ಗರುಡಪುರಾಣಮ್

ರಕ್ತೋ ಹರಿರ್ನರೈಃ ಪೂಜ್ಯೋ ನರಾ ದಶಶತಾಯುಷಃ । ತತ್ರ ವಿಷ್ಣುರ್ಭೋಮರಥಃ ಕ್ಷತ್ರಿಯಾ ರಾಕ್ಷಸಾನಹನ್ ॥ ೧,೨೨೩.

ಆ ಯುಗದಲ್ಲಿ ಕೆಂಪು ಬಣ್ಣದ ಜನರು ಹರಿಯನ್ನು ಪೂಜಿಸುತ್ತಾರೆ, ಮಾನವರು ಸಾವಿರ ವರ್ಷ ಬದುಕುತ್ತಾರೆ. ಅಲ್ಲಿಯ ವಿಷ್ಣುವು ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ ರಥದಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸಿ, ಕ್ಷತ್ರಿಯರು ರಾಕ್ಷಸರನ್ನು ಸಂಹರಿಸುತ್ತಾರೆ.

ದ್ವಿಪಾದವಿಗ್ರಹೋ ಧರ್ಮಃ ಪೀತತಾಞ್ಚಾಚ್ಯುತೇ ಗತೇ । ಚತುಃ ಶತಾಯುಷೋ ಲೋಕಾ ದ್ವಿಜಕ್ಷತ್ರೋದ್ಭವಾಃ ಪ್ರಜಾಃ ॥ ೧,೨೨೩.

ದ್ವಾಪರಯುಗದಲ್ಲಿ ಧರ್ಮವು ಎರಡು ಕಾಲುಗಳ ಮೇಲೆ ನಿಂತಿರುತ್ತದೆ, ಅಚ್ಯುತನು ದೂರವಾದಾಗ ಧರ್ಮ ಕುಗ್ಗುತ್ತದೆ. ಜನರು ನಾಲ್ಕು ನೂರು ವರ್ಷ ಬದುಕುತ್ತಾರೆ, ಜನರು ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಮತ್ತು ಕ್ಷತ್ರಿಯರಿಂದ ಹುಟ್ಟುತ್ತಾರೆ.

ತತ್ರ ದೃಷ್ಟ್ವಾಲ್ಪಬುದ್ಧೀಂಶ್ಚ ವಿಷ್ಣುರ್ವ್ಯಾಸಸ್ವರೂಪಧೃಕ್ । ತದೇಕನ್ತು ಯಜುರ್ವೇದಂ? ಚತುರ್ಧಾ ವ್ಯಭಜತ್ಪುನಃ ॥ ೧,೨೨೩.

ಅಲ್ಲಿ ಜನರು ಅಲ್ಪಬುದ್ಧಿಯವರಾಗಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿ, ವಿಷ್ಣುವು ವ್ಯಾಸನ ರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸಿ, ಯಜುರ್ವೇದವನ್ನು ಮತ್ತೆ ನಾಲ್ಕು ಭಾಗಗಳಾಗಿ ವಿಭಜಿಸಿದನು.

ಶಿಷ್ಯಾನಧ್ಯಾಪಯಾಮಾಸ ಸಮಸ್ತಾಂಸ್ತಾನ್ನಿಬೋಧ ಮೇ । ಋಗ್ವೇದಮಥ ಪೈಲನ್ತ್ಸಾಮವೇದಞ್ಚ ಜೈಮಿನಿಮ್ ॥ ೧,೨೨೩.

ಅವನು ತನ್ನ ಎಲ್ಲಾ ಶಿಷ್ಯರಿಗೆ ಬೋಧನೆ ಮಾಡಿದನು. ಆ ಶಿಷ್ಯರಲ್ಲಿ, ಪೈಲನು ಋಗ್ವೇದವನ್ನು, ಜೈಮಿನಿಯು ಸಾಮವೇದವನ್ನು ಪಡೆದನು ಎಂದು ಕೇಳು.

