ಗರುಡಪುರಾಣಮ್

ಏಕ ಏವ ತಿಲೋ ದತ್ತೋ ಹೇಮದ್ರೋಣತಿಲೈಃ ಸಮಃ । ತರ್ಪಣೇ ದಾನಹೋಮೇಷು ದತ್ತೋ ಭವತಿ ಚಾಕ್ಷಯಃ ॥ ೨,೨.

ಒಂದು ಎಳ್ಳು ಕೊಟ್ಟರೂ ಅದು ಹಿಮಪರ್ವತದಷ್ಟು ಎಳ್ಳು ಕೊಟ್ಟಂತೆ. ತರ್ಪಣ, ದಾನ, ಹೋಮಗಳಲ್ಲಿ ಕೊಟ್ಟರೆ ಅದು ಕ್ಷಯವಾಗದು.

ದರ್ಭಾ ರೋಮಸಮುದ್ಭೂತಾಸ್ತಿಲಾಃ ಸ್ವೇದೇಷು ನಾನ್ಯಥಾ । ದೇವತಾ ದಾನವಾಸ್ತೃಪ್ತಾಃ ಶ್ರಾದ್ಧೇನ ಪಿತರಸ್ತಥಾ ॥ ೨,೨.

ದರ್ಭಾ ಕೂದಲಿನಿಂದ ಹುಟ್ಟುತ್ತದೆ, ಎಳ್ಳು ಬೆವರಿನಿಂದ ಹುಟ್ಟುತ್ತದೆ, ಬೇರೆ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲ. ದೇವತೆಗಳು, ದಾನವರು ಮತ್ತು ಪಿತೃಗಳು ಪಿತೃಕಾರ್ಯದಿಂದ ತೃಪ್ತರಾಗುತ್ತಾರೆ.

ಪ್ರಯೋಗವಿಧಿನಾ ಬ್ರಹ್ಮಾ ವಿಶ್ವಂ ಚಾಪ್ಯುಪಜೀವನಾಮ್ । ಅಪಸವ್ಯಾದಿತೋ ಬ್ರಹ್ಮಾ ಪಿತರೋ ದೇವದೇವತಾಃ ॥ ೨,೨.

ನಿಯಮದಂತೆ ಮಾಡಿದಾಗ ಬ್ರಹ್ಮ ಮತ್ತು ಈ ಜಗತ್ತು ಪೋಷಣೆ ಪಡೆಯುತ್ತವೆ. ಎಡಭಾಗದಿಂದ ಬ್ರಹ್ಮ, ಪಿತೃಗಳು, ದೇವತೆಗಳು ಪೂಜಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾರೆ.

ತೇನ ತೇ ಪಿತರಸ್ತೃಪ್ತಾ ಅಪಸವ್ಯೇ ಕೃತೇ ಸತಿ । ದರ್ಭಮೂಲೇ ಸ್ಥಿತೋ ಬ್ರಹ್ಮಾ ಮಧ್ಯೇ ದೇವೋ ಜನಾರ್ದನಃ ॥ ೨,೨.

ಹೀಗಾಗಿ ಎಡಭಾಗದ ವಿಧಿಯನ್ನು ಮಾಡಿದಾಗ ಪಿತೃಗಳು ತೃಪ್ತರಾಗುತ್ತಾರೆ. ದರ್ಭಾ ಬೇರು ಬಳಿ ಬ್ರಹ್ಮ ಇದ್ದಾನೆ, ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಜನಾರ್ದನನು ದೇವರಾಗಿ ಇರುತ್ತಾನೆ.

ದರ್ಭಾಗ್ರೇ ಶಙ್ಕರಂ ವಿದ್ಯಾತ್ತ್ರಯೋ ದೇವಾಃ ಕುಶೇ ಸ್ಮೃತಾಃ । ವಿಪ್ರಾ ಮನ್ತ್ರಾಃ ಕುಶಾ ವಹ್ನಿಸ್ತುಲಸೀ ಚ ಖಗೇಶ್ವರ ॥ ೨,೨.

