ಗರುಡಪುರಾಣಮ್

ಪಾತ್ರದಾನಪರೋ ನಿತ್ಯಮಾತಿಥೇಯಾಗ್ನಿಸೇವಕಃ । ಗಾರ್ಹಸ್ಥ್ಯಂ ವಿಧಿವಚ್ಚಕ್ರೇ ಭಾರ್ಯಯಾ ಸತ್ಯಮೇಧಯಾ ॥ ೨,೬.

ಅವನು ಸದಾ ದಾನ ಮಾಡಲು ಮನಸ್ಸು ಹಾಕಿದ್ದನು, ಅತಿಥಿಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಅಗ್ನಿಗೆ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಿದ್ದನು. ತನ್ನ ನಂಬಿಗಸ್ತು, ಸತ್ಯವಂತಿಯಾದ ಹೆಂಡತಿಯೊಡನೆ ಗೃಹಸ್ಥಧರ್ಮವನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿ ಆಚರಿಸಿದ್ದನು.

ಸ್ಮಾರ್ತೇನ ಲೋಕಾನಜಯಚ್ಛ್ರೌತೇನ ತ ಹವಿರ್ಭುಜಃ । ಕದಾಚಿದ್ಬನ್ಧುಭಿಃ ಸಾಕಂ ಕೃತ್ವಾ ತೀರ್ಥಾನಿ ಭೂರಿಶಃ ॥ ೨,೬.

ಸ್ಮೃತಿಗಳಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದ ವಿಧಿಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ ಅವನು ಸುಖಮಯ ಲೋಕಗಳನ್ನು ಪಡೆದನು; ಶ್ರೌತ ವಿಧಿಗಳ ಮೂಲಕ ಹವಿಯನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುವ ಹಕ್ಕು ಪಡೆದನು. ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಬಂಧುಗಳೊಡನೆ ಅನೇಕ ತೀರ್ಥಕ್ಷೇತ್ರಗಳಿಗೆ ಹೋಗಿದ್ದನು.

ಯಾವದಾಯಾತಿ ಸದನಂ ದೃಷ್ಟವಾಂಲ್ಲೋಮಶಂ ಪಥಿ । ದಣ್ಡವತ್ಪ್ರಣಿಪತ್ಯಾಶು ಕೃತಾಞ್ಜಲಿಪುಟಂ ಸ್ಥಿತಮ್ ॥ ೨,೬.

ಒಂದು ದಿನ ಮನೆಗೆ ಹಿಂತಿರುಗುವಾಗ, ಅವನು ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಲೋಮಶರನ್ನು ನೋಡಿದನು. ತಕ್ಷಣವೇ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ನೆಲಕ್ಕೆ ಬಿದ್ದು ನಮಸ್ಕರಿಸಿ, ಕೈಗಳನ್ನು ಜೋಡಿಸಿ ನಿಂತನು.

ಪಪ್ರಚ್ಛ ವಿನಯೋಪೇತಂ ಕರುಣಾವಾರಿವಾರಿಧಿಃ । ಋಷಿರುವಾಚ । ಕುತ ಆಗಮ್ಯತೇ ಸಾಧೋ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೈರ್ಬನ್ಧುಭಿರ್ಯುತಃ ॥ ೨,೬.

ಅಪಾರ ದಯೆಯ ಸಮುದ್ರವಾದ ಋಷಿ, ಅವನ ವಿನಯವನ್ನು ನೋಡಿ, "ಸಜ್ಜನನೆ, ನೀನು ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಮತ್ತು ಬಂಧುಗಳೊಂದಿಗೆ ಎಲ್ಲಿಂದ ಬರುತ್ತಿದ್ದೀಯಾ?" ಎಂದು ಕೇಳಿದರು.

ದೃಷ್ಟ್ವಾ ತ್ವಾಂ ಧರ್ಮನಿಲಯಂ ಪ್ರಕ್ಲಿನ್ನಂ ಮಾನಸಂ ಮಮ । ವಿಶ್ವಮ್ಭರ ಉವಾಚ । ಶೀರ್ಯಮಾಣಂ ಶರೀರಂ ಹಿ ಜ್ಞಾತ್ವಾ ಮೃತ್ಯುಂ ಪುರಃ ಸ್ಥಿತಮ್ ॥ ೨,೬.

