ಗರುಡಪುರಾಣಮ್

ವಿಷ್ಣುಲೋಕೇ ಸ ವೈ ಯಾತಿ ಮನ್ತ್ರಹೀನೋಽಪಿ ಮಾನವಃ । ತೂಲೀಂ ಕೃತ್ವಾ ಕೃತೌ ಪಾದೌ ಸಂಸ್ಥಿತೌ ಕ್ಷಿತಿಪೃಷ್ಠತಃ ॥ ೨,೨.

ಮಂತ್ರವಿಲ್ಲದಿದ್ದರೂ, ಹೀಗೆ ಮಾಡಿದವನು ವಿಷ್ಣುಲೋಕವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ. ಹಾಸಿಗೆಯನ್ನು ಮಾಡಿ, ಕಾಲುಗಳನ್ನು ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಇರಿಸಿ, ಅವನು ಹೋಗುತ್ತಾನೆ.

ಪ್ರಾಯಾಶ್ಚಿತ್ತಂ ವಿಶುದ್ಧಾಗ್ನೌ ಸಂಸಾರೇಽಸಾರಸಾಗರೇ । ಗೋಮಯೇನೋಪಲಿಮ್ಪೇತ್ತು ದರ್ಭಾಸ್ತರಣಸಂಸ್ಥಿತೇ ॥ ೨,೨.

ಈ ಜಗತ್ತಿನ ವ್ಯರ್ಥ ಸಾಗರದಲ್ಲಿ, ಶುದ್ಧ ಅಗ್ನಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಯಶ್ಚಿತ್ತವನ್ನು ಮಾಡಬೇಕು. ಗೋಮಯದಿಂದ ನೆಲವನ್ನು ಲೇಪಿಸಿ, ದರ್ಭೆಯನ್ನು ಹಾಸಿಗೆ ಮಾಡಿ ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳಬೇಕು.

ಯನೇ ದತ್ತೇನ ದಾನೇನ ಸರ್ವಂ ಪಾಪಂ ವ್ಯಪೋಹತಿ । ಲವಣಂ ತದ್ರಸಂ ದಿವ್ಯಂ ಸರ್ವಕಾಮಪ್ರದಂ ನೃಣಾಮ್ ॥ ೨,೨.

ಈ ಉಪ್ಪನ್ನು ದಾನವಾಗಿ ನೀಡಿದರೆ ಎಲ್ಲಾ ಪಾಪಗಳು ದೂರವಾಗುತ್ತವೆ; ಆ ದಿವ್ಯ ರುಚಿಯ ಉಪ್ಪು ಎಲ್ಲ ಮಾನವರಿಗೆ ಇಷ್ಟಾರ್ಥಗಳನ್ನು ಕೊಡುತ್ತದೆ.

ಯಸ್ಮಾದನ್ನರಸಾಃ ಸರ್ವೇ ನೋತ್ಕಟಾ ಲವಣಂ ವಿನಾ । ಪಿತೄಣಾಂ ಚ ಪ್ರಿಯಂ ಭವ್ಯಂ ತಸ್ಮಾತ್ಸ್ವರ್ಗಪ್ರದಂ ಭವೇತ್ ॥ ೨,೨.

ಉಪ್ಪಿಲ್ಲದೆ ಅನ್ನದ ರುಚಿಗಳು ರುಚಿಕರವಾಗುವುದಿಲ್ಲ; ಪಿತೃಗಳಿಗೆ ಇದು ಬಹಳ ಪ್ರಿಯ ಮತ್ತು ಶುಭಕರವಾದ್ದರಿಂದ, ಇದು ಸ್ವರ್ಗವನ್ನು ಕೊಡುತ್ತದೆ.

ವಿಷ್ಣುದೇಹಸಮುದ್ಭೂತೋ ಯತೋಽಯಂ ಲವಣೋ ರಸಃ । ಏತತ್ಸಲವಣಂ ದಾನಂ ತೇನ ಶಂಸನ್ತಿ ಯೋಗಿನಃ ॥ ೨,೨.

