ಗರುಡಪುರಾಣಮ್

ಲೋಭೋ ಮೋಹಃ ಕ್ರೋಧ ಏತೈರ್ಯುಕ್ತಃ ಪಾಪಂ ನರಶ್ಚರೇತ್ । ಹಸ್ತಾವುಪಸ್ಥಮುದರಂ ವಾಕ್ಚತುರ್ಥೋ ಚತುಷ್ಟಯಮ್ ॥ ೧,೨೩೫.

ಲೋಭ, ಮೋಹ, ಕ್ರೋಧ—ಇವುಗಳೊಂದಿಗೆ ಮನುಷ್ಯನು ಪಾಪವನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾನೆ. ಕೈಗಳು, ಲಿಂಗ, ಹೊಟ್ಟೆ ಮತ್ತು ಮಾತು—ಈ ನಾಲ್ಕು—

ಏತತ್ಸುಸಂಯತಂ ಯಸ್ಯ ಸ ವಿಪ್ರಃ ಕಥ್ಯತೇ ಬುಧೈಃ (ಧಃ) । ಪರವಿತ್ತಂ ನ ಗೃಹ್ಣಾತಿ ನ ಹಿಂಸಾಂ ಕುರುತೇ ತಥಾ ॥ ೧,೨೩೫.

ಯಾರಿಗೆ ಇವು ಚೆನ್ನಾಗಿ ನಿಯಂತ್ರಣದಲ್ಲಿವೆ, ಅವನನ್ನು ಪಂಡಿತರು ಜ್ಞಾನಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಅವನು ಪರರ ಧನವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ, ಹಿಂಸೆಯನ್ನೂ ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ.

ನಾಕ್ಷಕ್ರೀಡಾರತೋ ಯಸ್ತು ಹಸ್ತೌ ತಸ್ಯ ಸುಸಂಯತೌ । ಪರಸ್ತ್ರೀವರ್ಜನರತಸ್ತಸ್ಯೋಪಸ್ಥಂ ಸುಸಂಯತಮ್ ॥ ೧,೨೩೫.

ಯಾರು ಜೂಜಿನಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿ ಇಲ್ಲದೆ ಇರುತ್ತಾರೆ, ಅವರ ಕೈಗಳು ನಿಯಂತ್ರಿತವಾಗಿವೆ. ಯಾರು ಪರಸ್ತ್ರೀಯರನ್ನು ದೂರವಿಡಲು ಹರ್ಷಿಸುತ್ತಾರೆ, ಅವರ ಲಿಂಗ ನಿಯಂತ್ರಿತವಾಗಿದೆ.

ಅಲೋಲುಪಮಿದಂ ಭುಙ್ಕ್ತೇ ಜಠರಂ ತಸ್ಯ ಸಂಯತಮ್ । ಸತ್ಯಂ ಹಿತಂ ಮಿತಂ ಬ್ರೂತೇ ಯಸ್ಮಾದ್ವಾಕ್ತಸ್ಯ ಸಂಯತಾ ॥ ೧,೨೩೫.

ಯಾರು ಲೋಭವಿಲ್ಲದೆ ಊಟಮಾಡುತ್ತಾರೆ, ಅವರ ಹೊಟ್ಟೆ ನಿಯಂತ್ರಿತವಾಗಿದೆ. ಯಾರು ಸತ್ಯ, ಹಿತ ಮತ್ತು ಮಿತವಾಗಿ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆ, ಅವರ ಮಾತು ನಿಯಂತ್ರಿತವಾಗಿದೆ.

ಯಸ್ಯ ಸಂಯತಾನ್ಯೇತಾನಿ ತಸ್ಯ ಕಿಂ ತಪಸಾಧ್ವರೈಃ । ಐಕ್ಯಂ ಯದ್ಬುದ್ಧಿಮನಸೋರಿನ್ದ್ರಿಯಾಣಾಂ ಚ ಸರ್ವದಾ ॥ ೧,೨೩೫.

