ಗರುಡಪುರಾಣಮ್

ಇನ್ದ್ರಿಯಾಣಿ ಸಮಾಹೃತ್ಯ ವಿಷಯೇಭ್ಯೋ ಮನಸ್ತಥಾ । ಬುದ್ಧ್ಯಾಹಙ್ಕಾರಮಪಿ ಚ ಪ್ರಕೃತ್ಯಾ ಬುದ್ಧಿಮೇವ ಚ ॥ ೧,೨೩೫.

ಇಂದ್ರಿಯಗಳನ್ನು ವಿಷಯಗಳಿಂದ ಹಿಂತೆಗೆದು, ಮನಸ್ಸನ್ನೂ ಹಿಂತೆಗೆದು, ಬುದ್ಧಿ, ಅಹಂಕಾರ ಮತ್ತು ಸ್ವಭಾವದಿಂದ ಬುದ್ಧಿಯನ್ನೂ ಹಿಂತೆಗೆದು—

ಸಂಯಮ್ಯ ಪ್ರಕೃತಿಂ ಚಾಪಿ ಚಿಚ್ಛಕ್ತ್ಯಾ ಕೇವಲೇ ಸ್ಥಿತಃ । ಪಶ್ಯತ್ಯಾತ್ಮಾನಿ ಚಾತ್ಮಾನಮಾತ್ಮನಾತ್ಮಪ್ರಕಾಶಕಮ್ ॥ ೧,೨೩೫.

ಚೇತನಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಸ್ವಭಾವವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಿ, ಅದರಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಸ್ಥಿರವಾಗಿರುವ ಆತ್ಮನು ತನ್ನೊಳಗೆ ತಾನೇ ಪ್ರಕಾಶಿಸುವ ಆತ್ಮವನ್ನು ನೋಡುತ್ತಾನೆ.

ಚಿದ್ರೂಪಮಮೃತಂ ಶುದ್ಧಂ ನಿಷ್ಕ್ರಿಯಂ ವ್ಯಾಪಕಂ ಶಿವಮ್ । ತುರೀಯಾಯಾಮವಸ್ಥಾಯಾಮಾಸ್ಥಿತೋಽಸೌ ನ ಸಂಶಯಃ ॥ ೧,೨೩೫.

ನಾಲ್ಕನೇ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ, ಆತನು ಶುದ್ಧ, ಅಮೃತಸ್ವರೂಪಿ, ಕ್ರಿಯೆ ಇಲ್ಲದ, ಎಲ್ಲೆಡೆ ವ್ಯಾಪಿಸಿರುವ, ಶುಭಸ್ವರೂಪವಾದ ಚೇತನನಾಗಿ ನೆಲೆಸುತ್ತಾನೆ—ಇದರಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವೇ ಇಲ್ಲ.

ಶಬ್ದಾದಯೋ ಗುಣಾಃ ಪಞ್ಚ ಸತ್ತ್ವಾದ್ಯಾಶ್ಚ ಗುಣಾಸ್ತ್ರಯಃ । ಪುರ್ಯಷ್ಟಕಸ್ಯ ಪದ್ಮಸ್ಯ ಪತ್ರಾಣ್ಯಷ್ಟೌ ಚ ತಾನಿ ಹಿ ॥ ೧,೨೩೫.

ಶಬ್ದ ಮತ್ತು ಇತರ ಐದು ಗುಣಗಳು, ಜೊತೆಗೆ ಸತ್ವ ಮೊದಲಾದ ಮೂರು ಗುಣಗಳು, ಸೂಕ್ಷ್ಮದೇಹದ ಕಮಲದ ಎಂಟು ಹೂವಿನ ಹಾಳೆಗಳಾಗಿವೆ.

ಸಾಮ್ಯಾವಸ್ಥಾ ಗುಣಕೃತಾ ಪ್ರಕೃತಿಸ್ತತ್ರ ಕರ್ಣಿಕಾ । ಕರ್ಣಿಕಾಯಾಂ ಸ್ಥಿತೋ ದೇವೋ ದೇಹೀ ಚಿದ್ರೂಪ ಏವ ಹಿ ॥ ೧,೨೩೫.

