ಗರುಡಪುರಾಣಮ್

ಲೇಪ್ಯಾ ತು ಗೋಮಯೈರ್ಭೂಮಿಸ್ತಿಲಾನ್ದರ್ಭಾನ್ವಿನಿಃ ಕ್ಷಿಪೇತ್ । ತಸ್ಯಾಮೇವಾತುರೋ ಮುಕ್ತಃ ಸರ್ವಂ ದಹತಿ ಕಿಲ್ಬಿಷಮ್ ॥ ೨,೨.

ನೆಲವನ್ನು ಗೋಮಯದಿಂದ ಲೇಪಿಸಿ, ಎಳ್ಳು ಮತ್ತು ದರ್ಭಾ ಹುಲ್ಲನ್ನು ಚದುರಿಸಬೇಕು. ಅಲ್ಲಿ ಮೃತನು ಮುಕ್ತನಾದಾಗ, ತನ್ನ ಎಲ್ಲಾ ಪಾಪಗಳನ್ನು ದಹಿಸುತ್ತಾನೆ.

ದರ್ಭತೂಲೀ ನಯೇತ್ಸ್ವರ್ಗಮಾತುರಸ್ಯ ನ ಸಂಶಯಃ । ದರ್ಭಾಂಸ್ತತ್ರ ಕ್ಷಿಪೇದ್ವಾಥ ತೂಲೀಗೇನ್ದುಕಮಧ್ಯತಃ ॥ ೨,೨.

ದರ್ಭಾ ಹುಲ್ಲಿನ ಚಾಪೆ ಮೃತನನ್ನು ಸ್ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಕೊಂಡೊಯ್ಯುತ್ತದೆ ಎಂಬುದು ಸಂಶಯವೇ ಇಲ್ಲ. ಅಲ್ಲಿ ದರ್ಭಾ ಹುಲ್ಲನ್ನು ಇಡಬೇಕು, ಇಲ್ಲವಾದರೆ ಹತ್ತಿಯ ತಲೆಯನ್ನೂ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಇಡಬಹುದು.

ಸರ್ವತ್ರ ವಸುಧಾಪೂತಾ ಯತ್ರ ಲೇಪೋ ನ ವಿದ್ಯತೇ । ಯತ್ರ ಲೇಪಃ ಸ್ಥಿತಸ್ತತ್ರ ಪುನರ್ಲೇಪೇನ ಶುಧ್ಯತಿ ॥ ೨,೨.

ಯಾವೆಡೆಗೆ ಲೇಪವಿಲ್ಲವೋ, ಅಲ್ಲಿ ನೆಲ ಶುದ್ಧವಾಗಿರುತ್ತದೆ; ಲೇಪವಿರುವ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಲೇಪಿಸಿದರೆ ಅದು ಮತ್ತೆ ಶುದ್ಧವಾಗುತ್ತದೆ.

ಯಾತುಧಾನಾಃ ಪಿಶಾಚಾಶ್ಚ ರಾಕ್ಷಸಾಃ ಕ್ರೂರಕರ್ಮಿಣಃ । ಅಲೇಪಂ ಹ್ಯಾತುರಂ ಮುಕ್ತಂ ವಿಶನ್ತ್ಯೇತೇ ವಿಯೋನಯಃ ॥ ೨,೨.

ಯಾತುಧಾನರು, ಪಿಶಾಚರು ಮತ್ತು ಕ್ರೂರ ಕರ್ಮ ಮಾಡುವ ರಾಕ್ಷಸರು ರೋಗಿಯಿಂದ, ರಕ್ಷಣೆ ಇಲ್ಲದವರಿಂದ ಮತ್ತು ಶುದ್ಧಿಯಾಗದವರಿಂದ ಒಳನುಗ್ಗುತ್ತಾರೆ. ಇಂತಹ ಆತ್ಮಗಳು ದುರ್ಬಲರಿಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸುತ್ತವೆ.

ನಿತ್ಯಹೋಮಸ್ತಥಾ ಶ್ರಾದ್ಧಂ ಪಾದಶೌಚಂ ದ್ವಿಜೇ ತಥಾ । ಮಣ್ಡಲೇನ ವಿನಾ ಭೂಮ್ಯಾಮಾತುರೋ ಮುಚ್ಯತೇ ನ ಹಿ ॥ ೨,೨.

