ಗರುಡಪುರಾಣಮ್

ಕಣ್ಠಾಭರಣದೋಷೇಣ ಕೃಚ್ಛ್ರಪಾದಂ ಮೃತೇ ಗವಿ । ಅಸ್ಥಿಭಙ್ಗಂ ಗವಾಂ ಕೃತ್ವಾ ಶೃಙ್ಗಭಙ್ಗಮಥಾಪಿ ವಾ ॥ ೧,೨೨೨.

ಕಂಠಾಭರಣ ಧರಿಸಿದ ತಪ್ಪಿಗೆ, ಗೋವು ಸತ್ತರೆ ಕೃಚ್ಛ್ರ ವ್ರತ ಮಾಡಬೇಕು. ಗೋವಿನ ಎಲುಬು ಅಥವಾ ಕೊಂಬು ಮುರಿದರೂ ಕೂಡ ಇದೇ ವ್ರತ ಮಾಡಬೇಕು.

ತ್ವಗ್ಭೇದಂ ಪುಚ್ಛನಾಶೇ ವಾ ಮಾಸಾರ್ಧಂ ಯಾವಕಂ ಪಿಬೇತ್ । ಸರ್ವಂ ಹಸ್ತ್ಯಶ್ವಶಸ್ತ್ರಾದ್ಯೈರ್ನಿಶ್ಚಯಂ ಕೃಚ್ಛ್ರಮೇವ ತು ॥ ೧,೨೨೨.

ಚರ್ಮ ಮುರಿದರೆ ಅಥವಾ ಹಲ್ಲು ಹೋದರೆ ಅರ್ಧ ತಿಂಗಳು ಯವದ ನೀರನ್ನು ಕುಡಿಯಬೇಕು. ಆನೆ, ಕುದುರೆ ಅಥವಾ ಆಯುಧಗಳಿಂದ ಮಾಡಿದ ಎಲ್ಲ ತಪ್ಪಿಗೂ ಕೃಚ್ಛ್ರ ವ್ರತವೇ ವಿಧಿಯಾಗಿದೆ.

ಅಜ್ಞಾನಾತ್ಪ್ರಾಶ್ಯ ವಿಣ್ಮೂತ್ರಂ ಸುರಾಸಂಸ್ಪೃಷ್ಟಮೇವ ಚ । ಪುನಃ ಸಂಸ್ಕಾರಮಾಯಾನ್ತಿ ತ್ರಯೋ ವರ್ಣಾ ದ್ವಿಜಾತಯಃ ॥ ೧,೨೨೨.

ಅಜ್ಞಾನದಿಂದ ಮಲ, ಮೂತ್ರ ಸೇವಿಸಿದರೆ ಅಥವಾ ಮದ್ಯವನ್ನು ಸ್ಪರ್ಶಿಸಿದರೆ ಮೂರು ವರ್ಣದವರು ಪುನಃ ಸಂಸ್ಕಾರ ಮಾಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು.

ವಪನಂ ಮೇಖ್ಲಾ ದಣ್ಡೋ ಭೈಕ್ಷ್ಯಚರ್ಯಾವ್ರತಾನಿ ಚ । ನಿವರ್ತನ್ತೇ ದ್ವಿಜಾತೀನಾಂ ಪುನಃ ಸಂಸ್ಕಾರಕರ್ಮಣಿ ॥ ೧,೨೨೨.

ಮುಂಡನ, ಮೆಖಲೆ, ದಂಡ ಮತ್ತು ಭಿಕ್ಷಾಟನೆ ಇವುಗಳನ್ನು ಪುನಃ ಸಂಸ್ಕಾರ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ದ್ವಿಜರಿಗೆ ಪುನರಾವೃತ್ತಿ ಮಾಡಬೇಕು.

ಆಮಮಾಂಸಂ ಘೃತಂ ಕ್ಷೌದ್ರಂ ಸ್ನೇಹಶ್ಚ ಕಾಲಸಮ್ಭವಾಃ । ಅನ್ತ್ಯಭಾಣ್ಡಸ್ಥಿತಾಃ ಸರ್ವೇ ನಿಷ್ಕ್ರಾನ್ತಾಃ ಶುಚಯಃ ಸ್ಮೃತಾಃ ॥ ೧,೨೨೨.