ಆ ಕಮಲದ ಮಧ್ಯಭಾಗವು ಗುಣಗಳಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಸಮಸ್ಥಿತಿ; ಆ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ದೇವತೆ, ಅಂದರೆ ಚೇತನಸ್ವರೂಪಿಯಾದ ದೇಹಿಯು ನೆಲೆಸಿದ್ದಾನೆ.

ಪುರ್ಯಷ್ಟಕಂ ಪರಿತ್ಯಜ್ಯ ಪ್ರಕೃತಿಞ್ಚ ಗುಣಾತ್ಮಿಕಾಮ್ । ಯದಾ ಯಾತಿ ತದಾ ಜೀವೋ ಯಾತಿ ಮುಕ್ತಿಂ ನ ಸಂಶಯಃ ॥ ೧,೨೩೫.

ಯಾವಾಗ ಸೂಕ್ಷ್ಮದೇಹವನ್ನೂ ಗುಣಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ಪ್ರಕೃತಿಯನ್ನೂ ಬಿಟ್ಟುಬಿಡುತ್ತಾನೋ, ಆಗ ಆತ್ಮನು ಮುಕ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ—ಇದರಲ್ಲಿ ಯಾವ ಸಂಶಯವೂ ಇಲ್ಲ.

ಪ್ರಾಣಾಯಾಮೋ ಜಪಶ್ಚೈವ ಪ್ರತ್ಯಾಹಾರೋಽಥ ಧಾರಣಾ । ಧ್ಯಾನಂ ಸಮಾಧಿರಿತ್ಯೇತೇ ಷಡ್ಯೋಗಸ್ಯ ಪ್ರಸಾಧಕಾಃ ॥ ೧,೨೩೫.

ಉಸಿರಾಟದ ನಿಯಂತ್ರಣ, ಜಪ, ಇಂದ್ರಿಯಗಳನ್ನು ಹಿಮ್ಮೆಟ್ಟಿಸುವುದು, ಏಕಾಗ್ರತೆ, ಧ್ಯಾನ ಮತ್ತು ಸಮಾಧಿ—ಇವು ಆರು ಯೋಗದ ಸಾಧನಗಳು.

ಪಾಪಕ್ಷಯೇ ದೇವತಾನಾಂ ಪ್ರೀತಿರಿನ್ದ್ರಿಯಸಂಯಮಃ । ಜಪಧ್ಯಾನಯುತೋ ಗರ್ಭೋ ವಿಪರೀತಸ್ತ್ವಗರ್ಭಕಃ ॥ ೧,೨೩೫.

ಪಾಪಗಳು ಕ್ಷಯವಾದಾಗ ದೇವತೆಗಳ ಅನುಗ್ರಹ ಮತ್ತು ಇಂದ್ರಿಯಗಳ ನಿಯಂತ್ರಣ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ; ಜಪ ಮತ್ತು ಧ್ಯಾನವು ಗರ್ಭದ ಜೊತೆ ಇರುತ್ತದೆ, ಅದರ ವಿರುದ್ಧವಾದುದು ಅಗರ್ಭ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಷಟ್ತ್ರಿಂಶನ್ಮಾತ್ರಕಃ ಶ್ರೇಷ್ಠಶ್ಚತುರ್ವಿಂಶತಿಮಾತ್ರಕಃ । ಮಧ್ಯೋ ದ್ವಾದಶಮಾತ್ರಸ್ತು ಓಙ್ಕಾರಂ ಸತತಂ ಜಪೇತ್ ॥ ೧,೨೩೫.

ಮೂವತ್ತಾರು, ಇಪ್ಪತ್ತ್ನಾಲ್ಕು ಅಥವಾ ಹನ್ನೆರಡು ಅಳತೆಗಳಲ್ಲಿ ಓಂನನ್ನು ಸದಾ ಜಪಿಸಬೇಕು—ಮೂವತ್ತಾರು ಅತ್ಯುತ್ತಮ, ಇಪ್ಪತ್ತ್ನಾಲ್ಕು ಮಧ್ಯಮ, ಹನ್ನೆರಡು ಕನಿಷ್ಠ.

ವಾಚಕೇ ಪ್ರಣವೇ ಜ್ಞಾತೇ ವಾಚ್ಯಂ ಬ್ರಹ್ಮ ಪ್ರಸೀದತಿ । (ಓಂನಮೋ ವಿಷ್ಣವೇ).ಷಷ್ಠಾಕ್ಷರಶ್ಚ ಜಪ್ತವ್ಯೋ ಗಾಯತ್ತ್ರೀ ದ್ವಾದಶಾಕ್ಷರೀ ॥ ೧,೨೩೫.