ಅಥರ್ವಾಣಂ ಸುಮನ್ತುನ್ತು ಯಜುರ್ವೇದಂ ಮಹಾಮುನಿಮ್ । ವೈಶಮ್ಪಾಯನಮಙ್ಗನ್ತು ಪುರಾಣಂ ಸೂತಮೇವ ಚ । ಅಷ್ಟಾದಶಪುರಾಣಾನಿ ಯೈರ್ವೇದ್ಯೋ ಹರಿರೇವ ಹಿ ॥ ೧,೨೨೩.

ಅಥರ್ವವೇದವನ್ನು ಸುಮಂತು ಪಡೆದನು, ಮಹಾಮುನಿಯು ಯಜುರ್ವೇದವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡನು, ವೈಶಂಪಾಯನನು ಅಂಗವನ್ನು, ಸೂತನು ಪುರಾಣವನ್ನು ಪಡೆದನು. ಹೀಗೆ ಹರಿ ಯನ್ನು ತಿಳಿಯಲು ಅಷ್ಟಾದಶ ಪುರಾಣಗಳಿವೆ.

ಸರ್ಗಶ್ಚ ಪ್ರತಿಸರ್ಗಶ್ಚ ವಂಶೋ ಮನ್ವನ್ತರಾಣಿ ಚ । ವಂಶಾನುಚರಿತಚ್ಚೈವ ಪುರಾಣಂ ಪಞ್ಚಲಕ್ಷಣಮ್ ॥ ೧,೨೨೩.

ಸೃಷ್ಟಿ, ಪ್ರಲಯ, ವಂಶಗಳು, ಮನ್ವಂತರಗಳು ಮತ್ತು ವಂಶಾನುಚರಿತಗಳು—ಈ ಐದು ಲಕ್ಷಣಗಳು ಪುರಾಣಗಳ ಮುಖ್ಯ ಅಂಶಗಳು.

ಬ್ರಾಹ್ಮಂ ಪಾದ್ಮಂ ವೈಷ್ಣವಞ್ಚ ಶೈವಂ ಭಾಗವತನ್ತಥಾ । ಭವಿಷ್ಯನ್ನಾರದೀಯಞ್ಚಸ್ಕಾನ್ದಂ ಲಿಙ್ಗಂ ವರಾಹಕಮ್ ॥ ೧,೨೨೩.

ಬ್ರಹ್ಮ, ಪದ್ಮ, ವೈಷ್ಣವ, ಶೈವ, ಭಾಗವತ, ಭವಿಷ್ಯ, ನಾರದೀಯ,ಸ್ಕಾಂದ, ಲಿಂಗ ಮತ್ತು ವರಾಹ ಪುರಾಣಗಳು ಇವೆ.

ಮಾರ್ಕಣ್ಡೇಯಂ ತಥಾಗ್ನೇಯಂ ಬ್ರಹ್ಮವೈವರ್ತಮೇವ ಚ । ಕೌರ್ಮಂ ಮಾತ್ಸ್ಯಂ ಗಾರುಡಞ್ಚ ವಾಯವೀಯಮನನ್ತರಮ್ । ಅಷ್ಟಾದಶಸಮುದ್ದಿಷ್ಟಂ ಬ್ರಹ್ಮಾಣ್ಡಮಿತಿ ಸಂಜ್ಞಿತಮ್ ॥ ೧,೨೨೩.

ಮಾರ್ಕಂಡೇಯ, ಅಗ್ನೇಯ, ಬ್ರಹ್ಮವೈವರ್ತ, ಕೂರ್ಮ, ಮಾಮತ್ಸ್ಯ, ಗಾರುಡ, ವಾಯುವ್ಯ ಮತ್ತು ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡ—ಈ ಹದಿನೆಂಟು ಪುರಾಣಗಳನ್ನು ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

ಅನ್ಯಾನ್ಯುಪಪುರಾಣಾನಿ ಮುನಿಭಿಃ ಕಥಿತಾನಿ ತು । ಆದ್ಯಂ ಸನತ್ಕುಮಾರೋಕ್ತಂ ನಾರಸಿಂಹಮಥಾಪರಮ್ ॥ ೧,೨೨೩.

