ಗರುಡಪುರಾಣಮ್

ತ್ರಯೋದಶ ಪ್ರತೀಹಾರಾಃ ಶ್ರವಣಾ ನಾಮ ತತ್ರ ವೈ । ಶ್ರವಣಾಕರ್ಮತಸ್ತುಷ್ಯನ್ತ್ಯನ್ಯಥಾ ಕ್ರೋಧಮಾಪ್ನುಯುಃ ॥ ೨,೫.

ಅಲ್ಲಿ ಹದಿಮೂರು ದ್ವಾರಪಾಲಕರು ಇದ್ದಾರೆ, ಅವರನ್ನು ಶ್ರವಣರು ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ; ಅವರ ಕರ್ತವ್ಯಗಳನ್ನು ಕೇಳಿದರೆ ಸಂತೋಷಪಡುತ್ತಾರೆ, ಇಲ್ಲವಾದರೆ ಕೋಪಗೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ.

ತತಸ್ತತ್ರಾಶು ರಕ್ತಾಕ್ಷಂ ಭಿನ್ನಾಞ್ಜನಚಯೋಪಮಮ್ । ಮೃತ್ಯುಕಾಲಾನ್ತಕಾದೀನಾಂ ಮಧ್ಯೇ ಪಶ್ಯತಿ ವೈ ಯಮಮ್ ॥ ೨,೫.

ಅಲ್ಲಿ ಅವನು ತಕ್ಷಣವೇ, ರಕ್ತದಂತೆ ಕೆಂಪು ಕಣ್ಣುಗಳಿರುವ, ಮುರಿದ ಅಂಜನದ ಗುಡ್ಡದಂತೆ ಕಾಣುವ ಯಮನನ್ನು, ಮರಣ, ಕಾಲ ಮತ್ತು ಇತರರ ನಡುವೆ ನೋಡುತ್ತಾನೆ.

ದಂಷ್ಟ್ರಾಕರಾಲವದನಂ ಭೃಕುಟೀದಾರುಣಾಕೃತಿಮ್ । ವಿರೂಪೈರ್ಭೋಷಣೈರ್ವಕ್ತ್ರೈರ್ವೃತಂ ವ್ಯಾಧಿಶತೈಃ ಪ್ರಭುಮ್ ॥ ೨,೫.

ಅವನು ಭಯಾನಕವಾದ ಮುಖ, ದೊಡ್ಡ ದವಳಗಳು, ಕಠಿಣ ಭ್ರೂಭಂಗ, ಭಯಾನಕ ಆಭರಣಗಳು ಮತ್ತು ರೂಪಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ, ನೂರಾರು ರೋಗಗಳಿಂದ ಸುತ್ತಲ್ಪಟ್ಟಿರುವ ಪ್ರಭುವನ್ನು ನೋಡುತ್ತಾನೆ.

ದಣ್ಡಾಸಕ್ತಮಹಾಬಾಹುಂ ಪಾಶಹಸ್ತಂ ಸುಭೈರವಮ್ । ತನ್ನಿರ್ದಿಷ್ಟಾಂ ತತೋ ಜನ್ತುರ್ಗತಿಂ ಯಾತಿ ಶುಭಾಶುಭಾಮ್ ॥ ೨,೫.

ಅವನು ದಂಡ ಹಿಡಿದ ಮಹಾಬಾಹುವನ್ನು, ಪಾಶವನ್ನು ಹಿಡಿದ ಭಯಾನಕನನ್ನು ನೋಡುತ್ತಾನೆ; ನಂತರ, ಅವನು ಸೂಚಿಸಿದಂತೆ ಜೀವಿ ಶುಭ ಅಥವಾ ಅಶುಭ ಗತಿಗೆ ಹೋಗುತ್ತಾನೆ.

ಪಾಪೀ ಪಾಪಾಂ ಗತಿಂ ಯಾತಿ ಯಥಾ ತೇ ಕಥಿತಂ ಪುರಾ । ಛತ್ರೋಪಾನಹದಾತಾರೋ ಯೇ ಚ ವೇಶ್ಮಪ್ರದಾಯಕಾಃ ॥ ೨,೫.

ಪಾಪಿ ಪಾಪದ ಗತಿಗೆ ಹೋಗುತ್ತಾನೆ, ಹೀಗೆಯೇ ಹಿಂದೆ ಹೇಳಿದಂತೆ; ಛತ್ರಿ, ಪಾದರಕ್ಷೆ, ಮನೆ ಕೊಟ್ಟವರು ಬೇರೆ ಫಲವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ.

