ಅಧ್ವಾನ್ತರಾಲಿಕೋ ಜ್ಞೇಯೋ ಯಮಮಾನುಷಲೋಕಯೋಃ । ಸಾಧಿಕಾರ್ಧಕ್ರೋಶಯುತಂ ಯೋಜನಾನಾಂ ಶತದ್ವಯಮ್ ॥ ೨,೫.
ಯಮ ಮತ್ತು ಮನುಷ್ಯರ ಲೋಕಗಳ ನಡುವೆ ಇರುವ ದಾರಿ ಮಧ್ಯದ ಮಾರ್ಗವಾಗಿದ್ದು, ಅದು ಎರಡು ನೂರು ಯೋಜನೆಗಳೂ ಅರ್ಧ ಕ್ರೋಶವೂ ಉದ್ದವಿದೆ.
ಚತ್ವಾರಿಂ ಶತ್ತಥಾ ಸಪ್ತ ಪ್ರತ್ಯಹಂ ಯಾತಿ ತತ್ರ ಸಃ । ಅಷ್ಟಾಚತ್ವಾರಿಂಶತಾ ಚ ತ್ರೈಂಶತಾ ದಿವಸೈರಿತಿ ॥ ೨,೫.
ಅವನು ಪ್ರತಿದಿನವೂ ಅಲ್ಲಿ ನಲವತ್ತೇಳು ಯೋಜನೆ ದೂರ ಸಾಗುತ್ತಾನೆ. ಹೀಗಾಗಿ, ಎಪ್ಪತ್ತೆಂಟು ಮತ್ತು ಮೂವತ್ತೆದು ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಆ ಪ್ರಯಾಣ ಮುಗಿಯುತ್ತದೆ.
ವೈವಸ್ವತಪುರಂ ಯಾತಿ ಕೃಷ್ಯಮಾಣೋ ಯಮಾನುಗೈಃ । ಏವಂ ಕ್ರಮೇಣ ಯಾತಬ್ಯೇ ಮಾರ್ಗೇ ಪಾಪರತೈಸ್ತು ಯತ್ ॥ ೨,೫.
ಅವನು ಯಮನ ದೂತರಿಂದ ಎಳೆದುಕೊಂಡು ವೈವಸ್ವತಪುರಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತಾನೆ. ಹೀಗೆ ಪಾಪಕಾರ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿರುವವರು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಆ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಹಾದುಹೋಗಬೇಕು.
ಜಾಯತೇ ಸಪ್ರಪಞ್ಚಂ ತಚ್ಛೃಣು ತ್ವಮರುಣಾನುಜ । ತ್ರಯೋದಶದಿನೇ ದತ್ತಃ ಪಾಶೈರ್ಬದ್ಧ್ವಾತಿದಾರುಣೈಃ ॥ ೨,೫.
ಅರುಣನ ತಮ್ಮನೇ, ಅವನು ಪ್ರಪಂಚದೊಂದಿಗೆ ಹೇಗೆ ಹುಟ್ಟುತ್ತಾನೋ ಕೇಳು. ಹದಿನಮೂರನೇ ದಿನ, ಅತ್ಯಂತ ಕ್ರೂರವಾದ ಕಟ್ಟುಗಳಿಂದ ಕಟ್ಟಿಹಾಕಿ ಅವನನ್ನು ಒಪ್ಪಿಸುತ್ತಾರೆ.
ಯಮಸ್ಯಾಙ್ಕುಶಹಸ್ತೋ ವೈ ಭೃಕುಟೀಕುಟಿಲಾನನಃ । ದಣ್ಡಪ್ರಹಾರಸಮ್ಭ್ರಾನ್ತಃ ಕೃಷ್ಯತೇ ದಕ್ಷಿಣಾಂ ದಿಶಮ್ ॥ ೨,೫.
ಯಮನು ಕೈಯಲ್ಲಿ ಅಂಕುಶ ಹಿಡಿದು, ಕೋಪದಿಂದ ಮುಖ ಬಿಗಿದು, ದಂಡದ ಹೊಡೆತಗಳಿಂದ ಗಾಬರಿಗೊಂಡು, ಅವನನ್ನು ದಕ್ಷಿಣ ದಿಕ್ಕಿಗೆ ಎಳೆಯುತ್ತಾನೆ.