ಪ್ರತಿ ದಿನ ಹೋಮ ಮಾಡಿದರೂ, ಪಿತೃಕಾರ್ಯ ಮಾಡಿದರೂ, ದ್ವಿಜನಿಂದ ಕಾಲು ತೊಳೆದರೂ, ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ರಕ್ಷಾಕವಚವನ್ನಿಲ್ಲದೆ ಇದ್ದರೆ ರೋಗಿಗೆ ಮುಕ್ತಿಯು ಸಿಗದು.

ಬ್ರಹ್ಮಾ ವಿಷ್ಣುಶ್ಚ ರುದ್ರಶ್ಚ ಶ್ರೀರ್ಹುತಾಶಸ್ತಥೈವ ಚ । ಮಣ್ಡಲೇ ಚೋಪತಿಷ್ಠನ್ತಿ ತಸ್ಮಾತ್ಕುರ್ವೀತ ಮಣ್ಡಲಮ್ ॥ ೨,೨.

ಮಂಡಲದೊಳಗೆ ಬ್ರಹ್ಮ, ವಿಷ್ಣು, ರುದ್ರ, ಶ್ರೀ ಮತ್ತು ಅಗ್ನಿ ಇರುತ್ತಾರೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಅವಶ್ಯವಾಗಿ ಮಂಡಲವನ್ನು ಮಾಡಬೇಕು.

ಅನ್ಯಥಾ ಮ್ರಿಯತೇ ವಾಲೋ ವೃದ್ಧಸ್ತಾರ್ಕ್ಷ್ಯಯುವಾಥವಾ । ಯೋನ್ಯನ್ತರಂ ನ ಗಚ್ಛೇತ್ಸ ಕ್ರೀಡತೇ ವಾಯುನಾ ಸಹ ॥ ೨,೨.

ಇಲ್ಲವಾದರೆ, ಮಗುವಾಗಲಿ, ವೃದ್ಧನಾಗಲಿ, ಯುವಕನಾಗಲಿ ಮರಣವನ್ನಪ್ಪುತ್ತಾನೆ. ಅವನು ಮತ್ತೊಂದು ಜನ್ಮವನ್ನು ಪಡೆಯದೆ, ಗಾಳಿಯೊಡನೆ ಅಲೆಯುತ್ತಾ ತಿರುಗಾಡುತ್ತಾನೆ.

ಮಿಶ್ರಿತಂ ಲೋಹಿತಾಮಿಶ್ರಂ ತದೇವಂ ಜನ್ಮ ಜೀಯತೇ । ತಸ್ಯೈವ ವಾಯುಭೂತಸ್ಯ ನ ಶ್ರಾದ್ಧಂ ನೋದಕಕ್ರಿಯಾ ॥ ೨,೨.

ರಕ್ತ ಮತ್ತು ಮಾಂಸದೊಡನೆ ಮಿಶ್ರಿತವಾಗಿ ಹುಟ್ಟಿದ ಜನ್ಮವು ಇಂತಹದ್ದೇ. ಗಾಳಿಯಾಗಿರುವವನಿಗೆ ಪಿತೃಕಾರ್ಯವೂ ಇಲ್ಲ, ನೀರಿನ ತರ್ಪಣವೂ ಇಲ್ಲ.

ಮಮ ಸ್ವೇದಸಮುದ್ಭೂತಾಸ್ತಿಲಾಸ್ತಾರ್ಕ್ಷ್ಯ ಪವಿತ್ರಕಾಃ । ಅಸುರಾ ದಾನವಾ ದೈತ್ಯಾ ವಿದ್ರವನ್ತಿ ತಿಲೈಸ್ತಥಾ ॥ ೨,೨.

ತಾರ್ಕ್ಷ್ಯ, ನನ್ನ ಬೆವರಿನಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ ಎಳ್ಳುಗಳು ಪವಿತ್ರವಾಗಿವೆ. ಅಸುರರು, ದಾನವರು, ದೈತ್ಯರು ಈ ಎಳ್ಳನ್ನು ನೋಡಿ ಓಡಿಹೋಗುತ್ತಾರೆ.