ಯೇ ತು ಪುಣ್ಯಕೃತಸ್ತತ್ರ ತೇ ಪಶ್ಯನ್ತಿ ಯಮಂ ತದಾ । ಸೌಮ್ಯಾಕೃತಿಂ ಕುಣ್ಡಲಿನಂ ಮೌಲಿಮನ್ತಂ ಧೃತಶ್ರಿಯಮ್ ॥ ೨,೫.

ಆದರೆ ಪುಣ್ಯವಂತರಾದವರು ಅಲ್ಲಿ ಯಮನನ್ನು ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮೃದುವಾದ ರೂಪದಲ್ಲಿ, ಕಿವಿಗೋಲುಗಳೊಂದಿಗೆ, ಕಿರೀಟ ಧರಿಸಿದವನಾಗಿ, ಪ್ರಕಾಶಮಾನನಾಗಿ ನೋಡುತ್ತಾರೆ.

ಏಕಾದಶೇ ದ್ವಾದಶೇ ಹಿ ಷಣ್ಮಾಸೇ ಆಬ್ದಿಕೇ ತಥಾ । ವಿಪ್ರಾನ್ ಬಹೂನ್ ಭೋಜಯೇತ್ತತ್ರ ಯನ್ಮಹತೀ ಕ್ಷುಧಾ ॥ ೨,೫.

ಹನ್ನೊಂದನೇ ಅಥವಾ ಹನ್ನೆರಡನೇ ದಿನ, ಅಥವಾ ಆರನೇ ತಿಂಗಳು, ಅಥವಾ ವಾರ್ಷಿಕ ದಿನದಲ್ಲಿ, ಅಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರನ್ನು ಆಹ್ವಾನಿಸಿ ಊಟ ಮಾಡಿಸಬೇಕು, ಏಕೆಂದರೆ ಅವರಿಗೆ ಭಾರಿ ಹಸಿವಿರುತ್ತದೆ.

ಜೀವನ್ ಪುತ್ರಕಲತ್ರಾದಿಪ್ರದಿಷ್ಟಮಿತರೈಃ ಖಗ । ಯೋ ನ ಸಾಧಯತಿ ಸ್ವಾರ್ಥಮೇವಂ ಪಶ್ಚಾದ್ಧಿಖಿದ್ಯತೇ ॥ ೨,೫.

ಪಕ್ಷಿರಾಜನೇ, ಬದುಕಿರುವಾಗ ಮಗ, ಹೆಂಡತಿ ಮತ್ತು ಇತರರು ಹೇಳಿದ ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟು, ತನ್ನ ಸ್ವಾರ್ಥವನ್ನು ಮಾತ್ರ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುವವನು, ನಂತರ ಪಶ್ಚಾತ್ತಾಪಪಡುತ್ತಾನೆ.

ಏತತ್ತೇ ಸರ್ವಮಾಖ್ಯಾತಂ ಸಂಯಮಿನ್ಯಾಂ ಯಥಾಗತಿ । ಪ್ರೋಕ್ತಮಾವರ್ಷಕೃತ್ಯಂ ತೇ ಕಿಮನ್ಯಚ್ಛ್ರೋತುಮಿಚ್ಛಸಿ ॥ ೨,೫.

ಸಂಯಮಿನಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಪ್ರಯಾಣದ ಬಗ್ಗೆ ನಿನಗೆ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ವಿವರಿಸಿದ್ದೇನೆ; ವರ್ಷಪೂರ್ತಿ ಮಾಡುವ ವಿಧಿಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದ್ದೇನೆ—ಇನ್ನೇನು ಕೇಳಲು ಇಚ್ಛಿಸುತ್ತೀಯೆ?

ಶ್ರೀಗರುಡಮಹಾಪುರಾಣಮ್ ೬ ಗರುಡ ಉವಾಚ । ಅಪಿ ಸಾಧನಯುಕ್ತಸ್ಯ ತೀರ್ಥದಾನರತಸ್ಯ ಚ । ಅಕೃತೇ ತು ವೃಷೋತ್ಸರ್ಗೇ ಪರಲೋಕಗತಿರ್ನ ಹಿ ॥ ೨,೬.