ನಿನ್ನನ್ನು ಧರ್ಮದ ನಿವಾಸವೆಂದು ನೋಡಿ ನನ್ನ ಮನಸ್ಸು ತುಂಬಾ ಕಳಕಳಿಯಿಂದ ತುಂಬಿದೆ. ವಿಶ್ವಂಭರನು ಹೇಳಿದನು: "ನನ್ನ ದೇಹ ಕ್ಷಯವಾಗುತ್ತಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಅರಿತು, ಸಾವು ನನ್ನ ಎದುರು ನಿಂತಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ತಿಳಿದು—"

ಭಾರ್ಯಯಾ ಧರ್ಮಚಾರಿಣ್ಯಾ ತೀರ್ಥಯಾತ್ರಾಂ ವಿನಿರ್ಗತಃ । ಕೃತ್ವಾ ತೀರ್ಥಾನಿ ವಿಧಿವದ್ವಿಶ್ರಾಣ್ಯ ವಿಪುಲಂ ವಸು ॥ ೨,೬.

"ನನ್ನ ಧರ್ಮಪತ್ನಿಯೊಡನೆ ತೀರ್ಥಯಾತ್ರೆಗೆ ಹೊರಟೆ. ತೀರ್ಥಕ್ಷೇತ್ರಗಳನ್ನು ವಿಧಿಯಂತೆ ಭೇಟಿ ಮಾಡಿ, ಬಹಳಷ್ಟು ಧನವನ್ನು ದಾನ ಮಾಡಿದೆ."

ಯಾವದ್ವ್ರಜಾಮ್ಯಹಂ ವೇಶ್ಮ ಭವಾನ್ ದೃಷ್ಟಿಪಥಂ ಗತಃ । ಲೋಮಶ ಉವಾಚ । ತೀರ್ಥಾನಿ ಸನ್ತಿ ಭೂರೀಣಿ ವರ್ಷೈಽಸ್ಮಿನ್ ಭಾರತೇ ಶುಭೇ ॥ ೨,೬.

"ನಾನು ಮನೆಗೆ ಹಿಂತಿರುಗುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ನೀನು ನನ್ನ ದೃಷ್ಟಿಗೆ ಬಂತು." ಲೋಮಶರು ಹೇಳಿದರು: "ಈ ಪುಣ್ಯಭೂಮಿ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ತೀರ್ಥಕ್ಷೇತ್ರಗಳಿವೆ."

ಯತ್ತ್ವಯಾ ಹ್ಯುಪಚೀರ್ಣಾನಿ ತಾನಿ ಸರ್ವಾಣಿ ಮೇ ವದ । ವೈಶ್ಯ ಉವಾಚ । ಗಙ್ಗಾ ಚ ಸೂರ್ಯ ತನಯಾ ಮಹಾಪುಣ್ಯಾ ಸರಸ್ವತೀ ॥ ೨,೬.

"ನೀನು ಯಾವ ಯಾವ ತೀರ್ಥಕ್ಷೇತ್ರಗಳಿಗೆ ಹೋಗಿದ್ದೀಯೋ, ಅವುಗಳನ್ನೆಲ್ಲಾ ನನಗೆ ಹೇಳು." ವೈಶ್ಯನು ಹೇಳಿದನು: "ಗಂಗೆಯೂ, ಮಹಾಪುಣ್ಯವಂತಿಯಾದ ಸೂರ್ಯನ ಪುತ್ರಿ ಸರಸ್ವತಿಯೂ—"

ದಶಾಶ್ವಮೇಧೈರಯಜದ್ಯತ್ರ ಬ್ರಹ್ಮಾ ಸುರೇಶ್ವರಃ । ತೀರ್ಥರಾಜಸ್ತತಃ ಕಾಶೀ ಮಹಾದೇವೋ ದಯಾನಿಧಿಃ ॥ ೨,೬.

"ಅಲ್ಲಿ ಬ್ರಹ್ಮದೇವರು, ದೇವತೆಗಳ ಅಧಿಪತಿ, ಹತ್ತು ಅಶ್ವಮೇಧ ಯಾಗಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದನು; ನಂತರ ತೀರ್ಥರಾಜನು ಕಾಶಿಯೂ, ಕರುಣೆಯ ಸಾಗರನಾದ ಮಹಾದೇವನೂ ಇದ್ದರು."

