ಗರುಡಪುರಾಣಮ್

ಶ್ರೀಗರುಡಮಹಾಪುರಾಣಮ್ ೨೪೦ ಹರಿರುವಾಚ । ಪುರಾಣಂ ಗಾರುಡಂ ರುದ್ರ ಪ್ರೋಕ್ತಂ ಸಾರಂ ಮಯಾತವ । ಬ್ರಹ್ಮಾದೀನಾಂ ಶೃಣ್ವತಾಂ ಚ ಭುಕ್ತಿಮುಕ್ತಿಪ್ರದಾಯಕಮ್ ॥ ೧,೨೪೦.

ಹರಿಯು ಹೇಳಿದನು: ರುದ್ರಾ, ನಾನು ನಿನಗೆ ಗರುಡ ಮಹಾಪುರಾಣದ ಸಾರವನ್ನು ಹೇಳಿದ್ದೇನೆ. ಇದನ್ನು ಬ್ರಹ್ಮಾದಿಗಳು ಕೇಳಿದರೆ ಭೋಗವೂ, ಮೋಕ್ಷವೂ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ.

ವಿದ್ಯಾಕೀರ್ತಿಪ್ರಭಾಲಕ್ಷ್ಮೀಜಯಾರೋಗ್ಯಾದಿಕಾರಕಮ್ । ಯಃ ಪಠೇಚ್ಛೃಣುಯಾದ್ರುದ್ರ ಸರ್ವವಿತ್ಸ ದಿವಂ ವ್ರಜೇತ್ ॥ ೧,೨೪೦.

ಇದು ವಿದ್ಯೆ, ಕೀರ್ತಿ, ಪ್ರಕಾಶ, ಐಶ್ವರ್ಯ, ಜಯ, ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಇನ್ನೂ ಅನೇಕವನ್ನು ಕೊಡುತ್ತದೆ. ಯಾರು ಇದನ್ನು ಓದುತ್ತಾರೋ ಅಥವಾ ಕೇಳುತ್ತಾರೋ, ರುದ್ರಾ, ಅವರು ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ತಿಳಿದು ಸ್ವರ್ಗವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ.

ಬ್ರಹ್ಮೋವಾಚ । ಇತಿ ವ್ಯಾಸ ಮಯಾ ವಿಷ್ಣೋಃ ಪುರಾಣಂ ಮುಕ್ತಿದಂ ಶ್ರುತಮ್ । ವ್ಯಾಸ ಉವಾಚ । ಶ್ರುತ್ವೈತದ್ಗಾರುಡಂ ಪುಣ್ಯಂ ಬ್ರಹ್ಮಾಸ್ಮಾನಿತ್ಯುವಾಚ ಹ ॥ ೧,೨೪೦.

ಬ್ರಹ್ಮನು ಹೇಳಿದನು: ವ್ಯಾಸಾ, ನಾನು ನಿನ್ನಿಂದ ವಿಷ್ಣುವಿನ ಪುರಾಣವನ್ನು ಕೇಳಿದೆನು, ಇದು ಮೋಕ್ಷವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ವ್ಯಾಸನು ಹೇಳಿದನು: ಈ ಪುಣ್ಯಕರವಾದ ಗರುಡ ಪುರಾಣವನ್ನು ಕೇಳಿದ ಮೇಲೆ ಬ್ರಹ್ಮನು ನಮಗೆ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದರು.

ದಕ್ಷನಾರದ ಮುಖ್ಯಾದಿನ್ ಬ್ರಹ್ಮ ಧ್ಯಾನ್ಹರಿಂ ಗತಃ । ಮಯಾಪಿ ತುಭ್ಯಂ ಸೂತೇನ ಪುರಾಣಂ ಕಥಿತಂ ಪರಮ್ ॥ ೧,೨೪೦.

ದಕ್ಷ, ನಾರದ ಮತ್ತು ಪ್ರಮುಖ ಋಷಿಗಳು ಹರಿಯನ್ನು ಧ್ಯಾನಿಸಿ ಬ್ರಹ್ಮನ ಬಳಿಗೆ ಹೋದರು. ನಾನು ಸೂತನು, ನಿನಗೆ ಈ ಪರಮ ಪುರಾಣವನ್ನು ವಿವರಿಸಿದ್ದೇನೆ.