ಈ ಉಪ್ಪಿನ ರಸವು ವಿಷ್ಣುವಿನ ದೇಹದಿಂದ ಉದ್ಭವವಾಗಿದೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ಯೋಗಿಗಳು ಈ ಉಪ್ಪಿನ ದಾನವನ್ನು ಬಹಳವಾಗಿ ಪ್ರಶಂಸಿಸುತ್ತಾರೆ.

ಬ್ರಾಹ್ಮಣಕ್ಷತ್ತ್ರಿಯವಿಶಾಂ ಸ್ತ್ರೀಣಾಂ ಶೂದ್ರಜನಸ್ಯ ಚ । ಆತುರಸ್ಯ ಯದಾ ಪ್ರಾಣಾ ನ ಯಾನ್ತಿ ವಸುಧಾತಲೇ ॥ ೨,೨.

ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಕ್ಷತ್ರಿಯ, ವೈಶ್ಯ, ಮಹಿಳಾ, ಶೂದ್ರ ಮತ್ತು ರೋಗಿಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಣವು ದೇಹವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಹೋಗದಾಗ—

ಲವಣಂ ತು ತದಾ ದೇಯಂ ದ್ವಾರಸ್ಯೋದ್ವಾಟನಂ ದಿವಃ । ಅನ್ಯಚ್ಚ ಶೃಣು ಪಕ್ಷೀನ್ದ್ರ ಮೃತ್ಯೋ ರೂಪಂ ಪ್ರಪಞ್ಚತಃ ॥ ೨,೨.

ಅಂತಹ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಉಪ್ಪನ್ನು ದಾನವಾಗಿ ನೀಡಬೇಕು, ಮನೆಯ ಬಾಗಿಲನ್ನು ಉಪ್ಪಿನಿಂದ ಲೇಪಿಸಬೇಕು; ಇನ್ನು ಮುಂದೆ, ಪಕ್ಷಿರಾಜ, ನಾನು ಮರಣದ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ವಿವರವಾಗಿ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ.

ಯಸ್ಯ ಕಾಲೇನ ನೋ ಯಾಯಾದ್ವಿಯೋಗಃ ಪ್ರಾಣದೇಹಯೋಃ । ಪ್ರಾಣಿನಶ್ಚ ಸ್ವಸಮಯೇ ಮೃತ್ಯುರತ್ಯನ್ತವಿಸ್ಮೃತಿಃ ॥ ೨,೨.

ಯಾರಿಗೆ ತಮ್ಮ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಣ ಮತ್ತು ದೇಹ ಬೇರ್ಪಡುವುದಿಲ್ಲವೋ, ಅವರಿಗಾಗಿಯೇ ಮರಣವು ತನ್ನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣ ಮರೆವೆಯಾಗುತ್ತದೆ.

ಯಥಾ ವಾಯುರ್ಜಲಧರಾನ್ವಿಕರ್ಷತಿ ಯತಸ್ತತಃ । ತದ್ವಜ್ಜಲದವತ್ತಾರ್ಕ್ಷ್ಯ ಕಾಲಸ್ಯೈವ ವಶಾನುಗಾಃ ॥ ೨,೨.

ಹಾಗೆಂದರೆ, ಗಾಳಿ ಮೋಡಗಳನ್ನು ಹೇಗೆ ಎಲ್ಲಿ ಬೇಕಾದರೂ ಎಳೆಯುತ್ತದೋ, ಹಾಗೆಯೇ ತಾರ್ಕ್ಷ್ಯ, ಜೀವಿಗಳು ಕಾಲದ ವಶದಲ್ಲಿರುತ್ತಾರೆ.

ಸಾತ್ತ್ವಿಕಾ ರಾಜಸಾಶ್ಚೈವ ತಾಮಸಾ ಯೇ ಚ ಕೇಚನ । ಭಾವಾಃ ಕಾಲಾತ್ಮಕಾಃ ಸರ್ವೇ ಪ್ರವರ್ತನ್ತೇ ಹಿ ಜನ್ತುಷು ॥ ೨,೨.