ಯಾರಿಗೆ ಇವು ನಿಯಂತ್ರಣದಲ್ಲಿವೆ, ಅವರಿಗೆ ತಪಸ್ಸು ಅಥವಾ ಯಜ್ಞಗಳ ಅವಶ್ಯಕತೆ ಇಲ್ಲ. ಬುದ್ಧಿ, ಮನಸ್ಸು ಮತ್ತು ಇಂದ್ರಿಯಗಳ ಸದಾ ಏಕತೆ—

ಸಬೀಜಂ ವಾಪಿ ನಿರ್ಬೋಜಂ ಧ್ಯಾನಮೇತತ್ಪ್ರಕೀರ್ತಿತಮ್ । ಭ್ರುವೋರ್ಮಧ್ಯೇ ಸ್ಥಿತಾಂ ಬುದ್ಧಿಂ ವಿಷಯೇಷು ಯುನಕ್ತಿ ಯಃ ॥ ೧,೨೩೫.

ಬೀಜದಿಂದ ಇರಲಿ ಅಥವಾ ಬೀಜವಿಲ್ಲದೆ ಇರಲಿ, ಇದನ್ನು ಧ್ಯಾನವೆಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಯಾರು ಬುದ್ಧಿಯನ್ನು ಭ್ರೂಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರಗೊಳಿಸಿ, ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ನೆಡಿಸುತ್ತಾನೆ—

ಹನ್ದ್ರಿಯಾಣಾಮುಪರಮೇ ಮನಸಿ ಹ್ಯವ್ಯವಸ್ಥಿತೇ ॥ ೧,೨೩೫.

ಇಂದ್ರಿಯಗಳು ನಿಲ್ಲುವಾಗ, ಮನಸ್ಸು ಸ್ಥಿರವಾಗದೆ ಇರುವಾಗ—

ಸ್ವಪ್ನಾನ್ಪಶ್ಯತ್ಯಸೌ ಜೀವೋ ಬಾಹ್ಯಾನಾಭ್ಯನ್ತರಾನಥ । ಜೀವೋ ಜಾಗ್ರದವಸ್ಥಾಯಾಮೇವಮಾಹುರ್ವಿಪಾಶ್ಚಿತಃ ॥ ೧,೨೩೫.

ಆ ಜೀವನು ಹೊರಗಿನ ಹಾಗೂ ಒಳಗಿನ ಕನಸುಗಳನ್ನು ಕಾಣುತ್ತಾನೆ; ಜಾಗೃತ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಜೀವನು ಹೀಗೆ ಇರುತ್ತಾನೆ ಎಂದು ಪಂಡಿತರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.

ಹೃದಿ ಸ್ಥಿತಃ ಸ ತಮಸಾ ಮೋಹಿತೋ ನ ಸ್ಮರತ್ಯಪಿ । ಯದಾ ತಸ್ಯ ಕುತೋ ವೇತಿ ಸುಷುಪ್ತಿರಿತಿ ಕಥ್ಯತೇ ॥ ೧,೨೩೫.

ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿರುವಾಗ, ಅಜ್ಞಾನದಿಂದ ಮೋಹಿತನಾಗಿ, ಅವನು ಏನನ್ನೂ ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ; ಯಾವಾಗ ಅವನು ಎಲ್ಲಿಂದ ಎಂದು ತಿಳಿಯುವುದಿಲ್ಲವೋ, ಅದನ್ನು ಸುಷುಪ್ತಿಯೆಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

ಜಾಗ್ರತೋ ಯಸ್ಯ ನೋ ತನ್ದ್ರಾ ನ ಮೋಹೋ ನ ಭ್ರಮಸ್ತಥಾ । ಉತ್ಪದ್ಯತೇ ನ ಜಾನಾತಿ ಶಬ್ದಾರ್ಥವಿಷಯಾನ್ವಶೀ ॥ ೧,೨೩೫.