ಯಚ್ಛ್ರುತ್ವಾ ಸರ್ವವಿತ್ಪ್ರಾಪ್ತಕಾಮೋ ಬ್ರಹ್ಮ ಫಲಂ ಭವೇತ್ । ವಿಷ್ಣುಃ ಸಾರತಮಂಪ್ರಾಹ ಗರುಡಂ ಗಾರುಡಂ ತತಃ ॥ ೧,೨೪೦.

ಯಾರು ಇದನ್ನು ಕೇಳುತ್ತಾರೆ, ಅವರು ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ತಿಳಿದು, ಎಲ್ಲ ಆಸೆಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸಿ, ಬ್ರಹ್ಮಫಲವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ. ವಿಷ್ಣುವು ಗರುಡನಿಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಸಾರವನ್ನು ಹೇಳಿದನು, ಅದರಿಂದ ಇದನ್ನು ಗರುಡ ಪುರಾಣವೆಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

ಮಹಾಸಾರಂ ಧರ್ಮಕಾಮಧನಮೋಕ್ಷಾದಿದಾಯಕಮ್ । ಸೂತ ಉವಾಚ । ಶೌನಕ ಪ್ರವರಂ ಪ್ರೋಕ್ತಂ ಪುರಾಣಂ ಗಾರುಡಂ ತವ ॥ ೧,೨೪೦.

ಇದು ಮಹಾಸಾರವಾದುದು, ಧರ್ಮ, ಕಾಮ, ಧನ ಮತ್ತು ಮೋಕ್ಷವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಸೂತನು ಹೇಳಿದನು: ಶೌನಕ, ನಿನಗೆ ಗರುಡ ಪುರಾಣವನ್ನು ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಯದಬ್ರವೀತ್ಪುರಾ ವ್ಯಾಸಃ ಸಾರಂ ಮಾಂ ಗಾರುಡೇರಿತಮ್ । ವ್ಯಾಸಃ ಶ್ರುತ್ವಾ ಬ್ರಹ್ಮಣಶ್ಚ ಪುರಾಣಂ ಗಾರುಡಂ ಶುಭಮ್ । ದೇವಂ ಧ್ಯಾಯನ್ವೇದಮೇಕಂ ಚತುರ್ಧಾ ವ್ಯಭಜದ್ಧರಿಃ ॥ ೧,೨೪೦.

ವ್ಯಾಸನು ಹಿಂದೆಯೇ ಹೇಳಿದ ಸಾರವನ್ನು ನಾನು ಇಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಿದ್ದೇನೆ. ವ್ಯಾಸನು ಬ್ರಹ್ಮನಿಂದ ಶುಭಕರವಾದ ಗರುಡ ಪುರಾಣವನ್ನು ಕೇಳಿ, ದೇವರನ್ನು ಧ್ಯಾನಿಸಿ, ಒಂದೇ ವೇದವನ್ನು ಹರಿಯು ನಾಲ್ಕು ಭಾಗಗಳಾಗಿ ವಿಭಜಿಸಿದನು.

ಅಷ್ಟಾದಶಪುರಾಣಾನಿ ತಾನಿ ಮಾಂ ಪ್ರಾಹ ವೈ ಶುಕಃ । ಇದಂ ತು ಗಾರುಡಂ ಶ್ರೇಷ್ಠಂ ಮಯಾ ತೇ ಶೌನಕೇರಿತಮ್ ॥ ೧,೨೪೦.

ಶುಕನು ನನಗೆ ಎಂಟುಹತ್ತೂ ಪುರಾಣಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸಿದನು. ಆದರೆ ಈ ಗರುಡ ಪುರಾಣವೇ ಅತ್ಯುತ್ತಮ, ಅದನ್ನು ನಾನು ನಿನಗೆ ಹೇಳಿದ್ದೇನೆ, ಶೌನಕ.

ಮುನೀನಾಂ ಶೃಣ್ವತಾಂ ಮಧ್ಯೇ ಪೃಚ್ಛತಃ ಸರ್ವವಾಚಕಮ್ । ಯಃ ಪಠೇಚ್ಛಣುಯಾದ್ವಾಪಿ ಶ್ರಾವಯೇದ್ವಾ ಸಮಾಹಿತಃ ॥ ೧,೨೪೦.

