ಗರುಡಪುರಾಣಮ್

ಮನಸಶ್ಚೈನ್ದ್ರಿಯಾಣಾಂ ಚ ಐಕಾಗ್ರ್ಯಂ ಪರಮಂ ತಪಃ । ಶರೀರಶೋಷಣಂ ವಾಪಿ ಕೃಚ್ಛ್ರಚಾನ್ದ್ರಾಯಣಾದಿಭಿಃ ॥ ೧,೨೩೮.

ಮನಸ್ಸು ಮತ್ತು ಇಂದ್ರಿಯಗಳನ್ನು ಏಕಾಗ್ರಗೊಳಿಸುವುದೇ ಶ್ರೇಷ್ಠ ತಪಸ್ಸು. ಅಥವಾ ಕಠಿಣ ಉಪವಾಸಗಳಿಂದ ದೇಹವನ್ನು ಶೋಷಿಸುವುದೂ ತಪಸ್ಸು.

ವೇದಾನ್ತಶತರುದ್ರೀಯಪ್ರಣವಾದಿಜಪ ಬುಧಾಃ । ಸತ್ತ್ವಶುದ್ಧಿಕರಂ ಪುಂಸಾಂ ಸ್ವಾಧ್ಯಾಯಂ ಪರಿಚಕ್ಷತೇ ॥ ೧,೨೩೮.

ವೇದಾಂತ, ಶತರುದ್ರೀಯ, ಪ್ರಣವ ಮುಂತಾದ ಪಠಣವನ್ನು ಜ್ಞಾನಿಗಳು ಸ್ವಾಧ್ಯಾಯ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಇದು ಮನಸ್ಸನ್ನು ಶುದ್ಧಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ.

ಸ್ತುತಿಸ್ಮರಣಪೂಜಾದಿವಾಙ್ಮನಃ ಕಾಯಕರ್ಮಭಿಃ । ಅನಿಶ್ಚಲಾ ಹರೌ ಭಕ್ತಿರೇತದೀಶ್ವರಚಿನ್ತನಮ್ । ಆಸನಂ ಸ್ವಸ್ತಿಕಂ ಪ್ರೋಕ್ತಂ ಪದ್ಮಮರ್ಧಾಸನಂ ತಥಾ ॥ ೧,೨೩೮.

ಸ್ತೋತ್ರ, ಸ್ಮರಣೆ, ಪೂಜೆ ಮತ್ತು ಇತರ ಮಾತು, ಮನಸ್ಸು, ದೇಹದ ಕರ್ಮಗಳಿಂದ ಹರಿ ಮೇಲೆ ಅಚಲ ಭಕ್ತಿ ಇರುವುದು ದೇವರ ಚಿಂತನೆ. ಸ್ವಸ್ತಿಕ, ಪದ್ಮ, ಅರ್ಧಾಸನ ಎಂಬ ಆಸನಗಳನ್ನು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

ಪ್ರಾಣಃ ಸ್ವದೇಹಜೋ ವಾಯುರಾಯಾಮಸ್ತನ್ನಿರೋಧನಮ್ । ಇನ್ದ್ರಿಯಾಣಾಂ ವಿಚರತಾಂ ವಿಷಯೇಷು ತ್ವಸತ್ಸ್ವಿವ ॥ ೧,೨೩೮.

ಸ್ವದೇಹದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟುವ ವಾಯುವೇ ಪ್ರಾಣ. ಅದನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವುದೇ ಪ್ರಾಣಾಯಾಮ. ಇಂದ್ರಿಯಗಳು ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ತಿರುಗಿದರೂ, ಅವು ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿಲ್ಲದಂತೆ ಇರುತ್ತವೆ.

ಶ್ರೀಗರುಡಮಹಾಪುರಾಣಮ್ ೨೩೯ ಶ್ರೀಭಗವಾನುವಾಚ । ಸನ್ನಪಿ ಬ್ರಹ್ಮ ತಸ್ಮಾತ್ಖಂ ಮರುತ್ಖಾಚ್ಚ ತತೋಽನಲಃ ॥ ೧,೨೩೯.

ಶ್ರೀಭಗವಂತನು ಹೇಳಿದರು: ಸತ್ತ್ವದಿಂದ ಆಕಾಶ, ಆಕಾಶದಿಂದ ಗಾಳಿ, ಗಾಳಿಯಿಂದ ಬೆಂಕಿ ಉಂಟಾಯಿತು.