ಯಾರು ಜಾಗೃತ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ತುದಿಗಾಲೂ ನಿದ್ದೆ, ಮೋಹ ಅಥವಾ ಗೊಂದಲ ಇಲ್ಲದೆ, ಶಬ್ದಾರ್ಥದ ವಿಷಯಗಳು ಉದಯವಾಗುವುದಿಲ್ಲ, ಆತ್ಮನಿಯಂತ್ರಣದಲ್ಲಿರುವನು—

ಇನ್ದ್ರಿಯಾಣಿ ಸಮಾಹೃತ್ಯ ವಿಷಯೇಭ್ಯೋ ಮನಸ್ತಥಾ । ಬುದ್ಧ್ಯಾಹಙ್ಕಾರಮಪಿ ಚ ಪ್ರಕೃತ್ಯಾ ಬುದ್ಧಿಮೇವ ಚ ॥ ೧,೨೩೫.

ಇಂದ್ರಿಯಗಳನ್ನು ವಿಷಯಗಳಿಂದ ಹಿಂತೆಗೆದು, ಮನಸ್ಸನ್ನೂ ಹಿಂತೆಗೆದು, ಬುದ್ಧಿ, ಅಹಂಕಾರ ಮತ್ತು ಸ್ವಭಾವದಿಂದ ಬುದ್ಧಿಯನ್ನೂ ಹಿಂತೆಗೆದು—

ಸಂಯಮ್ಯ ಪ್ರಕೃತಿಂ ಚಾಪಿ ಚಿಚ್ಛಕ್ತ್ಯಾ ಕೇವಲೇ ಸ್ಥಿತಃ । ಪಶ್ಯತ್ಯಾತ್ಮಾನಿ ಚಾತ್ಮಾನಮಾತ್ಮನಾತ್ಮಪ್ರಕಾಶಕಮ್ ॥ ೧,೨೩೫.

ಚೇತನಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಸ್ವಭಾವವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಿ, ಅದರಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಸ್ಥಿರವಾಗಿರುವ ಆತ್ಮನು ತನ್ನೊಳಗೆ ತಾನೇ ಪ್ರಕಾಶಿಸುವ ಆತ್ಮವನ್ನು ನೋಡುತ್ತಾನೆ.

ಚಿದ್ರೂಪಮಮೃತಂ ಶುದ್ಧಂ ನಿಷ್ಕ್ರಿಯಂ ವ್ಯಾಪಕಂ ಶಿವಮ್ । ತುರೀಯಾಯಾಮವಸ್ಥಾಯಾಮಾಸ್ಥಿತೋಽಸೌ ನ ಸಂಶಯಃ ॥ ೧,೨೩೫.

ನಾಲ್ಕನೇ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ, ಆತನು ಶುದ್ಧ, ಅಮೃತಸ್ವರೂಪಿ, ಕ್ರಿಯೆ ಇಲ್ಲದ, ಎಲ್ಲೆಡೆ ವ್ಯಾಪಿಸಿರುವ, ಶುಭಸ್ವರೂಪವಾದ ಚೇತನನಾಗಿ ನೆಲೆಸುತ್ತಾನೆ—ಇದರಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವೇ ಇಲ್ಲ.

ಶಬ್ದಾದಯೋ ಗುಣಾಃ ಪಞ್ಚ ಸತ್ತ್ವಾದ್ಯಾಶ್ಚ ಗುಣಾಸ್ತ್ರಯಃ । ಪುರ್ಯಷ್ಟಕಸ್ಯ ಪದ್ಮಸ್ಯ ಪತ್ರಾಣ್ಯಷ್ಟೌ ಚ ತಾನಿ ಹಿ ॥ ೧,೨೩೫.

ಶಬ್ದ ಮತ್ತು ಇತರ ಐದು ಗುಣಗಳು, ಜೊತೆಗೆ ಸತ್ವ ಮೊದಲಾದ ಮೂರು ಗುಣಗಳು, ಸೂಕ್ಷ್ಮದೇಹದ ಕಮಲದ ಎಂಟು ಹೂವಿನ ಹಾಳೆಗಳಾಗಿವೆ.

ಸಾಮ್ಯಾವಸ್ಥಾ ಗುಣಕೃತಾ ಪ್ರಕೃತಿಸ್ತತ್ರ ಕರ್ಣಿಕಾ । ಕರ್ಣಿಕಾಯಾಂ ಸ್ಥಿತೋ ದೇವೋ ದೇಹೀ ಚಿದ್ರೂಪ ಏವ ಹಿ ॥ ೧,೨೩೫.