ಗರುಡನು ಹೇಳಿದನು: ಸಾಧನೆಗೆ ಮನಸ್ಸುಹಾಕಿದವನಾದರೂ, ತೀರ್ಥಯಾತ್ರೆ ಮತ್ತು ದಾನದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದ್ದರೂ, ಎತ್ತಿನ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡದಿದ್ದರೆ ಪರಲೋಕಕ್ಕೆ ಹೋಗಲು ಅವಕಾಶವಿಲ್ಲ.

ತಸ್ಮಾತ್ಕೃಷ್ಣ ವೃಷೋತ್ಸರ್ಗಃ ಕರ್ತವ್ಯ ಇತಿ ಮೇ ಶ್ರುತಮ್ । ಕಿಂ ಫಲಂ ವೃಷಯಜ್ಞಸ್ಯ ಪುರಾ ಕೇನ ಕೃತೋ ಹರೇ ॥ ೨,೬.

ಆದ್ದರಿಂದ ಕೃಷ್ಣನೇ, ಎತ್ತಿನ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲೇಬೇಕು ಎಂದು ನಾನು ಕೇಳಿದ್ದೇನೆ; ಆ ಎತ್ತಿನ ಯಜ್ಞದಿಂದ ಯಾವ ಫಲ ಸಿಗುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಮೊದಲು ಅದನ್ನು ಯಾರು ಮಾಡಿದರು, ಹರಿಯೇ?

ಅನಡ್ವಾನ್ ಕೀದೃಶಃ ಪ್ರೋಕ್ತಃ ಕಸ್ಮಿನ್ ಕಾಲೇ ವಿಶೇಷತಃ । ಕೋ ವಿಧಿಸ್ತಸ್ಯ ನಿರ್ದಿಷ್ಟಃ ಸರ್ವಂ ಮೇ ಕೃಪಯಾ ವದ ॥ ೨,೬.

ಯಾವ ರೀತಿಯ ಎತ್ತು ಬಿಡಬೇಕು, ಯಾವ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಮಾಡಬೇಕು, ಅದರ ಕ್ರಮವೇನು? ದಯಮಾಡಿ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ನನಗೆ ವಿವರಿಸಿ.

ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣ ಉವಾಚ । ಇತಿಹಾಸಂ ಮಹಾಪುಣ್ಯಂ ಪ್ರವಕ್ಷ್ಯಾಮಿ ಖಗೇಶ್ವರ । ಬ್ರಹ್ಮಪುತ್ರೇಣ ಯತ್ಪ್ರೋಕ್ತಂ ರಾಜಾನಂ ವೀರವಾಹನಮ್ ॥ ೨,೬.

ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನು ಹೇಳಿದನು: ಪಕ್ಷಿರಾಜನೇ, ನಾನು ನಿನಗೆ ಒಂದು ಪವಿತ್ರವಾದ ಪುರಾತನ ಕಥೆಯನ್ನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ, ಅದು ಬ್ರಹ್ಮನ ಮಗನು ವೀರವಾಹನನ ರಾಜನಿಗೆ ಹೇಳಿದ್ದನು.

ವಿರಾಧನಗರೇ ರಾಜಾ ವೀರವಾಹನನಾಮಕಃ । ಧರ್ಮಾತ್ಮಾ ಸತ್ಯಸನ್ಧಶ್ಚ ವದಾನ್ಯೋ ವಿಪ್ರತುಷ್ಟಿಕೃತ್ ॥ ೨,೬.

ವಿರಾಧ ನಗರದಲ್ಲಿ ವೀರವಾಹನ ಎಂಬ ಧರ್ಮಾತ್ಮ, ಸತ್ಯವಂತ, ಉದಾರ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣರನ್ನು ಸಂತೋಷಪಡಿಸುವ ರಾಜನು ಇದ್ದನು.

ಸ ಕದಾಚಿದ್ವನಂ ವೀರೋ ಮಹಾತ್ಮಾಖೇಟಕಂ ಗತಃ । ಕಿಞ್ಚಿತ್ಪ್ರಷ್ಟುಮನಾಸ್ತಾರ್ಕ್ಷ್ಯ ವಸಿಷ್ಠಸ್ಯಾಶ್ರಮಂ ಯಯೌ ॥ ೨,೬.