ಸಾತ್ವಿಕ, ರಾಜಸ, ತಾಮಸ ಮತ್ತು ಬೇರೆ ಯಾವ ಸ್ವಭಾವಗಳಾದರೂ, ಅವು ಎಲ್ಲವೂ ಕಾಲದ ಸ್ವಭಾವದಿಂದಲೇ ಜೀವಿಗಳಲ್ಲಿ ಉಂಟಾಗುತ್ತವೆ.

ಆದಿತ್ಯಶ್ಚನ್ದ್ರಮಾಃ ಶಮ್ಭುರಾಪೋ ವಾಯುಃ ಶತಕ್ರತುಃ । ಅಗ್ನಿಃ ಖಂ ಪೃಥಿವೀ ಮಿತ್ರ ಓಷಧ್ಯೋ ವಸವಸ್ತಥಾ ॥ ೨,೨.

ಸೂರ್ಯ, ಚಂದ್ರ, ಶಂಕರ, ನೀರು, ಗಾಳಿ, ಇಂದ್ರ, ಅಗ್ನಿ, ಆಕಾಶ, ಭೂಮಿ, ಮಿತ್ರ, ಔಷಧಿಗಳು ಮತ್ತು ವಸುಗಳು—

ಸರಿತಃ ಸಾಗರಾಶ್ಚೈವ ಭಾವಾಭಾವೌ ಚ ಸರ್ಪಹನ್ । ಸರ್ವೇ ಕಾಲೇನ ಸೃಜ್ಯನ್ತೇ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ಯನ್ತೇ ಯಥಾ ಪುನಃ ॥ ೨,೨.

ನದಿಗಳು, ಸಾಗರಗಳು, ಇರುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಇಲ್ಲದಿಕೆ, ನಾಗರಾಜನು—ಇವು ಎಲ್ಲವೂ ಕಾಲದಿಂದಲೇ ಸೃಷ್ಟಿಯಾಗುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಮತ್ತೆ ಕಾಲದಿಂದಲೇ ಲಯವಾಗುತ್ತವೆ.

ಕಾಲೇನ ಸಂಹ್ರಿಯನ್ತೇ ಚ ನೃನಂ ಮೃತ್ಯಾವುಪಸ್ಥಿತೇ । ದೈವಯೋಗಾತ್ತ್ದಾ ವ್ಯಾಧಿಃ ಕಶ್ಚಿದುತ್ಪದ್ಯತೇ ಖಗ ॥ ೨,೨.

ಮನುಷ್ಯರಿಗೆ ಮರಣ ಸಮೀಪವಾದಾಗ ಎಲ್ಲವೂ ಕಾಲದಿಂದಲೇ ನಾಶವಾಗುತ್ತವೆ; ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ದೈವದ ಸಂಯೋಗದಿಂದ ಯಾರಿಗಾದರೂ ರೋಗವು ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ, ಪಕ್ಷಿರಾಜ.

ವೈಕಲ್ಯಮಿನ್ದ್ರಿಯಾಣಾಂ ಚ ಬಲೌ ಜೋರಂಹಸಾಂ ಭವೇತ್ । ಯುಗಪದ್ವಶ್ಚಿಕಕೋಟಿಶೂಕದಂಶೋ ಭವೇದ್ಯದಿ ॥ ೨,೨.

ಇಂದ್ರಿಯಗಳ ದುರ್ಬಲತೆ ಮತ್ತು ಶಕ್ತಿಯ ನಷ್ಟವು ಭಾರಿ ಜ್ವರದಿಂದ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ; ಒಂದು ವೇಳೆ ಅನೇಕ ಚಿತ್ತಿಗಳ ಮತ್ತು ಸೂಜಿಗಳಿಂದ ಒಟ್ಟಿಗೆ ಕಚ್ಚಿಸಿಕೊಂಡರೆ ಹೇಗಿರುತ್ತದೋ—

ತದಾನುಮೀಯತೇ ತೇನ ಪೀಡಾ ಮೃತ್ಯುಭವಾ ಖಗ । ತತಃ ಕ್ಷಣೇನ ಚೈತನ್ಯೇ ವಿಕಲೇ ಜಡತಾಂ ಗತೇ ॥ ೨,೨.

