ಗರುಡಪುರಾಣಮ್

ನಿತ್ಯಶುದ್ಧಬುದ್ಧಂಮುಕ್ತಮಹಾಮಾನನ್ದಮದ್ವಯಮ್ । ಅಹಂ ಬ್ರಹ್ಮ ಪರಂ ಜ್ಯೋತಿರ್ಜ್ಞಾನರೂಪೋ ವಿಮುಕ್ತಯೇ ॥ ೧,೨೨೬.

ನಿತ್ಯ ಶುದ್ಧ, ಬುದ್ಧ, ಮುಕ್ತ, ಮಹಾನಂದ, ಅದ್ವಿತೀಯ; ನಾನು ಬ್ರಹ್ಮ, ಪರಮ ಜ್ಯೋತಿ, ಜ್ಞಾನಸ್ವರೂಪ, ಮುಕ್ತಿಗಾಗಿ.

ಸೂತ ಉವಾಚ । ಇತ್ಯಷ್ಟಾಙ್ಗೋ ಮಯಾ ಯೋಗ ಉಕ್ತಃ ಶೌನಕ ಮುಕ್ತಿದಃ । ನಿತ್ಯನೈಮಿತ್ತಿಕಂ ಗತ್ವಾ ಲಯಂ ಪ್ರಾಕೃತಬನ್ಧನಾಃ ॥ ೧,೨೨೬.

ಸೂತನು ಹೇಳಿದನು: ಶೌನಕ, ನಾನು ಈಗ ಎಂಟು ಅಂಗಗಳ ಯೋಗವನ್ನು ವಿವರಿಸಿದ್ದೇನೆ, ಇದು ಮುಕ್ತಿಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಪ್ರತಿದಿನವೂ ಹಾಗೂ ವಿಶೇಷ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಕರ್ತವ್ಯಗಳನ್ನು ಆಚರಿಸುವುದರಿಂದ, ಪ್ರಕೃತಿಯ ಬಂಧನಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತನಾಗಿ ಲಯವನ್ನು ಪಡೆಯಬಹುದು.

ಉತ್ಪದ್ಯನ್ತೇ ಹಿ ಸಂಸಾರೇ ನೈಕಂ ಯಾತ್ವಾ ಪರಾತ್ಮನಾಮ್ । ವಿಮುಚ್ಯತೇ ವಿಮುಕ್ತಶ್ಚ ಜ್ಞಾನಾದಜ್ಞಾನಮೋಹಿತಃ ॥ ೧,೨೨೬.

ಈ ಸಂಸಾರದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಜೀವಿಗಳು ಹುಟ್ಟುತ್ತವೆ; ಆದರೆ ಪರಮಾತ್ಮನನ್ನು ತಲುಪಿದವನು ಜ್ಞಾನದಿಂದ ಅಜ್ಞಾನವನ್ನು ದೂರಮಾಡಿ, ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಮುಕ್ತನಾಗುತ್ತಾನೆ.

ತತೋ ನಂ ಮ್ರಿಯತೇ ದುಃ ಖೀ ನ ರೋಗೀ ನ ಚ ವನ್ಧವಾನ್ । ನ ಪಾಪೈರ್ಯುಜ್ಯತೇ ಯೋಗೀ ನರಕೇ ನ ವಿಪಚ್ಯತೇ ॥ ೧,೨೨೬.

ಆಮೇಲೆ ಅವನು ದುಃಖದಲ್ಲಿ ಸಾಯುವುದಿಲ್ಲ, ರೋಗದಿಂದ ಬಳಲುವುದಿಲ್ಲ, ಬಂಧನಗಳಲ್ಲಿ ಸಿಲುಕುವುದಿಲ್ಲ; ಯೋಗಿಗೆ ಪಾಪಗಳು ತಗುಲುವುದಿಲ್ಲ, ನರಕದಲ್ಲಿ ಕಷ್ಟಪಡುವುದೂ ಇಲ್ಲ.

