ಗರುಡಪುರಾಣಮ್

ಉಖೈಃ ಕಾಕೈರ್ಬಕೋಲೂಕೈಸ್ತೀಕ್ಷ್ಣತುಣ್ಡೈರ್ವಿತುದ್ಯತೇ । ಮನುಜಾನಾಂ ಹಿತಂ ದಾನಮನ್ತೇ ವೈತರಣೀ ಖಗ ॥ ೨,೫.

ಅವನನ್ನು ಕಾಗೆ, ಕೊಕ್ಕರೆ, ಗೂಬೆಗಳು ತೀಕ್ಷ್ಣವಾದ ಚುಂಚುಗಳಿಂದ ಕಚ್ಚುತ್ತವೆ. ಮನುಷ್ಯರು ಕೊಡುವ ದಾನವು ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ವೈತರಣಿಯನ್ನು ದಾಟಲು ಉಪಯುಕ್ತವಾಗುತ್ತದೆ, ಓ ಹಕ್ಕಿಯೇ.

ದತ್ತಾ ಪಾಪಂ ದಹೇತ್ಸರ್ವಂ ಮಮ ಲೋಕನ್ತು ಸಾ ನಯೇತ್ । ಮಪ್ತಮೇ ಮಾಸಿ ಸಮ್ಪ್ರಾಪ್ತೇ ಪುರಂ ಬಹ್ವಾಪದಂ ಮೃತಃ ॥ ೨,೫.

ಕೊಟ್ಟ ದಾನವು ಎಲ್ಲಾ ಪಾಪವನ್ನು ದಹಿಸಿ, ನನ್ನನ್ನು ಪರಲೋಕಕ್ಕೆ ಕೊಂಡೊಯ್ಯುತ್ತದೆ. ತಿಂಗಳು ಪೂರ್ತಿ ಆದಾಗ, ಸತ್ತವನು ಅನೇಕ ಅಪಾಯಗಳಿರುವ ನಗರವನ್ನು ತಲುಪುತ್ತಾನೆ.

ವ್ರಜೇತ್ತು ಸೋದಕಂ ಭುಕ್ತ್ವಾ ಪಿಣ್ಡಂ ವೈ ಸಪ್ತಮಾಸಿಕಮ್ । ವ್ರಜನ್ನೇವಂ ವಿಲಪತೇ ಪರಿಘಾಹತಿಪೀಡಿತಃ ॥ ೨,೫.

ಏಳನೇ ತಿಂಗಳ ಪಿಂಡವನ್ನು ನೀರಿನೊಂದಿಗೆ ತಿಂದ ಮೇಲೆ, ಹೀಗೆ ಅಳುತ್ತಾ, ಕಬ್ಬಿಣದ ದಂಡಗಳಿಂದ ಪೀಡಿತನಾಗಿ ಮುಂದೆ ಸಾಗುತ್ತಾನೆ.

ನ ದತ್ತಂ ನ ಹುತಂ ತಪ್ತಂ ನ ಸ್ನಾತಂ ನ ಕೃತಂ ಹಿತಮ್ । ಯಾದೃಶಂ ಚರಿತಂ ಕರ್ಮ ಮೂಢಾತ್ಮನ್ ಭುಙ್ಕ್ಷ್ವ ತಾದೃಶಮ್ ॥ ೨,೫.

ನೀನು ದಾನ ಕೊಟ್ಟಿಲ್ಲ, ಹೋಮ ಮಾಡಿಲ್ಲ, ತಪಸ್ಸು ಮಾಡಿಲ್ಲ, ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿಲ್ಲ, ಒಳ್ಳೆಯ ಕೆಲಸವೂ ಮಾಡಿಲ್ಲ. ಹೇ ಮೂಢಾತ್ಮನೆ, ನೀನು ಮಾಡಿದ ಕರ್ಮದ ಫಲವನ್ನು ಈಗ ಅನುಭವಿಸಲೇಬೇಕು.

ಮಾಸ್ಯಷ್ಟಮೇ ದುಃ ಖದೇ ತು ಪರೇ ಭುಕ್ತ್ವಾಥ ಸೋದಕಮ್ । ಪಿಣ್ಡಂ ಪ್ರಯಾತ್ಸಯೌ ತಾರ್ಕ್ಷ್ಯ ನಾನಾಕ್ರನ್ದಪುರಂ ತತಃ ॥ ೨,೫.

