಃ ಶ್ರಾದ್ಧೈಃ ಸ್ವಾಂಶ್ಚ ಪಿತೄನ್ನೃಣಾಮ್ ॥ ೨,೧೦.

ಹೆಣ್ಣು ಗರ್ಭಿಣಿಯಾಗಿದ್ದಾಗ ತನ್ನನ್ನೂ ಗರ್ಭದಲ್ಲಿರುವ ಮಗುವನ್ನೂ ಹರ್ಷದಿಂದ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುವಂತೆ, ದೇವತೆಗಳು ಮತ್ತು ಮಾನವರ ಪಿತೃಗಳು ಶ್ರಾದ್ಧದಲ್ಲಿ ನೀಡುವ ಬಲಿಯಿಂದ ಸಂತೋಷಪಡುತ್ತಾರೆ.

ಹೃಷ್ಯನ್ತಿ ಪಿತರಃ ಶ್ರುತ್ವಾ ಶ್ರಾದ್ಧಕಾಲಮುಪಸ್ಥಿತಮ್ । ಅನ್ಯೋನ್ಯಂ ಮನಸಾ ಧ್ಯಾತ್ವಾ ಸಮ್ಪತನ್ತಿ ಮನೋಜವಮ್ ॥ ೨,೧೦.

ಶ್ರಾದ್ಧದ ಸಮಯ ಬಂದಿದೆ ಎಂದು ಕೇಳಿದಾಗ ಪಿತೃಗಳು ಬಹಳ ಸಂತೋಷಪಡುತ್ತಾರೆ. ಅವರು ಪರಸ್ಪರವನ್ನು ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ನೆನೆದು, ಯೋಚನೆಯ ವೇಗದಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಿಗೆ ಬರುತ್ತಾರೆ.

ಬ್ರಾಹ್ಮಣೈಃ ಸಹ ಚಾಶ್ನನ್ತಿ ಪಿತರೋ ಹ್ಯನ್ತರಿಕ್ಷಗಾಃ । ವಾಯುಭೂತಾಶ್ಚ ತಿಷ್ಠನ್ತಿ ಭುಕ್ತ್ವಾ ಯಾನ್ತಿ ಪರಾಂ ಗತಿಮ್ ॥ ೨,೧೦.

ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ಪಿತೃಗಳು ಬ್ರಾಹ್ಮಣರ ಜೊತೆ ಕೂತು ಆಹಾರ ಸೇವಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅವರು ಗಾಳಿಯ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲೇ ಇರುತ್ತಾರೆ. ತಿನ್ನಿದ ಮೇಲೆ, ಅವರು ಉನ್ನತ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ.

ನಿಮನ್ತ್ರಿತಾಸ್ತು ಯೇ ವಿಪ್ರಾಃ ಶ್ರಾದ್ಧಪೂರ್ವದಿನೇಃ ಖಗ । ಪ್ರವಿಶ್ಯ ಪಿತರಸ್ತೇಷು ಭುಕ್ತ್ವಾ ಯಾನ್ತಿ ಸ್ವಮಾಲಯಮ್ ॥ ೨,೧೦.

ಒಯ್ಯಾ ಪಕ್ಷಿರಾಜ, ಶ್ರಾದ್ಧದ ಮುನ್ನದಿನ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರನ್ನು ಆಹ್ವಾನಿಸಿದಾಗ, ಪಿತೃಗಳು ಅವರಲ್ಲೇ ಪ್ರವೇಶಿಸಿ, ಆಹಾರವನ್ನು ಸೇವಿಸಿ, ತಮ್ಮ ಮನೆಗೆ ಹಿಂತಿರುಗುತ್ತಾರೆ.

ಶ್ರಾದ್ಧಕರ್ತ್ರಾ ತು ಯದ್ಯೇಕಃ ಶ್ರಾದ್ಧೇ ವಿಪ್ರೋ ನಿಮನ್ತ್ರಿತಃ । ಉದರಸ್ಥಃ ಪಿತಾ ತಸ್ಯ ವಾಮಪಾರ್ಶ್ವೇ ಪಿತಾಮಹಃ ॥ ೨,೧೦.

ಶ್ರಾದ್ಧ ಮಾಡುವವರು ಒಬ್ಬ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನನ್ನು ಮಾತ್ರ ಆಹ್ವಾನಿಸಿದರೆ, ಆ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನ ಹೊಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ತಂದೆ, ಎಡಭಾಗದಲ್ಲಿ ತಾತ ಇದ್ದಾರೆ.