ತಿಲಾಃ ಶ್ವೇತಾಸ್ತಿಲಾ ಕೃಷ್ಣಾಸ್ತಿಲಾ ಗೋಮೂತ್ರಸಂನ್ನಿಭಾಃ । ದಹನ್ತು ತೇ ಮೇ ಪಾಪಾನಿ ಶರೀರೇಣ ಕೃತಾನಿ ವೈ ॥ ೨,೨.

ಬಿಳಿ ಎಳ್ಳು, ಕಪ್ಪು ಎಳ್ಳು, ಗೋಮೂತ್ರದಂತೆ ಕಾಣುವ ಎಳ್ಳು—allವು ನನ್ನ ದೇಹದಿಂದ ಮಾಡಿದ ಪಾಪಗಳನ್ನು ಸುಟ್ಟುಹಾಕಲಿ.

ಏಕ ಏವ ತಿಲೋ ದತ್ತೋ ಹೇಮದ್ರೋಣತಿಲೈಃ ಸಮಃ । ತರ್ಪಣೇ ದಾನಹೋಮೇಷು ದತ್ತೋ ಭವತಿ ಚಾಕ್ಷಯಃ ॥ ೨,೨.

ಒಂದು ಎಳ್ಳು ಕೊಟ್ಟರೂ ಅದು ಹಿಮಪರ್ವತದಷ್ಟು ಎಳ್ಳು ಕೊಟ್ಟಂತೆ. ತರ್ಪಣ, ದಾನ, ಹೋಮಗಳಲ್ಲಿ ಕೊಟ್ಟರೆ ಅದು ಕ್ಷಯವಾಗದು.

ದರ್ಭಾ ರೋಮಸಮುದ್ಭೂತಾಸ್ತಿಲಾಃ ಸ್ವೇದೇಷು ನಾನ್ಯಥಾ । ದೇವತಾ ದಾನವಾಸ್ತೃಪ್ತಾಃ ಶ್ರಾದ್ಧೇನ ಪಿತರಸ್ತಥಾ ॥ ೨,೨.

ದರ್ಭಾ ಕೂದಲಿನಿಂದ ಹುಟ್ಟುತ್ತದೆ, ಎಳ್ಳು ಬೆವರಿನಿಂದ ಹುಟ್ಟುತ್ತದೆ, ಬೇರೆ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲ. ದೇವತೆಗಳು, ದಾನವರು ಮತ್ತು ಪಿತೃಗಳು ಪಿತೃಕಾರ್ಯದಿಂದ ತೃಪ್ತರಾಗುತ್ತಾರೆ.

ಪ್ರಯೋಗವಿಧಿನಾ ಬ್ರಹ್ಮಾ ವಿಶ್ವಂ ಚಾಪ್ಯುಪಜೀವನಾಮ್ । ಅಪಸವ್ಯಾದಿತೋ ಬ್ರಹ್ಮಾ ಪಿತರೋ ದೇವದೇವತಾಃ ॥ ೨,೨.

ನಿಯಮದಂತೆ ಮಾಡಿದಾಗ ಬ್ರಹ್ಮ ಮತ್ತು ಈ ಜಗತ್ತು ಪೋಷಣೆ ಪಡೆಯುತ್ತವೆ. ಎಡಭಾಗದಿಂದ ಬ್ರಹ್ಮ, ಪಿತೃಗಳು, ದೇವತೆಗಳು ಪೂಜಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾರೆ.

ತೇನ ತೇ ಪಿತರಸ್ತೃಪ್ತಾ ಅಪಸವ್ಯೇ ಕೃತೇ ಸತಿ । ದರ್ಭಮೂಲೇ ಸ್ಥಿತೋ ಬ್ರಹ್ಮಾ ಮಧ್ಯೇ ದೇವೋ ಜನಾರ್ದನಃ ॥ ೨,೨.

ಹೀಗಾಗಿ ಎಡಭಾಗದ ವಿಧಿಯನ್ನು ಮಾಡಿದಾಗ ಪಿತೃಗಳು ತೃಪ್ತರಾಗುತ್ತಾರೆ. ದರ್ಭಾ ಬೇರು ಬಳಿ ಬ್ರಹ್ಮ ಇದ್ದಾನೆ, ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಜನಾರ್ದನನು ದೇವರಾಗಿ ಇರುತ್ತಾನೆ.