ಕುಶಕಣ್ಟಕವಲ್ಮೀಕಶಙ್ಕುಪಾಷಾಣಕರ್ಕಶೇ । ತಥಾ ಪ್ರದೀಪ್ತಜ್ವಲನೇ ಕ್ವಚಿಚ್ಛ್ವಭ್ರಶತೋತ್ಕಟೇ ॥ ೨,೫.
ಕೂಸು, ಮುಳ್ಳು, ಹಳ್ಳು, ಕಡ್ಡಿ, ಕಲ್ಲು, ಕಠಿಣ ಭೂಮಿ, ಬೆಂಕಿಯಿಂದ ಉರಿಯುವ ಸ್ಥಳಗಳು, ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಭಯಾನಕ ಕೀಟಗಳ ಗುಂಪುಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಅವನು ಸಾಗುತ್ತಾನೆ.
ಪ್ರದೀಪ್ತಾದಿತ್ಯತಪ್ತೇ ಚ ದಹ್ಯಮಾನಃ ಸದಂಶಕೇ । ಕೃಷ್ಯತೇ ಯಮದೂತೈಶ್ಚ ಶಿವಾವನ್ನಾದಭೀಷಣೈಃ ॥ ೨,೫.
ಉರಿಯುವ ಸೂರ್ಯರ ತಾಪದಲ್ಲಿ ಸುಟ್ಟು, ಕಿಡುಗಳಿಂದ ಚುಚ್ಚಲ್ಪಟ್ಟು, ಭಯಾನಕ ರೋಚಕ ಕೂಗಾಟದ ಯಮದೂತರಿಂದ ಎಳೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ.
ಪ್ರಯಾತಿಃ ದಾರುಣೇ ಮಾರ್ಗೇ ಪಾಪಕರ್ಮಾ ಯಮಾಲಯೇ । ಕಲೇವರೇ ದಹ್ಯಮಾನೇ ಮಹಾನ್ತಂ ಕ್ಷಯಮೃಚ್ಛತಿ ॥ ೨,೫.
ಆ ಭಯಾನಕ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಪಾಪಿ ಯಮನ ಮನೆಗೆ ಹೋಗುತ್ತಾನೆ. ಅವನ ದೇಹ ಸುಡುವಾಗ, ಅವನು ಭಾರೀ ನಾಶವನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತಾನೆ.
ಭಕ್ಷ್ಯಮಾಣೇ ತಥೈವಾಙ್ಗೇ ಭಿದ್ಯಮಾನೇ ಚ ದಾರುಣಮ್ । ಛಿದ್ಯಮಾನೇ ಚಿರತರಂ ಜನ್ತುರ್ದುಃ ಖಮವಾಪ್ನುತೇ ॥ ೨,೫.
ಅವನ ಅಂಗಗಳನ್ನು ತಿಂದು, ಕ್ರೂರವಾಗಿ ಮುರಿದು, ಕಡಿದು, ದೀರ್ಘಕಾಲ ದುಃಖವನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತಾನೆ.
ಸ್ವೇನ ಕರ್ಮವಿ ಪಾಕೇನ ದೇಹಾನ್ತರಗತೋಽಪಿ ಸನ್ । ಪುರಾಣಿ ಷೋಡಶಾಮುಷ್ಮನ್ಮಾರ್ಗೇ ತಾನಿ ಚ ಮೇ ಶೃಣು ॥ ೨,೫.
ತಾನೇ ಮಾಡಿದ ಕರ್ಮದ ಫಲದಿಂದ, ಮತ್ತೊಂದು ದೇಹವನ್ನು ಪಡೆದರೂ, ಆ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಹಳೆಯ ಹದಿನಾರು ನಗರಗಳಿವೆ. ಅವುಗಳನ್ನು ನನ್ನಿಂದ ಕೇಳು.