ಪ್ರಪಿತಾಮಹೋ ದಕ್ಷಿಣತಃ ಪೃಷ್ಠತಃ ಪಿಣ್ಡಭಕ್ಷಕಃ । ಶ್ರಾದ್ಧಕಾಲೇ ಯಮಃ ಪ್ರೇತಾನ್ಪಿತೄಂಶ್ಚಾಪಿ ಯಮಾಲಯಾತ್ ॥ ೨,೧೦.

ಬಲಭಾಗದಲ್ಲಿ ಪರತಾತ ಇದ್ದಾರೆ, ಹಿಂಭಾಗದಲ್ಲಿ ಪಿಂಡವನ್ನು ತಿನ್ನುವವನು ಇದ್ದಾನೆ. ಶ್ರಾದ್ಧದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಯಮನು ತನ್ನ ಮನೆಯಿಂದ ಪ್ರೇತರು ಮತ್ತು ಪಿತೃಗಳನ್ನು ಬಿಡುತ್ತಾನೆ.

ವಿಸರ್ಜಯತಿ ಮಾನುಷ್ಯೇ ನಿರಯಸ್ಥಾಂಶ್ಚ ಕಾಶ್ಯಪ । ಕ್ಷುಧಾರ್ತಾಃ ಕೀರ್ತಯನ್ತಶ್ಚ ದುಷ್ಕೃತಞ್ಚ ಸ್ವಯಙ್ಕೃತಮ್ ॥ ೨,೧೦.

ಓ ಕಾಶ್ಯಪ, ಯಮನು ನರಕದಲ್ಲಿರುವವರನ್ನೂ ಮಾನವರಲ್ಲಿ ಬಿಡುತ್ತಾನೆ. ಅವರು ಹಸಿವಿನಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಾ, ತಾವು ಮಾಡಿದ ಪಾಪಗಳನ್ನು ನೆನೆಸುತ್ತಾ ಬರುತ್ತಾರೆ.

ಕಾಙ್ಕ್ಷನ್ತಿ ಪುತ್ರಪೌತ್ರೇಭ್ಯಃ ಪಾಯಸಂ ಮಧುಸಂಯುತಮ್ । ತಸ್ಮಾತ್ತಾಂಸ್ತತ್ರ ವಿಧಿನಾ ತರ್ಪಯೇತ್ಪಾಯಸೇನ ತು ॥ ೨,೧೦.

ಪಿತೃಗಳು ತಮ್ಮ ಮಕ್ಕಳು ಮತ್ತು ಮೊಮ್ಮಕ್ಕಳಿಂದ ತುಪ್ಪ ಮತ್ತು ಜೇನು ಬೆರೆಸಿದ ಪಾಯಸವನ್ನು ಬಯಸುತ್ತಾರೆ. ಆದ್ದರಿಂದ, ಶ್ರಾದ್ಧದಲ್ಲಿ ಪಿತೃಗಳನ್ನು ಪಾಯಸದಿಂದ ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ತೃಪ್ತಿಪಡಿಸಬೇಕು.

ಗರುಡ ಉವಾಚ । ಸ್ವಾಮಿನ್ಕೇನಾಪಿ ತೇ ದೃಷ್ಟಾ ಆಗತಾಃ ಪಿತರೋ ದ್ವಿಜ । ಲೋಕಾದಮುಷ್ಮಾದಾಗತ್ಯ ಭುಞ್ಜನ್ತೋ ಭುವಿ ಮಾನದ ॥ ೨,೧೦.

ಗರುಡನು ಕೇಳಿದನು: ದ್ವಿಜರೆ, ಪಿತೃಗಳು ತಮ್ಮ ವಂಶಜರಿಂದ ಈ ಲೋಕಕ್ಕೆ ಬಂದು, ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಆಹಾರ ಸೇವಿಸುವುದನ್ನು ಯಾರಾದರೂ ನೋಡಿದ್ದಾರೆಯೇ, ಓ ಮಾನದಾತ?

ಶ್ರೀಭಗವಾನುವಾಚ । ಗರುತ್ಮಞ್ಛೃಣು ವಕ್ಷ್ಯಾಮಿ ಯಥಾ ದೃಷ್ಟಾಸ್ತು ಸೀತಯಾ । ಪಿತರೋ ವಿಪ್ರದೇಹೇ ವೈ ಶ್ವಶುರಾದ್ಯಾಸ್ತ್ರಯಃ ಕ್ವಚಿತ್ ॥ ೨,೧೦.