ಎಂಟನೇ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ, ದುಃಖ ಅನುಭವಿಸಿ, ನೀರಿನೊಂದಿಗೆ ಪಿಂಡವನ್ನು ತಿಂದ ಮೇಲೆ, ಓ ತಾರ್ಕ್ಷ್ಯ, ಅವನು ನಾನಾ ಅಳಿಕಟ್ಟಿನ ನಗರವನ್ನು ತಲುಪುತ್ತಾನೆ.

ಪ್ರಯಾಣೇ ಚ ಪ್ರವದತೇ ಮುಸಲಾಘಾತಪೀಡಿತಃ । ಕ್ವ ಜಾಯಾಚಟುಲೈಶ್ಚಾಟುಪಟುಭಿರ್ವಚನೈರ್ಮಮ ॥ ೨,೫.

ಪ್ರಯಾಣದಲ್ಲಿ, ಮುಸಲಿನಿಂದ ಹೊಡೆತಗಳನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತಾ, ಅವನು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ: 'ನನ್ನ ಹೆಂಡತಿಯು ತನ್ನ ಮಧುರವಾದ, ಚಾತುರ್ಯಪೂರ್ಣ ಮಾತುಗಳೊಂದಿಗೆ ಎಲ್ಲಿದ್ದಾಳೆ?'

ಭೋಜನಂ ಭಲ್ಲಭಲ್ಲೀಭಿರ್ಮುಸಲೈಶ್ಚ ಕ್ವ ಮಾರಣಮ್ । ನವಮೇ ಮಾಸಿ ದತ್ತಂ ವೈ ನಾನಾಕ್ರನ್ದಪುರೇ ತತಃ ॥ ೨,೫.

'ಊಟ ಎಲ್ಲಿದೆ? ಭಲ್ಲಭಲ್ಲಿಗಳಿಂದ, ಮುಸಲಿನಿಂದ ಸಾವು ಎಲ್ಲಿದೆ?' ಒಂಬತ್ತನೇ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಪಿಂಡವನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಿ, ನಂತರ ಅವನು ನಾನಾ ಅಳಿಕಟ್ಟಿನ ನಗರವನ್ನು ತಲುಪುತ್ತಾನೆ.

ಪಿಣ್ಡಮಶ್ರಾತಿ ಕರುಣಂ ನಾನಾಕ್ರನ್ದಾನ್ ಕರೋತ್ಯಪಿ । ದಶಮೇ ಮಾಸಿ ದತ್ತಂ ವೈ ಸುತಪ್ತಭವನಂ ತತಃ ॥ ೨,೫.

ಅವನು ಭಿಕ್ಷೆಗಾಗಿ ಕರುಣೆಯಿಂದ ಅಳುತ್ತಾ, ಬೇರೆ ಬೇರೆ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ದುಗುಡಿಸುತ್ತಾನೆ; ಹತ್ತನೇ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಕೊಡಲಾದ ಪಿಂಡವು ಅವನಿಗೆ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಬಿಸಿಯಾದ ಮನೆಯಾಗಿ ಪರಿವರ್ತನೆ ಆಗುತ್ತದೆ.

ಸರನ್ನೇವಂ ವಿಲಪತೇ ಹಲಾಹತಿಹತಃ ಪಥಿ । ಕ್ವ ಸೂನುಪೇಶಲಕರೈಃ ಪಾದಸಂವಾಹನಂ ಮಮ ॥ ೨,೫.

ಮರಣದ ಯಾತನೆಯಲ್ಲಿ ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಹೋಗುತ್ತಾ, ಅವನು ಹೀಗೆ ದುಗುಡಿಸುತ್ತಾನೆ: 'ನನ್ನ ಮಗನ ಸೌಮ್ಯವಾದ ಕೈಗಳಿಂದ ಪಾದಸೇವೆಯೇ ಎಲ್ಲಿದೆ?'

ಕ್ವ ದೂತವಜ್ರಪ್ರತಿಮಕೈರ್ಮತ್ಪದಕರ್ಷಣಮ್ । ದಶಮೇ ಮಾಸಿ ಪಿಣ್ಡಾದಿ ತತ್ರ ಭುಕ್ತ್ವಾ ಪ್ರಸರ್ಪತಿ ॥ ೨,೫.