ಇನ್ನೂ ಹಲವು ಉಪಪುರಾಣಗಳನ್ನು ಮುನಿಗಳು ವಿವರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಮೊದಲನೆಯದನ್ನು ಸನತ್ಕುಮಾರನು ಹೇಳಿದನು, ನಂತರ ನರಸಿಂಹ ಪುರಾಣವಿದೆ.

ತೃತೀಯಂ ಸ್ಕಾನ್ದಮುದ್ದಿಷ್ಟಂ ಕುಮಾರೇಣ ತು ಭಾಷಿತಮ್ । ಚತುರ್ಥಂ ಶಿವಧರ್ಮಾಖ್ಯಂ ಸ್ಯಾನ್ನನ್ದೀಶ್ವರಭಾಷಿತಮ್ ॥ ೧,೨೨೩.

ಮೂರನೆಯದು ಸ್ಕಾಂದ ಪುರಾಣ, ಅದು ಕುಮಾರನು ಹೇಳಿದನು. ನಾಲ್ಕನೆಯದು ಶಿವಧರ್ಮ ಎಂಬುದು, ಅದನ್ನು ನಂದೀಶ್ವರನು ಹೇಳಿದನು.

ದುರ್ವಾಸಸೋಕ್ತಮಾಶ್ಚರ್ಯಂ ನಾರದೋಕ್ತಮತಃ ಪರಮ್ । ಕಾಪಿಲಂ ವಾಮನಞ್ಚೈವ ತಥೈವೋಶನಸೇರಿತಮ್ ॥ ೧,೨೨೩.

ದುರ್ವಾಸನು ಹೇಳಿದ ಅದ್ಭುತ ಪುರಾಣ, ನಂತರ ನಾರದನು ಹೇಳಿದ ಪುರಾಣ, ಕಪಿಲ, ವಾಮನ ಮತ್ತು ಉಷಣಸನು ಪಠಿಸಿದ ಪುರಾಣಗಳೂ ಇವೆ.

ಬ್ರಹ್ಮಾಣ್ಡಂ ವಾರುಣಞ್ಚಾಥ ಕಾಲಿಕಾಹ್ವಯಮೇವ ಚ । ಮಾಹೇಶ್ವರಂ ತಥಾ ಸಾಮ್ಬಮೇವಂ ಸರ್ವಾರ್ಥಸಞ್ಚಯಮ್ । ಪರಾಶರೋಕ್ತಮಪರಂ ಮಾರೀಚಂ ಭಾರ್ಗವಾಹ್ವಯಮ್ ॥ ೧,೨೨೩.

ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡ, ವಾರುಣ, ಕಾಲಿಕಾ ಎಂಬ ಪುರಾಣಗಳು, ಮಹೇಶ್ವರ ಮತ್ತು ಸಾಮ್ಬ ಪುರಾಣಗಳು, ಹೀಗೆ ಎಲ್ಲ ಅರ್ಥಗಳ ಸಂಗ್ರಹವಿದೆ. ಪರಾಶರನು ಹೇಳಿದ ಪುರಾಣ, ಮಾರೀಚ ಮತ್ತು ಭಾರ್ಗವ ಎಂಬ ಪುರಾಣಗಳೂ ಇವೆ.

ಪುರಾಣಂ ಧರ್ಮಶಾಸ್ತ್ರಞ್ಚ ವೇದಾಸ್ತ್ವಙ್ಗಾನಿ ಯನ್ಮುನೇ । ನ್ಯಾಯಃ ಶೌನಕ ಮೀಮಾಂಸಾ ಆಯುರ್ವೇದಾರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರಕಮ್ । ಗಾನ್ಧರ್ವಶ್ಚ ಧನುರ್ವೇದೋ ವಿದ್ಯಾ ಹ್ಯಷ್ಟಾದಶಸ್ಮೃತಾಃ ॥ ೧,೨೨೩.

