ಗರುಡಪುರಾಣಮ್

ಏತಸ್ಮಾತ್ಪಾತಕಾತ್ಪ್ರೇತೋ ಲೇಖಕೋ ನಾಮತೋಽಸ್ಮ್ಯಹಮ್ । ಆಸೀನ್ನರಕಭೋಗಾನ್ತೇ ನಃ ಪ್ರೇತತ್ವಮಿದಂ ದ್ವಿಜ ॥ ೨,೭.

ಈ ಪಾಪದ ಕಾರಣದಿಂದ ನಾನು ಪ್ರೇತ ಲೋಕದಲ್ಲಿ 'ಲೇಖಕ' ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತೇನೆ. ನರಕದ ಅನುಭವದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ನನಗೆ ಈ ಪ್ರೇತ ಸ್ಥಿತಿ ಬಂದಿದೆ, ದ್ವಿಜ.

ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಉವಾಚ । ಸಂಜ್ಞಾಸ್ತಾದೃಶ್ಯ ಆಖ್ಯಾತಾ ಯಥೈತಾ ಭವತಾ ದಶಾಃ । ವದನ್ತ್ವಾಚಾರಮಾತ್ರಂ ಮೇ ಪ್ರೇತಾ ಆಹಾರಮಪ್ಯುತ ॥ ೨,೭.

ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು ಹೇಳಿದನು: ನೀವು ಹೇಳಿದ ಹೆಸರೂ ಸ್ಥಿತಿಗಳೂ ನಿಮ್ಮ ನಡೆ-ನುಡಿಗಳನ್ನೇ ತೋರಿಸುತ್ತವೆ. ಪ್ರೇತಗಳೇ, ನನಗೆ ನಿಮ್ಮ ಆಚರಣೆಯನ್ನೂ ಆಹಾರವನ್ನೂ ಹೇಳಿ.

ಪ್ರೇತಾ ಊಚುಃ । ವೇದಮಾರ್ಗಾನುಸರಣಂ ಲಜ್ಜಾ ಧರ್ಮೋ ದಮಃ ಕ್ಷಮಾ । ಧೃತಿರ್ಜ್ಞಾನಂ ನೈವ ಯತ್ರ ವಯಂ ತತ್ರ ವಸಾಮಹೇ ॥ ೨,೭.

ಪ್ರೇತರು ಹೇಳಿದರು: ವೇದಮಾರ್ಗವನ್ನು ಅನುಸರಿಸುವುದು, ಲಜ್ಜೆ, ಧರ್ಮ, ಶಾಂತಿ, ಕ್ಷಮೆ, ಧೈರ್ಯ, ಜ್ಞಾನ — ಇವು ಇಲ್ಲದಿರುವ ಸ್ಥಳದಲ್ಲೇ ನಾವು ವಾಸಿಸುತ್ತೇವೆ.

ತಸ್ಯ ಪೀಡಾಂ ವಪಂ ಕುರ್ಮೋ ನೈವ ಶ್ರಾದ್ಧಂ ನ ತರ್ಪಣಮ್ । ಯಸ್ಯ ಗೇಹೇ ತದಙ್ಗಾತ್ತು ಮಾಂಸಞ್ಚ ರುಧಿರಂ ಕ್ರಮಾತ್ ॥ ೨,೭.

ಅವನ ದೇಹಕ್ಕೆ ನಾವು ನೋವುಂಟುಮಾಡುತ್ತೇವೆ. ಅವನ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಶ್ರಾದ್ಧವೂ ತರ್ಪಣವೂ ನಡೆಯುವುದಿಲ್ಲ. ಅಲ್ಲಿನ ಅಂಗಗಳಿಂದ ಕ್ರಮೇಣ ಮಾಂಸ ಮತ್ತು ರಕ್ತವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತೇವೆ.