ಗರ್ಭವಾಸೇ ಸ ನೋ ದುಃ ಖೀ ಸ ಸ್ಯಾನ್ನಾರಾಯಣೋಽವ್ಯಯಃ । ಭಕ್ತ್ಯಾ ತ್ವನನ್ಯಯಾ ಲಭ್ಯೋ ಭಗವಾನ್ಭುಕ್ತಿಮುಕ್ತಿದಃ ॥ ೧,೨೨೬.

ಗರ್ಭದಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ಅವನು ದುಃಖ ಅನುಭವಿಸುವುದಿಲ್ಲ; ಅವನು ಅವಿನಾಶಿಯಾದ ನಾರಾಯಣನಾಗುತ್ತಾನೆ. ಭಕ್ತಿ ಮೂಲಕ ಮಾತ್ರ ಭಗವಂತನನ್ನು, ಭೋಗ ಮತ್ತು ಮೋಕ್ಷವನ್ನು ನೀಡುವವನನ್ನು, ಪಡೆಯಬಹುದು.

ಧ್ಯಾನೇನ ಪೂಜಯಾ ಜಪ್ಯೈಃ ಸಮ್ಯಕ್ಸ್ತೋತ್ರೈರ್ಯತವ್ರತೈಃ । ಯಜ್ಞೈರ್ದಾನೈಶ್ಚಿತ್ತಶುದ್ಧಿಸ್ತಯಾ ಜ್ಞಾನಞ್ಚ ಲಭ್ಯತೇ ॥ ೧,೨೨೬.

ಧ್ಯಾನ, ಪೂಜೆ, ಜಪ, ಸರಿಯಾದ ಸ್ತುತಿ, ನಿಯಮ, ವ್ರತ, ಹೋಮ, ದಾನ ಇವುಗಳಿಂದ ಮನಸ್ಸು ಶುದ್ಧವಾಗುತ್ತದೆ; ಆ ಶುದ್ಧತೆಯಿಂದ ಜ್ಞಾನ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ.

ಪ್ರಣವಾದಿಕಮನ್ತ್ರೈಶ್ಚ ಜಪ್ಯೈರ್ಮುಕ್ತಿಂ ಗತಾ ದ್ವಿಜಾಃ । ಇನ್ದ್ರೋಽಪಿ ಪರಮಂ ಸ್ಥಾನಂ ಗನ್ಧರ್ವಾಪ್ಸರಸೋ ವರಾಃ ॥ ೧,೨೨೬.

ಪ್ರಣವದಿಂದ ಆರಂಭವಾಗುವ ಮಂತ್ರಗಳನ್ನು ಜಪಿಸುವುದರಿಂದ ದ್ವಿಜರು ಮುಕ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ; ಇಂದ್ರನು, ಗಂಧರ್ವರು, ಅಪ್ಸರೆಯರು ಕೂಡ ಪರಮ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ತಲುಪಿದ್ದಾರೆ.

ಪ್ರಾಪ್ತಾ ದೇವಾಶ್ಚ ದೇವತ್ವಂ ಮುನಿತ್ವಂ ಮುನಯೋ ಗತಾಃ । ಗನ್ಧರ್ವತ್ವಞ್ಚ ಗನ್ಧರ್ವಾ ರಾಜತ್ವಞ್ಚ ನೃಪಾದಯಃ ॥ ೧,೨೨೬.

ದೇವತೆಗಳು ದೇವತ್ವವನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ, ಋಷಿಗಳು ಋಷಿಗಳಾಗಿದ್ದಾರೆ, ಗಂಧರ್ವರು ಗಂಧರ್ವರಾಗಿದ್ದಾರೆ, ರಾಜರು ಮತ್ತು ಇತರರು ರಾಜಪದವನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ.

ಶ್ರೀಗರುಡಮಹಾಪುರಾಣಮ್ ೨೨೭ ಸೂತ ಉವಾಚ । ವಿಷ್ಣುಭಕ್ತಿಂ ಪ್ರವಕ್ಷ್ಯಾಮಿ ಯಯಾ ಸರ್ವಮವಾಪ್ಯತೇ । ಯಥಾ ಭಕ್ತ್ಯಾ ಹರಿಸ್ತುಷ್ಯೇತ್ತಥಾ ನಾನ್ಯೇನ ಕೇನಚಿತ್ ॥ ೧,೨೨೭.