ಮುನಿಗಳು ಕೇಳುತ್ತಿರುವಾಗ, ಎಲ್ಲ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು ಕೇಳುತ್ತಿರುವಾಗ, ಯಾರು ಇದನ್ನು ಓದುತ್ತಾರೋ, ಕೇಳುತ್ತಾರೋ ಅಥವಾ ಗಮನದಿಂದ ಓದುತ್ತಾರೋ ಅಥವಾ ಕೇಳಿಸುತ್ತಾರೋ—

ಸಂಲಿಖೇಲ್ಲೇಖಯೇದ್ವಾಪಿ ಧಾರಯೇತ್ಪುಸ್ತಕೇ ನನು । ಧರ್ಮಾರ್ಥೋ ಪ್ರಾಪ್ನುಯಾದ್ಧರ್ಮರ್ಥಾರ್ಥೋ ಚಾರ್ಥಮಾಪ್ನುಯಾತ್ ॥ ೧,೨೪೦.

ಅಥವಾ ಇದನ್ನು ಬರೆಯುತ್ತಾರೋ, ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ಉಳಿಸುತ್ತಾರೋ, ಅವರು ಧರ್ಮ ಮತ್ತು ಧನವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ; ಧರ್ಮ ಮತ್ತು ಧನ ಎರಡನ್ನೂ ಬಯಸುವವರು ಧನವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ.

ಕಾಮಾ ನವಾಪ್ನುಯಾತ್ಕಾಮೀ ಮೋಕ್ಷಾರ್ಥೋ ಮೋಕ್ಷಮಾಪ್ನುಯಾತ್ । ಯದ್ಯದಿಚ್ಛತಿ ತತ್ಸರ್ವಂ ಗಾರುಡಶ್ರವಣಾಲ್ಲಭೇತ್ ॥ ೧,೨೪೦.

ಯಾರು ಕಾಮವನ್ನು ಬಯಸುತ್ತಾರೆ, ಅವರು ಕಾಮವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ; ಮೋಕ್ಷವನ್ನು ಬಯಸುವವರು ಮೋಕ್ಷವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ; ಯಾರು ಏನು ಬಯಸುತ್ತಾರೋ, ಅದನ್ನು ಗರುಡ ಪುರಾಣವನ್ನು ಕೇಳುವುದರಿಂದ ಎಲ್ಲವೂ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ.

ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ವೇದಪಾರಸ್ಯ ಗನ್ತಾ ಸ್ಯಾನ್ನಾತ್ರ ಸಂಶಯಃ । ಕ್ಷತ್ತ್ರಿಯೋ ಕ್ಷತ್ತ್ರಿಯಸ್ಯಾಪಿ ರಕ್ಷಿತಾ ಭವತೀಹ ಚ ॥ ೧,೨೪೦.

ವೇದಗಳನ್ನು ತಿಳಿದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು ಖಂಡಿತವಾಗಿಯೂ ಪರಮ ಗಮ್ಯವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ. ಕ್ಷತ್ರಿಯನು, ಕ್ಷತ್ರಿಯರಲ್ಲಿ ಕೂಡ, ರಕ್ಷಕನಾಗಿ ಇರುತ್ತಾನೆ.

ನಾನ್ಯಸ್ಯ ಶ್ರವಣಂ ಹಿ ಸ್ಯಾತ್ಪುರಾಣಂ ವೇದಸಂಮಿತಮ್ । ವದೇದ್ಯದಿ ಸ ಮೂಢಾತ್ಮಾ ಕೀರ್ತಿಹಾನಿಮವಾಪ್ನುಯಾತ್ ॥ ೧,೨೪೦.

ವೇದದ ಸಮಾನವಾದ ಈ ಪುರಾಣವನ್ನು ಬೇರೆ ಯಾರೂ ಕೇಳಬಾರದು. ಯಾರು ಅಜ್ಞಾನದಿಂದ ಇದನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಾರೋ, ಅವರು ಕೀರ್ತಿಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ.

ಅನ್ಯಸ್ಮೈ ಚ ವದೇದ್ವಿದ್ವಾನ್ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋನ್ತರಿತೋ ಯ ದಿ । ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾನ್ತರಿತೈ ಸರ್ವೈಃ ಶ್ರೋತವ್ಯಂ ಗಾರುಡಂ ತ್ವಿದಮ ॥ ೧,೨೪೦.