ಪುರಾಣ, ಧರ್ಮಶಾಸ್ತ್ರ, ವೇದಗಳು ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಅಂಗಗಳು, ಶೌಣಕ, ನ್ಯಾಯ, ಮೀಮಾಂಸಾ, ಆಯುರ್ವೇದ, ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ, ಗಾಂಧರ್ವ, ಧನುರ್ವೇದ—ಹೀಗೆ ಹದಿನೆಂಟು ವಿದ್ಯೆಗಳು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿವೆ.

ದ್ವಾಪರಾನ್ತೇನ ಚ ಹರಿರ್ಗುರುಭಾರಮಪಾಹರತ್ । ಏಕಪಾದಸ್ಥಿತೇ ಧರ್ಮೇ ಕೃಷ್ಣತ್ವಞ್ಚಾಚ್ಯುತೇ ಗತೇ ॥ ೧,೨೨೩.

ದ್ವಾಪರ ಯುಗದ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಹರಿಯು ಭೂಭಾರದ ನಿವಾರಣೆಯನ್ನು ಮಾಡಿದನು. ಧರ್ಮವು ಒಂದು ಕಾಲಿನಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಉಳಿದುಕೊಂಡಾಗ ಕೃಷ್ಣನು ಅಚ್ಯುತನಾಗಿ ಲೋಕವನ್ನು ಬಿಟ್ಟನು.

ಜನಾಸ್ತದಾ ದುರಾಚಾರಾ ಭವಿಷ್ಯನ್ತಿ ಚ ನಿರ್ದಯಾಃ । ಸತ್ತ್ವಂ ರಜಸ್ತಮ ಇತಿ ದೃಶ್ಯನ್ತೇ ಪುರುಷೇ ಗುಣಾಃ । ಕಾಲಸಞ್ಚೋದಿತಾಸ್ತೇಽಪಿ ಪರಿವರ್ತನ್ತ ಆತ್ಮನಿ ॥ ೧,೨೨೩.

ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಜನರು ದುಶ್ಚರಿತ್ರರಾಗುತ್ತಾರೆ, ದಯೆ ಇಲ್ಲದವರಾಗುತ್ತಾರೆ. ಸತ್ವ, ರಜಸ್, ತಮಸ್ ಎಂಬ ಗುಣಗಳು ಮನುಷ್ಯರಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸುತ್ತವೆ; ಕಾಲದ ಪ್ರೇರಣೆಯಿಂದ ಅವು ಆತ್ಮದಲ್ಲಿ ಸುತ್ತಾಡುತ್ತವೆ.

ಪ್ರಭೂತಞ್ಚ ಯದಾ ಸತ್ತ್ವಂ ಮನೋ ಬುದ್ಧೀನ್ದ್ರಿಯಾಣಿ ಚ । ತದಾ ಕೃತಯುಗಂ ವಿದ್ಯಾಜ್ಜ್ಞಾನೇ ತಪಸಿ ಯದ್ರತಿಃ ॥ ೧,೨೨೩.

ಯಾವಾಗ ಸತ್ವಗುಣ, ಮನಸ್ಸು, ಬುದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಇಂದ್ರಿಯಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿರುತ್ತವೆಯೋ, ಆಗ ಅದನ್ನು ಕೃತಯುಗ ಎಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ತಪಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿ ಇರುತ್ತದೆ.

ಯದಾ ಕರ್ಮಸು ಕಾಮ್ಯೇಷು ಶಕ್ತಿರ್ಯಶಸಿ ದೇಹಿನಾಮ್ । ತದಾ ತ್ರೇತಾ ರಜೋಭೂತಿರಿತಿ ಜಾನೀಹಿ ಶೌನಕ ॥ ೧,೨೨೩.

ಯಾವಾಗ ಜನರ ಶಕ್ತಿ ಕರ್ಮಗಳಲ್ಲಿ, ಕಾಮ್ಯ ಕ್ರಿಯೆಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಖ್ಯಾತಿಯಲ್ಲಿ ಇರುತ್ತದೆಯೋ, ಆಗ ಶೌಣಕ, ರಜಸ್ಸು ಹೆಚ್ಚಿರುವ ತ್ರೇತಾ ಯುಗ ಎಂದು ತಿಳಿಯು.