ಮೃತಾನಾಂ ಯತ್ರ ಜನ್ತೂನಾಂ ಕರ್ಣೇ ಜಪತಿ ತಾರಕಮ್ । ಪುಲಹಸ್ಯಾಶ್ರಮಂ ಪುಣ್ಯಂ ಫಲ್ಗುತೀರ್ಥಞ್ಚ ಗಣ್ಡಕೀ ॥ ೨,೬.

"ಅಲ್ಲಿ ಮೃತರಾದ ಜೀವಿಗಳಿಗೆ ಕಿವಿಯಲ್ಲಿ ತಾರಕಮಂತ್ರವನ್ನು ಜಪಿಸುತ್ತಾರೆ; ಪುಣ್ಯಶಾಲಿಯಾದ ಪುಲಹಾಶ್ರಮ, ಪವಿತ್ರವಾದ ಫಲ್ಗು ತೀರ್ಥ ಮತ್ತು ಗಂಡಕಿ ನದಿಯೂ ಇದ್ದವು."

ಚಕ್ರತೀರ್ಥಂ ನೈಮಿಷಞ್ಚ ಶಿವತೀರ್ಥಮನನ್ತಕಮ್ । ಗೋಪ್ರತಾರಕನಾಗೇಶಮಯೋಧ್ಯಾಬಿನ್ದುಸಂಜ್ಞಿತಮ್ ॥ ೨,೬.

"ಚಕ್ರತೀರ್ಥ, ನೈಮಿಷ ತೀರ್ಥ, ಅಂತ್ಯವಿಲ್ಲದ ಶಿವತೀರ್ಥ, ಗೋಪ್ರತಾರ, ನಾಗೇಶ, ಅಯೋಧ್ಯಾ, ಮತ್ತು ಬಿಂದು ಎಂಬ ಸ್ಥಳವೂ ಇದ್ದವು."

ಯತ್ರಾಸ್ತ ಮುಕ್ತಿದಃ ಸಾಕ್ಷಾದ್ರಾಮೋ ರಾಜೀವಲೋಚನಃ । ಆಗ್ನೇಯಂ ವಾಯುಕೌಬೇರಂ ಕೌಮಾರಂ ಭೂರುಹಾಂ ಪುನಃ ॥ ೨,೬.

"ಅಲ್ಲಿ ಕಮಲನೇತ್ರನಾದ ರಾಮನು ಸ್ವತಃ ಮೋಕ್ಷವನ್ನು ನೀಡುತ್ತಾನೆ; ಅಗ್ನಿ, ವಾಯು, ಕುಬೇರ, ಕುಮಾರ, ಮತ್ತು ಮರಗಳ ತೀರ್ಥಗಳೂ ಇದ್ದವು."

ಸೌಕರಂ ಮಥುರಾ ಯತ್ರ ನಿತ್ಯಂ ಸನ್ನಿಹತೋ ಹರಿಃ । ಪುಷ್ಕರಂ ಸತ್ಯತೀರ್ಥಞ್ಚ ಜ್ವಾಲತೀರ್ಥಂ ದಿನೇಶ್ವರಮ್ ॥ ೨,೬.

"ಮಥುರೆಯಲ್ಲಿ ಸದಾ ಇದ್ದಿರುವ ಹರಿ ಇರುವ ಸೌಕರ ತೀರ್ಥ, ಪುಷ್ಕರ, ಸತ್ಯತೀರ್ಥ, ಜ್ವಾಲಾತೀರ್ಥ ಮತ್ತು ದಿನೇಶ್ವರ ಕೂಡ ಇದ್ದವು."

ಇನ್ದ್ರತೀರ್ಥಂ ಕುರುಕ್ಷೇತ್ರಂ ಯತ್ರ ಪ್ರಾಚೀ ಸರಸ್ವತೀ । ತಾಪೀ ಪಯೋಷ್ಣೀ ನಿರ್ವಿನ್ಧ್ಯಾ ಮಲಯಃ ಕೃಷ್ಣವೇಣಿಕಾ ॥ ೨,೬.

