ಗರುಡಪುರಾಣಮ್

ಪ್ರೇತೋಽಪ್ಯಯಂ ಸಪದಿಲಬ್ಧಸುವರ್ಣದೇಹಃ ಕರ್ಮಾನ್ತ ಆಗತ ಇತಿ ಪ್ರಣನಾಮ ಭೂಪಮ್ । ದೇವ ತ್ವದೀಯಮಹಿಮಾಯಮಿತಿ ಸ್ತುವನ್ ಸ ಯಾತೋ ದಿವಂ ಗರುಡ ಭೂಪತಿನಾ ಕೃತಜ್ಞಃ ॥ ೨,೯.

ಆ ಪ್ರೇತನು ತನ್ನ ಸಂಗಡಿಗರೊಂದಿಗೆ ಬಂಗಾರದ ದೇಹವನ್ನು ಪಡೆದು, ತನ್ನ ಕರ್ಮ ಮುಗಿದು, ರಾಜನಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ, ಗರುಡ, ನಿನ್ನ ಮಹಿಮೆ ಎನ್ನುತ್ತಾ, ರಾಜನಿಗೆ ಕೃತಜ್ಞನಾಗಿ ಸ್ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಹೋದನು.

ಏತತ್ತೇ ಸರ್ವಮಾಖ್ಯಾತಂ ಯಥಾ ಭೂಪತಿನಾಪಿ ಸಃ । ಉದ್ಧೃತಃ ಪ್ರೇತಭಾವಾದ್ವೈ ಕಿಮನ್ಯಚ್ಛ್ರೋತುಮಿಚ್ಛಸಿ ॥ ೨,೯.

ಇದು ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಹೇಳಿದೆ, ಹೇಗೆ ರಾಜನಿಂದಲೂ ಅವನು ಪ್ರೇತ ಸ್ಥಿತಿಯಿಂದ ಉದ್ಧಾರವಾದನು. ಇನ್ನೇನು ಕೇಳಲು ಇಚ್ಛಿಸುತ್ತೀಯಾ?

ಶ್ರೀಗರುಡಮಹಾಪುರಾಣಮ್ ೧೦ ಗರುಡ ಉವಾಚ । ಸಪಿಣ್ಡೀಕರಣ ಜಾತೇ ಆಬ್ದಿಕೇ ಚ ಸ್ವಕರ್ಮಭಿಃ । ದೇವತ್ವಂ ವಾ ಮನುಷ್ಯತ್ವಂ ಪಕ್ಷಿತ್ವಂ ವಾಪ್ನುಯುರ್ನರಾಃ ॥ ೨,೧೦.

ಗರುಡನು ಹೇಳಿದನು: ಸಪಿಂಡೀಕರಣ ಮತ್ತು ವಾರ್ಷಿಕ ಶ್ರಾದ್ಧ ಮಾಡಿದ ಮೇಲೆ, ತಮ್ಮ ಕರ್ಮದ ಪ್ರಕಾರ, ಜನರು ದೇವತೆ ಸ್ಥಿತಿ, ಮಾನವ ಸ್ಥಿತಿ ಅಥವಾ ಹಕ್ಕಿ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯಬಹುದು.

ತೇಷಾಂ ವಿಭಿನ್ನಾಹಾರಾಣಾಂ ಶ್ರಾದ್ಧಂ ವೈ ತೃಪ್ತಿದಂ ಕಥಮ್ । ಯದಪ್ಯನ್ಯೈರ್ದ್ವಿಜೈರ್ಭುಕ್ತಂ ಹೂಯತೇ ಯದಿ ವಾನಲೇ ॥ ೨,೧೦.

ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಆಹಾರವಿರುವವರಿಗೆ, ಶ್ರಾದ್ಧದಿಂದ ತೃಪ್ತಿ ಹೇಗೆ ಸಿಗುತ್ತದೆ? ಅದು ಬೇರೆ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ತಿಂದರೂ ಅಥವಾ ಅಗ್ನಿಗೆ ಅರ್ಪಿಸಿದರೂ ಹೇಗೆ?

ಶುಭಾಶುಭಾತ್ಮಕೈಃ ಪ್ರೇತಸ್ತದ್ದತ್ತಂ ಭುಜ್ಯತೇ ಕಥಮ್ । ಶ್ರಾದ್ಧಸ್ಯಾವಶ್ಯಕತ್ವನ್ತು ಆಮಾವಾಸ್ಯಾದಿಷು ಶ್ರುತಮ್ ॥ ೨,೧೦.