ಅಗ್ನೇರಾಪಸ್ತತಃ ಪೃಥ್ವೀ ಪ್ರಪಞ್ಚಾಕೃತಿಸೂತಿಕಾ । ತತಃ ಸಪ್ತದಶಂ ಲಿಙ್ಗಂ ಪಞ್ಚಕರ್ಮೇನ್ದ್ರಿಯಾಣಿ ಚ ॥ ೧,೨೩೯.

ಬೆಂಕಿಯಿಂದ ನೀರು, ನಂತರ ಭೂಮಿ, ಅದು ಜಗತ್ತಿನ ಮೂಲವಾಗಿದೆ. ನಂತರ ಹದಿನೇಳನೆಯ ತತ್ತ್ವವಾದ ಲಿಂಗಶರೀರ ಮತ್ತು ಐದು ಕರ್ಮೇಂದ್ರಿಯಗಳು ಉಂಟಾದವು.

ವಾಕ್ಪಾಣಿಪಾದಂ ಪಾಯುಶ್ಚಾಪ್ಯುಪಸ್ಥಮಥ ಧೀನ್ದ್ರಿಯಮ್ । ಶ್ರೋತ್ರಂ ತ್ವಕ್ಚಕ್ಷುಷೀ ಜಿಹ್ವಾ ಘ್ರಾಣಂ ಸ್ಯಾತ್ಪಞ್ಚ ವಾಯವಃ ॥ ೧,೨೩೯.

ಮಾತು, ಕೈ, ಕಾಲು, ಗುದ ಮತ್ತು ಲಿಂಗ—ಇವು ಐದು ಕರ್ಮೇಂದ್ರಿಯಗಳು. ಶ್ರವಣ, ಸ್ಪರ್ಶ, ದೃಷ್ಟಿ, ರುಚಿ, ಘ್ರಾಣ—ಇವು ಐದು ಜ್ಞಾನೇಂದ್ರಿಯಗಳು ಮತ್ತು ಐದು ಪ್ರಾಣಗಳು.

ಪ್ರಾಣೋಪಾನಃ ಸಮಾನಶ್ಚ ವ್ಯಾನಸ್ತೂದಾನ ಏವ ಚ । ಮನೋನ್ತಃ ಕರಣಂ ಧೀಶ್ಚ ಸ್ಯಾನ್ಮನಃ ಸಂಶಯಾತ್ಮಕಮ್ ॥ ೧,೨೩೯.

ಪ್ರಾಣ, ಅಪಾನ, ಸಮಾನ, ವ್ಯಾನ ಮತ್ತು ಉದಾನ—ಇವು ಐದು ವಾಯುಗಳು. ಮನಸ್ಸು ಆಂತರಿಕ ಅಂಗ, ಬುದ್ಧಿಯು ನಿಶ್ಚಯದ ಸ್ವರೂಪ. ಮನಸ್ಸು ಸಂಶಯದಿಂದ ಕೂಡಿದೆ.

ಬುದ್ಧಿರ್ನಿಶ್ಚಯರೂಪಾ ತು ಏತತ್ಸೂಕ್ಷ್ಮಸ್ವರೂಪಕಮ್ । ಹಿರಣ್ಯಗರ್ಭಮಾತ್ಮೀಯಸೂತ್ರಂ ತತ್ಕಾರ್ಯಾಲಿಙ್ಗಕಮ್ ॥ ೧,೨೩೯.

ಬುದ್ಧಿಯು ನಿಶ್ಚಯದ ಸ್ವರೂಪ. ಇದುವೇ ಸೂಕ್ಷ್ಮಶರೀರ. ಹಿರಣ್ಯಗರ್ಭ, ಆತ್ಮ, ಸೂತ್ರ—ಇವು ಅದರ ಪರಿಣಾಮಗಳು ಮತ್ತು ಲಕ್ಷಣಗಳು.

ಪಞ್ಚೀಕೃತಾನಿ ಭೂತಾನಿ ಹ್ಯಪಞ್ಚೀಕೃತಭೂತತಃ । ಪಞ್ಚೀಕೃತೇಭ್ಯೋ ಭೂತೇಭ್ಯೋ ಬ್ರಹ್ಮಾಣ್ಡಂ ಸಮಜಾಯತ ॥ ೧,೨೩೯.