ಜಕ್ಷಾಮಶ್ಚ ಪಿಬಾಮಶ್ಚ ಉಕ್ತ ಆಚಾರ ಏಷ ನಃ । ಶೃಣು ಚಾಹಾರಮಸ್ಮಾಕಂ ಸರ್ವಲೋಕವಿಗರ್ಹಿತಮ್ ॥ ೨,೭.

ನಾವು ಹೀಗೆ ತಿನ್ನುತ್ತೇವೆ, ಕುಡಿಯುತ್ತೇವೆ; ಇದೇ ನಮ್ಮ ನಡೆ. ನಮ್ಮ ಆಹಾರವನ್ನು ಕೇಳು, ಎಲ್ಲ ಲೋಕಗಳೂ ಇದನ್ನು ಹೀನವಾಗಿ ನೋಡುತ್ತಾರೆ.

ದೃಷ್ಟಸ್ತ್ವಯಾ ಚ ಕಿಞ್ಚಿದ್ವೈ ಬ್ರೂಮೋಜ್ಞಾತಂ ತ್ವಯಾನಘ । ವಮನಂ ವಿಡೂ ದೂಷಿಕಾ ಚ ಶ್ಲೇಷ್ಮಾ ಮೂತ್ರಾಶ್ರುಣೀ ತಥಾ ॥ ೨,೭.

ನೀನು ಸ್ವಲ್ಪ ನೋಡಿದ್ದೀಯಲ್ಲ, ನಾವು ಹೇಳುವುದೂ ನಿನಗೆ ಗೊತ್ತೇ ಇದೆ, ಪಾಪರಹಿತನೇ: ವಾಂತಿ, ಮಲ, ಕೆಡುಕು, ಶ್ಲೇಷ್ಮ, ಮೂತ್ರ, ಕಣ್ಣೀರು — ಇವುಗಳೆಲ್ಲವೂ.

ಏತದ್ಭಕ್ಷ್ಯಞ್ಚ ಪಾನಞ್ಚ ಮಾ ಪೃಚ್ಛಾತಃ ಪರಂ ದ್ವಿಜ । ಲಜ್ಜಾ ನೋ ಜಾಯತೇ ಸ್ವಾಮಿನ್ನಾಹಾರಂ ವದತಾಂ ಸ್ವಕಮ್ ॥ ೨,೭.

ಇವುಗಳೇ ನಮ್ಮ ಆಹಾರವೂ ಪಾನವೂ. ಇನ್ನು ಮುಂದೆ ಏನನ್ನೂ ಕೇಳಬೇಡ, ದ್ವಿಜ. ನಮ್ಮ ಆಹಾರದ ಬಗ್ಗೆ ಹೇಳುವಾಗ ನಮಗೆ ನಾಚಿಕೆ ಬರುತ್ತದೆ, ಸ್ವಾಮಿ.

ಅಜ್ಞಾನಾಸ್ತಾಮಸಾ ಮನ್ದಾ ಕಾನ್ದಿಶೀಕಾ ವಯಂ ವಿಭೋ । ಅಕಸ್ಮಾಜ್ಜನ್ಮನಾಂ ವಿಪ್ರ ಸ್ಮೃತಿಃ ಪ್ರಾಪ್ತಾ ತು ಪೌರ್ವಿಕೀ ॥ ೨,೭.

ನಾವು ಅಜ್ಞಾನಿಗಳು, ಸುಸ್ತುಮಾಡಿದವರು, ಕತ್ತಲೆ ಸ್ವಭಾವದವರು, ಭಗವನೇ. ಯಾದೃಚ್ಛಿಕವಾಗಿ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣನೇ, ಹಿಂದಿನ ಜನ್ಮಗಳ ಸ್ಮರಣೆ ನಮಗೆ ಬಂದಿದೆ.

ವಿನೀತತ್ವಾವಿನೀತತ್ವೇ ಜಾನೀಮೋ ನೈವ ನಃ ಪ್ರಭೋ । ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣ ಉವಾಚ । ಏವಂ ವದತ್ಸು ಪ್ರೇತೇಷು ತಥಾ ಶ್ರುತವತಿ ದ್ವಿಜೇ ॥ ೨,೭.