ಕಚ್ಚಾ ಮಾಂಸ, ತುಪ್ಪ, ಜೇನು ಮತ್ತು ಹಳೆಯ ಎಣ್ಣೆ ಇವು ಅಶುದ್ಧ ಪಾತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಇದ್ದರೂ, ಹೊರತೆಗೆದ ಮೇಲೆ ಶುದ್ಧವಾಗುತ್ತವೆ.

ತೈಲಾದಿಘೃತಮಾಧ್ವೀಕಂ ಪಣ್ಯದ್ರವ್ಯಂ ದ್ರವಸ್ತಥಾ । ಏಕಭಕ್ತಂ ಕ್ರಮಾನ್ನಕ್ತಂ ಏಕೈಕಾಹಮಯಾಚಿತಮ್ । ಉಪವಾಸಃ ಪಾದಕೃಚ್ಛ್ರಂ ಕೃಚ್ಛಾರ್ಧದ್ವಿಗುಣಂ ಹಿ ಯತ್ ॥ ೧,೨೨೨.

ಎಣ್ಣೆ, ತುಪ್ಪ, ಜೇನು, ವ್ಯಾಪಾರದ ವಸ್ತುಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ದ್ರವಗಳು; ದಿನಕ್ಕೆ ಒಮ್ಮೆ ಊಟ ಮಾಡುವದು, ಕ್ರಮವಾಗಿ ತಿಂದು, ರಾತ್ರಿ ಮಾತ್ರ ಊಟ ಮಾಡುವದು, ಒಂದು ದಿನ ಮಾತ್ರ ಊಟ ಮಾಡುವದು, ಒಂದು ದಿನ ಮಾತ್ರ ಭಿಕ್ಷೆ ಬೇಡುವದು, ಉಪವಾಸ, ಪಾದಕೃಚ್ಛ್ರ ವ್ರತ—ಇವುಗಳೆಲ್ಲಾ ಅರ್ಧ ಅಥವಾ ದ್ವಿಗುಣ ಕೃಚ್ಛ್ರ ವ್ರತಗಳೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

ಪ್ರಾಜಾಪತ್ಯನ್ತು ತತ್ಸ್ಯಾಚ್ಚ ಸರ್ವಪಾತಕನಾಶನಮ್ । ಕೃಚ್ಛ್ರಂ ಸಪ್ತೋಪವಾಸೈಶ್ಚ ಮಹಾಸಾನ್ತಪನಂ ಸ್ಮೃತಮ್ ॥ ೧,೨೨೨.

ಪ್ರಾಜಾಪತ್ಯ ವ್ರತವನ್ನು ಈ ರೀತಿ ಮಾಡಿದರೆ ಎಲ್ಲಾ ಪಾಪಗಳು ನಾಶವಾಗುತ್ತವೆ. ಏಳು ಉಪವಾಸಗಳೊಂದಿಗೆ ಕೃಚ್ಛ್ರ ವ್ರತವನ್ನು ಮಾಡಿದರೆ ಅದನ್ನು ಮಹಾ ಸಾಂತಪನ ವ್ರತವೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.

ತ್ರ್ಯಹಮುಷ್ಣಂ ಪಿಬೇಚ್ಛಾಪಃ ತ್ರ್ಯಹಮುಷ್ಣಂ ಪಯಃ ಪಿಬೇತ್ । ತ್ರ್ಯಮುಷ್ಣಂ ಪಿಬೇತ್ಸರ್ಪಿಸ್ತಪ್ತಕೃಚ್ಛ್ರಮಘಾಪಹಮ್ ॥ ೧,೨೨೨.