ಒಂದು ದಿನ ಆ ಧೈರ್ಯಶಾಲಿಯಾದ ಮಹಾತ್ಮನು ಬೇಟೆಗೆ ಅರಣ್ಯಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ, ಏನನ್ನೋ ಕೇಳಬೇಕೆಂದು ವಸಿಷ್ಠನ ಆಶ್ರಮಕ್ಕೆ ಹೋದನು.

ನಮಸ್ಕೃತ್ಯ ಮುನಿಂ ತತ್ರ ಕೃತಾಸನಪರಿಗ್ರಹಃ । ಪಶ್ರಯಾವನತೋ ರಾಜಾ ಪಪ್ರಚ್ಛ ಋಷಿಸಂಸದಿ ॥ ೨,೬.

ಅಲ್ಲಿ ಮುನಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ, ಆಸನವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿ, ವಿನಯದಿಂದ ಆಶ್ರಯವನ್ನು ಪಡೆದು, ರಾಜನು ಋಷಿಗಳ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನು ಕೇಳಿದನು.

ರಾಜೋವಾಚ । ಮುನೇ ಮಯಾ ಕೃತೋ ಧರ್ಮೋ ಯಥಾಶಕ್ತಿ ಪ್ರಯತ್ನತಃ । ಯಮಸ್ಯ ಶಾಸನಂ ಶ್ರುತ್ವಾ ಬಿಭೇಮಿ ನಿತರಾಂ ಹೃದಿ ॥ ೨,೬.

ರಾಜನು ಹೇಳಿದನು: ಮುನಿಯೇ, ನಾನು ನನ್ನ ಶಕ್ತಿಗೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಧರ್ಮವನ್ನು ಆಚರಿಸಿದ್ದೇನೆ; ಆದರೆ ಯಮನ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ, ನನ್ನ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ತುಂಬಾ ಭಯವಾಗಿದೆ.

ಯಮಞ್ಚ ಯಮದೂತಾಂಶ್ಚ ನಿರಯಾನ್ ಘೋರದರ್ಶನಾನ್ । ನ ಪಶ್ಯಾಮಿ ಮಹಾಭಾಗ ತಥಾ ವದ ದಯಾನಿಧೇ ॥ ೨,೬.

ಭವ್ಯನಾದವನೇ, ನಾನು ಯಮನನ್ನೂ, ಅವನ ದೂತರನ್ನೂ, ಭಯಾನಕವಾದ ನರಕಗಳನ್ನೂ ಕಾಣುತ್ತಿಲ್ಲ; ದಯಾಮಯನೇ, ನನಗೆ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಹೇಳು.

ವಸಿಷ್ಠ ಉವಾಚ । ಧರ್ಮಾ ಬಹುವಿಧಾ ರಾಜನ್ ವರ್ಣ್ಯನ್ತೇ ಶಾಸ್ತ್ರಕೋವಿದೈಃ । ಸೂಕ್ಷ್ಮತ್ವಾನ್ನ ವಿಜಾನನ್ತಿ ಕರ್ಮಮಾರ್ಗವಿಮೋಹಿತಾಃ ॥ ೨,೬.

ವಸಿಷ್ಠನು ಹೇಳಿದನು: ರಾಜನೇ, ಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ತಿಳಿದವರು ಅನೇಕ ವಿಧದ ಧರ್ಮಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸಿದ್ದಾರೆ; ಆದರೆ ಅವು ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾದುದರಿಂದ, ಕರ್ಮಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿರುವವರು ಅವನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲಾಗದು.

ದಾನಂ ತೀರ್ಥಂ ತಪೋ ಯಜ್ಞಾಃ ಸಂನ್ಯಾಸಃ ಪೈತೃಕೋ ಮಹಃ । ಧರ್ಮೇಷು ಗೃಹ್ಯಮಾಣೇಷು ವೃಷೋತ್ಸರ್ಗೋ ವಿಶೇಷಿತಃ ॥ ೨,೬.

ದಾನ, ತೀರ್ಥಯಾತ್ರೆ, ತಪಸ್ಸು, ಯಜ್ಞ, ಸನ್ನ್ಯಾಸ, ಪಿತೃಕಾರ್ಯಗಳು—ಈ ಎಲ್ಲಾ ಧರ್ಮಗಳಲ್ಲಿ ಎತ್ತಿನ ಬಿಡುಗಡೆಗೆ ವಿಶೇಷ ಮಹತ್ವವಿದೆ.