ವಿನಯವೂ ಅವಿನಯವೂ ಏನೆಂದು ನಮಗೆ ಗೊತ್ತಿಲ್ಲ, ಪ್ರಭೋ. ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನು ಹೇಳಿದನು: ಪ್ರೇತರು ಹೀಗೆ ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ದ್ವಿಜನು ಆಲಿಸುತ್ತಿದ್ದನು.

ಅದರ್ಶಯಮಹಂ ರೂಪಂ ತದಾ ತಾರ್ಕ್ಷ್ಯೇದಮೇವ ವೈ । ಸ ತು ದೃಷ್ಟ್ವಾ ದ್ವಿಜಶ್ರೇಷ್ಠೋ ಹೃದ್ಗತಂ ಪುರುಷಂ ಪುರಃ ॥ ೨,೭.

ಆಗ ನಾನು ಆ ರೂಪವನ್ನು ತಾರ್ಕ್ಷ್ಯನಿಗೆ ತೋರಿಸಿದೆ. ಅದನ್ನು ನೋಡಿ, ಆ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು ತನ್ನ ಹೃದಯದಲ್ಲಿದ್ದ ಪುರುಷನನ್ನು ತನ್ನ ಮುಂದೆ ನೋಡಿದನು.

ಸ್ತೋತ್ರೈಸ್ತುಷ್ಟಾವ ಪಕ್ಷೀಶ ದಣ್ಡವತ್ಪ್ರಣನಾಮ ಮಾಮ್ । ತೇಽಪಿ ತೇಪುಸ್ತತಃ ಪ್ರೇತಾ ಆಶ್ಚರ್ಯೋತ್ಫುಲ್ಲಚಕ್ಷುಷಃ ॥ ೨,೭.

ಪಕ್ಷಿಗಳ ಅಧಿಪತಿ ನನ್ನನ್ನು ಸ್ತುತಿಸಿತು ಮತ್ತು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ನಮಸ್ಕರಿಸಿತು. ಪ್ರೇತರೂ ಕೂಡ ಆಶ್ಚರ್ಯದಿಂದ ಕಣ್ಣು ಬಿಟ್ಟುಕೊಂಡರು.

ಪ್ರಣಯೇನ ಸ್ಖಲದ್ವಾಚಃ ಖಗ ನೋಚುಃ ಕಿಮಪ್ಯುತ । ರಜಸಾ ಗೋರಚಿತ್ತಾನಾಂ ತಮಸಾ ಮೂಢಚೇತಸಾಮ್ । ಕೃಪಯಾ ಯಃ ಸಮುದ್ಧಾರಂ ಕುರುಷೇ ವೈ ನಮೋಽಸ್ತ ತೇ ॥ ೨,೭.

ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ, ಕಂಠದಡಕಿನಿಂದ, ಪಕ್ಷಿಗಳು ಏನನ್ನೂ ಹೇಳಲಿಲ್ಲ. ಧೂಳಿನಿಂದ ಮನಸ್ಸು ಮುಚ್ಚಿದವರಿಗೂ, ಕತ್ತಲೆಯಿಂದ ಮೂಢರಾದವರಿಗೂ, ನೀನು ಕರುಣೆಯಿಂದ ಉದ್ಧರಿಸುತ್ತೀಯೆ — ನಿನಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ.

ಏವಂ ದ್ವಿಜಾತೌ ಬ್ರುವತಿ ಪ್ರಭೂ ತಪ್ರಭೈಶ್ಚ ಮುಖ್ಯಾಂಬರಚಾರಿಯುಕ್ತೈಃ । ತದಾ ಮದಿಚ್ಛಾಪ್ರಭವೈರ್ವಿಮಾನೈಃ ಷಡ್ಭಿಃ ಸಮನ್ತಾದ್ರುರುಚೇ ಗಿರಿಃ ಸಃ ॥ ೨,೭.