ಮೂರು ದಿನ ಬಿಸಿ ನೀರು ಕುಡಿಯಬೇಕು; ಮೂರು ದಿನ ಬಿಸಿ ಹಾಲು ಕುಡಿಯಬೇಕು; ಮೂರು ದಿನ ಬಿಸಿ ತುಪ್ಪ ಕುಡಿಯಬೇಕು. ಇದನ್ನು ತಪ್ತ ಕೃಚ್ಛ್ರ ವ್ರತವೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ, ಇದು ಪಾಪಗಳನ್ನು ದೂರಮಾಡುತ್ತದೆ.

ದ್ವಾದಶಾಹೋಪವಾಸೇನ ಪರಾಕಃ ಸರ್ವಪಾಪಹಾ । ಏಕೈಕಂ ವರ್ಧಯೇತ್ಪಿಣ್ಡಂ ಶುಕ್ಲೇ ಕೃಷ್ಣೇ ಚ ಹ್ರಾಸಯೇತ್ ॥ ೧,೨೨೨.

ಹನ್ನೆರಡು ದಿನ ಉಪವಾಸ ಮಾಡಿದರೆ ಪರಾಕ ವ್ರತವಾಗುತ್ತದೆ, ಇದು ಎಲ್ಲಾ ಪಾಪಗಳನ್ನು ದೂರಮಾಡುತ್ತದೆ. ಶುಕ್ಲ ಪಕ್ಷದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ ದಿನ ಆಹಾರದ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಬೇಕು, ಕೃಷ್ಣ ಪಕ್ಷದಲ್ಲಿ ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಬೇಕು.

ಪಯಃ ಕಾಞ್ಚನವರ್ಣಾಯಾಃ ಶ್ವೇತವರ್ಣಂ ಚ ಗೋಮಯಮ್ । ಗೋಮೂತ್ರಂ ತಾಮ್ರವರ್ಣಾಯಾ ನೀಲವರ್ಣಭವಂ ಘೃತಮ್ ॥ ೧,೨೨೨.

ಹಳದಿ ಬಣ್ಣದವರಿಗೆ ಹಾಲು, ಬಿಳಿ ಬಣ್ಣದವರಿಗೆ ಗೋಮಯ, ತಾಮ್ರ ಬಣ್ಣದವರಿಗೆ ಗೋಮೂತ್ರ, ನೀಲಿ ಬಣ್ಣದವರಿಗೆ ತುಪ್ಪ ನೀಡಬೇಕು.

ದಧಿ ಸ್ಯಾತ್ಕೃಷ್ಣವರ್ಣಾಯಾ ದರ್ಭೋದಕಸಮಾಯುತಮ್ । ಗೋಮೂತ್ರಮಾಷಕಾಣ್ಯಷ್ಟೌ ಗೋಮಯಸ್ಯ ಚತುಷ್ಟಯಮ್ ॥ ೧,೨೨೨.

ಕಪ್ಪು ಬಣ್ಣದವರಿಗೆ ದಹಿ, ಅದು ದರ್ಭಾಜಲದೊಂದಿಗೆ ಕಲಸಬೇಕು; ಗೋಮೂತ್ರಕ್ಕೆ ಎಂಟು ಮಷೂರಕಾಳುಗಳು, ಗೋಮಯಕ್ಕೆ ನಾಲ್ಕು ಮಷೂರಕಾಳುಗಳು ಹಾಕಬೇಕು.

ಕ್ಷೀರಸ್ಯ ದ್ವಾದಶ ಪ್ರೋಕ್ತಾ ದಧ್ನಸ್ತು ದಶ ಉಚ್ಯತೇ । ಘೃತಸ್ಯ ಮಾಷಕಾಃ ಪಞ್ಚ ಪಞ್ಚಗವ್ಯಂ ಮಲಾಪಹಮ್ ॥ ೧,೨೨೨.

ಹಾಲಿಗೆ ಹನ್ನೆರಡು ಮಷೂರಕಾಳುಗಳು, ದಹಿಗೆ ಹತ್ತು, ತುಪ್ಪಕ್ಕೆ ಐದು ಮಷೂರಕಾಳುಗಳು ಹಾಕಬೇಕು. ಪಂಚಗವ್ಯವು ದೋಷಗಳನ್ನು ನಿವಾರಿಸುತ್ತದೆ.