ಆ ಕಮಲದ ಮಧ್ಯಭಾಗವು ಗುಣಗಳಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಸಮಸ್ಥಿತಿ; ಆ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ದೇವತೆ, ಅಂದರೆ ಚೇತನಸ್ವರೂಪಿಯಾದ ದೇಹಿಯು ನೆಲೆಸಿದ್ದಾನೆ.

ಪುರ್ಯಷ್ಟಕಂ ಪರಿತ್ಯಜ್ಯ ಪ್ರಕೃತಿಞ್ಚ ಗುಣಾತ್ಮಿಕಾಮ್ । ಯದಾ ಯಾತಿ ತದಾ ಜೀವೋ ಯಾತಿ ಮುಕ್ತಿಂ ನ ಸಂಶಯಃ ॥ ೧,೨೩೫.

ಯಾವಾಗ ಸೂಕ್ಷ್ಮದೇಹವನ್ನೂ ಗುಣಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ಪ್ರಕೃತಿಯನ್ನೂ ಬಿಟ್ಟುಬಿಡುತ್ತಾನೋ, ಆಗ ಆತ್ಮನು ಮುಕ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ—ಇದರಲ್ಲಿ ಯಾವ ಸಂಶಯವೂ ಇಲ್ಲ.

ಪ್ರಾಣಾಯಾಮೋ ಜಪಶ್ಚೈವ ಪ್ರತ್ಯಾಹಾರೋಽಥ ಧಾರಣಾ । ಧ್ಯಾನಂ ಸಮಾಧಿರಿತ್ಯೇತೇ ಷಡ್ಯೋಗಸ್ಯ ಪ್ರಸಾಧಕಾಃ ॥ ೧,೨೩೫.

ಉಸಿರಾಟದ ನಿಯಂತ್ರಣ, ಜಪ, ಇಂದ್ರಿಯಗಳನ್ನು ಹಿಮ್ಮೆಟ್ಟಿಸುವುದು, ಏಕಾಗ್ರತೆ, ಧ್ಯಾನ ಮತ್ತು ಸಮಾಧಿ—ಇವು ಆರು ಯೋಗದ ಸಾಧನಗಳು.

ಪಾಪಕ್ಷಯೇ ದೇವತಾನಾಂ ಪ್ರೀತಿರಿನ್ದ್ರಿಯಸಂಯಮಃ । ಜಪಧ್ಯಾನಯುತೋ ಗರ್ಭೋ ವಿಪರೀತಸ್ತ್ವಗರ್ಭಕಃ ॥ ೧,೨೩೫.

ಪಾಪಗಳು ಕ್ಷಯವಾದಾಗ ದೇವತೆಗಳ ಅನುಗ್ರಹ ಮತ್ತು ಇಂದ್ರಿಯಗಳ ನಿಯಂತ್ರಣ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ; ಜಪ ಮತ್ತು ಧ್ಯಾನವು ಗರ್ಭದ ಜೊತೆ ಇರುತ್ತದೆ, ಅದರ ವಿರುದ್ಧವಾದುದು ಅಗರ್ಭ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಷಟ್ತ್ರಿಂಶನ್ಮಾತ್ರಕಃ ಶ್ರೇಷ್ಠಶ್ಚತುರ್ವಿಂಶತಿಮಾತ್ರಕಃ । ಮಧ್ಯೋ ದ್ವಾದಶಮಾತ್ರಸ್ತು ಓಙ್ಕಾರಂ ಸತತಂ ಜಪೇತ್ ॥ ೧,೨೩೫.

ಮೂವತ್ತಾರು, ಇಪ್ಪತ್ತ್ನಾಲ್ಕು ಅಥವಾ ಹನ್ನೆರಡು ಅಳತೆಗಳಲ್ಲಿ ಓಂನನ್ನು ಸದಾ ಜಪಿಸಬೇಕು—ಮೂವತ್ತಾರು ಅತ್ಯುತ್ತಮ, ಇಪ್ಪತ್ತ್ನಾಲ್ಕು ಮಧ್ಯಮ, ಹನ್ನೆರಡು ಕನಿಷ್ಠ.