ಸೂತನು ಹೇಳಿದನು: ನಾನು ಈಗ ವಿಷ್ಣುವಿನ ಭಕ್ತಿಯನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತೇನೆ, ಇದರಿಂದ ಎಲ್ಲವೂ ಸಿಗುತ್ತದೆ. ಹರಿ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಮಾತ್ರ ಸಂತೋಷವಾಗುತ್ತಾನೆ, ಬೇರೆ ಯಾವುದರಿಂದಲೂ ಅಲ್ಲ.

ಮಹತಃ ಶ್ರೇಯಸೋ ಮೂಲಂ ಪ್ರಸವಃ ಪುಣ್ಯಸನ್ತತೇಃ । ಜೀವಿತಸ್ಯ ಫಲಂ ಸ್ವಾದು ನಿಯತಂ ಸ್ಮರಣಂ ಹರೇಃ ॥ ೧,೨೨೭.

ಮಹತ್ತರವಾದ ಶುಭದ ಮೂಲವೂ, ಪುಣ್ಯದ ವಂಶದ ಆರಂಭವೂ, ಜೀವನದ ಸಿಹಿಯಾದ ಫಲವೂ ಹರಿ ಸ್ಮರಣೆಯಲ್ಲಿದೆ.

ತಸ್ಮಾತ್ಸೇವಾ ಬುಧೈಃ ಪ್ರೋಕ್ತಾ ಭಕ್ತಿಸಾಧನಭೂಯಸೀ । ತೇ ಭಕ್ತಾ ಲೋಕನಾಥಸ್ಯ ನಾಮಕರ್ಮಾದಿಕೀರ್ತನೇ ॥ ೧,೨೨೭.

ಆದ್ದರಿಂದ ಜ್ಞಾನಿಗಳು ಸೇವೆಯನ್ನು ಭಕ್ತಿಗೆ ಮುಖ್ಯ ಸಾಧನವೆಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ; ಲೋಕನಾಥನ ಭಕ್ತರು ಅವನ ಹೆಸರನ್ನು, ಕೃತ್ಯಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಇತರವನ್ನು ಹಾಡುತ್ತಾರೆ.

ಮುಞ್ಚನ್ತ್ಯಶ್ರೂಣಿ ಸಂಹರ್ಷಾದ್ಯೇ ಪ್ರಹೃಷ್ಟನೂರುಹಾಃ । ಜಗದ್ಧಾತುರ್ಮಹೇಶಸ್ಯ ದಿವ್ಯಾಜ್ಞಾಚರಣಾ ವಯಮ್ ॥ ೧,೨೨೭.

ಯಾರು ಸಂತೋಷದಿಂದ ಕಣ್ಣೀರಿಡುತ್ತಾರೆ, ರೋಮಾಂಚನವಾಗುತ್ತದೆ, ಅವರು 'ನಾವು ಜಗತ್ತಿನ ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತ ಮಹೇಶನ ದಿವ್ಯ ಆದೇಶವನ್ನು ಅನುಸರಿಸುವವರು' ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.

ಇಹ ನಿತ್ಯಕ್ರಿಯಾಃ ಕುರ್ಯುಃ ಸ್ನಿಗ್ಧಾ ಯೇ ವೈಷ್ಣವಾಸ್ತು ತೇ । ಬ್ರಹ್ಮಾಕ್ಷರಂ ನ ಶೃಣ್ವನ್ವೈ ತಯಾ ಭಗವತೇರಿತಮ್ ॥ ೧,೨೨೭.