ಪಾಪ ಪುಣ್ಯಗಳಿಂದ ಕೂಡಿರುವ ಪ್ರೇತನು ಕೊಟ್ಟ ದಾನವನ್ನು ಹೇಗೆ ಅನುಭವಿಸುತ್ತಾನೆ? ಅಮಾವಾಸ್ಯೆ ಮುಂತಾದ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರಾದ್ಧ ಅವಶ್ಯಕವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

ಶ್ರೀಭಗವಾನುವಾಚ । ಪ್ರೇತಾನಾಂ ಶೃಣು ಪಕ್ಷೀನ್ದ್ರ ಯಥಾ ಶ್ರಾದ್ಧನ್ತು ತೃಪ್ತಿದಮ್ । ದೇವೋ ಯದಪಿ ಜಾತೋಽಯಂ ಮನುಷ್ಯಃ ಕರ್ಮಯೋಗತಃ ॥ ೨,೧೦.

ಶ್ರೀಭಗವಂತನು ಹೇಳಿದನು: ಪಕ್ಷಿರಾಜನೇ, ಪಿತೃಗಳಿಗೆ ಶ್ರಾದ್ಧದಿಂದ ತೃಪ್ತಿ ಹೇಗೆ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಕೇಳು. ದೇವತೆ ಆಗಿದ್ದರೂ, ಅವನು ಹಿಂದೆ ತನ್ನ ಕರ್ಮದ ಫಲದಿಂದ ಮಾನವನಾಗಿದ್ದನು.

ತಸ್ಯಾನ್ನಮಮೃತಂ ಭೂತ್ವಾ ದೇವತ್ವೇಽಪ್ಯನುಯಾತಿ ಚ । ಗಾನ್ಧರ್ವ್ಯೇ ಭೋಗರೂಪೇಣ ಪಶುತ್ವೇ ಚ ತೃಣಂ ಭವೇತ್ ॥ ೨,೧೦.

ಅವನಿಗೆ ದೇವತೆಗಳಲ್ಲಿ ಅನ್ನ ಅಮೃತವಾಗುತ್ತದೆ, ಗಂಧರ್ವರಲ್ಲಿ ಆನಂದವಾಗುತ್ತದೆ, ಪ್ರಾಣಿಗಳಲ್ಲಿ ಹುಲ್ಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಶ್ರಾದ್ಧಂ ಹಿ ವಾಯುರೂಪೇಣ ನಾಗತ್ವೇಽಪ್ಯನುಗಚ್ಛತಿ । ಫಲಂ ಭವತಿ ಪಕ್ಷಿತ್ವೇ ರಾಕ್ಷಸೇಷು ತಥಾಮಿಷಮ್ ॥ ೨,೧೦.

ಶ್ರಾದ್ಧವು ಗಾಳಿಯ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಪುನರ್ಜನ್ಮವಾಗದವರನ್ನೂ ಹಿಂಬಾಲಿಸುತ್ತದೆ; ಪಕ್ಷಿಗಳಲ್ಲಿ ಅದು ಹಣ್ಣು ಆಗುತ್ತದೆ, ರಾಕ್ಷಸರಲ್ಲಿ ಮಾಂಸವಾಗುತ್ತದೆ.

ದಾನವತ್ವೇ ತಥಾ ಮಾಂಸಂ ಪ್ರೇತತ್ವೇ ರುಧಿರಂ ತಥಾ । ಮನುಷ್ಯತ್ವೇಽನ್ನಪಾನಾದಿ ಬಾಲ್ಯೇ ಭೋಗರಸೋ ಭವೇತ್ ॥ ೨,೧೦.

ದಾನವರಲ್ಲಿ ಅದು ಮಾಂಸವಾಗುತ್ತದೆ, ಪ್ರೇತಗಳಲ್ಲಿ ರಕ್ತವಾಗುತ್ತದೆ; ಮಾನವರಲ್ಲಿ ಅನ್ನಪಾನಾದಿಯಾಗಿ, ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ಆನಂದದ ರಸವಾಗುತ್ತದೆ.

ಗರುಡ ಉವಾಚ । ಕಥಂ ಕವ್ಯಾನಿ ದತ್ತಾನಿ ಹವ್ಯಾನಿ ಚ ಜನೈರಿಹ । ಗಚ್ಛನ್ತಿ ಪಿತೃಲೋಕಂ ವಾ ಪ್ರಾಪಕಃ ಕೋಽತ್ರ ಗದ್ಯತೇ ॥ ೨,೧೦.