ಏಷ್ಟವ್ಯಾ ಬಹವಃ ಪುತ್ರಾ ಯದ್ಯೇಕೋಽಪಿ ಗಯಾಂ ವ್ರಜೇತ್ । ಯಜೇತ ವಾಶ್ವಮೇಧೇನ ನೀಲಂ ವಾ ವೃಷಮುತ್ಸೃಜೇತ್ ॥ ೨,೬.

ಹೆಚ್ಚು ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಬಯಸಬೇಕು, ಏಕೆಂದರೆ ಅವರಲ್ಲೊಬ್ಬನು ಗಯೆಗೆ ಹೋದರೂ, ಅಶ್ವಮೇಧ ಯಜ್ಞ ಮಾಡಿದರೂ, ಅಥವಾ ನೀಲ ಎತ್ತನ್ನು ಬಿಡಿದರೂ ಪುಣ್ಯ ಸಿಗುತ್ತದೆ.

ಬ್ರಹ್ಮಹತ್ಯಾದಿಪಾಪಾನಿ ಜ್ಞಾನಾಜ್ಞಾನಕೃತಾನಿ ಚ । ನೀಲೋದ್ವಾಹೇನ ಶುಧ್ಯೇತ್ತು ಸಮುದ್ರಪ್ಲವನೇನ ವಾ ॥ ೨,೬.

ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಹತ್ಯೆ ಮುಂತಾದ ಪಾಪಗಳು, ತಿಳಿದುಕೊಂಡು ಮಾಡಿದರೂ ಅಥವಾ ತಿಳಿಯದೆ ಮಾಡಿದರೂ, ನೀಲ ಎತ್ತನ್ನು ಬಿಡುವುದರಿಂದ ಅಥವಾ ಸಾಗರ ಸ್ನಾನದಿಂದ ಶುದ್ಧಿಯಾಗುತ್ತದೆ.

ಏಕಾದಶಾಹೇ ರಾಜೇನ್ದ್ರ ಯಸ್ಯ ನೋತ್ಸೂಜ್ಯತೇ ವೃಷಃ । ಪ್ರೇತತ್ವಂ ನಿಶ್ಚಲಂ ತಸ್ಯ ಕೃತೈಃ ಶ್ರಾದ್ಧೈಸ್ತು ಕಿಂ ಭವೇತ್ ॥ ೨,೬.

ರಾಜನೇ, ಹನ್ನೊಂದನೇ ದಿನ ಎತ್ತನ್ನು ಬಿಡದೆ ಇದ್ದರೆ, ಆ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ಪ್ರೇತ ಸ್ಥಿತಿ ಖಚಿತವಾಗುತ್ತದೆ—ಆಗ ಮಾಡಿದ ಶ್ರಾದ್ಧಗಳಿಂದ ಏನು ಪ್ರಯೋಜನ?

ಯಥಾಕಥಞ್ಚಿತ್ಕರ್ತವ್ಯಸ್ತೀರ್ಥೇ ವಾ ಪತ್ತನೇಽಥ ವಾ । ವೃಷಯಜ್ಞೈಃ ಪ್ರಮುಚ್ಯತೇ ನಾನ್ಯಥಾ ಸಾಧನೈಃ ಖಗ ॥ ೨,೬.

ಯಾವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದರೂ, ಪವಿತ್ರ ತೀರ್ಥದಲ್ಲಾಗಲಿ ಅಥವಾ ಪಟ್ಟಣದಲ್ಲಾಗಲಿ, ಎಷ್ಟೇ ವಿಧಗಳಲ್ಲಿ ಯಜ್ಞ ಮಾಡಿದರೂ, ಹಕ್ಕಿಯೇ, ಎತ್ತು ಯಜ್ಞದಿಂದ ಮಾತ್ರ ಪಾಪಗಳಿಂದ ಬಿಡುವು ಸಿಗುತ್ತದೆ, ಬೇರೆ ಯಾವ ಉಪಾಯದಿಂದಲೂ ಅಲ್ಲ.

ವೃಷಭಂ ಪಞ್ಚಕಲ್ಯಾಣಂ ಯುವಾನಂ ಕೃಷ್ಣಕಂಬಲಮ್ । ಗೋಯೂಥಮಧ್ಯೇ ನಿತರಾಂ ವಿಚರನ್ತಂ ವಿಧಾನತಃ ॥ ೨,೬.