ಯಾಮ್ಯಂ ಸೌರಿಪುರಂ ನಗೇದ್ವಭವನಂ ಗನ್ಧರ್ವಶೈಲಾಗಮೌ ಕ್ರೌಞ್ಚಂ ಕ್ರೂರಪುರಂ ವಿಚಿತ್ರಭವನಂ ಬಹ್ವಾಪದಂ ದುಃ ಖದಮ್ । ನಾನಾಕ್ರನ್ದಪುರಂ ಸುತಪ್ತಭವನಂ ರೌದ್ರಂ ಪಯೋವರ್ಷಣಂ ಶೀತಾಢ್ಯಂ ಬಹುಭೀತಿಷೋಡಶಪುರಾಣ್ಯೇತಾನ್ಯದೃಷ್ಟನಿ ತೇ ॥ ೨,೫.
ಯಾಮ್ಯ, ಸೌರಿ, ನಾಗೇಂದ್ರನ ಮನೆ, ಗಂಧರ್ವ ಪರ್ವತ, ಕ್ರೌಂಚ, ಕ್ರೂರಪುರ, ವಿಚಿತ್ರ ಭವನ, ಅನೇಕ ಅಪಾಯಗಳ ಸ್ಥಳ, ದುಃಖದ ನಗರ, ನಾನಾ ಅಳಾಟೆಯ ನಗರ, ತುಂಬಾ ಬಿಸಿಯಾದ ಮನೆ, ರೌದ್ರ, ಮಳೆಯ ಸ್ಥಳ, ಶೀತಭರಿತ, ಅನೇಕ ಭಯಗಳ ಹಳೆಯ ಹದಿನಾರು ನಗರಗಳು—ನೀನು ನೋಡದವು.
ತತ್ರ ಯಾಮ್ಯ ಪುರಂ ಗಚ್ಛನ್ಪುತ್ರಪುತ್ರೇತಿ ಚ ಬ್ರುವನ್ । ಹಾಹೇತಿ ಕ್ರನ್ದತೇ ನಿತ್ಯಂ ಸ್ವಕೃತಂ ದುಷ್ಕೃತಂ ಸ್ಮರನ್ ॥ ೨,೫.
ಅಲ್ಲಿ ಯಾಮ್ಯಪುರಕ್ಕೆ ಹೋಗುವಾಗ, 'ಮಗನೇ, ಮಗನೇ' ಎಂದು ಕೂಗಿ, 'ಹಾಯೋ' ಎಂದು ಸದಾ ಅಳುತ್ತಾ, ತಾನೇ ಮಾಡಿದ ಪಾಪಗಳನ್ನು ನೆನೆಸುತ್ತಾನೆ.
ಅಷ್ಟಾದಶೋದಿನೇ ತಾರ್ಕ್ಷ್ಯ ತತ್ಪುರ ಪ್ರಾಪ್ನುಯಾದಸೌ । ಪುಷ್ಪಭದ್ರಾ ನದೀ ಯತ್ರ ನ್ಯಗ್ರೋಧಃ ಪ್ರಿಯದರ್ಶನಃ ॥ ೨,೫.
ಹದಿನೆಂಟನೇ ದಿನದಲ್ಲಿ, ತಾರ್ಕ್ಷ್ಯ, ಅವನು ಪುಷ್ಪಭದ್ರಾ ಎಂಬ ನದಿ ಹರಿಯುವ, ಸುಂದರವಾದ ಆಲದ ಮರವಿರುವ ಆ ಊರಿಗೆ ತಲುಪುತ್ತಾನೆ.
ವಿಶ್ರಾಮೇಚ್ಛಾಂ ಕರೋತ್ಯತ್ರ ಕಾರಯನ್ತಿ ನ ತೇ ಭಟಾಃ । ಕ್ಷಿತೌ ದತ್ತಂ ಸುತೈಸ್ತಸ್ಯ ಸ್ನೇಹಾದ್ವಾ ಕೃಪಯಾ ತಥಾ ॥ ೨,೫.