ಗರುಡನು ಕೇಳಿದನು: ಜನರು ಇಲ್ಲಿ ನೀಡುವ ಪಿತೃಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ದೇವತೆಗಳಿಗೆ ಅರ್ಪಿಸುವ ಹವನಗಳು ಹೇಗೆ ಪಿತೃಲೋಕವನ್ನು ತಲುಪುತ್ತವೆ? ಇದನ್ನು ತಲುಪಿಸುವವರು ಯಾರು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ?

ಮೃತಾನಾಮಪಿ ಜನ್ತೂನಾಂ ಶ್ರಾದ್ಧಮಾಪ್ಯಾಯನಂ ಯದಿ । ನಿರ್ವಾಣಸ್ಯ ಪ್ರದೀಪಸ್ಯ ತೈಲಂ ಸಂವರ್ಧಯೇಚ್ಛಿಖಾಮ್ ॥ ೨,೧೦.

ಮರಣ ಹೊಂದಿದ ಜೀವಿಗಳಿಗೆ ಶ್ರಾದ್ಧವು ಪೋಷಣೆಯಾದರೆ, ಅದು ನಂದಿದ ದೀಪಕ್ಕೆ ಎಣ್ಣೆ ಹಾಕಿದಂತೆ, ಮತ್ತೆ ಬೆಳಕು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ.

ಮೃತಾಶ್ಚ ಪುರುಷಾಃ ಸ್ವಾಮಿನ್ ಸ್ವಕರ್ಮಜನಿತಾಂ ಗತಿಮ್ । ಗಾಹನ್ತಃ ಕೇ ಕಥಂ ಸ್ವಸ್ಯ ಸುತಸ್ಯ ಶ್ರೇಯ ಆಪ್ನುಯುಃ ॥ ೨,೧೦.

ತಮ್ಮ ಕರ್ಮದಿಂದ ಬಂದ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ಸೇರುವವರು ಮೃತರು; ಅವರು ಅಥವಾ ಅವರ ಮಕ್ಕಳು ಹೇಗೆ ಹಿತವನ್ನು ಪಡೆಯಬಹುದು?

ಶ್ರೀಭಗವಾನುವಾಚ । ಶ್ರುತೇಃ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷತಸ್ತಾರ್ಕ್ಷ್ಯ ಪ್ರಾಮಾಣ್ಯಂ ಬಲವತ್ತರಮ್ । ಶ್ರುತ್ಯಾ ತುಃ ಬೋಧಿತಾರ್ಥಸ್ಯ ಪೀಯೂಷತ್ವಾದಿರೂಪತಾ ॥ ೨,೧೦.

ಶ್ರೀಭಗವಂತನು ಹೇಳಿದನು: ತಾರ್ಕ್ಷ್ಯ, ವೇದದ ಪ್ರಾಮಾಣಿಕತೆ ದೃಷ್ಟಿಗೋಚರಕ್ಕಿಂತ ಶಕ್ತಿಯುತವಾಗಿದೆ; ವೇದದಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದ ವಿಷಯಗಳು ಅಮೃತದಂತಿವೆ.

ನಾಮಗೋತ್ರಂ ಪಿತೄಣಾಂ ವೈ ಪ್ರಾಪಕಂ ಹವ್ಯಕವ್ಯಯೋಃ । ಶ್ರಾದ್ಧಸ್ಯ ಮನ್ತ್ರಾಸ್ತದ್ವತ್ತು ಪ್ರಾಪಕಾಶ್ಚೈವ ಭಕ್ತಿತಃ ॥ ೨,೧೦.

ಪಿತೃಗಳ ಹೆಸರು ಮತ್ತು ಗೋತ್ರವೇ ದೇವತೆಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಪಿತೃಗಳಿಗೆ ಅರ್ಪಿಸಿದ ಹವನವನ್ನು ತಲುಪಿಸುವ ಮಾರ್ಗ; ಹಾಗೆಯೇ ಶ್ರಾದ್ಧದ ಮಂತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಭಕ್ತಿಯೂ ತಲುಪಿಸುವವು.