ದರ್ಭಾ ತುದಿಯಲ್ಲಿ ಶಂಕರನನ್ನು ತಿಳಿಯಬೇಕು. ಕುಶದಲ್ಲಿ ಮೂರು ದೇವರುಗಳನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಬೇಕು. ಖಗೇಶ್ವರ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು, ಮಂತ್ರಗಳು, ಕುಶ, ಅಗ್ನಿ ಮತ್ತು ತುಳಸಿ ಇಲ್ಲಿ ಇದ್ದಾರೆ.

ನೈತೇ ನಿರ್ಮಾಲ್ಯತಾಂ ಯಾನ್ತಿ ಕ್ರಿಯಮಾಣಾಃ ಪುನಃ ಪುನಃ । ತುಲಸೀ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾ ಗಾವೋ ವಿಷ್ಣುರೇಕಾದಶೀ ಖಗ ॥ ೨,೨.

ತುಳಸಿ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು, ಹಸುಗಳು, ವಿಷ್ಣು ಮತ್ತು ಏಕಾದಶಿ—ಇವುಗಳನ್ನು ಎಷ್ಟು ಬಾರಿ ಉಪಯೋಗಿಸಿದರೂ ಅವು ಶುದ್ಧವಾಗಿಯೇ ಇರುತ್ತವೆ, ಅವು ಅಶುದ್ಧವಾಗುವುದಿಲ್ಲ.

ಪಞ್ಚ ಪ್ರವಹಣಾನ್ಯೇ ಭವಾಬ್ಧೌ ಮಜ್ಜತಾಂ ನೃಣಾಮ್ । ವಿಷ್ಣುರೇಕಾದಶೀ ಗೀತಾ ತುಲಸೀ ವಿಪ್ರಧೇನವಃ ॥ ೨,೨.

ಈ ಜೀವನ ಸಾಗರವನ್ನು ದಾಟಲು ಐದು ದೋಣಿಗಳು ಇವೆ: ವಿಷ್ಣು, ಏಕಾದಶಿ, ಗೀತಾ, ತುಳಸಿ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಮತ್ತು ಹಸುಗಳು.

ಅಸಾರೇ ದುರ್ಗಸಂಸಾರೇ ಷಟ್ಪದೀ ಮುಕ್ತಿದಾಯಿನೀ । ತಿಲಾಃ ಪವಿತ್ರಮತುಲಂ ದರ್ಭಾಶ್ಚಾಪಿ ತುಲಸ್ಯಥ ॥ ೨,೨.

ಈ ಕಠಿಣ ಮತ್ತು ದುರ್ಬಲ ಸಂಸಾರದಲ್ಲಿ ಷಡ್ಪದಿ ಮುಕ್ತಿಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಎಳ್ಳು, ದರ್ಭಾ ಮತ್ತು ತುಳಸಿ ಅಪೂರ್ವ ಪವಿತ್ರವಾಗಿವೆ.

$ ನಿವಾರಯನ್ತಿ ಚೈತಾನಿ ದುರ್ಗತಿಂ ಯಾನ್ತಮಾತುರಮ್ । ಹಸ್ತಾಭ್ಯಾಮುದ್ಧರೇದ್ದರ್ಭಾಂಸ್ತೋಯೇನ ಪ್ರೋಕ್ಷಯೇದ್ಭುವಿ ॥ ೨,೨.

ಇವುಗಳು ಮೃತ್ಯುವಿನಲ್ಲಿರುವವನ ದುರ್ಗತಿಯನ್ನು ತಡೆಯುತ್ತವೆ. ಕೈಯಿಂದ ದರ್ಭವನ್ನು ಎತ್ತಿ, ನೀರಿನಿಂದ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಛಿಂಪಬೇಕು.

ಮೃತ್ಯುಕಾಲೇ ಕ್ಷಿಪೇದ್ದರ್ಭಾನ್ಕರಯೋರಾತುರಸ್ಯ ಚ । ದರ್ಭೈಸ್ತು ಕ್ಷಿಪ್ಯತೇ ಯೋಽಸೌ ದರ್ಭೈಸ್ತು ಪರಿವೇಷ್ಟಿತಃ ॥ ೨,೨.