ಅಂತಹ ನೋವಿನಿಂದ ಮರಣವು ಸಮೀಪದಲ್ಲಿದೆ ಎಂದು ತಿಳಿಯಬಹುದು, ಪಕ್ಷಿರಾಜ; ನಂತರ ಕ್ಷಣದಲ್ಲೇ ಜ್ಞಾನ ಕ್ಷೀಣಿಸಿ, ಮನಸ್ಸು ಜಡವಾಗುತ್ತದೆ.

ಪ್ರಿಚಾಲ್ಯನ್ತೇ ತತಃ ಪ್ರಾಣಾ ಯಾಮ್ಯೈರ್ನಿಕಟವರ್ತಿಭಿಃ । ಬೀಭತ್ಸಂ ತು ತದಾ ರೂಪಂ ಪ್ರಾಣೈಃ ಕಣ್ಠಗತೈರ್ಭವೇತ್ ॥ ೨,೨.

ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಯಮದೂತರು ಸಮೀಪದಲ್ಲಿದ್ದು, ಪ್ರಾಣಗಳನ್ನು ಅಲುಗಾಡಿಸುತ್ತಾರೆ; ಪ್ರಾಣಗಳು ಗಂಟಲಿಗೆ ಬರುವಾಗ ದೇಹದ ರೂಪ ಭಯಾನಕವಾಗುತ್ತದೆ.

ಫೇಮುದ್ಗಿರತೇ ಸೋಽಥ ಮುಖಂ ಲಾಲಾಕುಲಂ ಭವೇತ್ । ಅಙ್ಗುಷ್ಠಮಾತ್ರಪುರುಷೋ ಹಾಹಾ ಕುರ್ವಂಸ್ತತಸ್ತನೋಃ ॥ ೨,೨.

ಅವನು ನಂತರ ನುಣುಪು ಉಗುಳುತ್ತಾನೆ, ಬಾಯಲ್ಲಿ ಲಾಲಾಜಲ ತುಂಬಿರುತ್ತದೆ; ಅಂಗುಷ್ಠದ ಗಾತ್ರದ ಜೀವಿ 'ಹಾ ಹಾ' ಎಂದು ಅಳುತ್ತಾ ದೇಹದಿಂದ ಹೊರಬರುತ್ತದೆ.

ತದೈವ ನೀಯತೇ ದ್ವತೈರ್ಯಾಮ್ಯೈರ್ವೋಕ್ಷನ್ಸ್ವಕಂ ಗೃಹಮ್ । ಭೂಯ ಏವ ಹಿತೇ ತಾತ ಮೃತ್ಯುಕಾಲದಶಾಮಿಮಾಮ್ ॥ ೨,೨.

ಅದೇ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಅವನನ್ನು ಇಬ್ಬರು ಯಮದೂತರು ತನ್ನ ಮನೆಗಾಗಿ ಅಳುತ್ತಾ ಕರೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗುತ್ತಾರೆ; ಪುನಃ, ಪ್ರಿಯವನೇ, ನಾನು ಮರಣಕಾಲದ ಈ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತೇನೆ.

ಅಷ್ಮಾ ಪ್ರಕುಪಿತಃ ಕಾಯೇ ತೀವ್ರವಾಯುಸಮೀರಿತಃ । ಭಿನತ್ತಿ ಮರ್ಮಸ್ಥಾನಾನಿ ದೀಪ್ಯಮಾನೋ ನಿರಿನ್ಧನಃ ॥ ೨,೨.

ಕೋಪಗೊಂಡ ಕಲ್ಲಿನಂತೆ, ದೇಹದಲ್ಲಿ ಭಾರೀ ಗಾಳಿ ಎಬ್ಬಿಸಿ, ಆ ನೋವು ಜೀವದ ಮೂಲಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಮುರಿದುಹಾಕುತ್ತದೆ; ಅದು ಇಂಧನವಿಲ್ಲದೆ ಉರಿಯುವ ಬೆಂಕಿಯಂತೆ ತೀವ್ರವಾಗಿರುತ್ತದೆ.

ಉದಾನೋ ನಾಮ ಪವನಸ್ತತಶ್ಚೋರ್ಧ್ವಂ ಪ್ರವರ್ತತೇ । ಭಕ್ತಾನಾಮಬುಭುಕ್ಷಾಣಾಮಧೋಗತಿನಿರೋಧಕೃತ್ ॥ ೨,೨.