'ಯಮದೂತರ ಬಲವಾದ ಕೈಗಳಿಂದ ನನ್ನ ಕಾಲುಗಳನ್ನು ಎಳೆದಿದ್ದನ್ನು ಈಗ ಎಲ್ಲಿಂದ ನೋಡಲಿ?' ಹತ್ತನೇ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಪಿಂಡಾದಿಗಳನ್ನು ಸೇವಿಸಿ, ಅವನು ಮುಂದೆ ಸಾಗುತ್ತಾನೆ.

ಮಾಸೇ ಚೈಕಾದಶೇ ಪೂರ್ಣೇ ಪುರಂ ರೌದ್ರಂ ಸ ಗಚ್ಛತಿ । ಗಚ್ಛನ್ನೇವ ವಿಲಪತೇ ಯಥಾ ಪೃಷ್ಠೇ ಪ್ರಪೀಡಿತಃ ॥ ೨,೫.

ಹನ್ನೊಂದನೇ ತಿಂಗಳು ಮುಗಿದ ಮೇಲೆ, ಅವನು ಭಯಾನಕ ನಗರಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತಾನೆ; ಹೀಗೆ ಹೋಗುತ್ತಾ, ಹಿಂದೆ ಒತ್ತಡದಿಂದ ಬಾಧೆಪಟ್ಟು, ಅವನು ದುಗುಡಿಸುತ್ತಾನೆ.

ಕ್ವಾಹಂ ಸತೂಲೀಶಯನೇ ಪರಿವರ್ತನ್ ಕ್ಷಣೇ ಕ್ಷಣೇ । ಭಟಹಸ್ತಭ್ರಷ್ಟಯಷ್ಟಿಕೃಷ್ಟಪೃಷ್ಠಃ ಕ್ವ ವಾ ಪುನಃ ॥ ೨,೫.

'ನಾನು ಮೊದಲು ಮೃದುವಾದ ಹಾಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಕ್ಷಣ ಕ್ಷಣಕ್ಕೆ ತಿರುಗುತ್ತಿದ್ದೆನು; ಈಗ ಯಮದಂಡದ ಹೊಡೆತದಿಂದ ನನ್ನ ಬೆನ್ನು ಎಳೆಯಲ್ಪಡುವ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ಬಂದಿದ್ದೇನೆ.'

ಕ್ಷಿತೌ ದತ್ತಞ್ಚ ಪಿಣ್ಡಾದಿ ಭುಕ್ತ್ವಾ ತತ್ರ ತತೋ ವ್ರಜೇತ್ । ಪಯೋವರ್ಷಣಮಿತ್ಯೇತನ್ನಾಮಕಂ ಪುರಮಣ್ಡಜ ॥ ೨,೫.

ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ನೀಡಿದ ಪಿಂಡಾದಿಗಳನ್ನು ಸೇವಿಸಿ, ಅವನು ಅಲ್ಲಿಂದ ಪಯೋವರ್ಷಣ ಎಂಬ ನಗರಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತಾನೆ.

ವ್ರಜನ್ನೇವಂ ವಿಲಪತೇ ಕುಠಾರೈರ್ಮೂರ್ಧ್ನಿ ತಾಡಿತಃ । ಕ್ವ ಭೃತ್ಯಕೋಮಲಕರೈರ್ಗನ್ಧತೈಲಾವಸೇಚನಮ್ ॥ ೨,೫.

ಹೀಗೆ ಹೋಗುತ್ತಾ, ತಲೆಗೆ ಕೊಚ್ಚುವ ಕುಟಾರಗಳಿಂದ ಪೀಡಿತನಾಗಿ, ಅವನು ಹೀಗೆ ಅಳುತ್ತಾನೆ: 'ನನ್ನ ಸೇವಕರ ಮೃದುವಾದ ಕೈಗಳಿಂದ ಸುಗಂಧದ ಎಣ್ಣೆ ಹಚ್ಚುವುದು ಎಲ್ಲಿದೆ?'

ಕ್ವ ಕೀನಾಶಾನುಗೈಃ ಕ್ರೋಧಾತ್ಕುಠಾರೈಃ ಶಿರಸಿ ವ್ಯಥಾ । ಊನಾಬ್ದಿಕಞ್ಚ ಯಚ್ಛ್ರಾದ್ಧಂ ತತ್ರ ಭುಙ್ಕ್ತೇ ಸುದುಃ ಖಿತಃ ॥ ೨,೫.