ಅಲ್ಲಿ ಅವನು ವಿಶ್ರಾಂತಿ ಬೇಕೆಂದು ಬಯಸಿದರೂ, ಆ ಪಾಳಕರು ಬಿಡುವುದಿಲ್ಲ; ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಅವನ ಮಕ್ಕಳಿಂದ ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಅಥವಾ ದಯೆಯಿಂದ ಏನು ಕೊಡಲಾಗಿತ್ತೋ ಅದನ್ನು ಅವನಿಗೆ ಕೊಡುತ್ತಾರೆ.
ಮಾಸಿಕಂ ಪಿಣ್ಡಮಶ್ನಾತಿ ತತಃ ಸೌರಿಪುರಂ ವ್ರಜೇತ್ । ವ್ರಜನ್ನೇವಂ ಪ್ರಲಪತೇ ಮುದ್ಗರಾಹತಿಪೀಡಿತಃ ॥ ೨,೫.
ಅವನು ಅಲ್ಲಿ ಮಾಸಿಕ ಪಿಂಡವನ್ನು ತಿಂದ ಮೇಲೆ, ಸೂರಿಪುರಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತಾನೆ; ಹೋಗುವಾಗ, ಗದೆಯಿಂದ ಹೊಡೆದ ನೋವಿನಲ್ಲಿ ಹೀಗೆ ಅಳುತ್ತಾ ಹೋಗುತ್ತಾನೆ.
ಜಲಾಶಯೋ ನೈವ ಕೃತೋ ಮಯಾ ತದಾ ಮನುಷ್ಯತೃಪ್ತ್ಯೈ ಪಶುಪಕ್ಷಿತೃಪ್ತಯ । ಗೋತೃಪ್ತಿಹೇತೋರ್ನ ಚ ಗೋಚರಃ ಕೃತಃ ಶರೀರ ಹೇ ನಿಸ್ತರ ಯತ್ತ್ವಯಾ ಕೃತಮ್ ॥ ೨,೫.
ನಾನು ಮಾನವರ ತೃಪ್ತಿಗೆ ಜಲಾಶಯವನ್ನೂ, ಪಶುಪಕ್ಷಿಗಳ ತೃಪ್ತಿಗೆ ನೀರನ್ನೂ, ಹಸುವಿನ ತೃಪ್ತಿಗೆ ಮೇಯಲು ಜಾಗವನ್ನೂ ಮಾಡಲಿಲ್ಲ. ನನ್ನ ದೇಹಾ, ನೀನು ಮಾಡಿದಂತೆ ನೀನು ಮುಂದೆ ಹೋಗು.
ತತ್ರ ನಾಮ್ನಾ ತು ರಾಜಾಸೌ ಜಙ್ಗಮಃ ಕಾಮರೂಪಧೃಕ್ । ಭಯಾತ್ತದ್ದರ್ಶನಾಜ್ಜಾತಾದ್ಭುಙ್ಕ್ತೇ ಪಿಣ್ಡಂ ಸ ಶಙ್ಕಿತಃ ॥ ೨,೫.
ಅಲ್ಲಿ, ಹೆಸರಿನಂತೆ ರಾಜನು, ಬೇಕಾದ ರೂಪವನ್ನು ತಾಳಿಕೊಂಡು ಸಂಚರಿಸುತ್ತಾನೆ; ಅವನನ್ನು ನೋಡಿ ಭಯದಿಂದ, ಪಯಣಿಕನು ಪಿಂಡವನ್ನು ಸಂಶಯದಿಂದ ತಿನ್ನುತ್ತಾನೆ.
ತ್ರಿಪಕ್ಷೇ ಜಲಸಂಯುಕ್ತಂ ಕ್ಷಿತೌ ದತ್ತಂ ತತೋ ವ್ರಜೇತ್ । ವ್ರಜನ್ನೇವಂ ಪ್ರಲಪತೇ ಖಡ್ಗಾಘಾತಪ್ರಪೀಡಿತಃ ॥ ೨,೫.