ಶ್ರೀಗರುಡಮಹಾಪುರಾಣಮ್ ೨೨೩ ಬ್ರಹ್ಮೋವಾಚ ಮುನಿಭಿಶ್ಚರಿತಾ ಧರ್ಮಾ ಭಕ್ತ್ಯಾ ವ್ಯಾಸ ಮಯೋದಿತಾಃ । ಯೈರ್ವಿಷ್ಣುಸ್ತುಷ್ಯತೇ ಚೈವ ಸೂರ್ಯಾದಿಪರಿಚಾರಣಾತ್ ॥ ೧,೨೨೩.

ಬ್ರಹ್ಮನು ಹೇಳಿದನು: ಮುನಿಗಳು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಆಚರಿಸಿದ ಧರ್ಮಗಳನ್ನು ನಾನು ಮತ್ತು ವ್ಯಾಸನು ಹೇಳಿದ್ದೇವೆ. ಇವುಗಳ ಮೂಲಕ ವಿಷ್ಣುವು ಸಂತೋಷಪಡುವನು, ಸೂರ್ಯಾದಿ ದೇವತೆಗಳಿಗೆ ಸೇವೆ ಮಾಡಿದರೂ ಕೂಡ.

ತರ್ಪಣೇನ ಚ ಹೋಮೇನ ಸನ್ಧ್ಯಾಯಾ ವನ್ದನೇನ ಚ । ಪ್ರಾಪ್ಯತೇ ಭಗವಾನ್ ವಿಷ್ಣುರ್ಧರ್ಮಕಾಮಾರ್ಥಮೋಕ್ಷದಃ ॥ ೧,೨೨೩.

ತರ್ಪಣ, ಹೋಮ, ಸಂಧ್ಯಾವಂದನೆ ಇವುಗಳ ಮೂಲಕ ಧರ್ಮ, ಕಾಮ, ಅರ್ಥ, ಮೋಕ್ಷವನ್ನು ನೀಡುವ ಶ್ರೀಮಂತ ವಿಷ್ಣುವನ್ನು ಪಡೆಯಬಹುದು.

ಧರ್ಮೋ ಹಿ ಭಗವಾನ್ವಿಷ್ಣುಃ ಪೂಜೀ ವಿಷ್ಣೋಸ್ತು ತರ್ಪಣಮ್ । ಹೋಮಃ ಸನ್ಧ್ಯಾ ತಥಾ ಧ್ಯಾನಂ ಧಾರಣಾ ಸಕಲಂ ಹರಿಃ ॥ ೧,೨೨೩.

ಧರ್ಮವೇ ಶ್ರೀಮಂತ ವಿಷ್ಣುವು; ವಿಷ್ಣುವಿನ ಪೂಜೆಯೇ ತರ್ಪಣ; ಹೋಮ, ಸಂಧ್ಯಾ, ಧ್ಯಾನ, ಧಾರಣೆ—ಇವೆಲ್ಲವೂ ಹರಿಯೇ ಆಗಿದ್ದಾನೆ.

ಸೂಚ ಉವಾಚ । ಪ್ರಲಯಂ ಜಗತೋ ವಕ್ಷ್ಯೇ ತತ್ಸರ್ವಂ ಶೃಣು ಶೌನಕ । ಚತುರ್ಯುಗಸಹಸ್ರನ್ತು ಕಲ್ಪೈಕಾಬ್ಜದಿನಂ ಸ್ಮೃತಮ್ ॥ ೧,೨೨೩.

ಸೂಚನು ಹೇಳಿದನು: ಜಗತ್ತಿನ ಪ್ರಳಯವನ್ನು ನಾನು ವಿವರಿಸುತ್ತೇನೆ, ಶೌನಕಾ, ನೀನು ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಕೇಳು. ನಾಲ್ಕು ಯುಗಗಳ ಸಾವಿರ ಸಂಚರಣೆಗಳು ಬ್ರಹ್ಮನ ಒಂದು ದಿನ, ಅದನ್ನು ಕಲ್ಪವೆಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

ಕೃತತ್ರೇತಾದ್ವಾಪರಾದಿಯುಗಾವಸ್ಥಾ ನಿಬೋಧಮೇ । ಕೃತೇ ಧರ್ಮಶ್ಚತುಷ್ಪಾಚ್ಚ ಸತ್ಯಂ ದಾನಂ ತಪೋ ದಯಾ ॥ ೧,೨೨೩.