"ಇಂದ್ರತೀರ್ಥ, ಕುರುಕ್ಷೇತ್ರ, ಅಲ್ಲಿ ಪೂರ್ವದ ಸರಸ್ವತಿ ಹರಿಯುತ್ತದೆ; ತಾಪಿ, ಪಯೋಷ್ಣಿ, ನಿರ್ವಿಂಧ್ಯಾ, ಮಲಯ, ಮತ್ತು ಕೃಷ್ಣವೇಣಿಕಾ ನದಿಗಳೂ ಇದ್ದವು."

ಗೋದಾವರೀ ದಣ್ಡಕಞ್ಚ ತಾಮ್ರಚೂಡಂ ಸದೋದಕಮ್ । ದ್ಯಾವಾಭೂಮೀಶ್ವರಂ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಶ್ರೀಶೈಲಃ ಪರ್ವತೇಶ್ವರಃ ॥ ೨,೬.

"ಗೋದಾವರಿ, ದಂಡಕ, ಸದಾ ನೀರು ಹರಿಯುವ ತಾಮ್ರಚೂಡ, ದ್ಯಾವಾಭೂಮೀಶ್ವರ, ಶ್ರೀಶೈಲ, ಪರ್ವತೇಶ್ವರ ಕೂಡ ನಾನು ನೋಡಿದೆ."

ಅಸಂಖ್ಯಲಿಙ್ಗತೀರ್ಥಾನಿ ಯತ್ರ ಸನ್ತಿ ಸದಾ ಮುನೇ । ವೇಙ್ಕಟಾದ್ರೌ ಮಹಾತೇಜಾಃ ಶ್ರೀರಙ್ಗಾಖ್ಯಃ ಸ್ವಯಂ ಹರಿಃ ॥ ೨,೬.

"ಅಲ್ಲಿ ಎಣಿಸಲಾಗದಷ್ಟು ಲಿಂಗತೀರ್ಥಗಳು ಸದಾ ಇವೆ, ಮುನಿಯೇ; ವೆಂಕಟ ಪರ್ವತದಲ್ಲಿ ಮಹಾತೇಜಸ್ವಿಯಾದ ಶ್ರೀರಂಗ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಸ್ವಯಂ ಹರಿಯೂ ಇದ್ದಾನೆ."

ವೇಙ್ಕಟೀ ನಾಮ ತತ್ರೈವ ದೇವೀ ಮಹಿಷಮರ್ದಿನೀ । ಚನ್ದ್ರತೀರ್ಥಂ ಭದ್ರವಟಃ ಕಾವೇರೀಕುಟಿಲಾಚಲೌ ॥ ೨,೬.

"ಅಲ್ಲಿಯೇ ಮಹಿಷಾಸುರನನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿದ ದೇವಿಯಾದ ವೆಂಕಟಿಯೂ ಇದ್ದಾಳೆ; ಚಂದ್ರತೀರ್ಥ, ಭದ್ರವಟ, ಕುಂಡಾದ ಕಾವೇರಿ ಮತ್ತು ಆ ಪರ್ವತಗಳೂ ಇದ್ದವು."

ಅವಟೋದಾ ತಾಮ್ರಪರ್ಣೋ ತ್ರಿಕೃಟಃ ಕೋಲ್ಲಕೋ ಗಿರಿಃ । ವಾಸಿಷ್ಠಂ ಬ್ರಹ್ಮತೀರ್ಥಞ್ಚ ಜ್ಞಾನತೀರ್ಥಂ ಮಹೋದಧಿಃ ॥ ೨,೬.

ಅವಟೋದ, ತಾಮ್ರಪರ್ಣಿ, ತ್ರಿಕೃತ, ಕೊಲ್ಲಕ ಪರ್ವತ, ವಾಸಿಷ್ಠ, ಬ್ರಹ್ಮತೀರ್ಥ, ಜ್ಞಾನತೀರ್ಥ ಮತ್ತು ಮಹಾಸಾಗರ—

ಹೃಷೀಕೇಶಂ ವಿರಾಜಞ್ಚ ವಿಶಾಲಂ ನೀಲಪರ್ವತಃ । ಭೀಮಕೂಟಃ ಶ್ವೇತಗಿರೀ ರುದ್ರತೀರ್ಥಮುಮಾವನಮ್ ॥ ೨,೬.