ಯದಾ ಲೋಭಸ್ತ್ವಸನ್ತೋಷೋ ಮಾನೋ ದಮ್ಭಶ್ಚ ಮತ್ಸರಃ । ಕರ್ಮಣಾಞ್ಚಾಪಿ ಕಾಮ್ಯಾನಾಂ ದ್ವಾಪರಂ ತದ್ರಜಸ್ತಮಃ ॥ ೧,೨೨೩.

ಯಾವಾಗ ಲೋಭ, ಅಸಂತೋಷ, ಅಹಂಕಾರ, ಡಂಬ, ಮತ್ಸರ ಮತ್ತು ಕಾಮ್ಯ ಕರ್ಮಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತವೆಯೋ, ಅದು ರಜಸ್ಸು ಮತ್ತು ತಮಸ್ಸು ಮಿಶ್ರವಾಗಿರುವ ದ್ವಾಪರ ಯುಗ.

ಯದಾ ಸದಾನೃತಂ ತನ್ದ್ರಾ ನಿದ್ರಾ ಹಿಂಸಾದಿಸಾಧನಮ್ । ಶೋಕಮೋಹೌ ಭಯಂ ದೈನ್ಯಂ ಸ ಕಲಿಸ್ತಮಸಿ ಸ್ಮೃತಃ ॥ ೧,೨೨೩.

ಯಾವಾಗ ಸದಾ ಸುಳ್ಳು, ಆಲಸ್ಯ, ನಿದ್ರೆ, ಹಿಂಸೆ, ದುಃಖ, ಮೋಹ, ಭಯ ಮತ್ತು ದಾರಿದ್ರ್ಯ ಇರುತ್ತದೆಯೋ, ಅದನ್ನು ಕಲಿ ಯುಗವೆಂದು, ತಮೋಗುಣದ ಕಾಲವೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.

ಯಸ್ಮಿಞ್ಜನಾಃ ಕಾಮಿನಃ ಸ್ಯುಃ ಶಶ್ವತ್ಕಟುಕಭಾಷಿಣಃ । ದಸ್ಯೂತ್ಕೃಷ್ಟಾ ಜನಪದಾ ವೇದಾಃ ಪಾಷಣ್ಡದೂಷಿತಾಃ ॥ ೧,೨೨೩.

ಯಾವಾಗ ಜನರು ಕಾಮಾಸಕ್ತರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ, ಸದಾ ಕಠಿಣವಾಗಿ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆ, ದಸ್ಯುಗಳು ದೇಶವನ್ನು ಆಳುತ್ತಾರೆ, ವೇದಗಳು ಪಾಶಂಡಿಗಳಿಂದ ದೂಷಿತವಾಗಿರುತ್ತವೆಯೋ, ಅದು ಕಲಿ ಯುಗ.

ರಾಜಾನಶ್ಚ ಪ್ರಜಾಭಿಕ್ಷಾಃ ಶಿಶ್ನೋದರಪರಾಜಿತಾಃ । ಅವ್ರತಾ ವಟವೋಽಶೌಚಾ ಭಿಕ್ಷವಶ್ಚ ಕುಟುಮ್ಬಿನಃ ॥ ೧,೨೨೩.

ರಾಜರು ಪ್ರಜೆಯಿಂದ ಭಿಕ್ಷೆ ಬೇಡುವರು, ಕಾಮ ಮತ್ತು ಹಸಿವಿಗೆ ಒಳಗಾಗಿರುವರು; ಬ್ರಹ್ಮಚಾರಿಗಳು ವ್ರತವಿಲ್ಲದೆ, ಅಶುದ್ಧವಾಗಿದ್ದು, ಭಿಕ್ಷುಗಳು ಕುಟುಂಬಸ್ಥರಾಗಿರುವರು.