ಕೃತ, ತ್ರೇತಾ, ದ್ವಾಪರ, ಕಲಿ ಎಂಬ ಯುಗಗಳ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ತಿಳಿದುಕೋ. ಕೃತಯುಗದಲ್ಲಿ ಧರ್ಮವು ನಾಲ್ಕು ಕಾಲುಗಳ ಮೇಲೆ ನಿಂತಿರುತ್ತದೆ—ಸತ್ಯ, ದಾನ, ತಪಸ್ಸು, ದಯೆ.

ಧರ್ಮಪಾತಾ ಹರಿಶ್ಚೇತಿ ಸನ್ತುಷ್ಟಾ ಜ್ಞಾನಿನೋ ನರಾಃ । ಚತುರ್ವರ್ಷಸಹಸ್ರಾಣಿ ನರಾ ಜೀವನ್ತಿ ವೈ ತದಾ ॥ ೧,೨೨೩.

ಧರ್ಮ ಕುಗ್ಗಿದಾಗ ಹರಿಯು ಇದ್ದಾನೆ, ಜ್ಞಾನಿಗಳು ಸಂತೋಷದಿಂದಿರುತ್ತಾರೆ. ಆ ಯುಗದಲ್ಲಿ ಮಾನವರು ನಾಲ್ಕು ಸಾವಿರ ವರ್ಷ ಬದುಕುತ್ತಾರೆ.

ಕೃತಾನ್ತೇ ಕ್ಷತ್ತ್ರಿಯೈರ್ವಿಪ್ರಾ ವಿಟ್ಶೂದ್ರಾಶ್ಚ ಜಿತಾ ದ್ವಿಜೈಃ । ಶೂರಶ್ಚಾತಿಬಲೋ ವಿಷ್ಣೂ ರಕ್ಷಾಂಸಿ ಚ ಜಘಾನ ಹ ॥ ೧,೨೨೩.

ಕೃತಯುಗದ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಕ್ಷತ್ರಿಯರು ಬ್ರಾಹ್ಮಣರನ್ನು ಜಯಿಸಿದರು, ವೈಶ್ಯರು ಮತ್ತು ಶೂದ್ರರನ್ನು ದ್ವಿಜರು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡರು. ಶೂರ ಮತ್ತು ಬಲಶಾಲಿಯಾದ ವಿಷ್ಣುವು ರಾಕ್ಷಸರನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿದನು.

ತ್ರೇತಾಯುಗೇ ತ್ರಿಪಾದ್ಧರ್ಮಃ ಸತ್ಯದಾನದಯಾತ್ಮಕಃ । ನರಾ ಯಜ್ಞಪರಾಸ್ತಸ್ಮಿಂಸ್ತಥಾ ಕ್ಷತ್ರೋದ್ಭವಂ ಜಗತ್ ॥ ೧,೨೨೩.

ತ್ರೇತಾಯುಗದಲ್ಲಿ ಧರ್ಮವು ಮೂರು ಕಾಲುಗಳ ಮೇಲೆ ನಿಂತಿರುತ್ತದೆ—ಸತ್ಯ, ದಾನ, ದಯೆ. ಜನರು ಯಜ್ಞಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿರುತ್ತಾರೆ, ಲೋಕವು ಕ್ಷತ್ರಿಯರಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸುತ್ತದೆ.

ರಕ್ತೋ ಹರಿರ್ನರೈಃ ಪೂಜ್ಯೋ ನರಾ ದಶಶತಾಯುಷಃ । ತತ್ರ ವಿಷ್ಣುರ್ಭೋಮರಥಃ ಕ್ಷತ್ರಿಯಾ ರಾಕ್ಷಸಾನಹನ್ ॥ ೧,೨೨೩.