ಪ್ರಣವವಾದ ಓಂನ ಅರ್ಥವನ್ನು ತಿಳಿದಾಗ, ಅದು ಸೂಚಿಸುವ ಬ್ರಹ್ಮ ಸಂತೋಷಪಡುವುದು. ಆರು ಅಕ್ಷರಗಳ ಜಪ ಮತ್ತು ಹನ್ನೆರಡು ಅಕ್ಷರಗಳ ಗಾಯತ್ರಿ ಜಪವನ್ನೂ ಮಾಡಬೇಕು.

ಸರ್ವೇಷಾಮಿನ್ದ್ರಿಯಾಣಾಂ ತು ಪ್ರವೃತಿರ್ವಿಷಯೇಷು ಚ । ನಿವೃತ್ತಿರ್ಮನಸಸ್ತಸ್ಯಾಃ ಪ್ರತ್ಯಾಹಾರಃ ಪ್ರಕೀರ್ತಿತಃ ॥ ೧,೨೩೫.

ಎಲ್ಲಾ ಇಂದ್ರಿಯಗಳು ಮತ್ತು ಮನಸ್ಸು ವಿಷಯಗಳಿಂದ ಹಿಮ್ಮೆಟ್ಟಿದಾಗ ಅದನ್ನು ಪ್ರತ್ಯಾಹಾರ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

ಇನ್ದ್ರಿಯಾಣೀನ್ದ್ರಿಯಾರ್ಥೇಭ್ಯಃ ಸಮಾಹೃತ್ಯ ಹಿತೋ ಹಿ ಸಃ । ಸಹಸಾ ಸಹ ಬುದ್ಧ್ಯಾ ಚ ಪ್ರತ್ಯಾಹಾರೇಷು ಸಂಸ್ಥಿತಃ ॥ ೧,೨೩೫.

ಯಾರು ಇಂದ್ರಿಯಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಬುದ್ಧಿಯನ್ನು ವಿಷಯಗಳಿಂದ ಹಿಂತೆಗೆದು ಒಟ್ಟಿಗೆ ಹಿಡಿಯುತ್ತಾನೋ, ಅವನು ಪ್ರತ್ಯಾಹಾರದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರನಾಗಿರುತ್ತಾನೆ.

ಪ್ರಾಣಾಯಾಮೈರ್ದ್ವಾದಶಭಿರ್ಯಾವತ್ಕಾಲಃಕೃತೋ ಭವೇತ್ । ಯಸ್ತಾವತ್ಕಾಲಪರ್ಯನ್ತಂ ಮನೋ ಬ್ರಹ್ಮಣಿ ಧಾರಯೇತ್ ॥ ೧,೨೩೫.

ಹನ್ನೆರಡು ಪ್ರಾಣಾಯಾಮಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದಷ್ಟು ಕಾಲ, ಮನಸ್ಸನ್ನು ಬ್ರಹ್ಮನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರಪಡಿಸಬೇಕು.

ಧ್ಯಾಯನ್ನ ಚಲತೇ ಯಸ್ಯ ಮನೋಭಿಧ್ಯಾಯತೋ ಭೃಶಮ್ ॥ ೧,೨೩೫.

ಯಾರು ಗಾಢವಾಗಿ ಧ್ಯಾನಿಸುತ್ತಾನೋ, ಅವನ ಮನಸ್ಸು ಧ್ಯಾನದಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ಎಡವುವುದಿಲ್ಲ.

ಪ್ರಾಪ್ಯಾವಧಿಕೃತಂ ಕಾಲಂ ಯಾವತ್ಸಾ ಧಾರಣಾ ಸ್ಮೃತಾ । ಧ್ಯೇಯೇ ಸಕ್ತಂ ಮನೋ ಯಸ್ಯ ಧ್ಯೇಯಮೇವಾನುಪಶ್ಯತಿ ॥ ೧,೨೩೫.