ಒಬ್ಬ ಪಂಡಿತ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು ಮತ್ತೊಬ್ಬನಿಗೆ ಹೇಳಿದರೆ, ಇದನ್ನು ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಮಾತ್ರ ಕೇಳಬೇಕು. ಈ ಗರುಡ ಪುರಾಣವನ್ನು ಎಲ್ಲಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಕೇಳಬೇಕಾಗಿದೆ.

ಯಥಾ ವಿಷ್ಣುಸ್ತಥಾ ತಾರ್ಕ್ಷ್ಯಸ್ತಾರ್ಕ್ಷ್ಯಸ್ತೋತ್ರಾದ್ಧರಿಃ ಸ್ತುತಃ । ಗಾರುಡಂ ವಸುರಾಜಶ್ಚ ಶ್ರುತ್ವಾ ಸರ್ವಮವಾಪ ಹ ॥ ೧,೨೪೦.

ಯಾವ ರೀತಿ ವಿಷ್ಣುವನ್ನು ಗರುಡನು ಮತ್ತು ಗರುಡಸ್ತೋತ್ರಗಳಿಂದ ಸ್ತುತಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಅದೇ ರೀತಿ ವಸುರಾಜನು ಗರುಡ ಪುರಾಣವನ್ನು ಕೇಳಿ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಪಡೆದನು.

ವರುರುವಾಚ । ನಮಸ್ಯಾಮಿ ಮಹಾಬಾಹುಂ ಖಗೇದ್ರ ಹರಿವಾಹನಮ್ । ವಿಷ್ಣೋರ್ಧ್ವಸಂಸ್ಥಾನಂ ವಿತ್ರಾಸಿತಮಹಾಸುರಮ್ ॥ ೧,೨೪೦.

ವರರುವು ಹೇಳಿದರು: ಮಹಾಬಾಹು, ಹರಿ ಯನ್ನು ಹೊತ್ತೊಯ್ಯುವ ಖಗೇಂದ್ರನಾದ ನಿಮಗೆ ನಾನು ವಂದನೆಗಳನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತೇನೆ. ವಿಷ್ಣುವಿನ ಮೇಲೆ ಸ್ಥಿತನಾಗಿ ಮಹಾಸುರರನ್ನು ಭಯಪಡಿಸಿದವನಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ.

ನಮಸ್ತೇ ನಾಗದರ್ಪಘ್ನ ವಿನತಾನನ್ದವರ್ಧನ । ಸುಪಕ್ಷಪಾತ ನಿದ್ದಭ ದೀನದೈತ್ಯನಿರೀಕ್ಷಿತ ॥ ೧,೨೪೦.

ನಾಗರದಿಮೆಯನ್ನು ನಾಶಮಾಡಿದವನೇ, ವಿನತೆಯ ಸಂತೋಷವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿದವನೇ, ಬಲವಾದ ರೆಕ್ಕೆಗಳ ನೆರಳನ್ನು ಹರಡಿದವನೇ, ಗಂಭೀರ ಧ್ವನಿಯನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಿರುವವನೇ, ದುಃಖಿತ ದೈತ್ಯರು ನೋಡುತ್ತಿರುವವನೇ, ನಿಮಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ.

ಪರಸ್ಪರಸ್ಯ ಶಾಪೇನ ಸುಪ್ರತೀಕವಿಭಾವಸೂ । ಗಜಕಚ್ಛಪತಾಂ ಪ್ರಾಪ್ತೌ ಭ್ರಾತರೌಚೈವ ಸಂಯುತೌ ॥ ೧,೨೪೦.

ಒಬ್ಬರ ಮೇಲೆ ಒಬ್ಬರು ಶಾಪ ಹಾಕಿದ ಕಾರಣ ಸುಪ್ರತಿಕ ಮತ್ತು ವಿಭಾವಸು ಎಂಬ ಇಬ್ಬರು ಸಹೋದರರು, ಆನೆ ಮತ್ತು ಆಮೆ ರೂಪವನ್ನು ಪಡೆದು ಒಟ್ಟಾಗಿ ಇದ್ದರು.

ಯದುಚ್ಛ್ರಿತೌ ಯೋಜನಾನಿ ಜಸ್ತದ್ದ್ವಿಗುಣಾಯತಃ । ಕೂರ್ಮಸ್ತ್ರಿಯೋಜನೋತ್ಸೋಧಾ ಶತಯೋಜನವಮಡಲಃ ॥ ೧,೨೪೦.