ಐದು ಭೂತಗಳು ಒಂದಾಗಿ ಬೆರೆವುದರಿಂದ, ಅವುಗಳ ಮೂಲವಾದ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಭೂತಗಳಿಂದ, ಆ ಐದು ಭೂತಗಳಿಂದ ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡವು ಹುಟ್ಟಿತು.

ಲೋಕಪ್ರಸಿದ್ಧಂ ಸ್ಥೂಲಾಖ್ಯಂ ಶರೀರಂ ಚರಣಾದಿಮತ್ । ಪಞ್ಚೀಕೃತಾನಿ ಭೂತಾನಿ ತತ್ಕಾರ್ಯಂ ತತ್ಸ್ಥಮೇವ ಚ ॥ ೧,೨೩೯.

ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿರುವ, ಕಾಲು ಮುಂತಾದ ಅಂಗಗಳಿರುವ ಸ್ಥೂಲ ಶರೀರವು, ಐದು ಭೂತಗಳಿಂದ ಉಂಟಾದದ್ದು ಮತ್ತು ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದೆ.

ಸರ್ವಂ ಶರೀರಜಾತಂ ಚ ಪ್ರಾಣಿನಾಂ ಸ್ಥೂಲಮೀರಿತಮ್ । ತ್ರಿಧಾಹ್ರಿ ಪರಮಾತ್ಮಸ್ಥಂ ಶರೀರಂ ಪ್ರೋಚ್ಯತೇ ಬುಧೈಃ ॥ ೧,೨೩೯.

ಎಲ್ಲ ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಂದ ಹುಟ್ಟುವ ದೇಹವನ್ನು ಸ್ಥೂಲ ಶರೀರವೆಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ; ಜ್ಞಾನಿಗಳು ಪರಮಾತ್ಮನೊಳಗೆ ಇರುವ ದೇಹವನ್ನು ಮೂರು ವಿಧಗಳೆಂದು ವಿವರಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ದೇಹದ್ವಯಾಭಿಗಾಮೀ ಚ ತ್ವಮಥೋ ಜೀವ ಏಕತಃ । ಸ್ವಭೇದವಾಕ್ಯಾದ್ಬ್ರಹ್ಮೈವ ಪ್ರವಿಷ್ಟಂ ದೇಹಯೋರ್ದ್ವಯೋಃ ॥ ೧,೨೩೯.

ನೀನು, ಜೀವಾತ್ಮನು, ಎರಡು ವಿಧದ ದೇಹಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಪ್ರವೇಶಿಸುತ್ತೀಯೆ; ಭೇದವಾಕ್ಯ ಪ್ರಕಾರ, ಬ್ರಹ್ಮನೇ ಈ ಎರಡು ದೇಹಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದವನು.

ಜಲಾರ್ಕ್ವವದ್ವದರವಜ್ಜೀವಃ ಪ್ರಾಣಾದಿಧಾರಣಃ । ಜಾಗ್ರತ್ಸ್ವಪ್ನಸುಷುಪ್ತೀನಾಂ ಸಾಕ್ಷೀ ಜೀವಃ ಸ ಚ ಸ್ಮೃತಃ ॥ ೧,೨೩೯.

ನೀರು, ಸೂರ್ಯ ಮತ್ತು ಗಾಳಿ ಹೇಗೆ ಜೀವಿಗಳನ್ನು ಉಳಿಸುತ್ತವೆಯೋ, ಹಾಗೆಯೇ ಜೀವಾತ್ಮನು ಪ್ರಾಣ ಮತ್ತು ಉಸಿರನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತಾನೆ; ಜಾಗ್ರತ, ಸ್ವಪ್ನ, ಸುಷುಪ್ತಿ ಸ್ಥಿತಿಗಳ ಸಾಕ್ಷಿಯೆಂದು ಜೀವಾತ್ಮನನ್ನು ನೆನಪಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಜಾಗ್ರತ್ಸ್ವಪ್ನಸುಷುಪ್ತ್ಯಾಖ್ಯೈರ್ವ್ಯಾತಿರಿಕ್ತಶ್ಚ ನಿರ್ಗುಣಃ । ನಿರ್ಗಾತಾವಯವೋಸಂಗೋ ನಿತ್ಯಶುದ್ಧಸ್ವಭಾವಕಃ ॥ ೧,೨೩೯.