ಅಚೇತನಾನಿ ಚೈತಾನಿ ಪ್ರಾಪಯನ್ತಿ ಕಥನ್ತ್ವಿತಿ । ಸುಪರ್ಣ ನಾವಗನ್ತವ್ಯಂ ಪ್ರಾಪಕಂ ವಚ್ಮಿ ತೇಽಪರಮ್ ॥ ೨,೧೦.

ಈ ಜಡ ವಸ್ತುಗಳು ಹೇಗೆ ಅರ್ಪಣೆಯನ್ನು ತಲುಪಿಸುತ್ತವೆ ಎಂದು ಆಶ್ಚರ್ಯವಿಲ್ಲ; ಸುಪರ್ಣ, ಇನ್ನೊಂದು ತಲುಪಿಸುವ ಮಾರ್ಗವನ್ನೂ ನಾನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ.

ಅಗ್ನಿಷ್ವಾತ್ತಾದಯಸ್ತೇಷಾ ಮಾಧಿಪತ್ಯೇ ವ್ಯವಸ್ಥಿತಾಃ । ಕಾಲೇ ನ್ಯಾಯಾಗತಂ ಪಾತ್ರೇ ವಿಧಿನಾ ಪ್ರತಿಪಾದಿತಮ್ ॥ ೨,೧೦.

ಅಗ್ನಿಷ್ವಾತ್ತರು ಮತ್ತು ಇತರರು ಪಿತೃಗಳ ಅಧಿಪತಿಗಳಾಗಿ ಸ್ಥಿತರಾಗಿದ್ದಾರೆ; ಸರಿಯಾದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಯೋಗ್ಯ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ, ವಿಧಿಯಂತೆ ಅರ್ಪಿಸಿದುದನ್ನು ತಲುಪಿಸುತ್ತಾರೆ.

ಅನ್ನಂ ನಯನ್ತಿ ತತ್ರೈತೇ ಜನ್ತುರ್ಯತ್ರಾವತಿಷ್ಠತೇ । ನಾಮ ಗೋತ್ರಞ್ಚ ಮನ್ತ್ರಾಶ್ಚ ದತ್ತಮನ್ನಂ ನಯನ್ತಿ ತೇ ॥ ೨,೧೦.

ಅವರು ಆ ಆತ್ಮ ಇರುವ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಅನ್ನವನ್ನು ತಲುಪಿಸುತ್ತಾರೆ; ಹೆಸರು, ಗೋತ್ರ ಮತ್ತು ಮಂತ್ರಗಳೊಂದಿಗೆ ನೀಡಿದ ಅನ್ನವನ್ನು ತಲುಪಿಸುತ್ತಾರೆ.

ಅಪಿ ಯೋನಿಶತಂ ಪ್ರಾಪ್ತಾಂಸ್ತಾಂಸ್ತೃಪ್ತಿರುಪತಿಷ್ಠತಿ । ತೇಷಾಂ ಲೋಕಾನ್ತರಸ್ಥಾನಾಂ ವಿವಿಧೈರ್ನಾಮಗೋತ್ರಕೈಃ ॥ ೨,೧೦.

ನೂರು ಜನ್ಮಗಳನ್ನಾದರೂ ಪಡೆದಿದ್ದರೂ, ಅವರಿಗೆ ತೃಪ್ತಿ ತಲುಪುತ್ತದೆ; ಬೇರೆ ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ಹೆಸರು, ಗೋತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಇರುವವರಿಗೂ ಅದು ತಲುಪುತ್ತದೆ.

ಅಪಸವ್ಯಂ ಕ್ಷಿತೌ ದರ್ಭೇ ದತ್ತಾಃ ಪಿಣ್ಡಾಸ್ತ್ರಯಸ್ತು ವೈ । ಯಾನ್ತಿ ತಾಂಸ್ತರ್ಪಯನ್ತ್ಯೇವಂ ಪ್ರೇತಸ್ಥಾನಸ್ಥಿತಾನ್ಪಿತೄನ್ ॥ ೨,೧೦.

ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ದರ್ಭೆಯ ಮೇಲೆ ಅಪಸವ್ಯವಾಗಿ ಇಡುವ ಮೂರು ಪಿಂಡಗಳು, ಪ್ರೇತಲೋಕದಲ್ಲಿರುವ ಪಿತೃಗಳಿಗೆ ಹೋಗಿ ಅವರನ್ನು ತೃಪ್ತಿಪಡಿಸುತ್ತವೆ.