'ಯಮದ ದೂತರ ಕೋಪದಿಂದ ತಲೆಗೆ ಬಿದ್ದ ಕುಟಾರಗಳ ನೋವು ಎಲ್ಲಿದೆ?' ವರ್ಷ ಪೂರ್ಣವಾಗುವ ಮೊದಲು ಮಾಡಿದ ಶ್ರಾದ್ಧವನ್ನು ಅವನು ಅಲ್ಲಿ ಬಹಳ ದುಃಖದಿಂದ ಸೇವಿಸುತ್ತಾನೆ.

ಸಂಪೂರ್ಣೇ ತು ತತೋ ವರ್ಷೇ ಶೀತಾಢ್ಯಂ ನಗರಂ ವ್ರಜೇತ್ । ಗಚ್ಛನ್ನೇವಂ ಛುರಿಕಯಾ ಚ್ಛಿನ್ನಜಿಹ್ವಸ್ತು ರೋದಿತಿ ॥ ೨,೫.

ವರ್ಷ ಪೂರ್ಣವಾದ ಮೇಲೆ, ಅವನು ತೀವ್ರ ಶೀತವಿರುವ ನಗರಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತಾನೆ; ಹೀಗೆ ಹೋಗುತ್ತಾ, ಚೂರಿಯಿಂದ ನಾಲಿಗೆ ಕತ್ತರಿಸಲ್ಪಟ್ಟು, ಅವನು ಅಳುತ್ತಾನೆ.

ಪ್ರಿಯಾಲಾಪೈಃ ಕ್ವ ಚ ಸಸಮಧುರತ್ವಸ್ಯ ವರ್ಣನಮ್ । ಉಕ್ತಮಾತ್ರೇಽಸಿಪತ್ರಾದಿಜಿಹ್ವಾಚ್ಛೇದಃ ಕ್ವ ಚೈವ ಹಿ ॥ ೨,೫.

'ಮಧುರವಾದ ಮಾತುಗಳು, ಪ್ರೀತಿಯ ಮಾತುಗಳ ವರ್ಣನೆ ಎಲ್ಲಿದೆ? ಕತ್ತಿಗಳ ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ಒಂದೇ ಮಾತು ಹೇಳಿದರೂ ನಾಲಿಗೆ ಕತ್ತರಿಸುವ ಯಾತನೆ ಎಲ್ಲಿದೆ?'

ವಾರ್ಷಿಕಂ ಪಿಣ್ಡದಾನಾದಿ ಭುಕ್ತ್ವಾ ತತ್ರ ಪ್ರಸರ್ಪತಿ । ಬಹುಭೀತಿಕರಂ ತತ್ತತ್ಪಿಣ್ಡಜಂ ದೇವಮಾಸ್ಥಿತಃ ॥ ೨,೫.

ಅಲ್ಲಿ ವಾರ್ಷಿಕ ಪಿಂಡಾದಿಗಳನ್ನು ಸೇವಿಸಿ, ಅನೇಕ ಭಯಗಳಿಂದ ಕಂಗೆಟ್ಟು, ಅವನು ತನ್ನಿಗಾಗಿ ಮಾಡಿದ ಪಿಂಡದೇವತೆಯ ಬಳಿಗೆ ಹೋಗುತ್ತಾನೆ.

ಪ್ರಕಾಶಯತಿ ಪಾಪ್ಪಾನಮಾತ್ಮಾನಞ್ಚ ವಿನಿನ್ದತಿ । ಯೋಷಿದಪ್ಯೇವಮೇತಸ್ಮಿನ್ಮಾರ್ಗೇ ವೈ ಪರಿದೇವತಿ ॥ ೨,೫.

ಅವನು ತನ್ನ ಪಾಪಪಾನವನ್ನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಿ, ತಾನೇ ತನ್ನನ್ನು ದೂಷಿಸುತ್ತಾನೆ; ಮಹಿಳೆಯರೂ ಕೂಡ ಈ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಹೀಗೆ ದುಗುಡಿಸುತ್ತಾರೆ.

ತತೋ ಯಾಮ್ಯಂ ನಾತಿದೂರೇ ನಗರಂ ಸ ಹಿ ಗಚ್ಛತಿ । ಚತ್ವಾರಿಂಶದ್ಯೋಜನಾನಿ ಚತುರ್ಯುಕ್ತಾನಿವಿಸ್ತೃತಮ್ ॥ ೨,೫.