ನಿಗದಿತ ಸಮಯದವರೆಗೆ ಮನಸ್ಸು ಏಕಾಗ್ರವಾಗಿರುವುದನ್ನು ಧಾರಣೆ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ; ಯಾರ ಮನಸ್ಸು ಧ್ಯೇಯದಲ್ಲಿ ಲೀನವಾಗಿದೆಯೋ, ಅವನು ಧ್ಯೇಯವನ್ನೇ ನೋಡುತ್ತಾನೆ.

ನಾನ್ಯಂ ಪದಾರ್ಥಂ ಜಾನಾತಿ ಧ್ಯಾನಮೇತತ್ಪ್ರಕೀರ್ತಿತಮ್ । ಧ್ಯೇಯೇ ಮನೋ ನಿಶ್ಚಲತಾಂ ಯಾತಿ ಧ್ಯೇಯಂ ವಿಚಿನ್ತಯನ್ ॥ ೧,೨೩೫.

ಬೇರೆ ಯಾವ ವಸ್ತುವನ್ನೂ ತಿಳಿಯದಿರುವುದನ್ನು ಧ್ಯಾನವೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ; ಧ್ಯೇಯವನ್ನು ಚಿಂತಿಸುತ್ತಾ ಮನಸ್ಸು ಅಚಲವಾಗುತ್ತದೆ.

ಯತ್ತದ್ಧ್ಯಾನಂ ಪರಂ ಪ್ರೋಕ್ತಂ ಮುನಿಭಿರ್ಧ್ಯಾನಚಿನ್ತಕೈಃ । ಧ್ಯೇಯಮೇವ ಹಿ ಸರ್ವತ್ರ ಧ್ಯಾತಾ ತನ್ಮಯತಾಂ ಗತಃ ॥ ೧,೨೩೫.

ಮುನಿಗಳು ವರ್ಣಿಸಿರುವ ಪರಮ ಧ್ಯಾನವೆಂದರೆ, ಎಲ್ಲೆಡೆ ಧ್ಯಾತೃನು ಧ್ಯೇಯದೊಂದಿಗೆ ಒಂದಾಗುವ ಸ್ಥಿತಿ.

ಪಶ್ಯತಿ ದ್ವೈತರಹಿತಂ ಸಮಾಧಿಃ ಸೋಽಭಿಧೀಯತೇ । ಮನಃ ಸಙ್ಕಲ್ಪರಹಿತಮಿನ್ದ್ರಿಯಾರ್ಥಾನ್ನ ಚಿನ್ತಯೇತ್ ॥ ೧,೨೩೫.

ಯಾವನು ದ್ವೈತವಿಲ್ಲದ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಕಾಣುತ್ತಾನೋ, ಅದನ್ನೇ ಸಮಾಧಿ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ; ಸಂಕಲ್ಪವಿಲ್ಲದ ಮನಸ್ಸು ಇಂದ್ರಿಯವಿಷಯಗಳನ್ನು ಚಿಂತಿಸುವುದಿಲ್ಲ.

ಯಸ್ಯ ಬ್ರಹ್ಮಣಿ ಸಂಲೀನಂ ಸಮಾಧಿಸ್ಥಂ ತದೋಚ್ಯತೇ । ಧ್ಯಾಯತಃ ಪರಮಾತ್ಮಾನಮಾತ್ಮಸ್ಥಂ ಯಸ್ಯ ಯೋಗಿನಃ ॥ ೧,೨೩೫.

ಯೋಗಿಯ ಮನಸ್ಸು ತನ್ನೊಳಗಿನ ಪರಮಾತ್ಮನಲ್ಲಿ ಲೀನವಾದಾಗ ಅದನ್ನು ಸಮಾಧಿ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

ಮನಸ್ತನ್ಮಯತಾಂ ಯಾತಿ ಸಮಾಧಿಸ್ಥಃ ಸ ಕೀರ್ತಿತಃ । ಚಿತ್ತಸ್ಯ ಸ್ಥಿರತಾ ಭ್ರಾನ್ತಿರ್ದೈರ್ಮನಸ್ಯಂ ಪ್ರಮಾದತಾ ॥ ೧,೨೩೫.

ಮನಸ್ಸು ಆತನಲ್ಲೇ ಲೀನವಾದಾಗ, ಅದನ್ನು ಸಮಾಧಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತನಾದವನು ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಮನಸ್ಸಿನ ಸ್ಥಿತಿಗಳು ಎಂದರೆ ಸ್ಥಿರತೆ, ಗೊಂದಲ, ನಿರಾಶೆ ಮತ್ತು ಅಲಕ್ಷ್ಯ.