ಆ ಯುಗದಲ್ಲಿ ಕೆಂಪು ಬಣ್ಣದ ಜನರು ಹರಿಯನ್ನು ಪೂಜಿಸುತ್ತಾರೆ, ಮಾನವರು ಸಾವಿರ ವರ್ಷ ಬದುಕುತ್ತಾರೆ. ಅಲ್ಲಿಯ ವಿಷ್ಣುವು ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ ರಥದಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸಿ, ಕ್ಷತ್ರಿಯರು ರಾಕ್ಷಸರನ್ನು ಸಂಹರಿಸುತ್ತಾರೆ.

ದ್ವಿಪಾದವಿಗ್ರಹೋ ಧರ್ಮಃ ಪೀತತಾಞ್ಚಾಚ್ಯುತೇ ಗತೇ । ಚತುಃ ಶತಾಯುಷೋ ಲೋಕಾ ದ್ವಿಜಕ್ಷತ್ರೋದ್ಭವಾಃ ಪ್ರಜಾಃ ॥ ೧,೨೨೩.

ದ್ವಾಪರಯುಗದಲ್ಲಿ ಧರ್ಮವು ಎರಡು ಕಾಲುಗಳ ಮೇಲೆ ನಿಂತಿರುತ್ತದೆ, ಅಚ್ಯುತನು ದೂರವಾದಾಗ ಧರ್ಮ ಕುಗ್ಗುತ್ತದೆ. ಜನರು ನಾಲ್ಕು ನೂರು ವರ್ಷ ಬದುಕುತ್ತಾರೆ, ಜನರು ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಮತ್ತು ಕ್ಷತ್ರಿಯರಿಂದ ಹುಟ್ಟುತ್ತಾರೆ.

ತತ್ರ ದೃಷ್ಟ್ವಾಲ್ಪಬುದ್ಧೀಂಶ್ಚ ವಿಷ್ಣುರ್ವ್ಯಾಸಸ್ವರೂಪಧೃಕ್ । ತದೇಕನ್ತು ಯಜುರ್ವೇದಂ? ಚತುರ್ಧಾ ವ್ಯಭಜತ್ಪುನಃ ॥ ೧,೨೨೩.

ಅಲ್ಲಿ ಜನರು ಅಲ್ಪಬುದ್ಧಿಯವರಾಗಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿ, ವಿಷ್ಣುವು ವ್ಯಾಸನ ರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸಿ, ಯಜುರ್ವೇದವನ್ನು ಮತ್ತೆ ನಾಲ್ಕು ಭಾಗಗಳಾಗಿ ವಿಭಜಿಸಿದನು.

ಶಿಷ್ಯಾನಧ್ಯಾಪಯಾಮಾಸ ಸಮಸ್ತಾಂಸ್ತಾನ್ನಿಬೋಧ ಮೇ । ಋಗ್ವೇದಮಥ ಪೈಲನ್ತ್ಸಾಮವೇದಞ್ಚ ಜೈಮಿನಿಮ್ ॥ ೧,೨೨೩.

ಅವನು ತನ್ನ ಎಲ್ಲಾ ಶಿಷ್ಯರಿಗೆ ಬೋಧನೆ ಮಾಡಿದನು. ಆ ಶಿಷ್ಯರಲ್ಲಿ, ಪೈಲನು ಋಗ್ವೇದವನ್ನು, ಜೈಮಿನಿಯು ಸಾಮವೇದವನ್ನು ಪಡೆದನು ಎಂದು ಕೇಳು.

ಅಥರ್ವಾಣಂ ಸುಮನ್ತುನ್ತು ಯಜುರ್ವೇದಂ ಮಹಾಮುನಿಮ್ । ವೈಶಮ್ಪಾಯನಮಙ್ಗನ್ತು ಪುರಾಣಂ ಸೂತಮೇವ ಚ । ಅಷ್ಟಾದಶಪುರಾಣಾನಿ ಯೈರ್ವೇದ್ಯೋ ಹರಿರೇವ ಹಿ ॥ ೧,೨೨೩.