ತಪಸ್ವಿನೋ ಗ್ರಾಮವಾಸಾಃ ನ್ಯಾಸಿನೋ ಹ್ಯರ್ಥಲೋಲುಪಾಃ । ಹ್ರಸ್ವಕಾಯಾ ಮಹಾಹಾರಾಶ್ಚೌರಾಸ್ತೇ ಸಾಧವಃ ಸ್ಮೃತಾಃ ॥ ೧,೨೨೩.

ತಪಸ್ಸು ಮಾಡುವವರು ಊರಿನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಾರೆ, ತ್ಯಾಗಿಗಳು ಹಣದ ಆಸೆಪಟ್ಟು ಬದುಕುತ್ತಾರೆ; ಚಿಕ್ಕ ದೇಹದವರು ತುಂಬಾ ತಿನ್ನುತ್ತಾರೆ, ಕಳ್ಳರನ್ನು ಒಳ್ಳೆಯವರು ಎಂದು ಎಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ತ್ಯಕ್ಷ್ಯನ್ತಿ ಭೃತ್ಯಾಶ್ಚ ಪತಿಂ ತಾಪಸಸ್ತ್ಯಕ್ಷ್ಯತಿ ವ್ರತಮ್ । ಶೂದ್ರಾಃ ಪ್ರತಿಗ್ರಹಿಷ್ಯನ್ತಿ ವೈಶ್ಯಾ ವ್ರತಪರಾಯಣಃ ॥ ೧,೨೨೩.

ಆಳುವವರು ತಮ್ಮ ಒಡೆಯನನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಬಿಡುತ್ತಾರೆ, ತಪಸ್ವಿಗಳು ತಮ್ಮ ವ್ರತವನ್ನು ಕೈಬಿಡುತ್ತಾರೆ; ಶೂದ್ರರು ದಾನ ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತಾರೆ, ವೈಶ್ಯರು ಧಾರ್ಮಿಕ ಆಚರಣೆಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗುತ್ತಾರೆ.

ಉದ್ವಿಗ್ನಾಃ ಸನ್ತಿ ಚ ಜನಾಃ ಪಿಶಾಚಸದೃಶಾಃ ಪ್ರಜಾಃ । ಅನ್ಯಾಯಭೋಜನೇನಾಗ್ನಿದೇವತಾತಿಥಿಪೂಜನಮ್ ॥ ೧,೨೨೩.

ಜನರು ಚಿಂತೆಗೊಳಗಾಗುತ್ತಾರೆ, ಪ್ರಜೆಗಳು ಪಿಶಾಚಿಗಳಂತೆ ಕಾಣುತ್ತಾರೆ; ಅನ್ಯಾಯವಾಗಿ ದೊರಕಿದ ಆಹಾರದಿಂದ ಅಗ್ನಿ, ದೇವತೆಗಳು ಮತ್ತು ಅತಿಥಿಗಳಿಗೆ ಪೂಜೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಕರಿಷ್ಯನ್ತಿ ಕಲೌ ಪ್ರಾಪ್ತೇ ನ ಚ ಪಿತ್ರ್ಯೋದಕಕ್ರಿಯಾಮ್ । ಸ್ತ್ರೀಪರಾಶ್ಚ ಜನಾಃ ಸರ್ವೇ ಶೂದ್ರಪ್ರಾಯಾಶ್ಚ ಶೌನಕ ॥ ೧,೨೨೩.

ಕಲಿಯುಗ ಬಂದಾಗ, ಪಿತೃಗಳಿಗೆ ನೀರು ನೀಡುವ ವಿಧಿಯನ್ನು ಮಾಡಲಾಗದು; ಎಲ್ಲರೂ ಹೆಂಗಸಿನ ಕಡೆ ಆಕರ್ಷಿತರಾಗುತ್ತಾರೆ, ಬಹುತೇಕ ಜನರು ಶೂದ್ರರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ, ಶೌನಕ.