ಅಪ್ರಾಪ್ತಯಾತನಾಸ್ಥಾನಾಃ ಶ್ರೇಷ್ಠಾ ಯೇ ಭುವಿ ಪಞ್ಚಧಾ । ನಾನಾರೂಪಾಸ್ತು ಜಾತಾ ಯೇ ತಿರ್ಯಗ್ಯೋನ್ಯಾದಿಜಾತಿಷು ॥ ೨,೧೦.

ಯಾತನಾಸ್ಥಾನವನ್ನು ಇನ್ನೂ ತಲುಪದವರು, ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಐದು ವಿಧಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠರಾದವರು, ಪ್ರಾಣಿಗಳಾದ್ಯಂತ ವಿವಿಧ ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದವರು—

ಯದಾಹಾರಾ ಭವನ್ತ್ಯೇತೇ ಪಿತರೋ ಯತ್ರ ಯೋನಿಷು । ತಾಸುತಾಸು ತದಾಹಾರಃ ಶ್ರಾದ್ಧಾ ಅವತಿಷ್ಠತಿ ॥ ೨,೧೦.

ಪಿತೃಗಳು ಯಾವ ಯಾವ ಯೋನಿಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವ ಆಹಾರವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವರೋ, ಶ್ರಾದ್ಧದಿಂದ ಆ ಆಹಾರವೇ ಅವರಿಗೆ ಅಲ್ಲಿಯೇ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ.

ಯಥಾ ಗೋಷು ಪ್ರನಷ್ಟಾಸು ವತ್ಸೋ ವಿನ್ದತಿ ಮಾತರಮ್ । ತಥಾನ್ನಂ ನಯತೇ ವಿಪ್ರ ಜನ್ತುರ್ಯತ್ರಾವತಿಷ್ಠತೇ ॥ ೨,೧೦.

ಹೆಣ್ಣುಮಕ್ಕಳು ಕಳೆದುಹೋದರೂ, ಕರು ತಾಯಿಯನ್ನು ಹುಡುಕುವಂತೆ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣನೇ, ಆತ್ಮ ಎಲ್ಲಿದ್ದರೂ ಅನ್ನವು ಅವನಿಗೆ ತಲುಪುತ್ತದೆ.

ಪಿತರಃ ಶ್ರಾದ್ಧಮೋಕ್ತಾರೋ ವಿಶ್ವೇರ್ದೇವೈಃ ಸದಾ ಸಹ । ಏತೇ ಶ್ರಾದ್ಧಂ ಸದಾ ಭುಕ್ತ್ವಾ ಪಿತೄನ್ಸನ್ತರ್ಪಯನ್ತ್ಯತಃ ॥ ೨,೧೦.

ಪಿತೃಗಳು ಸದಾ ಎಲ್ಲಾ ದೇವತೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಶ್ರಾದ್ಧವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುವವರಾಗಿದ್ದಾರೆ; ಅವರು ಸದಾ ಶ್ರಾದ್ಧವನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿ ಪಿತೃಗಳನ್ನು ತೃಪ್ತಿಪಡಿಸುತ್ತಾರೆ.

ವಸುರುದ್ರಾದಿತಿಸುತಾಃ ಪಿತರಃ ಶ್ರಾದ್ಧದೇವತಾಃ । ಪ್ರೀಣಯಾತೇ ಮನುಷ್ಯಾಣಾಂ ಪಿತೄಞ್ಶ್ರಾದ್ಧೇಷು ತರ್ಪಿತಾಃ ॥ ೨,೧೦.

ವಸುಗಳು, ರುದ್ರರು ಮತ್ತು ಆದಿತ್ಯರು ಅದಿತಿಯ ಮಕ್ಕಳು. ಪಿತೃಗಳು ಶ್ರಾದ್ಧದ ದೇವತೆಗಳು. ಶ್ರಾದ್ಧದಲ್ಲಿ ಪಿತೃಗಳು ತೃಪ್ತರಾದಾಗ, ಅವರು ಮಾನವರ ಪಿತೃಗಳನ್ನು ಸಂತೋಷಪಡಿಸುತ್ತಾರೆ.

ಆತ್ಮಾನಂ ಗುರ್ವಿಣೀ ಗರ್ಭಮಪಿ ಪ್ರೀಣಾತಿ ವೈ ಯಥಾ । ದೋಹದೇನ ತಥಾ ದೇವಾಃ ಶ್ರಾದ್ಧೈಃ ಸ್ವಾಂಶ್ಚ ಪಿತೄನ್ನೃಣಾಮ್ ॥ ೨,೧೦.