ಹೀಗೆ ದ್ವಿಜನು ಮಾತನಾಡುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಪರಾಕ್ರಮಿಗಳ ಮುಖ್ಯ ಸಹಚರರು ಜೊತೆಗೆ, ನನ್ನ ಇಚ್ಛೆಯಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ ಆರು ದಿವ್ಯ ವಿಮಾನಗಳಿಂದ ಆ ಪರ್ವತ ಸುತ್ತಲೂ ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾಯಿತು.

ಇತ್ಥಂ ವಿಮಾನೇನ ಮದೀಯಲೋಕಂ ಗತೋ ದ್ವಿಜರಸೋಽಪ್ಯಥ ಪಞ್ಚಮಿಸ್ತೈಃ । ಪ್ರೇತಾ ಯಯುಃ ಸ್ವರ್ಗಮಗಣ್ಯಪುಣ್ಯಂ ಸತ್ಸಙ್ಗಸಂಸರ್ಗವಶಾತ್ಸುಪರ್ಣಮ್ ॥ ೨,೭.

ಹೀಗೆ, ದ್ವಿಜನು ಐದು ಜನರೊಡನೆ ದಿವ್ಯ ವಿಮಾನದಲ್ಲಿ ನನ್ನ ಲೋಕಕ್ಕೆ ಹೋದನು. ಪ್ರೇತರು ಸತ್ಸಂಗದ ಪ್ರಭಾವದಿಂದ ಅಪಾರ ಪುಣ್ಯವನ್ನು ಪಡೆದು ಸ್ವರ್ಗವನ್ನು ಸೇರಿದರು, ಸುಪರ್ಣ.

ಪ್ರೇತಾಃ ಸಂಗವಶೇನ ನಾಕಮವನ್ಸನ್ತಪ್ತಕೋ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ವಿಷ್ವಕ್ಸನ ಇತಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಿಭವೋ ನಾಮ್ನಾ ಗಣೇ ಮೇಽಭವತ್ । ಏತತ್ತೇ ಸಕಲಂ ಮಯಾ ನಿಗಾದಿತಂ ಯಶ್ಚೈತದುತ್ಕೀರ್ತಯೇದ್ಯಶ್ಚೇದಂ ಶೃಣುಯಾನ್ನ ಸೋಽಪಿ ಪುರುಷಃ ಪ್ರೇತತ್ವಮಾಪ್ನೋತಿ ಹಿ ॥ ೨,೭.

ಸಂಗದ ಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಪ್ರೇತರು ಸ್ವರ್ಗವನ್ನು ಪಡೆದರು. ವಿಶ್ವಕ್ಸೇನ ಎಂಬ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಐಶ್ವರ್ಯಶಾಲಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು ನನ್ನ ಗಣದಲ್ಲಿ ಸೇರಿದನು. ಇದನ್ನೆಲ್ಲಾ ನಾನು ಹೇಳಿದ್ದೇನೆ; ಇದನ್ನು ಯಾರು ಓದುತ್ತಾರೋ ಅಥವಾ ಕೇಳುತ್ತಾರೋ ಅವರು ಪ್ರೇತತ್ವವನ್ನು ಪಡೆಯುವುದಿಲ್ಲ.

ಶ್ರೀಗರುಡಮಹಾಪುರಾಣಮ್ ೮ ಗರುಡ ಉವಾಚ । ಸ್ವಾಮಿನ್ಕಸ್ಯಾಧಿಕಾರೋಽತ್ರ ಸರ್ವ ಏವೌರ್ಧ್ವದೇಹಿಕೇ । ಕ್ರಿಯಾಃ ಕತಿವಿಧಾಃ ಪ್ರೋಕ್ತಾ ವದೈತತ್ಸರ್ವಮೇವ ಮೇ ॥ ೨,೮.