ಇಲ್ಲಿ ಪ್ರೀತಿಯಿಂದಿರುವ ವೈಷ್ಣವರು ಪ್ರತಿದಿನದ ಕರ್ತವ್ಯಗಳನ್ನು ನೆರವೇರಿಸುತ್ತಾರೆ; ಆದರೆ ಅವರು ಬ್ರಹ್ಮಾಕ್ಷರವನ್ನು, ಭಗವಂತನ ಆದೇಶವನ್ನು ಕೇಳದೆ ಹೋದರೆ ಅದು ವ್ಯರ್ಥ.

ಪ್ರಣಾಮಪೂರ್ವಕಂ ಭಕ್ತ್ಯಾ ಯೋ ವದೇದ್ವೈಷ್ಣವೋ ಹಿ ಸಃ । ತದ್ಭಕ್ತಜನವಾತ್ಸಲ್ಯಂ ಪೂಜನಂ ಚಾನುಮೋದನಮ್ ॥ ೧,೨೨೭.

ಯಾರು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ನಮಸ್ಕಾರ ಮಾಡಿ ಮಾತಾಡುತ್ತಾರೆ, ಅವರು ನಿಜವಾದ ವೈಷ್ಣವರು; ಅವರು ಭಕ್ತಜನರ ಮೇಲೆ ಪ್ರೀತಿ ತೋರಿಸಿ, ಗೌರವಿಸಿ, ಮೆಚ್ಚುತ್ತಾರೆ.

ತತ್ಕಥಾಶ್ರವಣೇ ಪ್ರೀತಿರಶ್ರುನೇತ್ರಾಙ್ಗವಿಕ್ರಿಯಾಃ । ಯೇನ ಸರ್ವಾತ್ಮನಾ ವಿಷ್ಣೌ ಭಕ್ತ್ಯಾ ಭಾವೋ ನಿವೇಶಿತಃ ॥ ೧,೨೨೭.

ಅವನ ಕಥೆಗಳನ್ನು ಕೇಳುವಲ್ಲಿ ಆನಂದ, ಕಣ್ಣಲ್ಲಿ ನೀರು, ದೇಹದಲ್ಲಿ ಬದಲಾವಣೆ—ಇವುಗಳಿಂದ ಸಂಪೂರ್ಣ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ವಿಷ್ಣುವಿನ ಭಕ್ತಿ ನೆಲೆಸಿದೆ ಎಂಬುದು ಗೊತ್ತಾಗುತ್ತದೆ.

ವಿಪ್ರೇಭ್ಯಶ್ಚ ಕೃತಾತ್ಮತ್ವಾನ್ಮಹಾಭಾಗವತೋ ಹಿ ಸಃ । ವಿಶ್ವೋಪಕರಣಂ ನಿತ್ಯಂ ತದರ್ಥಂ ಸಙ್ಗವರ್ಜನಮ್ । ಸ್ವಯಮಭ್ಯರ್ಚನಞ್ಚೈವ ಯೋ ವಿಷ್ಣುಞ್ಚೋಪಜೀವತಿ ॥ ೧,೨೨೭.

ಆತ್ಮನಿಗ್ರಹದಿಂದ ಅವನು ದ್ವಿಜರಲ್ಲಿ ಮಹಾಭಕ್ತನು; ಸದಾ ಲೋಕದ ಹಿತಕ್ಕಾಗಿ ಕೆಲಸಮಾಡುತ್ತಾನೆ, ಅನರ್ಹ ಸಂಗವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು, ಸ್ವತಃ ವಿಷ್ಣುವನ್ನು ಪೂಜಿಸುತ್ತಾನೆ.

ಭಕ್ತಿರಷ್ಟವಿಧಾ ಹ್ಯೇಷಾ ಯಸ್ಮಿನ್ಮ್ಲೇಚ್ಛೋಽಪಿ ವರ್ತತೇ । ಸ ವಿಪ್ರೇನ್ದ್ರೋ ಮುನಿಃ ಶ್ರೀಮಾನ್ಸ ಯಾತಿ ಪರಮಾಂ ಗತಿಮ್ ॥ ೧,೨೨೭.