ವಾಚಕೇ ಪ್ರಣವೇ ಜ್ಞಾತೇ ವಾಚ್ಯಂ ಬ್ರಹ್ಮ ಪ್ರಸೀದತಿ । (ಓಂನಮೋ ವಿಷ್ಣವೇ).ಷಷ್ಠಾಕ್ಷರಶ್ಚ ಜಪ್ತವ್ಯೋ ಗಾಯತ್ತ್ರೀ ದ್ವಾದಶಾಕ್ಷರೀ ॥ ೧,೨೩೫.

ಪ್ರಣವವಾದ ಓಂನ ಅರ್ಥವನ್ನು ತಿಳಿದಾಗ, ಅದು ಸೂಚಿಸುವ ಬ್ರಹ್ಮ ಸಂತೋಷಪಡುವುದು. ಆರು ಅಕ್ಷರಗಳ ಜಪ ಮತ್ತು ಹನ್ನೆರಡು ಅಕ್ಷರಗಳ ಗಾಯತ್ರಿ ಜಪವನ್ನೂ ಮಾಡಬೇಕು.

ಸರ್ವೇಷಾಮಿನ್ದ್ರಿಯಾಣಾಂ ತು ಪ್ರವೃತಿರ್ವಿಷಯೇಷು ಚ । ನಿವೃತ್ತಿರ್ಮನಸಸ್ತಸ್ಯಾಃ ಪ್ರತ್ಯಾಹಾರಃ ಪ್ರಕೀರ್ತಿತಃ ॥ ೧,೨೩೫.

ಎಲ್ಲಾ ಇಂದ್ರಿಯಗಳು ಮತ್ತು ಮನಸ್ಸು ವಿಷಯಗಳಿಂದ ಹಿಮ್ಮೆಟ್ಟಿದಾಗ ಅದನ್ನು ಪ್ರತ್ಯಾಹಾರ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

ಇನ್ದ್ರಿಯಾಣೀನ್ದ್ರಿಯಾರ್ಥೇಭ್ಯಃ ಸಮಾಹೃತ್ಯ ಹಿತೋ ಹಿ ಸಃ । ಸಹಸಾ ಸಹ ಬುದ್ಧ್ಯಾ ಚ ಪ್ರತ್ಯಾಹಾರೇಷು ಸಂಸ್ಥಿತಃ ॥ ೧,೨೩೫.

ಯಾರು ಇಂದ್ರಿಯಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಬುದ್ಧಿಯನ್ನು ವಿಷಯಗಳಿಂದ ಹಿಂತೆಗೆದು ಒಟ್ಟಿಗೆ ಹಿಡಿಯುತ್ತಾನೋ, ಅವನು ಪ್ರತ್ಯಾಹಾರದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರನಾಗಿರುತ್ತಾನೆ.

ಪ್ರಾಣಾಯಾಮೈರ್ದ್ವಾದಶಭಿರ್ಯಾವತ್ಕಾಲಃಕೃತೋ ಭವೇತ್ । ಯಸ್ತಾವತ್ಕಾಲಪರ್ಯನ್ತಂ ಮನೋ ಬ್ರಹ್ಮಣಿ ಧಾರಯೇತ್ ॥ ೧,೨೩೫.

ಹನ್ನೆರಡು ಪ್ರಾಣಾಯಾಮಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದಷ್ಟು ಕಾಲ, ಮನಸ್ಸನ್ನು ಬ್ರಹ್ಮನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರಪಡಿಸಬೇಕು.

ಧ್ಯಾಯನ್ನ ಚಲತೇ ಯಸ್ಯ ಮನೋಭಿಧ್ಯಾಯತೋ ಭೃಶಮ್ ॥ ೧,೨೩೫.

ಯಾರು ಗಾಢವಾಗಿ ಧ್ಯಾನಿಸುತ್ತಾನೋ, ಅವನ ಮನಸ್ಸು ಧ್ಯಾನದಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ಎಡವುವುದಿಲ್ಲ.