ಜಾಗ್ರತ, ಸ್ವಪ್ನ, ಸುಷುಪ್ತಿ ಎಂಬ ಸ್ಥಿತಿಗಳಿಂದ ಭಿನ್ನನಾದ, ಗುಣರಹಿತನು, ಅಂಗ ಮತ್ತು ಬಂಧನಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತನು, ಸದಾ ಶುದ್ಧ ಸ್ವಭಾವದವನು.

ಪರಮಾತ್ಮೈವ ಯಜ್ಜಾಗ್ರತ್ಸ್ವಪ್ನಾದ್ಯೈರ್ಯಸ್ತ್ರಿಧಾ ಮತಃ । ಅನ್ತಃ ಕರಣರಾಶೇಶ್ಚೈವಾನ್ತಃ ಕರಣಃಸ್ಥಿತಃ ॥ ೧,೨೩೯.

ಪರಮಾತ್ಮನೇ ಜಾಗ್ರತ, ಸ್ವಪ್ನ ಮುಂತಾದ ಮೂರು ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟವನು; ಆತನು ಮನಸ್ಸು ಮುಂತಾದ ಆಂತರಿಕ ಅಂಗಗಳಲ್ಲಿ, ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿಯೇ ನೆಲೆಸಿದ್ದಾನೆ.

ಜಾಗ್ರತ್ಸ್ವಪ್ನಸುಷುಪ್ತೀಶ್ಚ ಪಶ್ಯತೋ ವಿಕೃತಿಃ ಸದಾ । ಫಲಕ್ರಿಯಾಕಾರಕಯೋರ್ಜಾಗ್ರದಾದೀನ್ವದಾಮ್ಯಹಮ್ ॥ ೧,೨೩೯.

ಜಾಗ್ರತ, ಸ್ವಪ್ನ, ಸುಷುಪ್ತಿ ಸ್ಥಿತಿಗಳ ಪರಿವರ್ತನೆಯನ್ನು ಸದಾ ನೋಡುವವನು ನಾನು; ಫಲ ಮತ್ತು ಕ್ರಿಯೆಗಳ ಕರ್ತೃತ್ವವನ್ನು ಜಾಗ್ರತಾದಿ ಸ್ಥಿತಿಗಳಂತೆ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ.

ಇನ್ದ್ರಿಯೈರಥ ವಿಜ್ಞಾನಂ ಜಾಗ್ರತ್ಸ್ಥಾನಮುದೀರಿತಮ್ । ಜಾಗ್ರತ್ಸಂಸ್ಕಾರಸಂಭೂತಪ್ರತ್ಯಯೋ ವಿಷಯಾರ್ಥಿನಃ ॥ ೧,೨೩೯.

ಇಂದ್ರಿಯಗಳ ಮೂಲಕ ಬರುವ ಜ್ಞಾನವೇ ಜಾಗ್ರತ ಸ್ಥಿತಿಯೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ; ಜಾಗ್ರತದಲ್ಲಿ ಉಂಟಾದ ಸಂಸ್ಕಾರಗಳಿಂದ ಹುಟ್ಟುವ ಪ್ರಜ್ಞೆ, ವಿಷಯಗಳ ಕಡೆಗೆ ಹರಿಯುತ್ತದೆ.

ಸ್ವಪ್ನಂ ಸುಷುಪ್ತಿಃ ಕರಣೋಪಸಂಘಾತೇ ಧಿಯಃ (ಪ) ಸ್ಥಿತ (ತಿ) । ಬ್ರಹ್ಮಣಃ ಕಾರಣಾವಸ್ಥಾಯಾಂ ಸ್ಥಿತಿಃ ಕಾಲಕಾತ್ಮನಾ ॥ ೧,೨೩೯.

ಸ್ವಪ್ನ ಮತ್ತು ಸುಷುಪ್ತಿ ಸ್ಥಿತಿಗಳು, ಮನಸ್ಸು ಮತ್ತು ಇತರ ಅಂಗಗಳು ಹಿಂತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವಾಗ, ಬುದ್ಧಿ ವಿಶ್ರಾಂತಿಯಾಗಿರುವಾಗ ಸಂಭವಿಸುತ್ತವೆ; ಬ್ರಹ್ಮನ ಕಾರಣ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ, ಅಸ್ತಿತ್ವವು ಕಾಲ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಇರುತ್ತದೆ.