ಈ ಭಕ್ತಿ ಎಂಟು ವಿಧಗಳಾಗಿದೆ; ಇದನ್ನು ಯಾರಲ್ಲಾದರೂ—even ಮ್ಲೇಛನಲ್ಲಿಯೂ—ಇರಿದರೆ, ಅವನು ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠ, ಋಷಿ, ಭಾಗ್ಯಶಾಲಿ, ಅವನು ಪರಮ ಗತಿಯನ್ನು ತಲುಪುತ್ತಾನೆ.

ತಸ್ಮೈ ದೇಯಂ ತತೋ ಗ್ರಾಹ್ಯಂ ಸ ಚ ಪೂಜ್ಯೋ ಯಥಾ ಹರಿಃ । ಸ್ಮೃತಃ ಸಂಭಾಷಿತೋ ವಾಪಿ ಪೂಜಿತೋ ವಾ ದ್ವಿಜೋತ್ತಮಃ । ಪುನಾತಿ ಭಗವದ್ಭಕ್ತಶ್ಚಣ್ಡಾಲೋಽಪಿ ಯದೃಚ್ಛಯಾ ॥ ೧,೨೨೭.

ಅವನಿಗೆ ದಾನ ನೀಡಬೇಕು, ಅವನಿಂದ ಸ್ವೀಕರಿಸಬೇಕು; ಅವನನ್ನು ಹರಿಯಂತೆ ಪೂಜಿಸಬೇಕು. ಅವನು ಸ್ಮರಣೆಯಲ್ಲಿದ್ದರೂ, ಮಾತಾಡಿದರೂ, ಪೂಜಿಸಿದರೂ—even ಚಂಡಾಲನಾದರೂ—ಭಗವದ್ಭಕ್ತನು ಶುದ್ಧಿಗೊಳಿಸುತ್ತಾನೆ.

ದಯಾಂ ಕುರು ಪ್ರಪನ್ನಾಯ ತವಾಸ್ಮೀತಿ ಚ ಯೋ ವದೇತ್ । ಅಭಯಂ ಸರ್ವಭೂತೇಭ್ಯೋ ದದ್ಯಾದೇತದ್ವ್ರತಂ ಹರೇಃ ॥ ೧,೨೨೭.

ಯಾರು 'ನಾನು ನಿನ್ನವನು' ಎಂದು ಆಶ್ರಯಕ್ಕೆ ಬರುವರು, ಅವರಿಗೆ ದಯೆ ತೋರಿಸಬೇಕು. ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳಿಗೆ ಭಯವಿಲ್ಲದೆ ಇರಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡುವುದು ಹರಿಯ ವ್ರತ.

ಮನ್ತ್ರಜಾಪಿಸಹಸ್ರೇಭ್ಯಃ ಸರ್ವವೇದಾನ್ತಪಾರಗಃ । ಸರ್ವವೇದಾನ್ತವಿತ್ಕೋಟ್ಯಾಂ ವಿಷ್ಣುಭಕ್ತೋ ವಿಶಿಷ್ಯತೇ ॥ ೧,೨೨೭.

ಸಾವಿರಾರು ಮಂತ್ರಗಳನ್ನು ಜಪಿಸುವವರಲ್ಲಿಯೂ, ಎಲ್ಲ ವೇದಾಂತಗಳನ್ನು ಪೂರ್ತಿಯಾಗಿ ಅರಿತವರಲ್ಲಿಯೂ, ಕೋಟ್ಯಂತರ ವೇದಾಂತಜ್ಞರಲ್ಲಿಯೂ, ವಿಷ್ಣುವಿನ ಭಕ್ತನು ಎಲ್ಲರಿಗಿಂತ ಶ್ರೇಷ್ಠನು.

ಏಕಾನ್ತಿನಃ ಸ್ವವಪುಷಾ ಗಚ್ಛನ್ತಿ ಪರಮಂ ಪದಮ್ । ಏಕಾನ್ತೇನ ಸಮೋ ವಿಷ್ಣುಸ್ತಸ್ಮಾದೇಷಾಂ ಪರಾಯಣಃ ॥ ೧,೨೨೭.