ಅವನ ನಂತರ ಯಮನ ನಗರಕ್ಕೆ, ಅದು ದೂರವಲ್ಲದ ಸ್ಥಳ, ಎಲ್ಲ ನಾಲ್ಕು ದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲಿ ನಲವತ್ತೈದು ಯೋಜನೆಗಳಷ್ಟು ವ್ಯಾಪಿಸಿರುವ ನಗರಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತಾನೆ.

ತ್ರಯೋದಶ ಪ್ರತೀಹಾರಾಃ ಶ್ರವಣಾ ನಾಮ ತತ್ರ ವೈ । ಶ್ರವಣಾಕರ್ಮತಸ್ತುಷ್ಯನ್ತ್ಯನ್ಯಥಾ ಕ್ರೋಧಮಾಪ್ನುಯುಃ ॥ ೨,೫.

ಅಲ್ಲಿ ಹದಿಮೂರು ದ್ವಾರಪಾಲಕರು ಇದ್ದಾರೆ, ಅವರನ್ನು ಶ್ರವಣರು ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ; ಅವರ ಕರ್ತವ್ಯಗಳನ್ನು ಕೇಳಿದರೆ ಸಂತೋಷಪಡುತ್ತಾರೆ, ಇಲ್ಲವಾದರೆ ಕೋಪಗೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ.

ತತಸ್ತತ್ರಾಶು ರಕ್ತಾಕ್ಷಂ ಭಿನ್ನಾಞ್ಜನಚಯೋಪಮಮ್ । ಮೃತ್ಯುಕಾಲಾನ್ತಕಾದೀನಾಂ ಮಧ್ಯೇ ಪಶ್ಯತಿ ವೈ ಯಮಮ್ ॥ ೨,೫.

ಅಲ್ಲಿ ಅವನು ತಕ್ಷಣವೇ, ರಕ್ತದಂತೆ ಕೆಂಪು ಕಣ್ಣುಗಳಿರುವ, ಮುರಿದ ಅಂಜನದ ಗುಡ್ಡದಂತೆ ಕಾಣುವ ಯಮನನ್ನು, ಮರಣ, ಕಾಲ ಮತ್ತು ಇತರರ ನಡುವೆ ನೋಡುತ್ತಾನೆ.

ದಂಷ್ಟ್ರಾಕರಾಲವದನಂ ಭೃಕುಟೀದಾರುಣಾಕೃತಿಮ್ । ವಿರೂಪೈರ್ಭೋಷಣೈರ್ವಕ್ತ್ರೈರ್ವೃತಂ ವ್ಯಾಧಿಶತೈಃ ಪ್ರಭುಮ್ ॥ ೨,೫.

ಅವನು ಭಯಾನಕವಾದ ಮುಖ, ದೊಡ್ಡ ದವಳಗಳು, ಕಠಿಣ ಭ್ರೂಭಂಗ, ಭಯಾನಕ ಆಭರಣಗಳು ಮತ್ತು ರೂಪಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ, ನೂರಾರು ರೋಗಗಳಿಂದ ಸುತ್ತಲ್ಪಟ್ಟಿರುವ ಪ್ರಭುವನ್ನು ನೋಡುತ್ತಾನೆ.

ದಣ್ಡಾಸಕ್ತಮಹಾಬಾಹುಂ ಪಾಶಹಸ್ತಂ ಸುಭೈರವಮ್ । ತನ್ನಿರ್ದಿಷ್ಟಾಂ ತತೋ ಜನ್ತುರ್ಗತಿಂ ಯಾತಿ ಶುಭಾಶುಭಾಮ್ ॥ ೨,೫.

ಅವನು ದಂಡ ಹಿಡಿದ ಮಹಾಬಾಹುವನ್ನು, ಪಾಶವನ್ನು ಹಿಡಿದ ಭಯಾನಕನನ್ನು ನೋಡುತ್ತಾನೆ; ನಂತರ, ಅವನು ಸೂಚಿಸಿದಂತೆ ಜೀವಿ ಶುಭ ಅಥವಾ ಅಶುಭ ಗತಿಗೆ ಹೋಗುತ್ತಾನೆ.