ಮರಣ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ರೋಗಿಯ ಕೈಯಲ್ಲಿ ದರ್ಭವನ್ನು ಇಡಬೇಕು. ದರ್ಭದಿಂದ ಆವರಿಸಲ್ಪಟ್ಟವನು ದರ್ಭದ ಮೂಲಕ ಸಾಗಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ.

ವಿಷ್ಣುಲೋಕೇ ಸ ವೈ ಯಾತಿ ಮನ್ತ್ರಹೀನೋಽಪಿ ಮಾನವಃ । ತೂಲೀಂ ಕೃತ್ವಾ ಕೃತೌ ಪಾದೌ ಸಂಸ್ಥಿತೌ ಕ್ಷಿತಿಪೃಷ್ಠತಃ ॥ ೨,೨.

ಮಂತ್ರವಿಲ್ಲದಿದ್ದರೂ, ಹೀಗೆ ಮಾಡಿದವನು ವಿಷ್ಣುಲೋಕವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ. ಹಾಸಿಗೆಯನ್ನು ಮಾಡಿ, ಕಾಲುಗಳನ್ನು ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಇರಿಸಿ, ಅವನು ಹೋಗುತ್ತಾನೆ.

ಪ್ರಾಯಾಶ್ಚಿತ್ತಂ ವಿಶುದ್ಧಾಗ್ನೌ ಸಂಸಾರೇಽಸಾರಸಾಗರೇ । ಗೋಮಯೇನೋಪಲಿಮ್ಪೇತ್ತು ದರ್ಭಾಸ್ತರಣಸಂಸ್ಥಿತೇ ॥ ೨,೨.

ಈ ಜಗತ್ತಿನ ವ್ಯರ್ಥ ಸಾಗರದಲ್ಲಿ, ಶುದ್ಧ ಅಗ್ನಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಯಶ್ಚಿತ್ತವನ್ನು ಮಾಡಬೇಕು. ಗೋಮಯದಿಂದ ನೆಲವನ್ನು ಲೇಪಿಸಿ, ದರ್ಭೆಯನ್ನು ಹಾಸಿಗೆ ಮಾಡಿ ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳಬೇಕು.

ಯನೇ ದತ್ತೇನ ದಾನೇನ ಸರ್ವಂ ಪಾಪಂ ವ್ಯಪೋಹತಿ । ಲವಣಂ ತದ್ರಸಂ ದಿವ್ಯಂ ಸರ್ವಕಾಮಪ್ರದಂ ನೃಣಾಮ್ ॥ ೨,೨.

ಈ ಉಪ್ಪನ್ನು ದಾನವಾಗಿ ನೀಡಿದರೆ ಎಲ್ಲಾ ಪಾಪಗಳು ದೂರವಾಗುತ್ತವೆ; ಆ ದಿವ್ಯ ರುಚಿಯ ಉಪ್ಪು ಎಲ್ಲ ಮಾನವರಿಗೆ ಇಷ್ಟಾರ್ಥಗಳನ್ನು ಕೊಡುತ್ತದೆ.

ಯಸ್ಮಾದನ್ನರಸಾಃ ಸರ್ವೇ ನೋತ್ಕಟಾ ಲವಣಂ ವಿನಾ । ಪಿತೄಣಾಂ ಚ ಪ್ರಿಯಂ ಭವ್ಯಂ ತಸ್ಮಾತ್ಸ್ವರ್ಗಪ್ರದಂ ಭವೇತ್ ॥ ೨,೨.

ಉಪ್ಪಿಲ್ಲದೆ ಅನ್ನದ ರುಚಿಗಳು ರುಚಿಕರವಾಗುವುದಿಲ್ಲ; ಪಿತೃಗಳಿಗೆ ಇದು ಬಹಳ ಪ್ರಿಯ ಮತ್ತು ಶುಭಕರವಾದ್ದರಿಂದ, ಇದು ಸ್ವರ್ಗವನ್ನು ಕೊಡುತ್ತದೆ.

ವಿಷ್ಣುದೇಹಸಮುದ್ಭೂತೋ ಯತೋಽಯಂ ಲವಣೋ ರಸಃ । ಏತತ್ಸಲವಣಂ ದಾನಂ ತೇನ ಶಂಸನ್ತಿ ಯೋಗಿನಃ ॥ ೨,೨.

ಈ ಉಪ್ಪಿನ ರಸವು ವಿಷ್ಣುವಿನ ದೇಹದಿಂದ ಉದ್ಭವವಾಗಿದೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ಯೋಗಿಗಳು ಈ ಉಪ್ಪಿನ ದಾನವನ್ನು ಬಹಳವಾಗಿ ಪ್ರಶಂಸಿಸುತ್ತಾರೆ.

ಬ್ರಾಹ್ಮಣಕ್ಷತ್ತ್ರಿಯವಿಶಾಂ ಸ್ತ್ರೀಣಾಂ ಶೂದ್ರಜನಸ್ಯ ಚ । ಆತುರಸ್ಯ ಯದಾ ಪ್ರಾಣಾ ನ ಯಾನ್ತಿ ವಸುಧಾತಲೇ ॥ ೨,೨.

ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಕ್ಷತ್ರಿಯ, ವೈಶ್ಯ, ಮಹಿಳಾ, ಶೂದ್ರ ಮತ್ತು ರೋಗಿಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಣವು ದೇಹವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಹೋಗದಾಗ—

ಲವಣಂ ತು ತದಾ ದೇಯಂ ದ್ವಾರಸ್ಯೋದ್ವಾಟನಂ ದಿವಃ । ಅನ್ಯಚ್ಚ ಶೃಣು ಪಕ್ಷೀನ್ದ್ರ ಮೃತ್ಯೋ ರೂಪಂ ಪ್ರಪಞ್ಚತಃ ॥ ೨,೨.

ಅಂತಹ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಉಪ್ಪನ್ನು ದಾನವಾಗಿ ನೀಡಬೇಕು, ಮನೆಯ ಬಾಗಿಲನ್ನು ಉಪ್ಪಿನಿಂದ ಲೇಪಿಸಬೇಕು; ಇನ್ನು ಮುಂದೆ, ಪಕ್ಷಿರಾಜ, ನಾನು ಮರಣದ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ವಿವರವಾಗಿ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ.

ಯಸ್ಯ ಕಾಲೇನ ನೋ ಯಾಯಾದ್ವಿಯೋಗಃ ಪ್ರಾಣದೇಹಯೋಃ । ಪ್ರಾಣಿನಶ್ಚ ಸ್ವಸಮಯೇ ಮೃತ್ಯುರತ್ಯನ್ತವಿಸ್ಮೃತಿಃ ॥ ೨,೨.

ಯಾರಿಗೆ ತಮ್ಮ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಣ ಮತ್ತು ದೇಹ ಬೇರ್ಪಡುವುದಿಲ್ಲವೋ, ಅವರಿಗಾಗಿಯೇ ಮರಣವು ತನ್ನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣ ಮರೆವೆಯಾಗುತ್ತದೆ.

ಯಥಾ ವಾಯುರ್ಜಲಧರಾನ್ವಿಕರ್ಷತಿ ಯತಸ್ತತಃ । ತದ್ವಜ್ಜಲದವತ್ತಾರ್ಕ್ಷ್ಯ ಕಾಲಸ್ಯೈವ ವಶಾನುಗಾಃ ॥ ೨,೨.

ಹಾಗೆಂದರೆ, ಗಾಳಿ ಮೋಡಗಳನ್ನು ಹೇಗೆ ಎಲ್ಲಿ ಬೇಕಾದರೂ ಎಳೆಯುತ್ತದೋ, ಹಾಗೆಯೇ ತಾರ್ಕ್ಷ್ಯ, ಜೀವಿಗಳು ಕಾಲದ ವಶದಲ್ಲಿರುತ್ತಾರೆ.

ಸಾತ್ತ್ವಿಕಾ ರಾಜಸಾಶ್ಚೈವ ತಾಮಸಾ ಯೇ ಚ ಕೇಚನ । ಭಾವಾಃ ಕಾಲಾತ್ಮಕಾಃ ಸರ್ವೇ ಪ್ರವರ್ತನ್ತೇ ಹಿ ಜನ್ತುಷು ॥ ೨,೨.

ಸಾತ್ವಿಕ, ರಾಜಸ, ತಾಮಸ ಮತ್ತು ಬೇರೆ ಯಾವ ಸ್ವಭಾವಗಳಾದರೂ, ಅವು ಎಲ್ಲವೂ ಕಾಲದ ಸ್ವಭಾವದಿಂದಲೇ ಜೀವಿಗಳಲ್ಲಿ ಉಂಟಾಗುತ್ತವೆ.

ಆದಿತ್ಯಶ್ಚನ್ದ್ರಮಾಃ ಶಮ್ಭುರಾಪೋ ವಾಯುಃ ಶತಕ್ರತುಃ । ಅಗ್ನಿಃ ಖಂ ಪೃಥಿವೀ ಮಿತ್ರ ಓಷಧ್ಯೋ ವಸವಸ್ತಥಾ ॥ ೨,೨.

ಸೂರ್ಯ, ಚಂದ್ರ, ಶಂಕರ, ನೀರು, ಗಾಳಿ, ಇಂದ್ರ, ಅಗ್ನಿ, ಆಕಾಶ, ಭೂಮಿ, ಮಿತ್ರ, ಔಷಧಿಗಳು ಮತ್ತು ವಸುಗಳು—

ಸರಿತಃ ಸಾಗರಾಶ್ಚೈವ ಭಾವಾಭಾವೌ ಚ ಸರ್ಪಹನ್ । ಸರ್ವೇ ಕಾಲೇನ ಸೃಜ್ಯನ್ತೇ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ಯನ್ತೇ ಯಥಾ ಪುನಃ ॥ ೨,೨.

ನದಿಗಳು, ಸಾಗರಗಳು, ಇರುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಇಲ್ಲದಿಕೆ, ನಾಗರಾಜನು—ಇವು ಎಲ್ಲವೂ ಕಾಲದಿಂದಲೇ ಸೃಷ್ಟಿಯಾಗುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಮತ್ತೆ ಕಾಲದಿಂದಲೇ ಲಯವಾಗುತ್ತವೆ.

ಕಾಲೇನ ಸಂಹ್ರಿಯನ್ತೇ ಚ ನೃನಂ ಮೃತ್ಯಾವುಪಸ್ಥಿತೇ । ದೈವಯೋಗಾತ್ತ್ದಾ ವ್ಯಾಧಿಃ ಕಶ್ಚಿದುತ್ಪದ್ಯತೇ ಖಗ ॥ ೨,೨.

ಮನುಷ್ಯರಿಗೆ ಮರಣ ಸಮೀಪವಾದಾಗ ಎಲ್ಲವೂ ಕಾಲದಿಂದಲೇ ನಾಶವಾಗುತ್ತವೆ; ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ದೈವದ ಸಂಯೋಗದಿಂದ ಯಾರಿಗಾದರೂ ರೋಗವು ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ, ಪಕ್ಷಿರಾಜ.

ವೈಕಲ್ಯಮಿನ್ದ್ರಿಯಾಣಾಂ ಚ ಬಲೌ ಜೋರಂಹಸಾಂ ಭವೇತ್ । ಯುಗಪದ್ವಶ್ಚಿಕಕೋಟಿಶೂಕದಂಶೋ ಭವೇದ್ಯದಿ ॥ ೨,೨.

ಇಂದ್ರಿಯಗಳ ದುರ್ಬಲತೆ ಮತ್ತು ಶಕ್ತಿಯ ನಷ್ಟವು ಭಾರಿ ಜ್ವರದಿಂದ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ; ಒಂದು ವೇಳೆ ಅನೇಕ ಚಿತ್ತಿಗಳ ಮತ್ತು ಸೂಜಿಗಳಿಂದ ಒಟ್ಟಿಗೆ ಕಚ್ಚಿಸಿಕೊಂಡರೆ ಹೇಗಿರುತ್ತದೋ—

ತದಾನುಮೀಯತೇ ತೇನ ಪೀಡಾ ಮೃತ್ಯುಭವಾ ಖಗ । ತತಃ ಕ್ಷಣೇನ ಚೈತನ್ಯೇ ವಿಕಲೇ ಜಡತಾಂ ಗತೇ ॥ ೨,೨.

ಅಂತಹ ನೋವಿನಿಂದ ಮರಣವು ಸಮೀಪದಲ್ಲಿದೆ ಎಂದು ತಿಳಿಯಬಹುದು, ಪಕ್ಷಿರಾಜ; ನಂತರ ಕ್ಷಣದಲ್ಲೇ ಜ್ಞಾನ ಕ್ಷೀಣಿಸಿ, ಮನಸ್ಸು ಜಡವಾಗುತ್ತದೆ.

ಪ್ರಿಚಾಲ್ಯನ್ತೇ ತತಃ ಪ್ರಾಣಾ ಯಾಮ್ಯೈರ್ನಿಕಟವರ್ತಿಭಿಃ । ಬೀಭತ್ಸಂ ತು ತದಾ ರೂಪಂ ಪ್ರಾಣೈಃ ಕಣ್ಠಗತೈರ್ಭವೇತ್ ॥ ೨,೨.

ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಯಮದೂತರು ಸಮೀಪದಲ್ಲಿದ್ದು, ಪ್ರಾಣಗಳನ್ನು ಅಲುಗಾಡಿಸುತ್ತಾರೆ; ಪ್ರಾಣಗಳು ಗಂಟಲಿಗೆ ಬರುವಾಗ ದೇಹದ ರೂಪ ಭಯಾನಕವಾಗುತ್ತದೆ.

ಫೇಮುದ್ಗಿರತೇ ಸೋಽಥ ಮುಖಂ ಲಾಲಾಕುಲಂ ಭವೇತ್ । ಅಙ್ಗುಷ್ಠಮಾತ್ರಪುರುಷೋ ಹಾಹಾ ಕುರ್ವಂಸ್ತತಸ್ತನೋಃ ॥ ೨,೨.

ಅವನು ನಂತರ ನುಣುಪು ಉಗುಳುತ್ತಾನೆ, ಬಾಯಲ್ಲಿ ಲಾಲಾಜಲ ತುಂಬಿರುತ್ತದೆ; ಅಂಗುಷ್ಠದ ಗಾತ್ರದ ಜೀವಿ 'ಹಾ ಹಾ' ಎಂದು ಅಳುತ್ತಾ ದೇಹದಿಂದ ಹೊರಬರುತ್ತದೆ.

ತದೈವ ನೀಯತೇ ದ್ವತೈರ್ಯಾಮ್ಯೈರ್ವೋಕ್ಷನ್ಸ್ವಕಂ ಗೃಹಮ್ । ಭೂಯ ಏವ ಹಿತೇ ತಾತ ಮೃತ್ಯುಕಾಲದಶಾಮಿಮಾಮ್ ॥ ೨,೨.

ಅದೇ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಅವನನ್ನು ಇಬ್ಬರು ಯಮದೂತರು ತನ್ನ ಮನೆಗಾಗಿ ಅಳುತ್ತಾ ಕರೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗುತ್ತಾರೆ; ಪುನಃ, ಪ್ರಿಯವನೇ, ನಾನು ಮರಣಕಾಲದ ಈ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತೇನೆ.

ಅಷ್ಮಾ ಪ್ರಕುಪಿತಃ ಕಾಯೇ ತೀವ್ರವಾಯುಸಮೀರಿತಃ । ಭಿನತ್ತಿ ಮರ್ಮಸ್ಥಾನಾನಿ ದೀಪ್ಯಮಾನೋ ನಿರಿನ್ಧನಃ ॥ ೨,೨.

ಕೋಪಗೊಂಡ ಕಲ್ಲಿನಂತೆ, ದೇಹದಲ್ಲಿ ಭಾರೀ ಗಾಳಿ ಎಬ್ಬಿಸಿ, ಆ ನೋವು ಜೀವದ ಮೂಲಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಮುರಿದುಹಾಕುತ್ತದೆ; ಅದು ಇಂಧನವಿಲ್ಲದೆ ಉರಿಯುವ ಬೆಂಕಿಯಂತೆ ತೀವ್ರವಾಗಿರುತ್ತದೆ.