ಯಾರು ಏಕಾಗ್ರ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಭಜನೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ, ಅವರು ತಮ್ಮದೇ ರೂಪದಿಂದ ಪರಮ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ತಲುಪುತ್ತಾರೆ. ಅವರಿಗೋಸ್ಕರ ವಿಷ್ಣುವೇ ಪರಮ ಗುರಿ, ಅವರ ಭಕ್ತಿಗೆ ಸಮಾನನು.

ಯಸ್ಮಾದೇಕಾನ್ತಿನಃ ಪ್ರೋಕ್ತಾಸ್ತದ್ಭಾಗವತಚೇತಸಃ । ಪ್ರಿಯಾಣಾಮಪಿ ಸರ್ವೇಷಾಂ ದೇವದೇವಸ್ಯ ಸುಪ್ರಿಯಃ ॥ ೧,೨೨೭.

ಏಕೆಂದರೆ, ಅವರನ್ನು ಏಕಾಗ್ರರು ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ, ಅವರ ಮನಸ್ಸು ಸದಾ ಅವನಲ್ಲೇ ನೆಲೆಸಿರುತ್ತದೆ. ಎಲ್ಲ ಪ್ರಿಯಜನರಲ್ಲಿಯೂ ದೇವತೆಗಳ ದೇವರಾದವನಿಗೆ ಅವರು ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಿಯರು.

ಆಪತ್ಸ್ವಪಿ ಸದಾ ಭಸ್ಯ ಭಕ್ತಿರವ್ಯಭಿಚಾರಿಣಾ । ಯಾ ಪ್ರೀತಿರಧಿಕಾ ವಿಷ್ಣೋರ್ವಿಷಯೇಷ್ವನಪಾಯಿನೀ ॥ ೧,೨೨೭.

ಬೇರೆ ಯಾವ ಸಂಕಷ್ಟದಲ್ಲಿದ್ದರೂ, ಅಚಲ ಭಕ್ತಿ ಯಾವಾಗಲೂ ಪ್ರಶಂಸಿತವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ವಿಷ್ಣುವಿನ ಮೇಲೆ ಇರುವ ಪ್ರೀತಿ ಯಾವ ವಿಷಯಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚಿದ್ದು, ಎಂದಿಗೂ ಕಡಿಮೆಯಾಗದು.

ವಿಷ್ಣುಂ ಸಂಸ್ಮರತಃ ಸಾ ಮೇ ಹೃದಯಾನ್ನೋಪಸರ್ಪತಿ । ದೃಢಭಕ್ತೋಽಪಿ ವೇದಾದಿಸರ್ವಶಾಸ್ತ್ರಾರ್ಥಪಾರಗಃ ॥ ೧,೨೨೭.

ನಾನು ವಿಷ್ಣುವನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಿದಾಗ, ಆ ಭಕ್ತಿ ನನ್ನ ಹೃದಯವನ್ನು ಬಿಡುವುದಿಲ್ಲ. ಭಕ್ತಿಯಲ್ಲಿ ದೃಢನಾದವನು, ವೇದ ಮತ್ತು ಇತರ ಶಾಸ್ತ್ರಗಳ ಅರ್ಥವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಅರಿತವನು ಆದರೂ ಸಹ.

ಯೋ ನ ಸರ್ವೇಶ್ವರೇ ಭಕ್ತಸ್ತಂ ವಿದ್ಯಾತ್ಪುರುಷಾಧಮಮ್ । ನಾಧೀತವೇದಶಾಸ್ತ್ರೋಽಪಿ ನ ಕೃತೋಽಧ್ವರಸಮ್ಭವಃ । ಯೋ ಭಕ್ತಿಂ ವಹತೇ ವಿಷ್ಣೌ ತೇನ ಸರ್ವಂ ಕೃತಂ ಭವೇತ್ ॥ ೧,೨೨೭.