ದರ್ಭಾಗ್ರೇ ಶಙ್ಕರಂ ವಿದ್ಯಾತ್ತ್ರಯೋ ದೇವಾಃ ಕುಶೇ ಸ್ಮೃತಾಃ । ವಿಪ್ರಾ ಮನ್ತ್ರಾಃ ಕುಶಾ ವಹ್ನಿಸ್ತುಲಸೀ ಚ ಖಗೇಶ್ವರ ॥ ೨,೨.

ದರ್ಭಾ ತುದಿಯಲ್ಲಿ ಶಂಕರನನ್ನು ತಿಳಿಯಬೇಕು. ಕುಶದಲ್ಲಿ ಮೂರು ದೇವರುಗಳನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಬೇಕು. ಖಗೇಶ್ವರ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು, ಮಂತ್ರಗಳು, ಕುಶ, ಅಗ್ನಿ ಮತ್ತು ತುಳಸಿ ಇಲ್ಲಿ ಇದ್ದಾರೆ.

ನೈತೇ ನಿರ್ಮಾಲ್ಯತಾಂ ಯಾನ್ತಿ ಕ್ರಿಯಮಾಣಾಃ ಪುನಃ ಪುನಃ । ತುಲಸೀ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾ ಗಾವೋ ವಿಷ್ಣುರೇಕಾದಶೀ ಖಗ ॥ ೨,೨.

ತುಳಸಿ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು, ಹಸುಗಳು, ವಿಷ್ಣು ಮತ್ತು ಏಕಾದಶಿ—ಇವುಗಳನ್ನು ಎಷ್ಟು ಬಾರಿ ಉಪಯೋಗಿಸಿದರೂ ಅವು ಶುದ್ಧವಾಗಿಯೇ ಇರುತ್ತವೆ, ಅವು ಅಶುದ್ಧವಾಗುವುದಿಲ್ಲ.

ಪಞ್ಚ ಪ್ರವಹಣಾನ್ಯೇ ಭವಾಬ್ಧೌ ಮಜ್ಜತಾಂ ನೃಣಾಮ್ । ವಿಷ್ಣುರೇಕಾದಶೀ ಗೀತಾ ತುಲಸೀ ವಿಪ್ರಧೇನವಃ ॥ ೨,೨.

ಈ ಜೀವನ ಸಾಗರವನ್ನು ದಾಟಲು ಐದು ದೋಣಿಗಳು ಇವೆ: ವಿಷ್ಣು, ಏಕಾದಶಿ, ಗೀತಾ, ತುಳಸಿ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಮತ್ತು ಹಸುಗಳು.

ಅಸಾರೇ ದುರ್ಗಸಂಸಾರೇ ಷಟ್ಪದೀ ಮುಕ್ತಿದಾಯಿನೀ । ತಿಲಾಃ ಪವಿತ್ರಮತುಲಂ ದರ್ಭಾಶ್ಚಾಪಿ ತುಲಸ್ಯಥ ॥ ೨,೨.

ಈ ಕಠಿಣ ಮತ್ತು ದುರ್ಬಲ ಸಂಸಾರದಲ್ಲಿ ಷಡ್ಪದಿ ಮುಕ್ತಿಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಎಳ್ಳು, ದರ್ಭಾ ಮತ್ತು ತುಳಸಿ ಅಪೂರ್ವ ಪವಿತ್ರವಾಗಿವೆ.

$ ನಿವಾರಯನ್ತಿ ಚೈತಾನಿ ದುರ್ಗತಿಂ ಯಾನ್ತಮಾತುರಮ್ । ಹಸ್ತಾಭ್ಯಾಮುದ್ಧರೇದ್ದರ್ಭಾಂಸ್ತೋಯೇನ ಪ್ರೋಕ್ಷಯೇದ್ಭುವಿ ॥ ೨,೨.

ಇವುಗಳು ಮೃತ್ಯುವಿನಲ್ಲಿರುವವನ ದುರ್ಗತಿಯನ್ನು ತಡೆಯುತ್ತವೆ. ಕೈಯಿಂದ ದರ್ಭವನ್ನು ಎತ್ತಿ, ನೀರಿನಿಂದ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಛಿಂಪಬೇಕು.

ಮೃತ್ಯುಕಾಲೇ ಕ್ಷಿಪೇದ್ದರ್ಭಾನ್ಕರಯೋರಾತುರಸ್ಯ ಚ । ದರ್ಭೈಸ್ತು ಕ್ಷಿಪ್ಯತೇ ಯೋಽಸೌ ದರ್ಭೈಸ್ತು ಪರಿವೇಷ್ಟಿತಃ ॥ ೨,೨.

ಮರಣ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ರೋಗಿಯ ಕೈಯಲ್ಲಿ ದರ್ಭವನ್ನು ಇಡಬೇಕು. ದರ್ಭದಿಂದ ಆವರಿಸಲ್ಪಟ್ಟವನು ದರ್ಭದ ಮೂಲಕ ಸಾಗಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ.

ವಿಷ್ಣುಲೋಕೇ ಸ ವೈ ಯಾತಿ ಮನ್ತ್ರಹೀನೋಽಪಿ ಮಾನವಃ । ತೂಲೀಂ ಕೃತ್ವಾ ಕೃತೌ ಪಾದೌ ಸಂಸ್ಥಿತೌ ಕ್ಷಿತಿಪೃಷ್ಠತಃ ॥ ೨,೨.

ಮಂತ್ರವಿಲ್ಲದಿದ್ದರೂ, ಹೀಗೆ ಮಾಡಿದವನು ವಿಷ್ಣುಲೋಕವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ. ಹಾಸಿಗೆಯನ್ನು ಮಾಡಿ, ಕಾಲುಗಳನ್ನು ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಇರಿಸಿ, ಅವನು ಹೋಗುತ್ತಾನೆ.

ಪ್ರಾಯಾಶ್ಚಿತ್ತಂ ವಿಶುದ್ಧಾಗ್ನೌ ಸಂಸಾರೇಽಸಾರಸಾಗರೇ । ಗೋಮಯೇನೋಪಲಿಮ್ಪೇತ್ತು ದರ್ಭಾಸ್ತರಣಸಂಸ್ಥಿತೇ ॥ ೨,೨.

ಈ ಜಗತ್ತಿನ ವ್ಯರ್ಥ ಸಾಗರದಲ್ಲಿ, ಶುದ್ಧ ಅಗ್ನಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಯಶ್ಚಿತ್ತವನ್ನು ಮಾಡಬೇಕು. ಗೋಮಯದಿಂದ ನೆಲವನ್ನು ಲೇಪಿಸಿ, ದರ್ಭೆಯನ್ನು ಹಾಸಿಗೆ ಮಾಡಿ ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳಬೇಕು.

ಯನೇ ದತ್ತೇನ ದಾನೇನ ಸರ್ವಂ ಪಾಪಂ ವ್ಯಪೋಹತಿ । ಲವಣಂ ತದ್ರಸಂ ದಿವ್ಯಂ ಸರ್ವಕಾಮಪ್ರದಂ ನೃಣಾಮ್ ॥ ೨,೨.

ಈ ಉಪ್ಪನ್ನು ದಾನವಾಗಿ ನೀಡಿದರೆ ಎಲ್ಲಾ ಪಾಪಗಳು ದೂರವಾಗುತ್ತವೆ; ಆ ದಿವ್ಯ ರುಚಿಯ ಉಪ್ಪು ಎಲ್ಲ ಮಾನವರಿಗೆ ಇಷ್ಟಾರ್ಥಗಳನ್ನು ಕೊಡುತ್ತದೆ.

ಯಸ್ಮಾದನ್ನರಸಾಃ ಸರ್ವೇ ನೋತ್ಕಟಾ ಲವಣಂ ವಿನಾ । ಪಿತೄಣಾಂ ಚ ಪ್ರಿಯಂ ಭವ್ಯಂ ತಸ್ಮಾತ್ಸ್ವರ್ಗಪ್ರದಂ ಭವೇತ್ ॥ ೨,೨.