ಶ್ರೀಭಗವಂತನು ಹೇಳಿದನು: ಗರುಡನೇ, ನಾನು ಹೇಳುವ ಕಥೆಯನ್ನು ಕೇಳು. ಸೀತೆಯು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರ ದೇಹದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಮಾವ ಮತ್ತು ಇತರ ಮೂವರು ಪಿತೃಗಳನ್ನು ನೋಡಿದ್ದಳು.

ಗೃಹೀತ್ವಾ ಪಿತುರಾಜ್ಞಾಂ ವೈ ರಾಮೋ ವನಮುಪಾಗಮತ್ । ತತಃ ಪುಷ್ಕರಯಾತ್ರಾರ್ಥಂ ರಾಮೋಽಯಾತ್ಸೀತಯಾ ಸಹ ॥ ೨,೧೦.

ರಾಮನು ತಂದೆಯ ಆಜ್ಞೆ ಪಡೆದ ಮೇಲೆ ಅರಣ್ಯಕ್ಕೆ ಹೋದನು. ನಂತರ ಪುಷ್ಕರ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ಯಾತ್ರೆ ಮಾಡಲು ರಾಮನು ಸೀತೆಯ ಜೊತೆ ಹೊರಟನು.

ತೀರ್ಥಂ ಚಾಪಿ ಸಮಾಗತ್ಯ ಶ್ರಾದ್ಧಂ ಪ್ರಾರಬ್ಧವಾಂಸ್ತು ಸಃ । ಫಲಂ ಪಕ್ವನ್ತು ಜಾನಕ್ಯಾ ಸಿದ್ಧಂ ರಾಮೇ ನಿವೇದಿತಮ್ ॥ ೨,೧೦.

ಪವಿತ್ರ ತೀರ್ಥಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ, ರಾಮನು ಶ್ರಾದ್ಧವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದನು. ಜಾನಕಿಯು ತಯಾರಿಸಿದ ಪಾಕವನ್ನು ಸಿದ್ಧವಾದ ಮೇಲೆ ರಾಮನಿಗೆ ನೀಡಿದರು.

ಸ್ನಾತಪ್ರಿಯೋಕ್ತವಾಕ್ಯಾತ್ತು ಸುಸ್ನಾತಾ ನಮಪಾಲಯತ್ । ನಭೋಮಧ್ಯಗತೇ ಸೂರ್ಯೇ ಕಾಲೇ ಕುತುಪ ಆಗತೇ ॥ ೨,೧೦.

ಸ್ನಾನಮಾಡಿ ಶುಭವಾದ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೇಳಿ, ಸೀತೆಯು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಸ್ನಾನಮಾಡಿ ಗೌರವದಿಂದ ಕಾಯುತ್ತಾ ಕುಳಿತಳು. ಸೂರ್ಯನು ಆಕಾಶದ ಮಧ್ಯಭಾಗಕ್ಕೆ ಬಂದಾಗ, ಯೋಗ್ಯ ಸಮಯವೂ ಬಂದಿತು.

ಅಯಾತಾ ಋಃಷಯಃ ಸರ್ವೇ ಯೇ ರಾಮೇಣ ನಿಮನ್ತ್ರಿತಾಃ । ತಾನ್ಮುನೀನಾಗತಾನ್ದೃಷ್ಟ್ವಾ ವೈದೇಹೀ ಜನಕಾತ್ಮಕಾ ॥ ೨,೧೦.

ರಾಮನು ಆಹ್ವಾನಿಸಿದ ಎಲ್ಲಾ ಋಷಿಗಳು ಇನ್ನೂ ಬಂದಿರಲಿಲ್ಲ. ಮುನಿಗಳು ಬರದೆ ಇರುವುದನ್ನು ನೋಡಿ, ಜನಕನ ಮಗಳು ವೈದೇಹಿ ಅಲ್ಲಿ ಇದ್ದಳು.

ರಾಮಾಜ್ಞಯಾನ್ನಮಾದಾಯ ಪರಿವೇಷ್ಟುಮುಪಾಗತಾ । ಅಪಾಸರ್ಪತ್ತತೋ ದೂರೇ ವಿಪ್ರಮಧ್ಯೇ ತು ಸಂಸ್ಥಿತಾ ॥ ೨,೧೦.