ಉದಾನ ಎಂಬ ಗಾಳಿ ಮೇಲೆತ್ತಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ; ಭಕ್ತರಿಗೆ, ಹಸಿವಿರುವವರಿಗೆ, ಅದು ಕೆಳಗೆ ಹೋಗುವ ದಾರಿಯನ್ನು ತಡೆಯುತ್ತದೆ.

ಯೈರ್ನಾನೃತಾನಿ ಚೋಕ್ತಾನಿ ಪ್ರೀತಿಭೇದಃ ಕೃತೋ ನ ಚ । ಆಸ್ತಿಕಃ ಶ್ರದ್ದಧಾನಶ್ಚ ಸ ಸುಖಂ ಮೃತ್ಯುಮೃಚ್ಛತಿ ॥ ೨,೨.

ಯಾರು ಸುಳ್ಳು ಮಾತುಗಳನ್ನು ಆಡಿಲ್ಲ, ಪ್ರೀತಿಗೆ ಭಂಗ ತರುವ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿಲ್ಲ, ನಂಬಿಕೆ ಮತ್ತು ಭಕ್ತಿಯುಳ್ಳವರು, ಅವರು ಸುಖವಾಗಿ ಮರಣವನ್ನು ಹೊಂದುತ್ತಾರೆ.

ಯೋ ನ ಕಾಮಾನ್ನ ಸಂರಂಭಾನ್ನ ದ್ವೇಷಾದ್ಧರ್ಮಮುತ್ಸೃಜೇತ್ । ಯಥೋಕ್ತಕಾರೀ ಸೌಮ್ಯಶ್ಚ ಸ ಸುಖಂ ಮೃತ್ಯುಮೃಚ್ಛತಿ ॥ ೨,೨.

ಯಾರು ಆಸೆ, ಕೋಪ ಅಥವಾ ದ್ವೇಷದಿಂದ ಧರ್ಮವನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಕೊಡದೆ, ಹೇಳಿದಂತೆ ನಡೆದು, ಸೌಮ್ಯರಾಗಿರುವರು, ಅವರು ಸುಖವಾಗಿ ಮರಣವನ್ನು ಹೊಂದುತ್ತಾರೆ.

ಮೋಹಜ್ಞಾನಪ್ರದಾತಾರಃ ಪ್ರಾಪ್ನುವನ್ತಿ ಮಹತ್ತಮಃ । ಕೂಟಸಾಕ್ಷೀ ಮೃಷಾವಾದೀ ಯೇ ಚ ವಿಶ್ವಾಸಘಾತಕಾಃ ॥ ೨,೨.

ಯಾರು ಮೋಹದಿಂದ ತಪ್ಪು ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಕೊಡುತ್ತಾರೆ, ಸುಳ್ಳು ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗುತ್ತಾರೆ, ಸುಳ್ಳು ಮಾತಾಡುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ನಂಬಿಕೆಗೆ ದ್ರೋಹ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ, ಅವರು ತುಂಬಾ ಕತ್ತಲೆಯಲ್ಲಿಗೆ ಬೀಳುತ್ತಾರೆ.

ತೇ ಮೋಹಂ ಮೃತ್ಯುಮೃಚ್ಛನ್ತಿ ತಥಾ ಯೇ ವೇದನಿನ್ದಕಾಃ । ವಿಭೀಷಕಾಃ ಪೂತಿಗನ್ಧಾ ಯಷ್ಟಿಮುದ್ಗರಪಾಣಯಃ ॥ ೨,೨.

ಅವರು ಮೋಹದಿಂದ ಮರಣವನ್ನು ಹೊಂದುತ್ತಾರೆ; ವೇದಗಳನ್ನು ನಿಂದಿಸುವವರು, ಇತರರನ್ನು ಭಯಪಡಿಸುವವರು, ದುರ್ಗಂಧ ಹರಡುವವರು, ಕೈಯಲ್ಲಿ ದಂಡ ಅಥವಾ ಗದೆ ಹಿಡಿದಿರುವವರೂ ಹಾಗೆಯೇ.