ಪಾಪೀ ಪಾಪಾಂ ಗತಿಂ ಯಾತಿ ಯಥಾ ತೇ ಕಥಿತಂ ಪುರಾ । ಛತ್ರೋಪಾನಹದಾತಾರೋ ಯೇ ಚ ವೇಶ್ಮಪ್ರದಾಯಕಾಃ ॥ ೨,೫.

ಪಾಪಿ ಪಾಪದ ಗತಿಗೆ ಹೋಗುತ್ತಾನೆ, ಹೀಗೆಯೇ ಹಿಂದೆ ಹೇಳಿದಂತೆ; ಛತ್ರಿ, ಪಾದರಕ್ಷೆ, ಮನೆ ಕೊಟ್ಟವರು ಬೇರೆ ಫಲವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ.

ಯೇ ತು ಪುಣ್ಯಕೃತಸ್ತತ್ರ ತೇ ಪಶ್ಯನ್ತಿ ಯಮಂ ತದಾ । ಸೌಮ್ಯಾಕೃತಿಂ ಕುಣ್ಡಲಿನಂ ಮೌಲಿಮನ್ತಂ ಧೃತಶ್ರಿಯಮ್ ॥ ೨,೫.

ಆದರೆ ಪುಣ್ಯವಂತರಾದವರು ಅಲ್ಲಿ ಯಮನನ್ನು ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮೃದುವಾದ ರೂಪದಲ್ಲಿ, ಕಿವಿಗೋಲುಗಳೊಂದಿಗೆ, ಕಿರೀಟ ಧರಿಸಿದವನಾಗಿ, ಪ್ರಕಾಶಮಾನನಾಗಿ ನೋಡುತ್ತಾರೆ.

ಏಕಾದಶೇ ದ್ವಾದಶೇ ಹಿ ಷಣ್ಮಾಸೇ ಆಬ್ದಿಕೇ ತಥಾ । ವಿಪ್ರಾನ್ ಬಹೂನ್ ಭೋಜಯೇತ್ತತ್ರ ಯನ್ಮಹತೀ ಕ್ಷುಧಾ ॥ ೨,೫.

ಹನ್ನೊಂದನೇ ಅಥವಾ ಹನ್ನೆರಡನೇ ದಿನ, ಅಥವಾ ಆರನೇ ತಿಂಗಳು, ಅಥವಾ ವಾರ್ಷಿಕ ದಿನದಲ್ಲಿ, ಅಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರನ್ನು ಆಹ್ವಾನಿಸಿ ಊಟ ಮಾಡಿಸಬೇಕು, ಏಕೆಂದರೆ ಅವರಿಗೆ ಭಾರಿ ಹಸಿವಿರುತ್ತದೆ.

ಜೀವನ್ ಪುತ್ರಕಲತ್ರಾದಿಪ್ರದಿಷ್ಟಮಿತರೈಃ ಖಗ । ಯೋ ನ ಸಾಧಯತಿ ಸ್ವಾರ್ಥಮೇವಂ ಪಶ್ಚಾದ್ಧಿಖಿದ್ಯತೇ ॥ ೨,೫.

ಪಕ್ಷಿರಾಜನೇ, ಬದುಕಿರುವಾಗ ಮಗ, ಹೆಂಡತಿ ಮತ್ತು ಇತರರು ಹೇಳಿದ ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟು, ತನ್ನ ಸ್ವಾರ್ಥವನ್ನು ಮಾತ್ರ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುವವನು, ನಂತರ ಪಶ್ಚಾತ್ತಾಪಪಡುತ್ತಾನೆ.

ಏತತ್ತೇ ಸರ್ವಮಾಖ್ಯಾತಂ ಸಂಯಮಿನ್ಯಾಂ ಯಥಾಗತಿ । ಪ್ರೋಕ್ತಮಾವರ್ಷಕೃತ್ಯಂ ತೇ ಕಿಮನ್ಯಚ್ಛ್ರೋತುಮಿಚ್ಛಸಿ ॥ ೨,೫.

ಸಂಯಮಿನಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಪ್ರಯಾಣದ ಬಗ್ಗೆ ನಿನಗೆ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ವಿವರಿಸಿದ್ದೇನೆ; ವರ್ಷಪೂರ್ತಿ ಮಾಡುವ ವಿಧಿಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದ್ದೇನೆ—ಇನ್ನೇನು ಕೇಳಲು ಇಚ್ಛಿಸುತ್ತೀಯೆ?