ಉಪ್ಪಿಲ್ಲದೆ ಅನ್ನದ ರುಚಿಗಳು ರುಚಿಕರವಾಗುವುದಿಲ್ಲ; ಪಿತೃಗಳಿಗೆ ಇದು ಬಹಳ ಪ್ರಿಯ ಮತ್ತು ಶುಭಕರವಾದ್ದರಿಂದ, ಇದು ಸ್ವರ್ಗವನ್ನು ಕೊಡುತ್ತದೆ.

ವಿಷ್ಣುದೇಹಸಮುದ್ಭೂತೋ ಯತೋಽಯಂ ಲವಣೋ ರಸಃ । ಏತತ್ಸಲವಣಂ ದಾನಂ ತೇನ ಶಂಸನ್ತಿ ಯೋಗಿನಃ ॥ ೨,೨.

ಈ ಉಪ್ಪಿನ ರಸವು ವಿಷ್ಣುವಿನ ದೇಹದಿಂದ ಉದ್ಭವವಾಗಿದೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ಯೋಗಿಗಳು ಈ ಉಪ್ಪಿನ ದಾನವನ್ನು ಬಹಳವಾಗಿ ಪ್ರಶಂಸಿಸುತ್ತಾರೆ.

ಬ್ರಾಹ್ಮಣಕ್ಷತ್ತ್ರಿಯವಿಶಾಂ ಸ್ತ್ರೀಣಾಂ ಶೂದ್ರಜನಸ್ಯ ಚ । ಆತುರಸ್ಯ ಯದಾ ಪ್ರಾಣಾ ನ ಯಾನ್ತಿ ವಸುಧಾತಲೇ ॥ ೨,೨.

ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಕ್ಷತ್ರಿಯ, ವೈಶ್ಯ, ಮಹಿಳಾ, ಶೂದ್ರ ಮತ್ತು ರೋಗಿಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಣವು ದೇಹವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಹೋಗದಾಗ—

ಲವಣಂ ತು ತದಾ ದೇಯಂ ದ್ವಾರಸ್ಯೋದ್ವಾಟನಂ ದಿವಃ । ಅನ್ಯಚ್ಚ ಶೃಣು ಪಕ್ಷೀನ್ದ್ರ ಮೃತ್ಯೋ ರೂಪಂ ಪ್ರಪಞ್ಚತಃ ॥ ೨,೨.

ಅಂತಹ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಉಪ್ಪನ್ನು ದಾನವಾಗಿ ನೀಡಬೇಕು, ಮನೆಯ ಬಾಗಿಲನ್ನು ಉಪ್ಪಿನಿಂದ ಲೇಪಿಸಬೇಕು; ಇನ್ನು ಮುಂದೆ, ಪಕ್ಷಿರಾಜ, ನಾನು ಮರಣದ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ವಿವರವಾಗಿ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ.

ಯಸ್ಯ ಕಾಲೇನ ನೋ ಯಾಯಾದ್ವಿಯೋಗಃ ಪ್ರಾಣದೇಹಯೋಃ । ಪ್ರಾಣಿನಶ್ಚ ಸ್ವಸಮಯೇ ಮೃತ್ಯುರತ್ಯನ್ತವಿಸ್ಮೃತಿಃ ॥ ೨,೨.

ಯಾರಿಗೆ ತಮ್ಮ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಣ ಮತ್ತು ದೇಹ ಬೇರ್ಪಡುವುದಿಲ್ಲವೋ, ಅವರಿಗಾಗಿಯೇ ಮರಣವು ತನ್ನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣ ಮರೆವೆಯಾಗುತ್ತದೆ.

ಯಥಾ ವಾಯುರ್ಜಲಧರಾನ್ವಿಕರ್ಷತಿ ಯತಸ್ತತಃ । ತದ್ವಜ್ಜಲದವತ್ತಾರ್ಕ್ಷ್ಯ ಕಾಲಸ್ಯೈವ ವಶಾನುಗಾಃ ॥ ೨,೨.

ಹಾಗೆಂದರೆ, ಗಾಳಿ ಮೋಡಗಳನ್ನು ಹೇಗೆ ಎಲ್ಲಿ ಬೇಕಾದರೂ ಎಳೆಯುತ್ತದೋ, ಹಾಗೆಯೇ ತಾರ್ಕ್ಷ್ಯ, ಜೀವಿಗಳು ಕಾಲದ ವಶದಲ್ಲಿರುತ್ತಾರೆ.