ರಾಮನ ಆಜ್ಞೆಯಿಂದ, ಸೀತೆಯು ಅನ್ನವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು, ಹಂಚಲು ಹತ್ತಿರಕ್ಕೆ ಹೋದಳು. ನಂತರ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣರ ನಡುವೆ ನಿಂತು, ಸ್ವಲ್ಪ ದೂರದಲ್ಲಿ ಉಳಿದಳು.

ಗುಲ್ಮೈರಾಚ್ಛಾದ್ಯ ಚಾತ್ಮಾನಂ ನಿಗೂಢಂ ಸಾ ಸ್ಥಿತಾ ತದಾ । ಏಕಾನ್ತೇ ತು ತದಾ ಸೀತಾಂ ಜ್ಞಾತ್ವಾ ರಾಘವನನ್ದನಃ ॥ ೨,೧೦.

ಗಿಡಗಳ ಹಿಂದೆ ತನ್ನನ್ನು ಮುಚ್ಚಿಕೊಂಡು, ಸೀತೆಯು ಅಡಗಿಕೊಂಡು ನಿಂತಳು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಸೀತೆಯು ಒಬ್ಬಳೇ ಇದ್ದುದನ್ನು ರಾಘವನು ತಿಳಿದನು.

ವಿಮೃಶ್ಯ ಸುಚಿರಂ ಕಾಲಮಿದಂ ಕಿಮಿತಿ ಸತ್ವರಮ್ । ಕಿಞ್ಚಿತ್ಕ್ವಚಿದ್ಗತಾ ಸಾಧ್ವೀ ತ್ರಪಾಯಾಃ ಕಾರಣೇನ ಹಿ ॥ ೨,೧೦.

ಬಹಳ ಸಮಯ ಯೋಚಿಸಿ, ಇದು ಏಕೆಂದೆಂದು ರಾಮನು ಆಶ್ಚರ್ಯಪಟ್ಟನು. ಆ ಧರ್ಮಪತ್ನಿ ಲಜ್ಜೆಯ ಕಾರಣದಿಂದ ಸ್ವಲ್ಪ ದೂರ ಹೋಗಿದ್ದಳು.

ಕಿಂ ವಾ ನ ಭೋಜಯನ್ವಿಪ್ರಾನ್ಸೀ ತಾಮನ್ವೇಷಯಾಮ್ಯಹಮ್ । ವಿಮೃಶನ್ನೇವಮೇವಂ ಸ ಸ್ವಯಂ ವಿಪ್ರಾನಭೋಜಯತ್ ॥ ೨,೧೦.

ನಾನು ಬ್ರಾಹ್ಮಣರನ್ನು ಊಟಕ್ಕೆ ಕೂಳಿಸುವುದೇನು ತಪ್ಪು? ಈ ವಿಚಾರವನ್ನು ನಾನು ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಯೋಚಿಸುತ್ತಾ, ಆಕೆಯನ್ನು ಹುಡುಕಲು ಹೊರಟೆ. ಆದರೆ, ಅವನು ತಾನೇ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಗೆ ಊಟವನ್ನು ಕೊಡದೆ ಉಳಿದನು.

ಗತೇಷು ದ್ವಿಜಮುಖ್ಯೇಷು ಪ್ರಿಯಾಂ ರಾಮೋಽಬ್ರವೀದಿದಮ್ । ಕಥಂ ತಲಾಸು ಲೀನಾ ತ್ವಂ ಮುನೀನ್ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಸಮಾಗತಾನ್ ॥ ೨,೧೦.

ಪ್ರಮುಖ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಹೋದ ಮೇಲೆ, ರಾಮನು ತನ್ನ ಪ್ರಿಯೆಗೆ ಹೀಗೆ ಕೇಳಿದನು: 'ಮುನಿಗಳು ಇಲ್ಲಿ ಸೇರಿದ್ದನ್ನು ನೋಡಿ ನೀನು ಹೇಗೆ ನೆಲದೊಳಗೆ ಮರೆಯಾಗಿ ಹೋದೆ?'

ತತ್ಸರ್ವಂ ಮಮ ತನ್ವಙ್ಗಿ ಕಾರಣಂ ವದ ಮಾ ಚಿರಮ್ । ಏವಮುಕ್ತಾ ತದಾ ಭರ್ತ್ರಾ ಸೀತಾ ಸಾಧೋಮುಖೀ ಸ್ಥಿತಾ । ಮುಞ್ಚನ್ತೀ ಚಾಶ್ರುಸಂಘಾತಂ ರಾಘವಂ ವಾಕ್ಯಮಬ್ರವೀತ್ ॥ ೨,೧೦.