ಬಹುಪ್ರಜಾಲ್ಪಭಾಗ್ಯಾಶ್ಚ ಭವಿಷ್ಯನ್ತಿ ಕಲೌ ಸ್ತ್ರಿಯಃ । ಶಿರಃ ಕಣ್ಡೂಯನಪರಾ ಆಜ್ಞಾಂ ಭೇತ್ಸ್ಯನ್ತಿ ಭರ್ತ್ಸಿತಾಃ ॥ ೧,೨೨೩.

ಕಲಿಯುಗದಲ್ಲಿ ಹೆಂಗಸರು ಹೆಚ್ಚು ಮಾತನಾಡುವವರು ಮತ್ತು ಅದೃಷ್ಟಶಾಲಿಯಾಗಿರುತ್ತಾರೆ; ಅವರು ತಲೆ ಕೆರೆದುಕೊಳ್ಳುವುದರಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿರುತ್ತಾರೆ, ಗದರಿಸಿದಾಗ ಆಜ್ಞೆಗಳನ್ನು ಪಾಲಿಸುವುದಿಲ್ಲ.

ವಿಷ್ಣುಂ ನ ಪೂಜಯಿಷ್ಯನ್ತಿ ಪಾಷಣ್ಡೋಪಹತಾ ಜನಾಃ । ಕಲೇರ್ದೋಷನಿಧೇರ್ವಿಪ್ರಾ ಅಸ್ತಿ ಹ್ಯೇಕೋ ಮಹಾಗುಣಃ ॥ ೧,೨೨೩.

ಪಾಶಂಡಿಗಳಿಂದ ಮೋಹಿತರಾದ ಜನರು ವಿಷ್ಣುವನ್ನು ಪೂಜಿಸುವುದಿಲ್ಲ; ಬ್ರಾಹ್ಮಣರೆ, ಕಲಿ ದೋಷಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದರೂ, ಅದರಲ್ಲಿ ಒಂದು ಮಹಾ ಗುಣವಿದೆ.

ಕೀರ್ತನಾದೇವ ಕೃಷ್ಣಸ್ಯ ಮಹಾಬನ್ಧಂ ಪರಿತ್ಯಜೇತ್ । ಕೃತೇ ಯದ್ಧ್ಯಾಯತೋ ವಿಷ್ಣುಂ ತ್ರೇತಾಯಾಂ ಜಪತಃ ಫಲಮ್ ॥ ೧,೨೨೩.

ಕೃಷ್ಣನ ಹೆಸರನ್ನು ಕೀರ್ತಿಸುವುದರಿಂದ ದೊಡ್ಡ ಬಂಧನವೂ ಬಿಡುತ್ತದೆ; ಕೃತಯುಗದಲ್ಲಿ ವಿಷ್ಣುವನ್ನು ಧ್ಯಾನಿಸುವುದರಿಂದ ಸಿಗುವ ಫಲ, ತ್ರೇತಾಯುಗದಲ್ಲಿ ಜಪದಿಂದ ಸಿಗುತ್ತದೆ.

ದ್ವಾಪರೇ ಪರಿಚರ್ಯಾಯಾಂ ಕಲೌ ತದ್ಧರಿಕೀರ್ತನಾತ್ । ತಸ್ಮಾದ್ಧ್ಯೇಯೋ ಹರಿರ್ನಿತ್ಯಂ ಗೇಯಃ ಪೂಜ್ಯಶ್ಚ ಶೌನಕ ॥ ೧,೨೨೩.

ದ್ವಾಪರಯುಗದಲ್ಲಿ ಸೇವೆಯಿಂದ ಸಿಗುವ ಫಲ, ಕಲಿಯುಗದಲ್ಲಿ ಹರಿಯ ಕೀರ್ತನೆ ಮಾಡುವುದರಿಂದ ಸಿಗುತ್ತದೆ; ಆದ್ದರಿಂದ, ಶೌನಕ, ಹರಿಯನ್ನು ಯಾವಾಗಲೂ ಧ್ಯಾನಿಸಬೇಕು, ಹಾಡಬೇಕು ಮತ್ತು ಪೂಜಿಸಬೇಕು.