ಆಗಚ್ಛನ್ತಿ ದುರಾತ್ಮಾನೋ ಯಮಸ್ಯ ಪುರುಷಾಸ್ತದಾ । ಪ್ರಾಪ್ತೇ ತ್ವೀದೃಕ್ಪಥೇ ಘೋರೇ ಜಾಯತೇ ತಸ್ಯ ವೇಪಥುಃ ॥ ೨,೨.

ಆಗ ದುಷ್ಟ ಆತ್ಮಗಳು, ಯಮನ ಸೇವಕರು, ಅಲ್ಲಿಗೆ ಬರುತ್ತಾರೆ; ಇಂತಹ ಭಯಾನಕ ದಾರಿಗೆ ಬಂದಾಗ, ಅವನಿಗೆ ಕಂಪನೆ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ.

ಕ್ರನ್ದತ್ಯವಿರತಂ ಸೋಽಪಿ ಪಿತೃಮಾತೃಸುತಾನಪಿ । ಸಾಸ್ಯ ವಾಗಸ್ಫುಟಾ ಯತ್ನೇನೈಕವರ್ಣಾ ವಿಭಾಸತೇ ॥ ೨,೨.

ಅವನು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಅಳುತ್ತಾನೆ, ತಂದೆ, ತಾಯಿ, ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಕೂಡ ಕರೆಯುತ್ತಾನೆ; ಅವನ ಮಾತು, ಪ್ರಯತ್ನಪಟ್ಟು, ಒಂದು ಅಕ್ಷರದಷ್ಟು ಮಾತ್ರ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆ.

ದೃಷ್ಟಿರ್ವೈ ಭ್ರಾಮ್ಯತೇ ತ್ರಾಸಾಚ್ಛ್ವಾಸಾಚ್ಛುಷ್ಯತಿ ಚಾನನಮ್ । ಸ ತತೋ ವೇದನಾವಿಷ್ಟಸ್ತಚ್ಛರೀರಂ ವಿಮುಞ್ಚತಿ ॥ ೨,೨.

ಭಯದಿಂದ ಅವನ ದೃಷ್ಟಿ ತಿರುಗುತ್ತದೆ, ಉಸಿರಾಟದಿಂದ ಬಾಯಾರಿಕೆ ಬರುತ್ತದೆ; ಆಗ ನೋವಿನಿಂದ ತುಂಬಿ, ಅವನು ಆ ದೇಹವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಬಿಡುತ್ತಾನೆ.

ಅಸ್ಪೃಶ್ಯಂ ಕುತ್ಸನೀಯಂ ಚ ತತ್ಕ್ಷಣಾದೇವ ಜಾಯತೇ । ಉಕ್ತಂ ಮೃತ್ಯೋಃ ಸ್ವರೂಪಂ ತು ಪ್ರಸಙ್ಗಾದನ್ಯದಪ್ಯಥ ॥ ೨,೨.

ಆ ದೇಹ ಕ್ಷಣದಲ್ಲೇ ಸ್ಪರ್ಶಿಸದ ಹಾಗೆ, ಹೀನವಾಗಿಬಿಡುತ್ತದೆ; ಮರಣದ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಹೀಗೆ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ, ಈಗ ಇನ್ನೊಂದು ವಿಷಯವನ್ನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ.

ವೈಚಿತ್ರ್ಯಸ್ಯೋತ್ತರಂ ಪ್ರಶ್ರೇ ದ್ವಿತೀಯಸ್ಯ ವದಾಮಿ ತೇ । ಕರ್ಮಣಾಂ ಪ್ರಾಕ್ತನಾನಾಂ ತು ತದಸತ್ತ್ವೇನಂ ಭದೇತಃ ॥ ೨,೨.

ವೈವಿಧ್ಯತೆಯ ಎರಡನೇ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ಉತ್ತರವನ್ನು ನಾನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ; ಹಿಂದಿನ ಕರ್ಮಗಳಿರುವುದರಿಂದ ಅಥವಾ ಇಲ್ಲದಿರುವುದರಿಂದ ಅದು ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ, ಭದ್ರನೇ.