ಎಲ್ಲದರ ಕಾರಣವನ್ನು ನನಗೆ ತಡವಿಲ್ಲದೆ ಹೇಳು ಎಂದು ರಾಮನು ಕೇಳಿದಾಗ, ಸೀತೆಯು ತಲೆ ಕೆಳಗಿಟ್ಟು ನಾಚಿಕೆಯಿಂದ ನಿಂತು, ಕಣ್ಣೀರನ್ನು ಸುರಿಸುತ್ತಾ ರಾಘವನಿಗೆ ಹೀಗೆ ಉತ್ತರಿಸಿದಳು.

ಸೀತೋವಾಚ । ಶೃಣು ತ್ವಂ ನಾಥ ಯದ್ದೃಷ್ಟಮಾಶ್ಚರ್ಯಮಿಹ ಯಾದೃಶಮ್ ॥ ೨,೧೦.

ಸೀತೆಯು ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದಳು: 'ನಾಥಾ, ನಾನು ಇಲ್ಲಿ ಕಂಡ ಅದ್ಭುತವನ್ನು ನೀನು ಕೇಳು.'

ಪಿತಾ ತವ ಮಯಾ ದೃಷ್ಟೋ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾಗ್ರೇ ತು ರಾಘವಃ । ಸರ್ವಾಭರಣಸಂಯುಕ್ತೋದ್ವೌ ಚಾನ್ಯೌ ಚ ತಥಾವಿಧೌ ॥ ೨,೧೦.

ರಾಘವ, ನಾನು ಬ್ರಾಹ್ಮಣರ ಮುಂದೆ ನಿನ್ನ ತಂದೆಯನ್ನು ನೋಡಿದೆನು. ಅವರು ಎಲ್ಲಾ ಆಭರಣಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿತರಾಗಿದ್ದರು. ಅವರ ಜೊತೆಗೆ ಇನ್ನಿಬ್ಬರೂ ಹಾಗೆಯೇ ಇದ್ದರು.

ದೃಷ್ಟ್ವಾ ತ್ವತ್ಪಿತರಞ್ಚಾಹಮಪಕ್ರಾನ್ತಾ ತವಾನ್ತಿಕಾತ್ । ವಲ್ಕಲಾಜಿನಸಂವೀತಾ ಕಥಂ ರಾಜ್ಞಃ ಪುರಃ ಪ್ರಭೋ ॥ ೨,೧೦.

ನಿನ್ನ ತಂದೆಯನ್ನು ಕಂಡಾಗ ನಾನು ನಿನ್ನ ಬಳಿಯಿಂದ ದೂರ ಹೋಗಿದೆನು. ಬಗ್ಗೆಯೂ ಚರ್ಮದ ಬಟ್ಟೆ ಧರಿಸಿ ಇದ್ದ ನನಗೆ, ರಾಜನ ಮುಂದೆ ಹೋದರೆ ಹೇಗೆ ಎಂದು ಭಯವಾಯಿತು.

ಭವಾಮಿ ರಿಪುವೀರಘ್ನ ಸತ್ಯಮೇತದುಹಾಹೃತಮ್ । ಸ್ವಹಸ್ತೇನ ಕಥಂ ದೇಯಂ ರಾಜ್ಞೇ ವಾ ಭೋಜನಂ ಮಯಾ ॥ ೨,೧೦.

ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ಸೋಲಿಸುವವರೇ, ನಾನು ಅನುಭವಿಸಿದ ಸತ್ಯವಿದು. ನಾನು ನನ್ನ ಕೈಯಿಂದ ರಾಜನಿಗೆ ಊಟವನ್ನು ಹೇಗೆ ಕೊಡಬಲ್ಲೆ?

ದಾಸಾನಾಮಪಿ ಯೇ ದಾಸಾ ನೋಪಭುಞ್ಜನ್ತಿ ಕರ್ಹಿಚಿತ್ । ತೃಣಪಾತ್ರೇ ಕಥಂ ತಸ್ಮೈ ಅನ್ನಂ ದಾತುಂ ಹಿ ಶಕ್ರುಯಾಮ್ ॥ ೨,೧೦.

ದಾಸರಿಗೂ ದಾಸರು ಕೂಡ ಇಂತಹ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಊಟವನ್ನು ತಿನ್ನುವುದಿಲ್ಲ. ಹಸಿರು ಹುಲ್ಲಿನ ಪಾತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ನಾನು ರಾಜನಿಗೆ ಊಟವನ್ನು ಹೇಗೆ ಕೊಡಬಲ್ಲೆ?