ಯೋಗಿನಾಂ ಕಥಿತಾ ದೋಷಾ ಯೋಗವಿಘ್ನಪ್ರವರ್ತಕಾಃ । ಸ್ಥಿತ್ಯರ್ಥಂ ಮನಸಃ ಸರ್ವಂ ಸ್ಥೂಲರೂಪಂ ವಿಚಿನ್ತಯೇತ್ ॥ ೧,೨೩೫.

ಯೋಗಿಗಳಿಗೆ ಹೇಳಿರುವ ದೋಷಗಳು ಯೋಗಕ್ಕೆ ಅಡ್ಡಿಯಾಗುವ ಅಡೆತಡೆಗಳು. ಮನಸ್ಸು ಸ್ಥಿರವಾಗಿರಲೆಂದು ಎಲ್ಲ ಸ್ಥೂಲರೂಪಗಳನ್ನೂ ಚಿಂತನೆ ಮಾಡಬೇಕು.

ತದ್ವ್ರತಂ ನಿಶ್ಚಲೀಭೂತಂ ಸೂಯ್ಯಸ್ಥಂ ಸ್ಥಿರತಾಂ ವ್ರಜೇತ್ । ನ ವಿನಾ ಪರಮಾತ್ಮಾನಂ ಕಿಞ್ಚಿಜ್ಜಗತಿ ವಿದ್ಯತೇ ॥ ೧,೨೩೫.

ಆ ವ್ರತವನ್ನು ಅಚಲವಾಗಿ, ಸೂರ್ಯನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರಪಡಿಸಿದಾಗ ಅದು ಸ್ಥಿರತೆ ಪಡೆಯುತ್ತದೆ. ಪರಮಾತ್ಮನ ಹೊರತು ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಏನೂ ಇಲ್ಲ.

ವಿಶ್ವರೂಪಂ ತಮೇವೈಕಮಿತಿ ಜ್ಞಾತ್ವಾ ವಿಮುಞ್ಚತಿ । ಓಙ್ಕಾರಂ ಪರಮಂ ಬ್ರಹ್ಮ ಧ್ಯಾಯೇದಬ್ಜಸ್ಥಿತಂ ವಿಭುಮ್ ॥ ೧,೨೩೫.

ಈ ಜಗತ್ತೆಲ್ಲವೂ ಅವನೊಂದೇ ರೂಪ ಎಂದು ತಿಳಿದು, ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ತ್ಯಜಿಸಬೇಕು. ಓಂ ಎಂಬ ಪರಬ್ರಹ್ಮನನ್ನು, ಕಮಲದಲ್ಲಿ ಕುಳಿತಿರುವ ಸರ್ವವ್ಯಾಪಿಯನ್ನು ಧ್ಯಾನಿಸಬೇಕು.

ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಷೇತ್ರಜ್ಞರಹಿತಂ ಜಪೇನ್ಮಾತ್ರಾತ್ರಯಾನ್ವಿತಮ್ । ಹೃದಿ ಸಞ್ಚಿನ್ತಯೇತ್ಪೂರ್ವಂ ಪ್ರಧಾನಂ ತಸ್ಯ ಚೋಪರಿ ॥ ೧,೨೩೫.

ಕ್ಷೇತ್ರ ಮತ್ತು ಕ್ಷೇತ್ರಜ್ಞರಿಲ್ಲದ, ಮೂರು ಮಾತ್ರೆಗಳಿರುವ ಓಂ ಅನ್ನು ಜಪಿಸಬೇಕು. ಮೊದಲು ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಆ ಮೂಲತತ್ತ್ವವನ್ನು, ಅದರ ಮೇಲಿರುವುದನ್ನು ಚಿಂತಿಸಬೇಕು.

ತಮೋ ರಜಸ್ತಥಾ ಸತ್ತ್ವಂ ಮಣ್ಡಲತ್ರಿತಯಂ ಕ್ರಮಾತ್ । ಕೃಷ್ಣರಕ್ತಸಿತಂ ತಸ್ಮಿನ್ಪುರುಷಂ ಜೀವಸಂಜ್ಞಿತಮ್ ॥ ೧,೨೩೫.