ಹೃಷೀಕೇಶ, ವಿರಾಜ, ವಿಶಾಲ, ನೀಲಪರ್ವತ, ಭೀಮಕೂಟ, ಶ್ವೇತಪರ್ವತ, ರುದ್ರತೀರ್ಥ ಹಾಗೂ ಉಮಾವನ—

ಅವಾಪ ಗಿರಿಜಾ ದೇವೀ ತಪಸಾ ಯತ್ರ ಶಙ್ಕರಮ್ । ವಾರುಣಂ ಸೂರ್ಯತೀರ್ಥಞ್ಚ ಹಂಸತೀರ್ಥಂ ಮಹೋದಯಮ್ ॥ ೨,೬.

ಅಲ್ಲಿ ಗಿರಿಜಾದೇವಿ ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ಶಂಕರನನ್ನು ಪಡೆದಳು, ವಾರುಣ, ಸೂರ್ಯತೀರ್ಥ, ಹಂಸತೀರ್ಥ ಮತ್ತು ಮಹೋದಯ—

ನಿಮಜ್ಜ್ಯ ಯತ್ರ ಕಾಕೋಲಾ ರಾಜಹಂಸತ್ವಮಾಯಯುಃ । ಅಸುರೋ ಯತ್ರ ದೇವತ್ವಮವಾಪ ಸ್ನಾನಮಾತ್ರತಃ ॥ ೨,೬.

ಅಲ್ಲಿ, ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿದ ಮೇಲೆ ಕಾಗೆಗಳು ರಾಜಹಂಸರ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ತಲುಪಿದವು; ಅಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ಅಸುರನು ಸ್ನಾನಮಾತ್ರದಿಂದ ದೇವನಾದನು—

ವಿಶ್ವರೂಪಂ ವನ್ದಿತೀರ್ಥಂ ರತ್ನೇಶಃ ಕುಹಕಾಚಲಃ । ನರನಾರಾಯಣಂ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಮುಚ್ಯತೇ ಪಾಪಕೋಟಿಭಿಃ ॥ ೨,೬.

ವಿಶ್ವರೂಪ, ವಂದಿತೀರ್ಥ, ರತ್ನೇಶ, ಕುಹಕಾಚಲ ಮತ್ತು ನರನಾರಾಯಣರನ್ನು ಕಂಡರೆ ಲಕ್ಷಾಂತರ ಪಾಪಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತನಾಗುತ್ತಾನೆ—

ಸರಸ್ವತೀದೃಷದ್ವತ್ಯೌ ನರ್ಮದಾ ಶರ್ಮದಾ ನೃಣಾಮ್ । ನೀಲಕಣ್ಠಂ ಮಹಾಕಾಲಂ ಪುಣ್ಯಂ ಚಾಮರಕಣ್ಟಕಮ್ ॥ ೨,೬.

ಸರಸ್ವತಿ, ದೃಢದ್ವತಿ, ನರ್ಮದಾ, ಜನರಿಗೆ ಸಂತೋಷವನ್ನು ನೀಡುವಳು, ನೀಲಕಂಠ, ಮಹಾಕಾಲ ಹಾಗೂ ಪುಣ್ಯವಾದ ಅಮರಕಂಟಕ—

ಚನ್ದ್ರಭಾಗಾ ವೇತ್ರವತೀ ವೀರಭದ್ರಂ ಗಣೇಶ್ವರಮ್ । ಗೋಕರ್ಣಂ ಬಿಲ್ವತೀರ್ಥಞ್ಚ ಕರ್ಮಕುಣ್ಡಂ ಸತಾರಕಮ್ ॥ ೨,೬.

ಚಂದ್ರಭಾಗಾ, ವೇತ್ರವತಿ, ವೀರಭದ್ರ, ಗಣೇಶ್ವರ, ಗೋಕರಣ, ಬಿಲ್ವತೀರ್ಥ, ಕರ್ಮಕುಂಡ ಹಾಗೂ ಸತಾರಕ—

ಸ್ನಾನಮಾತ್ರೇಣ ಯತ್ರಾಶು ಮುಚ್ಯತೇ ಕರ್ಮಬನ್ಧನಾತ್ । ಅನ್ಯಾನ್ಯಪಿ ಚ ತೀರ್ಥಾನಿ ಕೃತಾನಿ ಕೃಪಯಾ ತವ ॥ ೨,೬.

ಅಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನಮಾತ್ರದಿಂದಲೇ ತಕ್ಷಣ ಕರ್ಮಬಂಧನದಿಂದ ಮುಕ್ತಿಯಾಗುತ್ತದೆ; ಇನ್ನೂ ಅನೇಕ ತೀರ್ಥಗಳನ್ನು ನಿನ್ನ ದಯೆಯಿಂದ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಉತ್ಪದ್ಯತೇ ಶುಭಾ ಬುದ್ಧಿಃ ಸಾಧೂನಾಂ ಯದನುಗ್ರಹಃ । ಏಕತಃ ಸರ್ವತೀರ್ಥಾನಿ ಕರುಣಾಃ ಸಾಧವೋಽನ್ಯತಃ ॥ ೨,೬.

ನಿನ್ನ ಅನುಗ್ರಹದಿಂದ ಸದ್ಗುಣಿಗಳಲ್ಲಿ ಶುಭವಾದ ಬುದ್ಧಿ ಹುಟ್ಟುತ್ತದೆ; ಒಂದು ಕಡೆ ಎಲ್ಲ ತೀರ್ಥಗಳು ಇದ್ದರೆ, ಇನ್ನೊಂದು ಕಡೆ ದಯಾಳು ಸದ್ಗುಣಿಗಳು ಇದ್ದಾರೆ.

ಅನುಗ್ರಹಾಯ ಭೂತಾನಾಂ ಚರನ್ತಿ ಚರಿತವ್ರತಾಃ । ತ್ವಂ ಗುರುಃ ಸರ್ವರ್ಣಾನಾಂ ವಿದ್ಯಯಾ ವಯಸಾಧಿಕಃ ॥ ೨,೬.

ಭೂತಗಳ ಹಿತಕ್ಕಾಗಿ ವ್ರತವನ್ನು ಆಚರಿಸಿದವರು ಸಂಚರಿಸುತ್ತಾರೆ; ನೀನು ಎಲ್ಲ ವರ್ಣಗಳಿಗೂ ಗುರು, ವಿದ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಮೇಲು.

ಅತಃ ಪೃಚ್ಛಾಮ್ಯಹಂ ಕಿಞ್ಚಿದಾಧಿಭೂತಂ ಚಿರನ್ತನಮ್ । ಕಿಂ ಕುರ್ಯಾಂ ಕಂ ನು ಪೃಚ್ಛೇಽಹಂ ಮನೋ ಮೇಽತಿಚಲಂ ಮುನೇ ॥ ೨,೬.

ಆದರಿಂದ, ಮುನಿಯೇ, ನಾನು ನಿನ್ನನ್ನು ಒಂದು ಪುರಾತನವಾದ ಭೌತಿಕ ವಿಷಯವನ್ನು ಕೇಳುತ್ತೇನೆ; ನಾನು ಏನು ಮಾಡಲಿ, ಯಾರನ್ನು ಕೇಳಲಿ? ನನ್ನ ಮನಸ್ಸು ತುಂಬಾ ಚಂಚಲವಾಗಿದೆ.

ನಿಃಸ್ಪೃಹಂ ಬ್ರಹ್ಮವಿಷಯೇ ವಿಷಯೇಷ್ವತಿಲಾಲಸಮ್ । ಮನಾಗಪಿ ನ ಸಹತೇ ವಿರಹಂ ತಿಮಿರಂ ಬ್ರುವತ್ ॥ ೨,೬.

ಬ್ರಹ್ಮನ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ನಿರಾಸಕ್ತಿಯಿದೆ, ಆದರೆ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ತುಂಬಾ ಆಸಕ್ತಿ ಇದೆ; ಸ್ವಲ್ಪವೂ ವಿಚ್ಛೇದವನ್ನು ಸಹಿಸುವುದಿಲ್ಲ, ಕತ್ತಲಿನಿಂದ ದೂರವಿರಲು ಸಹಿಸದು.