ಗರುಡನು ಕೇಳಿದನು: ಸ್ವಾಮಿ, ಇಲ್ಲಿನ ಎಲ್ಲ ಉರ್ಧ್ವದೇಹ ಸಂಬಂಧಿ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ಯಾರಿಗೆ ಅಧಿಕಾರವಿದೆ? ಎಷ್ಟು ವಿಧದ ವಿಧಿಗಳು ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ? ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ನನಗೆ ವಿವರಿಸಿ.

ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣ ಉವಾಚ । ಪುತ್ರಃ ಪೌತ್ರಃ ಪ್ರಪೌತ್ರೋ ವಾ ತದ್ಭ್ರಾತಾ ಭ್ರಾತೃಸನ್ತತಿಃ । ಸಪಿಣ್ಡಸನ್ತತಿರ್ವಾಪಿ ಕ್ರಿಯಾರ್ಹಾಃ ಖಗ ಜ್ಞಾತಯಃ ॥ ೨,೮.

ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನು ಹೇಳಿದನು: ಮಗ, ಮೊಮ್ಮಗ, ಮೊಮ್ಮಗನ ಮಗ, ಸಹೋದರ, ಸಹೋದರನ ಸಂತಾನ, ಅಥವಾ ಒಂದೇ ಕುಲದವರು — ಇವರಿಗೆ ವಿಧಿಗಳನ್ನು ನೆರವೇರಿಸುವ ಹಕ್ಕು ಇದೆ, ಪಕ್ಷಿರಾಜ.

ತೇಷಾಮಭಾವೇ ಸರ್ವೇಷಾಂ ಸಮಾನೋದಕಸನ್ತತಿಃ । ಕುಲದ್ವಯೇಽಪಿ ಚೋಚ್ಛಿನ್ನೇ ಸ್ತ್ರೀಭಿಃ ಕಾರ್ಯಾಃ ಕ್ರಿಯಾಃ ಖಗ ॥ ೨,೮.

ಅವರು ಯಾರೂ ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ, ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಒಂದೇ ರೀತಿಯ ನೀರಿನ ತರ್ಪಣ ನಡೆಯಬೇಕು. ಎರಡೂ ಕುಲಗಳು ನಾಶವಾದರೂ, ಮಹಿಳೆಯರು ಈ ವಿಧಿಗಳನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಬೇಕು, ಖಗ.

ಇಚ್ಛಯೋಚ್ಛಿನ್ನಬನ್ಧಶ್ಚ ಕಾರಯೇದವನೀಪತಿಃ । ಪೂರ್ವಾಃ ಕ್ರಿಯಾ ಮಧ್ಯಮಾಶ್ಚ ತಥಾ ಚೈವೋತ್ತರಾಃ ಕ್ರಿಯಾಃ ॥ ೨,೮.

ಯಾರಾದರೂ ಇಚ್ಛೆಯಿಂದ ಬಂಧವನ್ನು ಕಡಿದುಕೊಂಡಿದ್ದರೆ, ರಾಜನು ಹಳೆಯದು, ಮಧ್ಯದದು ಮತ್ತು ನಂತರದ ವಿಧಿಗಳನ್ನು ಮಾಡಿಸಬೇಕು.

ಪ್ರತಿಸಂವತ್ಸರಂ ಪಕ್ಷಿನ್ನೇಕೋದ್ದಿಷ್ಟವಿಧಾನತಃ । ಶ್ರಾದ್ಧಂ ತತ್ರ ಪ್ರಕರ್ತವ್ಯಂ ಫಲಂ ತಸ್ಯ ಶೃಣುಷ್ವ ಮೇ ॥ ೨,೮.

ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ, ನಿಗದಿತ ವಿಧಿಯಂತೆ, ಅಲ್ಲಿ ಶ್ರಾದ್ಧವನ್ನು ಮಾಡಬೇಕು. ಅದರ ಫಲವನ್ನು ಕೇಳು.