ಕ್ರಮತೋಕ್ರಮತೋ ಜೀವೋ ಜಾಗ್ರದಾದಿ ಸ ಪಶ್ಯತಿ । ಸಮಾಧ್ಯಾರಂಭಕಾಲೇ ತು ಪೂರ್ವಮೇವಾವಧಾರಯೇತ್ ॥ ೧,೨೩೯.

ಜೀವನು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಜಾಗ್ರತ ಮತ್ತು ಇತರ ಸ್ಥಿತಿಗಳನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತಾನೆ; ಧ್ಯಾನದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಮೊದಲು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳಬೇಕು.

ಮುಮುಕ್ಷಾವಥ ಸಂಜಾತೇ ಅನ್ತಃ ಕರಣಕೇವಲೇ । ವಿಲಾಪಯೇತ್ಕ್ಷೇತ್ರಜಾತಂ ತತ್ಕ್ಷೇತ್ರಂ ಪರಿಶೇಷಯೇತ್ ॥ ೧,೨೩೯.

ಮುಕ್ತಿಯ ಆಸೆ ಹುಟ್ಟಿದಾಗ ಮತ್ತು ಮನಸ್ಸು ಮಾತ್ರ ಉಳಿದಾಗ, ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದ ಎಲ್ಲವನ್ನು ಲಯಮಾಡಿ, ಕ್ಷೇತ್ರವನ್ನು ಮಾತ್ರ ಉಳಿಸಬೇಕು.

ಪಞ್ಚೀಕೃತೇಭ್ಯೋ ಭೂತೇಭ್ಯೋ ಭಾಣ್ಡಾದಿ ವ್ಯತಿರಿಕ್ತಕಮ್ । ಯಥಾ ಮೃದೋ ಘಟೋ ಭಿನ್ನೋ ನಾಸ್ತಿ ತತ್ಕಾರ್ಯತಸ್ತಥಾ ॥ ೧,೨೩೯.

ಐದು ಭೂತಗಳಿಂದ ಹುಟ್ಟುವ ಪಾತ್ರೆ ಮುಂತಾದವುಗಳು ಬೇರೆ; ಮಣ್ಣಿನಿಂದ ಮಾಡಿದ ಪಾತ್ರೆ ಒಡೆದುಹೋದರೆ ಅದು ಮತ್ತೆ ಇರುವುದಿಲ್ಲ, ಹಾಗೆಯೇ ಇತರ ವಸ್ತುಗಳಿಗೂ.

ಪಞ್ಚೀಕೃತಾನಿ ಭೂತಾನಿ ಅಪಞ್ಚೀಕೃತಭೂತತಃ । ಶಂಸಂತಿ ವ್ಯತಿರೇಕೇಣ ಶಿಷ್ಟಾಃ ಸೂಕ್ಷ್ಮಶರೀರಕಮ್ ॥ ೧,೨೩೯.

ಐದು ಭೂತಗಳು ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಭೂತಗಳಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದವು; ಅವುಗಳ ವಿಭಿನ್ನತೆ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಶರೀರವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.

ಅಪಞ್ಚೀಕೃತಭೂತೇಭ್ಯೋ ನ ಲಿಙ್ಗಂ ವ್ಯತಿರಿಕ್ತಕಮ್ । ಪೃಥ್ವ್ಯಾಧಾರಂ ವಿನಾ ನಾಸ್ತಿ ವಿನಾ ನಾಸ್ತಿ ಚ ತೇನ ಸಾ ॥ ೧,೨೩೯.

ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಭೂತಗಳಿಂದ ಲಿಂಗ ಶರೀರವು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಇರುವುದಿಲ್ಲ; ಭೂಮಿಯ ಆಧಾರವಿಲ್ಲದೆ ಅದು ಇರುವುದಿಲ್ಲ, ಅದಿಲ್ಲದೆ ಅದು ಉಳಿಯದು.

ತೇಜಶ್ಚ ವಾಯುನಾ ನಾಸ್ತಿ ವಾಯುಃ ಖೇನ ವಿನಾ ನ ಹಿ । ಯದ್ಬ್ರಹ್ಮಣಾ ಚ ಖಂ ನಾಸ್ತಿ ಶುದ್ಧ ಬ್ರಹ್ಮ ವಿನಾ ಚ ಖಮ್ ॥ ೧,೨೩೯.

ಅಗ್ನಿಯು ಗಾಳಿಯಿಲ್ಲದೆ ಇರುವುದಿಲ್ಲ; ಗಾಳಿ ಆಕಾಶವಿಲ್ಲದೆ ಇರುವುದಿಲ್ಲ; ಬ್ರಹ್ಮನಿಲ್ಲದೆ ಆಕಾಶವಿಲ್ಲ, ಶುದ್ಧ ಬ್ರಹ್ಮವೂ ಆಕಾಶವಿಲ್ಲದೆ ಇರುವುದಿಲ್ಲ.

ಶುದ್ಧಭಾವಸ್ತದಾ ಜಾಗ್ರತ್ಸ್ವಪ್ನಾದೀನಾಮಸಂಭವಃ । ಜೀವತ್ವವರ್ಜಿತಃ ಪ್ರಾಪ್ತಾತ್ಮಚೈತನ್ಯಾನುರೂಪತಃ ॥ ೧,೨೩೯.

ಶುದ್ಧ ಸ್ವಭಾವದಲ್ಲಿ ಜಾಗ್ರತ, ಸ್ವಪ್ನ ಮುಂತಾದ ಸ್ಥಿತಿಗಳು ಉಂಟಾಗುವುದಿಲ್ಲ; ಜೀವತ್ವವಿಲ್ಲದೆ ಆತ್ಮಚೈತನ್ಯಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಪ್ರಾಪ್ತಿಯಾಗುತ್ತದೆ.

ನಿತ್ಯಂ ಶುದ್ಧಂ ಬುದ್ಧಮುಕ್ತಂ ಸತ್ಯಂ ಬ್ರಹ್ಮಾದ್ವಿತೀಯಕಮ್ । ತತ್ತ್ವಂಪದಾನ್ತೌ ಶಿಷ್ಟೌ ಚ ತತ್ಕಾರೋ ಬ್ರಹ್ಮವಾಚಕಃ ॥ ೧,೨೩೯.

ಯಾವುದು ಶಾಶ್ವತ, ಶುದ್ಧ, ಜ್ಞಾನಸ್ವರೂಪಿ, ಮುಕ್ತ, ಸತ್ಯ, ಎರಡನೆಯದಿಲ್ಲದ ಬ್ರಹ್ಮವೋ, 'ತತ್ಪದ' ಮತ್ತು 'ತ್ವಂಪದ'ಗಳ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಉಳಿಯುವ ಕಾರಣವೇ ಬ್ರಹ್ಮವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.

ಉಕಾರಶ್ಚ ಅಕಾರಶ್ಚ ಮಕಾರೋಯಮೃಗದ್ವಯಃ । ಬ್ರಹ್ಮಾಹಮಸ್ಮ್ಯಹಂ ಬ್ರಹ್ಮಜ್ಞಾನಮಜ್ಞಾನವರ್ಧನಮ್ ॥ ೧,೨೩೯.

'ಉ' ಮತ್ತು 'ಅ' ಎಂಬ ಅಕ್ಷರಗಳು, ಜೊತೆಗೆ ಈ 'ಮ' ಕೂಡ, ಎರಡು ರಹಸ್ಯ ಪ್ರಾಣಿಗಳಂತೆ. ನಾನು ಬ್ರಹ್ಮ, ನಾನು ಪರಬ್ರಹ್ಮ, ಜ್ಞಾನವೂ ನಾನು, ಅಜ್ಞಾನವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವುದೂ ನಾನು.

ಅಯಮಾತ್ಮಾ ಪರಂ ಜ್ಯೋತಿಶ್ಚಿನ್ನಾಮಾನನ್ದರೂಪಕಃ । ಸತ್ಯಂ ಜ್ಞಾನಮನತಂ ಹಿ ತ್ವಮಸೀತಿ ಶ್ರುತೀರಿತಮ್ ॥ ೧,೨೩೯.

ಈ ಆತ್ಮನು ಪರಮ ಜ್ಯೋತಿ, ಚೈತನ್ಯ ಮತ್ತು ಆನಂದದ ಸ್ವರೂಪ. ಇದು ಸತ್ಯ, ಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಅನಂತ. 'ನೀನು ಅದೇ' ಎಂದು ವೇದಗಳು ಘೋಷಿಸುತ್ತವೆ.