ಅವರು ಎತ್ತಿದಾಗ ಅವರ ಉದ್ದವು ಎರಡು ಯೋಜನಗಳಷ್ಟು ಆಗಿತ್ತು; ಆಮೆಯ ಆಳವು ಮೂರು ಯೋಜನಗಳು, ಅದರ ವಲಯವು ನೂರು ಯೋಜನಗಳಷ್ಟು ಇತ್ತು.

ನ ಖಾದ್ಯೌ ತೌ ತ್ವಯಾನೀಚೌ ಚತುರ್ಭುಜೌ ಚ ಪಕ್ಷಿಪ? । ಪರಸ್ಪರಕೃತಾಚ್ಛಾಪದೋಷಾಚ್ಚ ಪರಿಮೋಚಿತೌ ॥ ೧,೨೪೦.

ಅವರಿಬ್ಬರೂ ನಿನ್ನಿಂದ ತಿನ್ನಲಾಗದವರು, ವಿನಯದಿಂದ ಇದ್ದ ನಾಲ್ಕು ಕೈಗಳಿರುವವರು, ಪರಸ್ಪರ ಶಾಪದ ದೋಷದಿಂದ ಮುಕ್ತರಾದರು.

ನಿಷಾದದೇಶಸ್ವಾದೇನ ದೇವಂ ಬ್ರೂಸ್ಮಾನಿದಿತಮ್? । ವಿಷಾದೀಶಸ್ತತೋ ಮುಕ್ತಸ್ತತ್ರಾಪಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಸ್ತ್ವಯಾ ॥ ೧,೨೪೦.

ನಿಷಾದ ದೇಶದ ರುಚಿಯನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿ, ದೇವರ ಆದೇಶದಂತೆ ನಾನು ಮಾತನಾಡುತ್ತಿದ್ದೇನೆ; ವಿಷದ ಅಧಿಪತಿ ಅಲ್ಲಿಂದ ಮುಕ್ತನಾದನು, ಅಲ್ಲಿಯೂ ನೀನು ಒಬ್ಬ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನನ್ನು ಬಿಡಿಸಿದೆ.

ವಟಾರೋಹಿಣವೃಕ್ಷಸ್ಯ ಯೋಜನಾನಾಂ ಶತಾಯುತಾ । ಶಾಖಾ ಭಿನ್ನಾ ತ್ವಯಾ ಯತ್ರ ವಾಲಖಿಲ್ಯಾಃ ಸಮಾಸ್ಥಿತಾಃ ॥ ೧,೨೪೦.

ನೂರು ಸಾವಿರ ಯೋಜನಗಳಷ್ಟು ಬೇರುಗಳಿರುವ ವಟವೃಕ್ಷದ ಒಂದು ಶಾಖೆಯನ್ನು ನೀನು ಮುರಿದು ಹಾಕಿದೆ, ಅಲ್ಲಿ ವಾಲಖಿಲ್ಯರು ನೆಲೆಸಿದ್ದರು.

ತ್ವಯಾ ಯತ್ನಕೃತಾ ಕೃತ್ವಾನಖಸ್ಥೌ ಗಜಕಚ್ಛಪೌ । ನಭಸ್ಪಪಿನಿರಾಲಂಬೇ ಸರ್ವತಃ ಪರಿವಾರಿತೌ ॥ ೧,೨೪೦.

ನಿನ್ನ ಪ್ರಯತ್ನದಿಂದ ಆನೆ ಮತ್ತು ಆಮೆಯನ್ನು ನಖದ ಮೇಲೆ ಇಟ್ಟು, ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ತೂಗಿ, ಎಲ್ಲೆಡೆ ಸುತ್ತುವರಿದಂತೆ ಮಾಡಿದೆ.

ತ್ವಯಾ ಜಿತಾ ರಣೇ ದೇವಾಃ ಸರ್ವೇ ಶಕ್ರಪುರೋಗಮಾಃ । ಆಹೃತಂ ತತ್ಪುರಾ ಸೋಮಂ ವಾಹ್ನಿಂ ನಿರ್ವಾಪ್ಯ ಕಾಶ್ಯಪೇ ॥ ೧,೨೪೦.

ನೀನು ಇಂದ್ರನ ನೇತೃತ್ವದ ಎಲ್ಲಾ ದೇವತೆಗಳನ್ನು ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಜಯಿಸಿದೆ; ಆಗ ಸೋಮವನ್ನು ತಂದೆ, ಅಗ್ನಿಯನ್ನು ನಾಶಮಾಡಿ ಕಾಶ್ಯಪನಿಗೆ ಕೊಟ್ಟೆ.