ಪ್ರಾಪ್ಯಾವಧಿಕೃತಂ ಕಾಲಂ ಯಾವತ್ಸಾ ಧಾರಣಾ ಸ್ಮೃತಾ । ಧ್ಯೇಯೇ ಸಕ್ತಂ ಮನೋ ಯಸ್ಯ ಧ್ಯೇಯಮೇವಾನುಪಶ್ಯತಿ ॥ ೧,೨೩೫.

ನಿಗದಿತ ಸಮಯದವರೆಗೆ ಮನಸ್ಸು ಏಕಾಗ್ರವಾಗಿರುವುದನ್ನು ಧಾರಣೆ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ; ಯಾರ ಮನಸ್ಸು ಧ್ಯೇಯದಲ್ಲಿ ಲೀನವಾಗಿದೆಯೋ, ಅವನು ಧ್ಯೇಯವನ್ನೇ ನೋಡುತ್ತಾನೆ.

ನಾನ್ಯಂ ಪದಾರ್ಥಂ ಜಾನಾತಿ ಧ್ಯಾನಮೇತತ್ಪ್ರಕೀರ್ತಿತಮ್ । ಧ್ಯೇಯೇ ಮನೋ ನಿಶ್ಚಲತಾಂ ಯಾತಿ ಧ್ಯೇಯಂ ವಿಚಿನ್ತಯನ್ ॥ ೧,೨೩೫.

ಬೇರೆ ಯಾವ ವಸ್ತುವನ್ನೂ ತಿಳಿಯದಿರುವುದನ್ನು ಧ್ಯಾನವೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ; ಧ್ಯೇಯವನ್ನು ಚಿಂತಿಸುತ್ತಾ ಮನಸ್ಸು ಅಚಲವಾಗುತ್ತದೆ.

ಯತ್ತದ್ಧ್ಯಾನಂ ಪರಂ ಪ್ರೋಕ್ತಂ ಮುನಿಭಿರ್ಧ್ಯಾನಚಿನ್ತಕೈಃ । ಧ್ಯೇಯಮೇವ ಹಿ ಸರ್ವತ್ರ ಧ್ಯಾತಾ ತನ್ಮಯತಾಂ ಗತಃ ॥ ೧,೨೩೫.

ಮುನಿಗಳು ವರ್ಣಿಸಿರುವ ಪರಮ ಧ್ಯಾನವೆಂದರೆ, ಎಲ್ಲೆಡೆ ಧ್ಯಾತೃನು ಧ್ಯೇಯದೊಂದಿಗೆ ಒಂದಾಗುವ ಸ್ಥಿತಿ.

ಪಶ್ಯತಿ ದ್ವೈತರಹಿತಂ ಸಮಾಧಿಃ ಸೋಽಭಿಧೀಯತೇ । ಮನಃ ಸಙ್ಕಲ್ಪರಹಿತಮಿನ್ದ್ರಿಯಾರ್ಥಾನ್ನ ಚಿನ್ತಯೇತ್ ॥ ೧,೨೩೫.

ಯಾವನು ದ್ವೈತವಿಲ್ಲದ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಕಾಣುತ್ತಾನೋ, ಅದನ್ನೇ ಸಮಾಧಿ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ; ಸಂಕಲ್ಪವಿಲ್ಲದ ಮನಸ್ಸು ಇಂದ್ರಿಯವಿಷಯಗಳನ್ನು ಚಿಂತಿಸುವುದಿಲ್ಲ.

ಯಸ್ಯ ಬ್ರಹ್ಮಣಿ ಸಂಲೀನಂ ಸಮಾಧಿಸ್ಥಂ ತದೋಚ್ಯತೇ । ಧ್ಯಾಯತಃ ಪರಮಾತ್ಮಾನಮಾತ್ಮಸ್ಥಂ ಯಸ್ಯ ಯೋಗಿನಃ ॥ ೧,೨೩೫.

ಯೋಗಿಯ ಮನಸ್ಸು ತನ್ನೊಳಗಿನ ಪರಮಾತ್ಮನಲ್ಲಿ ಲೀನವಾದಾಗ ಅದನ್ನು ಸಮಾಧಿ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.