ಅಂಧಕಾರ, ರಜಸ್ಸು ಮತ್ತು ಸತ್ತ್ವ ಎಂಬ ಮೂರು ವಲಯಗಳು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಕಪ್ಪು, ಕೆಂಪು ಮತ್ತು ಬಿಳಿ ಬಣ್ಣದಲ್ಲಿವೆ. ಅವುಗಳೊಳಗೆ ಜೀವ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಪುರುಷನು ಇದ್ದಾನೆ.

ತಸ್ಯೋಪರಿ ಗುಣೈಶ್ವರ್ಯಮಷ್ಟಪತ್ರಂ ಸರೋರುಹಮ್ । ಜ್ಞಾನಂ ತು ಕರ್ಣಿಕಾ ತತ್ರ ವಿಜ್ಞಾನಂ ಕೇಸರಾಃ ಸ್ಮೃತಾಃ ॥ ೧,೨೩೫.

ಅದರ ಮೇಲಿರುವುದು ಗುಣಗಳ ಮಹಿಮೆ ಹೊಂದಿರುವ ಎಂಟು ಹೂವಿನ ಕಮಲ. ಅಲ್ಲಿ ಜ್ಞಾನವು ಮಧ್ಯಭಾಗ, ವಿವೇಕವು ರೇಷ್ಮೆಗಳಂತೆ ಇರುತ್ತದೆ.

ವೈರಾಗ್ಯನಾಲಂ ತತ್ಕನ್ದೋ ವೈಷ್ಣವೋ ಧರ್ಮ ಉತ್ತಮಃ । ಕರ್ಣಿಕಾಯಾಂ ಸ್ಥಿತಂ ತತ್ರ ಜೀವವನ್ನಿಶ್ಚಲಂ ವಿಭು ॥ ೧,೨೩೫.

ವೈರಾಗ್ಯವು ಅದರ ದಂಡ, ಅದರ ಮೂಲವು ಶ್ರೇಷ್ಠ ವೈಷ್ಣವ ಧರ್ಮ. ಆ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ಜೀವದಂತೆ ಅಚಲವಾಗಿ ಇರುವ ಸರ್ವವ್ಯಾಪಿಯು ನೆಲೆಸಿದ್ದಾನೆ.

ಧ್ಯಾಯೇದುರಸಿ ಸಂಯುಕ್ತಮೋಙ್ಕಾರಂ ಮುಕ್ತಿಸಾಧಕಮ್ । ಧ್ಯಾಯನ್ಯದಿ ತ್ಯಜೇತ್ಪ್ರಾಣಾನ್ಯಾತಿ ಬ್ರಹ್ಮ ಸ್ವಸನ್ನಿಧಿಮ್ ॥ ೧,೨೩೫.

ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟಾಗಿ ಜೋಡಿಸಿಕೊಂಡ ಓಂ ಅನ್ನು ಧ್ಯಾನಿಸಬೇಕು, ಅದು ಮುಕ್ತಿಗೆ ದಾರಿ ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ. ಧ್ಯಾನಿಸುತ್ತಿರುವಾಗ ಪ್ರಾಣವನ್ನು ಬಿಟ್ಟರೆ, ಬ್ರಹ್ಮನಲ್ಲಿ ತನ್ನ ನಿಜವಾದ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.

ಹರಿಂ ಸಂಸ್ಥಾಪ್ಯ ದೇಹಾಬ್ಜೇ ಧ್ಯಾಯನ್ಯೋ ಗೀ ಚ ಭಕ್ತಿಭಾಕ್ । ಆತ್ಮಾನಮಾತ್ಮನಾ ಕೇಚಿತ್ಪಶ್ಯನ್ತಿ ಧ್ಯಾನಚಕ್ಷುಷಃ ॥ ೧,೨೩೫.

ದೇಹದ ಕಮಲದಲ್ಲಿ ಹರಿಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿ, ಯೋಗಿಯು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಧ್ಯಾನಿಸುತ್ತಾನೆ. ಕೆಲವರು ಧ್ಯಾನದ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಆತ್ಮವನ್ನು ಆತ್ಮದಿಂದಲೇ ನೋಡುತ್ತಾರೆ.