ಮೂರು ಪಕ್ಷಗಳಾದ ಮೇಲೆ, ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಕೊಟ್ಟ ನೀರು ಮತ್ತು ಪಿಂಡವನ್ನು ಪಡೆದು, ಅವನು ಮುಂದೆ ಹೋಗುತ್ತಾನೆ; ಹೋಗುವಾಗ, ಕತ್ತಿಯಿಂದ ಹೊಡೆದ ನೋವಿನಲ್ಲಿ ಹೀಗೆ ಅಳುತ್ತಾ ಹೋಗುತ್ತಾನೆ.
ನ ನಿತ್ಯದಾನಂ ನ ಗವಾಹ್ನಿಕಂ ಕೃತಂ ಪುಸ್ತಂ ಚ ದತ್ತಂ ನ ಹಿ ವೇದಶಾಸ್ತ್ರಯೋಃ । ಪುರಾಣದೃಷ್ಟೋ ನ ಹಿ ಸೇವಿತೋಽಧ್ವಾ ಶರೀರ ಹೇ ನಿಸ್ತರ ಯತ್ತ್ವಯಾ ಕೃತಮ್ ॥ ೨,೫.
ನಾನು ಪ್ರತಿದಿನ ದಾನವನ್ನೂ, ಹಸುವಿಗೆ ಸೇವೆಯನ್ನೂ ಮಾಡಲಿಲ್ಲ, ಪವಿತ್ರ ಗ್ರಂಥಗಳನ್ನು ಕೊಟ್ಟಿಲ್ಲ, ವೇದಶಾಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಓದಿಲ್ಲ; ಪುರಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಹೇಳಿರುವ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಸೇವಿಸಿಲ್ಲ. ನನ್ನ ದೇಹಾ, ನೀನು ಮಾಡಿದಂತೆ ನೀನು ಮುಂದೆ ಹೋಗು.
ನಗೇನ್ದ್ರನಗರಂ ಗತ್ವಾ ಭುಕ್ತ್ವಾ ಚಾನ್ನಂ ತಥಾವಿಧಮ್ । ಮಾಸಿ ದ್ವಿತೀಯೇ ಯದ್ದತ್ತಂ ಬಾನ್ಧವೈಸ್ತು ತತೋ ವ್ರಜೇತ್ ॥ ೨,೫.
ನಾಗೇಂದ್ರನಗರವನ್ನು ತಲುಪಿ, ಅಂಥ ಆಹಾರವನ್ನು ತಿಂದ ಮೇಲೆ, ಎರಡನೇ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಬಂಧುಗಳು ಕೊಟ್ಟದ್ದನ್ನು ಪಡೆದು, ಅವನು ಮುಂದೆ ಸಾಗುತ್ತಾನೆ.
ವ್ರಜನ್ನೇವಂ ಪ್ರಲಪತೇ ಕೃಪಾಣತ್ಸರುತಾಡಿತಃ । ಪರಾಧಾನಮಭೂತ್ಸರ್ವಂಮಮ ಮೂರ್ಖಶಿರೋಮಣೇಃ ॥ ೨,೫.
ಹೋಗುವಾಗ, ತೀಕ್ಷ್ಣವಾದ ಕತ್ತಿಯಿಂದ ಹೊಡೆದಾಗ, ಅವನು ಹೀಗೆ ಅಳುತ್ತಾನೆ: 'ನಾನು ಮೂರ್ಖರಲ್ಲಿ ಶಿರೋಮಣಿಯಾಗಿದ್ದೆ, ಎಲ್ಲವೂ ಇತರರ ಅವಲಂಬನೆಯಾಗಿದೆ.'
ಮಹತಾ ಪುಣ್ಯಯೋಗೇನ ಮಾನುಷ್ಯಂ ಲಬ್ಧವಾನಹಮ್ । ತೃತೀಯೇ ಮಾಸಿ ಸಮ್ಪ್ರಾಪ್ತೇ ಗನ್ಧರ್ವನಗರೇ ಶುಭಮ್ ॥ ೨,೫.