ಅಥರ್ವವೇದವನ್ನು ಸುಮಂತು ಪಡೆದನು, ಮಹಾಮುನಿಯು ಯಜುರ್ವೇದವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡನು, ವೈಶಂಪಾಯನನು ಅಂಗವನ್ನು, ಸೂತನು ಪುರಾಣವನ್ನು ಪಡೆದನು. ಹೀಗೆ ಹರಿ ಯನ್ನು ತಿಳಿಯಲು ಅಷ್ಟಾದಶ ಪುರಾಣಗಳಿವೆ.

ಸರ್ಗಶ್ಚ ಪ್ರತಿಸರ್ಗಶ್ಚ ವಂಶೋ ಮನ್ವನ್ತರಾಣಿ ಚ । ವಂಶಾನುಚರಿತಚ್ಚೈವ ಪುರಾಣಂ ಪಞ್ಚಲಕ್ಷಣಮ್ ॥ ೧,೨೨೩.

ಸೃಷ್ಟಿ, ಪ್ರಲಯ, ವಂಶಗಳು, ಮನ್ವಂತರಗಳು ಮತ್ತು ವಂಶಾನುಚರಿತಗಳು—ಈ ಐದು ಲಕ್ಷಣಗಳು ಪುರಾಣಗಳ ಮುಖ್ಯ ಅಂಶಗಳು.

ಬ್ರಾಹ್ಮಂ ಪಾದ್ಮಂ ವೈಷ್ಣವಞ್ಚ ಶೈವಂ ಭಾಗವತನ್ತಥಾ । ಭವಿಷ್ಯನ್ನಾರದೀಯಞ್ಚಸ್ಕಾನ್ದಂ ಲಿಙ್ಗಂ ವರಾಹಕಮ್ ॥ ೧,೨೨೩.

ಬ್ರಹ್ಮ, ಪದ್ಮ, ವೈಷ್ಣವ, ಶೈವ, ಭಾಗವತ, ಭವಿಷ್ಯ, ನಾರದೀಯ,ಸ್ಕಾಂದ, ಲಿಂಗ ಮತ್ತು ವರಾಹ ಪುರಾಣಗಳು ಇವೆ.

ಮಾರ್ಕಣ್ಡೇಯಂ ತಥಾಗ್ನೇಯಂ ಬ್ರಹ್ಮವೈವರ್ತಮೇವ ಚ । ಕೌರ್ಮಂ ಮಾತ್ಸ್ಯಂ ಗಾರುಡಞ್ಚ ವಾಯವೀಯಮನನ್ತರಮ್ । ಅಷ್ಟಾದಶಸಮುದ್ದಿಷ್ಟಂ ಬ್ರಹ್ಮಾಣ್ಡಮಿತಿ ಸಂಜ್ಞಿತಮ್ ॥ ೧,೨೨೩.

ಮಾರ್ಕಂಡೇಯ, ಅಗ್ನೇಯ, ಬ್ರಹ್ಮವೈವರ್ತ, ಕೂರ್ಮ, ಮಾಮತ್ಸ್ಯ, ಗಾರುಡ, ವಾಯುವ್ಯ ಮತ್ತು ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡ—ಈ ಹದಿನೆಂಟು ಪುರಾಣಗಳನ್ನು ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

ಅನ್ಯಾನ್ಯುಪಪುರಾಣಾನಿ ಮುನಿಭಿಃ ಕಥಿತಾನಿ ತು । ಆದ್ಯಂ ಸನತ್ಕುಮಾರೋಕ್ತಂ ನಾರಸಿಂಹಮಥಾಪರಮ್ ॥ ೧,೨೨೩.

ಇನ್ನೂ ಹಲವು ಉಪಪುರಾಣಗಳನ್ನು ಮುನಿಗಳು ವಿವರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಮೊದಲನೆಯದನ್ನು ಸನತ್ಕುಮಾರನು ಹೇಳಿದನು, ನಂತರ ನರಸಿಂಹ ಪುರಾಣವಿದೆ.