ಬ್ರಹ್ಮೇನ್ದ್ರರುದ್ರನಾಸತ್ಯಸೂರ್ಯಾಗ್ನಿವಸುಮಾರುತಾನ್ । ವಿಶ್ವೇದೇವಾನ್ಪಿತೃ ಗಣಾನ್ವಯಾಂಸಿ ಮನುಜಾನ್ಪಶೂನ್ ॥ ೨,೮.

ಬ್ರಹ್ಮ, ಇಂದ್ರ, ರುದ್ರ, ಅಶ್ವಿನಿಗಳು, ಸೂರ್ಯ, ಅಗ್ನಿ, ವಸುಗಳು, ಮಾರುತರು, ವಿಶ್ವದೇವರು, ಪಿತೃಗಳ ಗುಂಪುಗಳು, ವಂಶಗಳು, ಮಾನವರು ಮತ್ತು ಪ್ರಾಣಿಗಳು—

ಸರೀಸೃಪಾನ್ಮಾತೃಗಣಾನ್ಯಚ್ಚಾನ್ಯದ್ಭೂತಸಂಜ್ಞಿತಮ್ । ಶ್ರಾದ್ಧಂ ಶ್ರದ್ಧಾನ್ವಿತಃ ಕುರ್ವನ್ಪ್ರೀಣಯತ್ಯಖಿಲಂ ಜಗತ್ ॥ ೨,೮.

ಹಾವುಗಳು, ಮಾತೃಗಳ ಗುಂಪುಗಳು ಮತ್ತು ಭೂತ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಇತರ ಎಲ್ಲಾ ಜೀವಿಗಳು—ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದ ಶ್ರಾದ್ಧವನ್ನು ಮಾಡಿದರೆ, ಇಡೀ ಜಗತ್ತನ್ನು ಸಂತೋಷಪಡಿಸುತ್ತಾನೆ.

ತೇ ತೃಪ್ತಾಸ್ತರ್ಪಯನ್ತ್ಯೇನಂ ಪುತ್ರದಾರಧನೈಸ್ತಥಾ । ಅಧಿಕಾರಃ ಕ್ರಿಯಾಭೇದಃ ಸಮಾಸಾತ್ತೇ ನಿರೂಪಿತಃ ॥ ೨,೮.

ಅವರು ತೃಪ್ತರಾದಾಗ, ಅವರು ಅವನಿಗೆ ಪುತ್ರರು, ಹೆಂಡತಿಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಪತ್ತಿನಿಂದ ಸಂತೋಷವನ್ನು ಕೊಡುತ್ತಾರೆ. ಅರ್ಹತೆ, ವಿಧಿಗಳ ಭೇದ ಮತ್ತು ಸಾರಾಂಶವನ್ನು ಹೀಗೆ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಗರುಡ ಉವಾಚ । ಉಕ್ತೇಷ್ವೇಕೋಽಪಿ ಚೇನ್ನ ಸ್ಯಾದಧಿಕಾರೀ ಸುರೋತ್ತಮ । ಕರ್ತವ್ಯಂ ಕಿಂ ತದಾ ವಿಷ್ಣೋ ಪುರುಷೇಣ ವಿಜಾನತಾ ॥ ೨,೮.

ಗರುಡನು ಕೇಳಿದನು: ಹೇಳಲಾದವರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರೂ ಅರ್ಹನಾಗಿರದಿದ್ದರೆ, ದೇವತೆಗಳಲ್ಲಿಯೇ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ ವಿಷ್ಣುವೇ, ತಿಳಿದವನಾದ ಪುರುಷನು ಆಗ ಏನು ಮಾಡಬೇಕು?

ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣ ಉವಾಚ । ಅಧಿಕಾರೋ ಯದಾ ನಾಸ್ತಿ ಯದಿ ನಾಸ್ತಿ ಚ ನಿಶ್ಚಯಃ । ಜೀವಿತೇ ಸತಿ ಜೀವಾಯ ದದ್ಯಾಚ್ಛ್ರಾದ್ಧಂಸ್ವಯಂ ನರಃ ॥ ೨,೮.

ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನು ಹೇಳಿದನು: ಅರ್ಹತೆ ಇಲ್ಲದಿದ್ದಾಗ, ನಿಶ್ಚಯವೂ ಇಲ್ಲದಿದ್ದಾಗ, ಜೀವಂತನಿರುವವರೆಗೆ, ಪುರುಷನು ತಾನೇ ಜೀವಿಗೆ ಶ್ರಾದ್ಧವನ್ನು ಮಾಡಬೇಕು.

ಕೃತೋಪವಾಸಃ ಸುಸ್ನಾತಃ ಕೃಷ್ಣಾಸಙ್ಗಃ ಸಮಾಹಿತಃ । ಕರ್ತಾರಮಥ ಭೋಕ್ತಾರಂ ವಿಷ್ಣುಂ ಸರ್ವೇಶ್ವರಂ ಯಜೇತ್ ॥ ೨,೮.

ಉಪವಾಸ ಮಾಡಿ, ಚೆನ್ನಾಗಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿ, ಕಪ್ಪು ಬಟ್ಟೆ ಧರಿಸಿ, ಮನಸ್ಸನ್ನು ಏಕಾಗ್ರಗೊಳಿಸಿ, ಅವನು ಎಲ್ಲರ ಸ್ವಾಮಿಯಾದ ವಿಷ್ಣುವನ್ನು ಕರ್ತೃ ಮತ್ತು ಭೋಕ್ತೃ ಎಂದು ಪೂಜಿಸಬೇಕು.

ಸದಕ್ಷಿಣಾಶ್ಚ ಸತಿಲಾಸ್ತಿಸ್ತ್ರಶ್ಚ ಜಲಧೇನವಃ । ನಿವೇದಯೇತ್ಪಿತೃಭ್ಯಶ್ಚ ಸ್ವಧೇತಿ ಸುಸಮಾಹಿತಃ ॥ ೨,೮.

ಸರಿಯಾದ ದಕ್ಷಿಣೆ, ಎಳ್ಳು, ಮೂರು ನೀರು-ಹಸುಗಳನ್ನು ಪಿತೃಗಳಿಗೆ 'ಸ್ವಧಾ' ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾ, ಪೂರ್ಣ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಅರ್ಪಿಸಬೇಕು.

ಅಗ್ನಯೇ ಕವ್ಯವಾಹನಾಯ ಸ್ವಧಾ ನಮ ಇತಿ ಸ್ಮರನ್ । ಸೋಮಾಯತ್ವಾ ಪಿತೃಮತೇ ಸ್ವಧಾ ನಮ ಇತಿ ಸ್ಮರನ್ ॥ ೨,೮.

'ಅಗ್ನಿಗೆ ಕಾವ್ಯವಾಹನನಿಗೆ ಸ್ವಧಾ ನಮ:' ಎಂದು ನೆನೆಸಿ, 'ಸೋಮನಿಗೆ ಪಿತೃಮತಿಗೆ ಸ್ವಧಾ ನಮ:' ಎಂದು ನೆನೆಸಿ, ಹೀಗೆ ಪಠಿಸಬೇಕು.

ದಕ್ಷಿಣೇನ ತು ದದ್ಯಾಚ್ಚ ತೃತೀಯಾಂ ದಕ್ಷಿಣಾಯುತಾಮ್ । ಯಮಾಯಾಙ್ಗಿರಸೇ ಚಾಥ ಸ್ವಧಾ ನಮ ಇತಿ ಸ್ಮರನ್ ॥ ೨,೮.

ಮೂರನೆಯದನ್ನು ದಕ್ಷಿಣೆ ಜೊತೆಗೆ ದಕ್ಷಿಣದ ಕಡೆ ಕೊಡಬೇಕು; ಯಮ ಮತ್ತು ಅಂಗಿರಸರಿಗೆ 'ಸ್ವಧಾ ನಮ:' ಎಂದು ನೆನೆಸಿ ಅರ್ಪಿಸಬೇಕು.