ನಾಗೌ ದೃಷ್ಟಿವಿಷೌ ಕೃತ್ವಾ ರಜಸಾ ತು ವಿಚಕ್ಷುಷೌ । ತೀಕ್ಷ್ಣಾಗ್ರೇಣ ನ ಸಾ ಭಙ್ಕ್ತ್ವಾವಿಕ್ರವೇತೌ ಮನೋಹತಃ? ॥ ೧,೨೪೦.

ನಿನ್ನ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಮತ್ತು ಧೂಳಿನಿಂದ ನಾಗರನ್ನು ಕುರುಡನ್ನಾಗಿಸಿ, ತೀಕ್ಷ್ಣವಾದ ಚುಚ್ಚುಮುಖದಿಂದ ಅವರನ್ನು ಮುರಿಯದೆ, ಮನೋಬಲದಿಂದ ವಶಪಡಿಸಿದೆ.

ಆಹೃತ್ಯಾಪಿ ತ್ವಯಾ ಸೋಮಂ ನೀತಮೇವ ನ ಭಕ್ತಿತಃ । ತೇನ ವಿಷ್ಣೋರ್ಧ್ವಜಸ್ಥಾನಂ ವಾಹನತ್ವಂ ಗತೋ ಹ್ಯಸಿ ॥ ೧,೨೪೦.

ಸೋಮವನ್ನು ತಂದರೂ ನೀನು ಅದನ್ನು ಸ್ವಂತಕ್ಕೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲಿಲ್ಲ; ಅದರಿಂದ ನೀನು ವಿಷ್ಣುವಿನ ಮೇಲೆ ಸ್ಥಿತವಾಗಿರುವ ವಾಹನನಾದೆ.

ತ್ವಯಾ ನಿಃ ಕ್ಷಿಪ್ಯ ದರ್ಭೇಷು ಸೋಮಂ ನಾಗಾಶ್ಚ ವಞ್ಚಿತಾಃ । ಜಹಾರ ಚಾಮೃತಂ ಪಾತ್ರಂ ಶೀಘ್ರಂ ವೈ ಬ್ರಹ್ಮಸೂದನ ॥ ೧,೨೪೦.

ದರ್ಭೆಗಳ ಮಧ್ಯೆ ಸೋಮವನ್ನು ಹಾಕಿ, ನೀನು ನಾಗರನ್ನು ಮೋಸಗೊಳಿಸಿದೆ; ತಕ್ಷಣ ಅಮೃತಪಾತ್ರವನ್ನು ಹಿಡಿದುಕೊಂಡೆ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣನ ಶತ್ರುವೇ.

ಯತ್ರ ಜಿಹ್ವಾದ್ವಿಧಾಭೂತಾಃ ಪನ್ನಗಾನಾಂ ದ್ವಿಜೋತ್ತಮ । ವಿನತಾ ಮೋಚಿತಾ ದಾಸ್ಯಾತ್ಕದ್ವಾ ಪೂರ್ವಜಿತಾ ರಣೇ ॥ ೧,೨೪೦.

ಅಲ್ಲಿ ನಾಗರ ಜಿಹ್ವೆಗಳು ವಿಭಜಿತವಾಗಿದ್ದವು; ದ್ವಿಜಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, ವಿನತೆ ದಾಸ್ಯದಿಂದ ಮುಕ್ತಳಾಗಿ, ಹಿಂದೆ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಸೋತಿದ್ದಳು.

ಉಚ್ಚೈಃ ಶ್ರವಾಃ ಸ ಕಿಂವರ್ಣಃ ಶುಕ್ಲ ಇತ್ಯೇವ ಭಾಷತೇ । ಕೃಷ್ಣವರ್ಣಮಹಂ ಮನ್ಯೇ ಪೂರ್ವದೃಷ್ಟಮುವಾಚ ಹ ॥ ೧,೨೪೦.

ಉಚ್ಚೈಃಶ್ರವಾಸ್ ಬಿಳಿ ಬಣ್ಣದವನೆಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ; ನಾನು ಅವನು ಕಪ್ಪು ಬಣ್ಣದವನೆಂದು ಭಾವಿಸುತ್ತೇನೆ, ಹಿಂದೆ ಕಂಡಂತೆ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.