ಹೆಣ್ಣು ಗರ್ಭಿಣಿಯಾಗಿದ್ದಾಗ ತನ್ನನ್ನೂ ಗರ್ಭದಲ್ಲಿರುವ ಮಗುವನ್ನೂ ಹರ್ಷದಿಂದ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುವಂತೆ, ದೇವತೆಗಳು ಮತ್ತು ಮಾನವರ ಪಿತೃಗಳು ಶ್ರಾದ್ಧದಲ್ಲಿ ನೀಡುವ ಬಲಿಯಿಂದ ಸಂತೋಷಪಡುತ್ತಾರೆ.

ಹೃಷ್ಯನ್ತಿ ಪಿತರಃ ಶ್ರುತ್ವಾ ಶ್ರಾದ್ಧಕಾಲಮುಪಸ್ಥಿತಮ್ । ಅನ್ಯೋನ್ಯಂ ಮನಸಾ ಧ್ಯಾತ್ವಾ ಸಮ್ಪತನ್ತಿ ಮನೋಜವಮ್ ॥ ೨,೧೦.

ಶ್ರಾದ್ಧದ ಸಮಯ ಬಂದಿದೆ ಎಂದು ಕೇಳಿದಾಗ ಪಿತೃಗಳು ಬಹಳ ಸಂತೋಷಪಡುತ್ತಾರೆ. ಅವರು ಪರಸ್ಪರವನ್ನು ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ನೆನೆದು, ಯೋಚನೆಯ ವೇಗದಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಿಗೆ ಬರುತ್ತಾರೆ.

ಬ್ರಾಹ್ಮಣೈಃ ಸಹ ಚಾಶ್ನನ್ತಿ ಪಿತರೋ ಹ್ಯನ್ತರಿಕ್ಷಗಾಃ । ವಾಯುಭೂತಾಶ್ಚ ತಿಷ್ಠನ್ತಿ ಭುಕ್ತ್ವಾ ಯಾನ್ತಿ ಪರಾಂ ಗತಿಮ್ ॥ ೨,೧೦.

ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ಪಿತೃಗಳು ಬ್ರಾಹ್ಮಣರ ಜೊತೆ ಕೂತು ಆಹಾರ ಸೇವಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅವರು ಗಾಳಿಯ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲೇ ಇರುತ್ತಾರೆ. ತಿನ್ನಿದ ಮೇಲೆ, ಅವರು ಉನ್ನತ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ.

ನಿಮನ್ತ್ರಿತಾಸ್ತು ಯೇ ವಿಪ್ರಾಃ ಶ್ರಾದ್ಧಪೂರ್ವದಿನೇಃ ಖಗ । ಪ್ರವಿಶ್ಯ ಪಿತರಸ್ತೇಷು ಭುಕ್ತ್ವಾ ಯಾನ್ತಿ ಸ್ವಮಾಲಯಮ್ ॥ ೨,೧೦.

ಒಯ್ಯಾ ಪಕ್ಷಿರಾಜ, ಶ್ರಾದ್ಧದ ಮುನ್ನದಿನ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರನ್ನು ಆಹ್ವಾನಿಸಿದಾಗ, ಪಿತೃಗಳು ಅವರಲ್ಲೇ ಪ್ರವೇಶಿಸಿ, ಆಹಾರವನ್ನು ಸೇವಿಸಿ, ತಮ್ಮ ಮನೆಗೆ ಹಿಂತಿರುಗುತ್ತಾರೆ.

ಶ್ರಾದ್ಧಕರ್ತ್ರಾ ತು ಯದ್ಯೇಕಃ ಶ್ರಾದ್ಧೇ ವಿಪ್ರೋ ನಿಮನ್ತ್ರಿತಃ । ಉದರಸ್ಥಃ ಪಿತಾ ತಸ್ಯ ವಾಮಪಾರ್ಶ್ವೇ ಪಿತಾಮಹಃ ॥ ೨,೧೦.

ಶ್ರಾದ್ಧ ಮಾಡುವವರು ಒಬ್ಬ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನನ್ನು ಮಾತ್ರ ಆಹ್ವಾನಿಸಿದರೆ, ಆ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನ ಹೊಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ತಂದೆ, ಎಡಭಾಗದಲ್ಲಿ ತಾತ ಇದ್ದಾರೆ.