ಯಾರಿಗಾದರೂ ಎಲ್ಲರ ಅಧಿಪತಿಯಾದ ದೇವರಲ್ಲಿ ಭಕ್ತಿ ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ, ಅವನನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ಕೆಳಗಿನವನು ಎಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು. ಅವನು ವೇದಶಾಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಓದಿರದಿದ್ದರೂ, ಯಜ್ಞಾದಿಗಳನ್ನು ಮಾಡಿರದಿದ್ದರೂ, ವಿಷ್ಣುವಿನಲ್ಲಿ ಭಕ್ತಿ ಇದ್ದರೆ, ಅವನು ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಸಾಧಿಸಿದ್ದಾನೆ.

ಯಜ್ವಾನಃ ಕ್ರತುಮುಖ್ಯಾನಾಂ ವೇದಾನಾಂ ಪಾರಗಾ ಅಪಿ । ನ ತಾಂ ಯಾನ್ತಿ ಗತಿಂ ಭಕ್ತಾ ಯಾಂ ಯಾನ್ತಿ ಮುನಿಸತ್ತಮಾಃ ॥ ೧,೨೨೭.

ಯಜ್ಞಗಳನ್ನು ಮಾಡುವವರು, ಮಹಾಯಜ್ಞಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುವವರು, ವೇದಗಳನ್ನು ಪೂರ್ತಿಯಾಗಿ ತಿಳಿದವರೂ ಕೂಡ, ಭಕ್ತರಾದ ಮಹರ್ಷಿಗಳು ತಲುಪುವ ಗತಿಯನ್ನು ತಲುಪಲಾಗದು.

ಯಃ ಕಶ್ಚಿದ್ವೈಷ್ಣವೋ ಲೋಕೇ ಮಿಥ್ಯಾಚಾರೋಽಪ್ಯನಾಶ್ರಮೀ । ಪುನಾತಿ ಸಕಲಾಂಲ್ಲೋಕಾನ್ಸಹಸ್ರಾಂಶುರಿವೋದಿತಃ ॥ ೧,೨೨೭.

ಈ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಯಾರಾದರೂ ವೈಷ್ಣವನಾದರೂ, ಅವನ ನಡೆ ತಪ್ಪಿದ್ದರೂ ಅಥವಾ ಆಶ್ರಮದ ಹೊರಗಿದ್ದರೂ, ಅವನು ಉದಯೋನ್ಮುಖ ಸೂರ್ಯನಂತೆ ಎಲ್ಲ ಲೋಕಗಳನ್ನು ಪವಿತ್ರಗೊಳಿಸುತ್ತಾನೆ.

ಯೇ ನೃಶಂಸಾ ದುರಾತ್ಮಾನಃ ಪಾಪಾಚರರತಾಸ್ತಥಾ । ತೇಽಪಿ ಯಾನ್ತಿ ಪರಂ ಸ್ಥಾನಂ ನಾರಾಯಣಪರಾಯಣಾಃ ॥ ೧,೨೨೭.

ಯಾರು ಕ್ರೂರರು, ದುಷ್ಟರು, ಪಾಪಕಾರ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿರುವವರಾದರೂ, ಅವರು ನಾರಾಯಣನಲ್ಲಿ ಶರಣಾಗಿದ್ದರೆ, ಅವರೂ ಪರಮ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ತಲುಪುತ್ತಾರೆ.

ದೃಢಾ ಜನಾರ್ದನೇ ಭಕ್ತಿರ್ಯದೈವಾವ್ಯಭಿಚಾರಿಣೀ । ತದಾ ಕಿಯತ್ಸ್ವರ್ಗಸುಖಂ ಸೈವ ನಿರ್ವಾಣಹೇತುಕಾ ॥ ೧,೨೨೭.

ಜನಾರ್ದನನಲ್ಲಿ ದೃಢವಾದ, ಅಚಲ ಭಕ್ತಿ ಇದ್ದಾಗ, ಸ್ವರ್ಗದಲ್ಲಿ ಇರುವ ಯಾವ ಸಂತೋಷವಿದ್ದರೂ, ಆ ಭಕ್ತಿಯೇ ಮುಕ್ತಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ.