ಗರುಡಪುರಾಣಮ್

ಯದಾ ಸರ್ವೇ ವಿಮುಚ್ಯನ್ತೇ ಕಾಮಾ ಯೇಸ್ಯಹೃದಿ ಸ್ಥಿತಾಃ । ತದಾಮೃತತ್ವಮಾಪ್ನೋತಿ ಜೀವನ್ನೇವ ನ ಸಂಶಯಃ ॥ ೧,೨೩೬.

ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಇರುವ ಎಲ್ಲಾ ಆಸೆಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಬಿಟ್ಟಾಗ, ಜೀವಂತವಾಗಿದ್ದರೂ ಅಮೃತತ್ವವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ—ಇದರಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ.

ವ್ಯಾಪಕತ್ವಾತ್ಕಥಂ ಯಾತಿ ಕೋ ಯಾತಿ ಕ್ವ ಸ ಯಾತಿ ಚ । ಅನನ್ತತ್ವಾನ್ನದೇಶೋಽಸ್ತಿ ಅಮೂರ್ತಿತ್ವಾದ್ಗತಿಃ ಕುತಃ ॥ ೧,೨೩೬.

ಎಲ್ಲೆಡೆ ವ್ಯಾಪಿಸಿರುವವನು ಹೇಗೆ ಹೋಗಬಹುದು? ಯಾರು ಹೋಗುತ್ತಾರೆ, ಎಲ್ಲಿ ಹೋಗುತ್ತಾರೆ? ಅನಂತನಾದ್ದರಿಂದ ಸ್ಥಳವಿಲ್ಲ; ರೂಪವಿಲ್ಲದವನು ಹೇಗೆ ಚಲಿಸಬಹುದು?

ಅದ್ವಯತ್ವಾನ್ನ ಕೋಽಪ್ಯಸ್ತಿ ಬೋಧತ್ವಾಜ್ಜಡತಾ ಕುತಃ । ಏಕೋದ್ದಿಷ್ಟಂ ಯದನ್ಯಸ್ಯ ಮತಿವಾಗ್ಗತಿಸಂಸ್ಥಿತಿ (ಮ್) ॥ ೧,೨೩೬.

ಅದ್ವೈತವಾದ್ದರಿಂದ ಬೇರೆ ಯಾರೂ ಇಲ್ಲ; ಚೈತನ್ಯದಿಂದ ಜಡತೆ ಹೇಗೆ ಬರುತ್ತದೆ? ಮತ್ತೊಬ್ಬನಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಮನಸ್ಸು, ಮಾತು, ಚಲನೆ, ಇರುವಿಕೆ ಎಲ್ಲವೂ ಹೇಗೆ ಸಾಧ್ಯ?

ಕಥಮಾಕಾಶಕಲ್ಪಸ್ಯ ಗತಿರಾಗತಿಸಂಸ್ಥಿತಿ । ಜಾಗ್ರತ್ಸ್ವಪ್ನಸುಷುಪ್ತಂ ಚ ಮಾಯಯಾ ಪರಿಕಲ್ಪಿತಮ್ ॥ ೧,೨೩೬.

ಆಕಾಶದಂತೆ ಇರುವವನಿಗೆ ಚಲನೆ, ಬರುವಿಕೆ, ಇರುವಿಕೆ ಹೇಗೆ ಸಾಧ್ಯ? ಜಾಗ್ರತ, ಸ್ವಪ್ನ, ಸುಷುಪ್ತಿ ಎಲ್ಲವೂ ಮಾಯೆಯಿಂದ ಕಲ್ಪಿತವಾಗಿವೆ.

ವಸ್ತು ತೈಜಸಕಂ ಪ್ರಾಜ್ಞೇ ಯತ್ತು ಪುಣ್ಯಮಖಣ್ಡಕಮ್ । ಯಥಾ ತೇ ಪ್ರಿಯಾತ್ಮಾ ನಃ ಸರ್ವೇಷಾಂ ಚ ತಥಾ ಪ್ರಿಯಃ ॥ ೧,೨೩೬.

ಬುದ್ಧಿಯಲ್ಲಿಯೂ, ಸುಷುಪ್ತಿಯಲ್ಲಿಯೂ ಇರುವ ವಾಸ್ತವಿಕತೆ, ಅದು ವಿಭಜಿಸಲಾಗದ ಪುಣ್ಯ. ಹೇಗೆ ನಿನಗೆ ನಿನ್ನ ಆತ್ಮ ಪ್ರಿಯವೋ, ಹಾಗೆಯೇ ಅದು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಪ್ರಿಯ.

ಬೋಧಮಾರ್ಗೇ ಯಥಾ ಚಿತ್ತಂ ಸರ್ವೇಷಾಂ ಚ ತಥಾ ಮತೇ । ಸರ್ವದಾ ಸರ್ವಭೂತಾನಾಂ ಸರ್ವಸ್ಯ ಚ ಮಹಾಮುನೇ ॥ ೧,೨೩೬.

ಎಲ್ಲರ ಮನಸ್ಸು ಜ್ಞಾನಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಹೇಗೆ ಸ್ಥಿರವಾಗಿದೆಯೋ, ಹಾಗೆಯೇ ಅವರ ಅಭಿಪ್ರಾಯವೂ ಕೂಡಾ. ಮಹಾಮುನಿಯೇ, ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳಿಗೂ, ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಹೀಗೆ ಸದಾ ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತದೆ.

ನಾಹಮತ್ರಾತ್ಮವಿಜ್ಞಾನಂ ತಸ್ಮಾತ್ಪೂರ್ಣಂ ನಿರನ್ತರಮ್ । ಜಾಗ್ರತ್ಸ್ವಪ್ನಂ ತಥಾ ವೃತ್ತಂ ಸೌಷುಪ್ತಸುಖಮೇವ ಚ ॥ ೧,೨೩೬.

ಇಲ್ಲಿ ನನಗೆ ನಿರಂತರವೂ ಸಂಪೂರ್ಣವಾದ ಆತ್ಮಜ್ಞಾನವಿಲ್ಲ; ಜಾಗೃತ, ಸ್ವಪ್ನ ಮತ್ತು ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಘಟನೆಗಳು, ಹಾಗೆಯೇ ಗಾಢನಿದ್ರೆಯ ಸಂತೋಷವೂ ಇದೆ.

ಸ್ಮರಣಂ ವಿಸ್ಮೃತಾರ್ಥಸ್ಯ ನಾಸ್ತಿ ಚೇತ್ಕಸ್ಯ ಜಾಯತೇ । ಸತ್ಯಮಸ್ತು ತಥಾ ವಾಣು ಅಶರೀರಂ ಪರಂ ತಥಾ ॥ ೧,೨೩೬.

ಮರೆತದ್ದನ್ನು ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲದಿದ್ದರೆ, ಆ ನೆನಪು ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಹೇಗೆ ಬರುತ್ತದೆ? ಅದು ಸತ್ಯವಾಗಿರಲಿ, ಅಥವಾ ಹೀಗೆಯೇ ಇರಲಿ, ಸೂಕ್ಷ್ಮವೂ, ದೇಹವಿಲ್ಲದ ಅತ್ಯುನ್ನತವೂ ಕೂಡ.

ನಾಸ್ತಿ ಚೇತ್ಸುಖದುಃ ಖಾನಾಂ ಸರ್ವೇಷಾಂ ವೇದನಂ ಕಥಮ್ । ಸದಾ ಸರ್ವತ್ರ ಸರ್ವಜ್ಞಃ ಸರ್ವಸ್ಯ ಹೃದಯೇ ನ ಯೇತ್ ॥ ೧,೨೩೬.

ಅನುಭವವೇ ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಸುಖದುಃಖಗಳ ಅನುಭವ ಹೇಗೆ ಸಾಧ್ಯ? ಸರ್ವಜ್ಞನು ಎಲ್ಲೆಲ್ಲೂ ಸದಾ ಇದ್ದರೂ, ಎಲ್ಲರ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಇರೋದಿಲ್ಲ.

ಸಾಕ್ಷಿಭೂತಃ ಸಮಾಶ್ರಿತ್ಯ ಕೋ ಜಾನಾತಿ ವಿಚೇಷ್ಟಿತಮ್ । ಸತ್ಯ ಜ್ಞಾನಾನನ್ತ ಭಿನ್ನಂ ಸ್ಯಾನ್ನಸತ್ಯಂ ಜ್ಞಾನತಃ ಪೃಥಕ್ ॥ ೧,೨೩೬.

ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿ ಇರುವವನನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ಯಾರು ಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ತಿಳಿಯುತ್ತಾರೆ? ಸತ್ಯ, ಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಅನಂತವು ಬೇರೆಬೇರೆ ಆಗಬಹುದು, ಆದರೆ ಅಸತ್ಯವು ಜ್ಞಾನದಿಂದ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಲ್ಲ.

ನಾನನ್ತ್ಯಾತ್ಪೃಥಗಾನನ್ದಂ ನಾಪ್ಯಮಾನನ್ದತಃ ಪೃಥಕ್ । ತ್ವಮೇವ ಪರಮಂ ಬ್ರಹ್ಮ ಸತ್ಯಜ್ಞಾನಾದಿಲಕ್ಷಣಮ್ ॥ ೧,೨೩೬.

ಅನಂತದಿಂದ ಬೇರೆ ಆನಂದವಿಲ್ಲ, ಹಾಗೆಯೇ ಅನಂದವಿಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಬೇರೆ ಇಲ್ಲ; ನೀನೇ ಪರಮ ಬ್ರಹ್ಮ, ಸತ್ಯ, ಜ್ಞಾನ ಇತ್ಯಾದಿ ಲಕ್ಷಣಗಳಿಂದ ಕೂಡಿರುವವನು.

ಅಹಂ ಬ್ರಹ್ಮ ಪರಂ ತತ್ತ್ವಂ ಜ್ಞಾತ್ವಾ ತ್ವಖಿಲವಿದ್ಭವೇತ್ । ಯಥೈಕಮೃನ್ಮಯೇ ಜ್ಞಾತೇ ಸರ್ವಮೇತಚ್ಚರಾಚರಮ್ ॥ ೧,೨೩೬.

ನಾನು ಬ್ರಹ್ಮ, ಪರಮ ತತ್ತ್ವ ಎಂದು ತಿಳಿದವನಿಗೆ ಎಲ್ಲವೂ ತಿಳಿಯುತ್ತದೆ; ಒಂದು ಮಣ್ಣಿನ ಗೊಬ್ಬೆ ತಿಳಿದರೆ, ಎಲ್ಲ ಮಣ್ಣಿನ ವಸ್ತುಗಳೂ ತಿಳಿಯುವಂತೆ.

ಯಥೈಕಹೇಮಮಣಿನಾ ಸರ್ವಂ ಹೇಮಮಯಂ ಭವೇತ್ । ಜ್ಞಾನಂ ತಥೈವಮೀಶೇನ ಜ್ಞಾನಿನಾಪ್ಯಖಿಲಂ ಜಗತ್ ॥ ೧,೨೩೬.

ಹಾಗೆಯೇ ಒಂದು ಬಂಗಾರದ ಆಭರಣದಿಂದ ಎಲ್ಲ ಬಂಗಾರದ ವಸ್ತುಗಳೂ ತಿಳಿಯುವಂತೆ, ಈಶ್ವರನ ಜ್ಞಾನದಿಂದ ಜ್ಞಾನಿಯು ಈ ಸಂಪೂರ್ಣ ಜಗತ್ತನ್ನೂ ಅರಿಯುತ್ತಾನೆ.

ಯಥಾನ್ಧಕಾರದೋಷೇಣ ರಜ್ಜುಃ ಸಮ್ಯಙ್ನದೃಶ್ಯತೇ । ಯಥಾ ಸಂಮೋಹದೋಷೇಣ ಚಾತ್ಮಾ ಸಮ್ಯಙ್ನದೃಶ್ಯತೇ ॥ ೧,೨೩೬.

ಹೆಚ್ಚು ಕತ್ತಲಿನಿಂದ ಹಗ್ಗವನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿ ಕಾಣಲಾಗದಂತೆ, ಮೋಹದಿಂದ ಆತ್ಮವನ್ನೂ ಸರಿಯಾಗಿ ಕಾಣಲಾಗದು.

ಸರ್ಪಧಾರಾದಿಭಿರ್ಭೇದರೈನ್ಯಥಾ ವಸ್ತುಕಲ್ಪನಮ್ । ವ್ಯೋಮಾದಿನಾ ಸರೂಪಾದ್ಯೈರನ್ಯಥಾತ್ಮಾ ಪ್ರಕಲ್ಪ್ಯತೇ ॥ ೧,೨೩೬.

ಹಗ್ಗದಲ್ಲಿ ಸರ್ಪದ ರೂಪ ಕಲ್ಪಿಸಿದಂತೆ, ವಿವಿಧ ರೂಪಗಳ ಮೂಲಕ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಕಲ್ಪಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ; ಹಾಗೆಯೇ, ಆಕಾಶ ಮತ್ತು ಇತರ ರೂಪಗಳಿಂದ ಆತ್ಮವನ್ನೂ ಬೇರೆ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಕಲ್ಪಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷಮಪಿ ಯದ್ದ್ರವ್ಯನ್ದುರ್ದರ್ಶಮಿತಿ ಭಾಷತೇ । ವ್ಯೋಮಾದಿನಾ ಸರೂಪಾದ್ಯೈರನ್ಯಥಾ ಕಲ್ಪಿತೈಸ್ತಥಾ ॥ ೧,೨೩೬.

ಕಣ್ಣಿಗೆ ಕಾಣುವ ವಸ್ತುವೂ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಕಾಣಲು ಕಷ್ಟವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ; ಹಾಗೆಯೇ, ಆಕಾಶ ಮತ್ತು ಇತರ ಕಲ್ಪಿತ ರೂಪಗಳಿಂದ ಅದು ಬೇರೆ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಭಾಸವಾಗುತ್ತದೆ.

ತಥಾ ಹಿ ರಜ್ಜುರುರಗಃ ಶುಕ್ತಿಃ ಕಾರಜತಂ ಯಥಾ । ಮೃಗತೃಷ್ಣಾಪಥಾಯಾಮ್ಭಸ್ತೃಪ್ತಿಂ ವಿಷ್ಣೋ ತಥಾ ಜಗತ್ ॥ ೧,೨೩೬.

ಹಗ್ಗವನ್ನು ಹಾವು ಎಂದು ಭಾಸಿಸುವಂತೆ, ಶಂಖವನ್ನು ಬೆಳ್ಳಿಯಂತೆ ಕಾಣುವಂತೆ, ಮೃಗತೃಷ್ಣೆಯಲ್ಲಿ ನೀರನ್ನು ಕಲ್ಪಿಸುವಂತೆ, ವಿಷ್ಣುವೇ, ಜಗತ್ತೂ ಹಾಗೆಯೇ ಭಾಸವಾಗುತ್ತದೆ.

ಹಾಹಿಷ್ಣೋದ್ವಿಜಾ ಕಥಿ ದ್ಭೋಹಮಿತಿದೃ । ಗ್ರಹನಾಶಾತ್ಪುನರ್ಧ್ಯಾಯನ್ಬ್ರಾಹ್ಮಣ್ಯಂ ಮನ್ಯತೇ ಯಥಾ ॥ ೧,೨೩೬.

ದ್ವಿಜನೇ, ಹೇಗೆ ಯಾರೋ 'ನಾನು ಹಸು' ಎಂದು ಹೇಳಿ, ತಪ್ಪು ತಿಳಿವಳಿಕೆ ಹೋಗಿ ಮತ್ತೆ ತನ್ನ ಬ್ರಾಹ್ಮಣತ್ವವನ್ನು ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೋ, ಹಾಗೆಯೇ.

ಮಾಯಾವಿಷ್ಟಸ್ತಥಾ ಜೀವೋ ದೇಹೋಹಮಿತಿ ಮನ್ಯತೇ । ಮಾಯಾನಾಶಾತ್ಪುನಃ ಸ್ವೀಯರೂಪಂ ಬ್ರಹ್ಮಾಸ್ಮಿ ಮನ್ಯತೇ ॥ ೧,೨೩೬.

ಮಾಯೆಯಿಂದ ಮೋಹಗೊಂಡ ಜೀವನು 'ನಾನು ದೇಹ' ಎಂದು ಭಾವಿಸುತ್ತಾನೆ; ಆದರೆ ಮಾಯೆ ದೂರವಾದಾಗ, ಮತ್ತೆ ತನ್ನ ನಿಜ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು 'ನಾನು ಬ್ರಹ್ಮ' ಎಂದು ತಿಳಿಯುತ್ತಾನೆ.

ಗ್ರಹನಾಶಾದ್ಯಥಾ ಮಾನ್ಯಜನೋಕ್ರೂರಮವೇಕ್ಷತೇ । ಸ್ವರೂಪದರ್ಶನಾಚ್ಚಾಯಂ ಮಾಯಾ ನಾಶನ್ತಯಾ ವಿನಾ ॥ ೧,೨೩೬.

ತಪ್ಪು ಗ್ರಹಿಕೆ ಹೋಗಿದ ಮೇಲೆ ಯಾರಾದರೂ ಮಾನ್ಯ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಕ್ರೂರನೆಂದು ಕಾಣುವಂತೆ, ತನ್ನ ನಿಜ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಕಂಡಾಗ ಈ ಮಾಯೆ ನಾಶವಾಗುತ್ತದೆ.

ಅನಾದಿತ್ವಂ ಸಮಂ ದ್ವಾಭ್ಯಾಂ ಸ್ವರೂಪಂ ತದ್ವಿಲಕ್ಷಣಮ್ । ಏಕಃ ಸತ್ಯಂ ತಥಾ ಭಾಗೀ ವಿಚಾರೇಣ ಪರಂ ಮೃಷಾ ॥ ೧,೨೩೬.

ಆದಿಯಿಲ್ಲದಿಕೆ ಎರಡಕ್ಕೂ ಸಮಾನವಾಗಿ ಇದೆ, ಆದರೆ ಅವರ ನಿಜ ಸ್ವರೂಪ ಬೇರೆ; ಒಂದೇ ನಿಜವಾಗಿದ್ದು, ಇನ್ನೊಂದು ವಿಚಾರಿಸಿದಾಗ ಸುಳ್ಳಾಗಿದೆ.

ಅಜೋಪಿ ಹಿ ಸಕೃತ್ಪ್ರೇತ್ಯ ಸಂಭವಾಮ್ಯಾತ್ಮಮಾಯಯಾ । ಮಾಯೇಚ್ಛಯಾ ದ್ವಿಧಾ ಸ ಸ್ಯಾತ್ಪತಿಃ ಪತ್ನೀ ಸುಖಂ ಜಗತ್ ॥ ೧,೨೩೬.

ನಾನು ಹುಟ್ಟದವನು ಆದರೂ, ನನ್ನ ಸ್ವಂತ ಮಾಯೆಯಿಂದ ಒಮ್ಮೆ ಹುಟ್ಟುತ್ತೇನೆ; ಮಾಯೆಯ ಇಚ್ಛೆಯಿಂದ ನಾನು ಎರಡು ಭಾಗವಾಗಿ, ಗಂಡು, ಹೆಣ್ಣು, ಸುಖ ಮತ್ತು ಜಗತ್ತಾಗಿ ಭಾಸವಾಗುತ್ತೇನೆ.

ಅಷ್ಟಾವಿಂಶತಿಭೇದೈಸ್ತು ತ್ರೈಗುಣ್ಯಂ ವಿದ್ಯತೇ ಪೃಥಕ್ । ಚತುರಶೀತಿರ್ಲಕ್ಷ್ಯನ್ತೇ ನರನಾರ್ಯಾಕೃತೀನಿ ಚ ॥ ೧,೨೩೬.

ಎಪ್ಪತ್ತೆಂಟು ವಿಭಿನ್ನ ರೂಪಗಳಿಂದ ಮೂರು ಗುಣಗಳು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ತಿಳಿಯುತ್ತವೆ; ಮತ್ತು ನಾಲ್ವತ್ತನಾಲ್ಕು ಪುರುಷ ಮತ್ತು ಸ್ತ್ರೀಯರ ರೂಪಗಳು ಕಾಣಿಸುತ್ತವೆ.

ಏಷುವಿಶ್ವಂ ಪ್ರಭವತಿ ಖಣ್ಡಜಂ ಮಾಯಯಾ ಯಥಾ । ಆದಾವನ್ತೇ ಚ ಸನ್ತ್ಯೇತೇ ನಾಮರೂಪಕ್ರಿಯಾದಯಃ ॥ ೧,೨೩೬.

ಈ ಎಲ್ಲದಲ್ಲಿಯೂ, ಮಾಯೆಯಿಂದ ವಿಭಜಿತವಾಗಿ, ಈ ಜಗತ್ತು ಉದಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿಯೂ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿಯೂ, ಹೆಸರು, ರೂಪ, ಕ್ರಿಯೆ ಇತ್ಯಾದಿಗಳು ಇರುತ್ತವೆ.

ಸತ್ತಾವಕಲ್ಪನಂ ಕಾಲೇ ನ ಸನ್ತಿ ಪರಮಾರ್ಥತಃ । ಯಥಾ ರಥಾದಯಃ ಸ್ವಪ್ನೇ ಸನ್ತೋ ನೈವ ಚ ಸತ್ಯತಃ ॥ ೧,೨೩೬.

ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಇರುವಿಕೆ ಎಂಬ ಭಾಸ್ಯವು ನಿಜವಾದದ್ದು ಅಲ್ಲ; ಕನಸಿನಲ್ಲಿ ರಥಗಳು ಮತ್ತು ಇತರವು ಕಾಣಿಸುವಂತೆಯೇ, ಅವು ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಇಲ್ಲ.

ತಥಾ ಜಾಗ್ರದವಸ್ಥಾಯಾಂ ಭೂತಾನಿ ನ ತು ಸನ್ನಿಧೌ । ದ್ವೈರೂಪ್ಯಂ ಮಾಯಯಾ ಯಾತಿ ಜಾಗ್ರತ್ಸ್ವಪ್ನಪದಜ್ಞ (ಕ್ಷ) ಯೋಃ ॥ ೧,೨೩೬.

ಹಾಗೆಯೇ, ಜಾಗೃತ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿಯೂ ಜೀವಿಗಳು ನಿಜವಾಗಿ ಇಲ್ಲ; ಜಾಗೃತ ಮತ್ತು ಕನಸು ಎಂಬ ಸ್ಥಿತಿಗಳಲ್ಲಿ, ಮಾಯೆಯಿಂದ ಎರಡುತನವು ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ.

ಏವಮೇತತ್ಪರಂ ಬ್ರಹ್ಮ ಸ್ವಪ್ನಜಾಗ್ರತ್ಪದದ್ವಯೇ । ಸುಷುಪ್ತಮಚಲಂ ರೂಪಮದ್ವಯಂ ಪದಮುಚ್ಯತೇ ॥ ೧,೨೩೬.

ಇದರಿಂದ, ಆ ಪರಬ್ರಹ್ಮವು ಕನಸು ಮತ್ತು ಜಾಗೃತ ಸ್ಥಿತಿಗಳಲ್ಲಿ ಕೂಡ, ಸುಷುಪ್ತಿಯಂತೆ ಅಚಲವಾದ, ಏಕತ್ವದ ಸ್ಥಿತಿಯೆಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ.

ಮಾಯಾವಿಚಾರಸಿದ್ಧೈವ ವಿಚಾರೇಣ ವಿಲೀಯತೇ । ಆಪಾತರಹಿತಾ ಸಾಪಿ ಕಲ್ಪನಾ ಕಾಲವರ್ತಿನೀ ॥ ೧,೨೩೬.

ಮಾಯೆಯು ವಿಚಾರದಿಂದ ಸ್ಥಿರವಾಗಿದ್ದರೂ, ಅದೇ ವಿಚಾರದಿಂದ ಕರಗುತ್ತದೆ; ಆ ಕಲ್ಪನೆಯೂ ಸಹ, ಅಸ್ತಿತ್ವವಿಲ್ಲದೆ, ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಇರುವ ಕಲ್ಪನೆ.

ಏವಂ ತಸ್ಯಾ (ದಾತ್ಯಾ) ತ್ಮನಾದಿತ್ಯಂ ಸಿದ್ಧಮೇಕಸ್ಯ ಸತ್ಯಜಾ । ಸತೋಸ್ತಿತ್ವಂ ವಸಾತಿತ್ವಾದಸ್ತಿತ್ವಾಸತ್ಯತಾಂ ತತಃ ॥ ೧,೨೩೬.

ಹೀಗಾಗಿ, ಆ ಒಬ್ಬನಿಗೆ ಆತ್ಮದಿಂದಲೇ ಒಂದೇ ಸತ್ಯವು ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗುತ್ತದೆ; ಸತ್ಯವು ಇರುವುದರಿಂದ ಅಸತ್ಯವು ಇಲ್ಲದಂತೆ ತೋರಿಸುತ್ತದೆ, ಹಾಗಾಗಿ ಅಸತ್ಯವು ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಇಲ್ಲ.