ಮಹಾ ಪುಣ್ಯದ ಫಲದಿಂದ ನಾನು ಮಾನವ ಜನ್ಮವನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದೆ; ಮೂರನೇ ತಿಂಗಳು ಬಂದಾಗ, ಗಂಧರ್ವನಗರ ಎಂಬ ಶುಭಸ್ಥಳವನ್ನು ತಲುಪುತ್ತೇನೆ.
ತೃತೀಯಮಾಸಿಕಂ ಪಿಣ್ಡಂ ತತ್ರ ಭುಕ್ತ್ವಾ ಬ್ರಜತ್ಯಸೌ । ವ್ರಜನ್ನೇವಂ ವಿಲಪತೇ ತದಗ್ರೇಣಾಹತಃ ಪಥಿ ॥ ೨,೫.
ಅಲ್ಲಿ ಮೂರನೇ ಮಾಸಿಕ ಪಿಂಡವನ್ನು ತಿಂದ ಮೇಲೆ, ಅವನು ಮುಂದೆ ಸಾಗುತ್ತಾನೆ; ಹೋಗುವಾಗ, ಮುಂಭಾಗದಲ್ಲಿ ಹೊಡೆದ ನೋವಿನಲ್ಲಿ ಹೀಗೆ ಅಳುತ್ತಾ ಹೋಗುತ್ತಾನೆ.
ಮಯಾ ನ ದತ್ತಂ ನ ಹುತಂ ಹುತಾಶನೇ ತಪೋ ನ ತಪ್ತಂ ಹಿಮಶೈಲಗಹ್ವರೇ । ನ ಸೇವಿತಂ ಗಾಙ್ಗಮಹೋ ಮಹಾಜಲಂ ಶರೀರ ಹೇ ನಿಸ್ತರ ಯತ್ತ್ವಯಾ ಕೃತಮ್ ॥ ೨,೫.
ನಾನು ದಾನವನ್ನೂ, ಅಗ್ನಿಗೆ ಹೋಮವನ್ನೂ ಮಾಡಲಿಲ್ಲ, ಹಿಮಪರ್ವತಗಳ ಗುಹೆಯಲ್ಲಿ ತಪಸ್ಸೂ ಮಾಡಲಿಲ್ಲ; ಗಂಗೆಯನ್ನೂ, ಮಹಾ ನದಿಗಳನ್ನು ಸೇವಿಸಲಿಲ್ಲ. ನನ್ನ ದೇಹಾ, ನೀನು ಮಾಡಿದಂತೆ ನೀನು ಮುಂದೆ ಹೋಗು.
ತುರ್ಯೇ ಶೈಲಾಗಮಂ ಮಾಸಿ ಪ್ರಾಪ್ನುಯಾತ್ತತ್ರ ವರ್ಷಣಮ್ । ತಸ್ಯೋಪರಿ ಭವೇತ್ಪಕ್ಷಿನ್ಪಾಷಾಣಾನಾಂ ನಿರನ್ತರಮ್ ॥ ೨,೫.
ನಾಲ್ಕನೇ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ, ಅವನು ಪರ್ವತ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ತಲುಪುತ್ತಾನೆ; ಅಲ್ಲಿ ಮೇಲಿನಿಂದ ಹಗುರಾಗಿಯೇ ಹಕ್ಕಿಗಳೂ, ಕಲ್ಲುಗಳೂ ಸದಾ ಸುರಿಯುತ್ತವೆ.
ಚತುರ್ಥಮಾಸಿಕಂ ಶ್ರಾದ್ಧಂ ಭುಕ್ತ್ವಾ ತತ್ರ ಪ್ರಸರ್ಪತಿ । ಸ ಪತನ್ನೇವ ವಿಲಪನ್ಪಾಷಾಣಾದ್ಯತಿಪೀಡಿತಃ ॥ ೨,೫.
ಅಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕನೇ ಮಾಸಿಕ ಶ್ರಾದ್ಧವನ್ನು ತಿಂದ ಮೇಲೆ, ಅವನು ಮುಂದೆ ಸಾಗುತ್ತಾನೆ; ಹೋಗುತ್ತಾ, ಕಲ್ಲಿನಿಂದ ತುಂಬಾ ನೋವಿಗೆ ಒಳಗಾಗಿ ಬಿದ್ದು ಅಳುತ್ತಾನೆ.