ಐದು ಶುಭ ಲಕ್ಷಣಗಳಿರುವ, ಯುವ, ಕಪ್ಪು ಬಣ್ಣದ ಚರ್ಮವಿರುವ, ಹಸುವಿನ ಗುಂಪಿನಲ್ಲಿ ಸರಿಯಾಗಿ ಸಂಚರಿಸುವ ಎತ್ತನ್ನು ನಿಯಮಾನುಸಾರ ಆರಿಸಬೇಕು.

ಚತಸೃಭಿರ್ವತ್ಸಕಾಭಿರ್ದ್ವಾಭ್ಯಾಞ್ಚೈವೈಕಯಾ ಖಗ । ವಿವಾಹ್ಯ ಮಙ್ಗಲದ್ರವ್ಯೈರ್ಮನ್ತ್ರವತ್ತಂ ಸಮುತ್ಸೃಜೇತ್ ॥ ೨,೬.

ನಾಲ್ಕು, ಎರಡು ಅಥವಾ ಒಂದು ಕರುಗಳೊಂದಿಗೆ, ಶುಭದ ವಸ್ತುಗಳ ಬಳಕೆ ಮಾಡಿ, ಮಂತ್ರಗಳೊಂದಿಗೆ ಆ ಎತ್ತಿಗೆ ವಿವಾಹ ಮಾಡಿ, ನಂತರ ಅದನ್ನು ಬಿಡಬೇಕು.

ಇಹ ರತೀತಿ ಷಡೃಗ್ಭಿರ್ಹೇಮಂ ಕುರ್ಯಾದ್ವಿಭಾವಸೋಃ । ಕಾರ್ತಿಕ್ಯಾಂ ಮಾಘವೈಶಾಖ್ಯಾಂ ಸಂಕ್ರಮೇ ಪಾತಪರ್ವಸು ॥ ೨,೬.

'ಇಹ ರತಿ' ಎಂಬ ಷಡೃಕ್ ಮಂತ್ರಗಳೊಂದಿಗೆ, ಕಾರ್ತಿಕ, ಮಾಘ ಅಥವಾ ವೈಶಾಖ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ, ಸಂಕ್ರಮಣ ಅಥವಾ ಚಂದ್ರಗ್ರಹಣದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಅಗ್ನಿಯ ಚಿನ್ನದ ಪ್ರತಿಮೆಯನ್ನು ತಯಾರಿಸಬೇಕು.

ತೀರ್ಥೇ ಪಿತ್ರ್ಯೇಕ್ಷಯಾಹೇ ಚ ವಿಶೇಷೇಣ ಪ್ರಶಸ್ಯತೇ । ಲೋಹಿತೋ ಯಸ್ತು ವರ್ಣೇನ ಮುಖೇ ಪುಚ್ಛೇ ಚ ಪಾಣ್ಡುರಃ ॥ ೨,೬.

ಪವಿತ್ರ ತೀರ್ಥದಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಪಿತೃಗಳ ದಿನದಲ್ಲಿ ಈ ವಿಧಿಯು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಶ್ಲಾಘ್ಯವಾಗಿದೆ; ಕೆಂಪು ಬಣ್ಣದ, ಬಾಯಿಯೂ ಮತ್ತು ಬಾಲವೂ ಬಿಳುಪಾಗಿರುವ ಎತ್ತು ಅತ್ಯುತ್ತಮ.

ಪೀತಃ ಖುರವಿಷಾಣೇಷು ಸ ನೀಲೋ ವೃಷ ಉಚ್ಯತೇ । ಶ್ವೇತವರ್ಣೋ ಭವೇದ್ವಿಪ್ರೋ ಲೋಹಿತಃ ಕ್ಷತ್ತ್ರ ಉಚ್ಯತೇ ॥ ೨,೬.

ಕಾಲು ಮತ್ತು ಕೊಂಬುಗಳಲ್ಲಿ ಹಳದಿ ಬಣ್ಣವಿದ್ದು, ಉಳಿದ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ನೀಲಿ ಬಣ್ಣವಿರುವ ಎತ್ತನ್ನು ಹಾಗೆ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ; ಬಿಳಿ ಬಣ್ಣದ ಎತ್ತು ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಗೆ, ಕೆಂಪು ಬಣ್ಣದದು ಕ್ಷತ್ರಿಯರಿಗೆ ಯೋಗ್ಯ.