ನ ಜ್ಞಾನಮಾರ್ಗೋ ನ ಚ ಯೋಗಮಾರ್ಗೋ ನ ಕರ್ಮಮಾರ್ಗೋ ನ ಚ ಭಕ್ತಿಮಾರ್ಗಃ । ನ ಸಾಧುಸಙ್ಗಾತ್ಕಿಮಪಿ ಶ್ರುತಂ ಮಯಾ ಶರೀರ ಹೇ ನಿಸ್ತರ ಯತ್ತ್ವಯಾ ಕೃತಮ್ ॥ ೨,೫.
ನಾನು ಜ್ಞಾನಮಾರ್ಗವನ್ನೂ, ಯೋಗಮಾರ್ಗವನ್ನೂ, ಕರ್ಮಮಾರ್ಗವನ್ನೂ, ಭಕ್ತಿಮಾರ್ಗವನ್ನೂ ಅನುಸರಿಸಲಿಲ್ಲ; ಸದ್ಗುಣಿಗಳ ಸಂಗದಿಂದ ಏನನ್ನೂ ಕೇಳಲಿಲ್ಲ. ನನ್ನ ದೇಹಾ, ನೀನು ಮಾಡಿದಂತೆ ನೀನು ಮುಂದೆ ಹೋಗು.
ತತಃ ಕ್ರೂರಪುರ ಮಾಸಿ ಪಞ್ಚಮೇ ಯಾತಿ ಕಾಶ್ಯಪ । ಭುವಿ ದತ್ತಂ ಪಿಣ್ಡಜಲಂ ಭುಕ್ತ್ವಾ ಕ್ರೂರಪುರಂ ವ್ರಜೇತ್ ॥ ೨,೫.
ಅನಂತರ, ಐದನೇ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ, ಕಾಶ್ಯಪಾ, ಅವನು ಕ್ರೂರಪುರವನ್ನು ತಲುಪುತ್ತಾನೆ; ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಕೊಟ್ಟ ಪಿಂಡ ಮತ್ತು ನೀರನ್ನು ತಿಂದ ಮೇಲೆ, ಕ್ರೂರಪುರಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತಾನೆ.
ವ್ರಜನ್ನೇವಂ ವಿಲಪತೇ ಪಟ್ಟಿಶೈಃ ಪಾತಿತಃ ಪಥಿ । ಹಾ ಮಾತರ್ಹಾಪಿತರ್ಭ್ರಾತಃ ಸುತಾ ಹಾ ಹಾ ಮಮ ಸ್ತ್ರಿಯಃ ॥ ೨,೫.
ಹೋಗುವಾಗ, ಪಥದಲ್ಲಿ ಭಾರೀ ಶಸ್ತ್ರಗಳಿಂದ ಹೊಡೆದು ಬೀಳುತ್ತಾ, ಅವನು ಹೀಗೆ ಅಳುತ್ತಾನೆ: 'ಅಯ್ಯೋ ತಾಯಿ! ಅಯ್ಯೋ ತಂದೆ! ಅಣ್ಣ! ಮಗ! ಅಯ್ಯೋ, ಅಯ್ಯೋ ನನ್ನ ಹೆಂಡಿರೇ!'
ಯುಷ್ಮಾಭಿರ್ನೋಪದಿಷ್ಟೋಽಹಮವಸ್ಥಾಂ ಪ್ರಾಪ್ತ ಈದೃಶೀಮ್ । ಏವಂ ಲಾಲಪ್ಯಮಾನಂ ತೇ ಯಮದೂತಾ ವದನ್ತಿಹಿ ॥ ೨,೫.
ನೀವು ನನಗೆ ಉಪದೇಶ ಮಾಡಲಿಲ್ಲ, ನಾನು ಇಂಥ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ಬಂದಿದ್ದೇನೆ; ಹೀಗೆ ಅಳುತ್ತಾ ಇದ್ದಾಗ, ಯಮದೂತರು ಅವನಿಗೆ ಹೀಗೆ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.